Σήμερα είναι η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου

«Ιδανικός δάσκαλος είναι εκείνος που γίνεται γέφυρα για να περάσει αντίπερα ο μαθητής του. Κι όταν πια του έχει διευκολύνει το πέρασμα, αφήνεται χαρούμενα να γκρεμιστεί, ενθαρρύνοντας τον μαθητή του να φτιάξει δικές του γέφυρες».

Νίκος Καζαντζάκης

Σύμφωνα με τον Κ.Θ. Δημαρά (1975), προκρίνεται ως ασφαλέστερη η συμπερίληψη του Καζαντζάκη στην ευρύτερη Ιστορία της Παιδείας, παρά στη στενή νεοελληνική λογοτεχνική ιστορία, λόγω της πλήρους συμμετοχής του στην πνευματική ζωή της εποχής του και της πολύτροπης προσφοράς του στην εξέλιξή της.

Η Νικολουδάκη – Σουρή (2008), μεταξύ άλλων πνευματικών ανθρώπων, υποστηρίζει τη διττή υπόσταση του Καζαντζάκη ως λογοτέχνη και παιδαγωγού, αναγνωρίζοντας την προσφορά του ως σύντονη με τη στόχευση της Παιδείας να καλλιεργεί στον άνθρωπο την έλλογη τόλμη για υπέρβαση και την ισόβια άσκηση για αυτοβελτίωση. Ο Καψωμένος (1998) υποστηρίζει μάλιστα πως ο Καζαντζάκης νιώθει προπάντων «πνευματικός οδηγός και παιδαγωγός του λαού». Συγχρόνως, ο Δουλαβέρας (2008) υποστηρίζει πως η γραφή δεν υπήρξε αυτοσκοπός για τον Καζαντζάκη, αλλά όχημα της στόχευσής του για μεταβολή του κόσμου, κοινωνικά μετασχηματιστική λογική που θεωρούμε πως συνάδει με τα προτάγματα μιας γνήσιας κριτικής, χειραφετητικής Παιδαγωγικής.

Καζαντζάκης και δημοτικισμός-εκπαιδευτική μεταρρύθμιση

Σημαντική υπήρξε η νεωτεριστική συμβολή του Κρήτα λογοτέχνη και διανοητή στον προσανατολισμό της εκπαιδευτικής πολιτικής στην Ελλάδα των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Οι φιλοσοφικές διδακτορικές σπουδές του στη Γαλλία (1907 – 1909) και οι περιηγητικές εμπειρίες του στη Δυτική Ευρώπη (1920 – 1924) του επέτρεψαν την ώσμωση με τις συντελούμενες εκεί ιδεολογικές ζυμώσεις, οι οποίες αποτέλεσαν το φιλοσοφικό υπόβαθρο για την οικοδόμηση προοδευτικών ιδεών και την αναζωογονητική διάχυσή τους στην ευρωπαϊκή εκπαιδευτική ατμόσφαιρα (Κοντομήτρος, 2017).