Η ανά χείρας ποιητική συλλογή αποτελεί σπάνια περίπτωση ξενόγλωσσης δημιουργικής γραφής με τον κύριο όγκο των ποιημάτων να εκφέρονται στην αγγλική γλώσσα, ενώ ολοκληρώνεται με την παράθεση δέκα μικρών λογοτεχνικών κατασκευών σε ισπανικούς στίχους.
Άριστος γνώστης των παραπάνω ευρωπαϊκών γλωσσών, ο Παναγιώτης Ι. Ηλιόπουλος, ο οποίος υπογράφει την εν λόγω συλλογή ως Panos Eliopoulos (το ακαδημαϊκό όνομα που χρησιμοποιεί στο εξωτερικό), επιτυχώς επιχείρησε να πειραματιστεί με διαφορετικές, από τη μητρική, γλωσσικές φόρμες προκειμένου να μοιραστεί γενναιόδωρα μύχιες σκέψεις και γνήσια συναισθήματα με τους αναγνώστες του.
Πρόκειται για μια τόσο εύγλωττη όσο και ηχηρή προσωπική κατάθεση ψυχής, η οποία εστιάζει σε μια πλούσια θεματική, αποκαλυπτική μιας σκεπτικιστικής ενατένισης της ανθρώπινης μοίρας, μιας συγκινησιακά φορτισμένης αναδρομής στο βαρύ φορτίο των προσωπικών αναμνήσεων και μιας προκλητικά ελκυστικής και ανοικτής σε κάθε δυνητικό συνομιλητή πρόσκλησης σε μια διαλογική συζήτηση, περιστρεφόμενη γύρω, αφενός, από την αφοπλιστική γοητεία του θεού έρωτα και την ακατάπαυστη εξύμνηση της γυναίκας και, αφετέρου, από τις αστείρευτες δυνάμεις, τις ανεκτίμητες αρετές και τα σκοτεινά πάθη του ανθρώπου. Το μοτίβο του έρωτα, αν και ομολογουμένως συχνά επαναλαμβανόμενο, δεν κουράζει το κοινό, καθώς οι ποικίλες ποιητικές φόρμες, άλλοτε στιβαρές και πειθαρχημένες, άλλοτε χαλαρές και παιχνιδιάρικες, φιλοξενούν με αισθαντικότητα και ευφράδεια αμφότερες τη σαρκική και την πνευματική ανθρώπινη ένωση.
Πράγματι, το σύνολο των ποιημάτων εμβαθύνουν στην καταλυτική αλληλεπίδραση του άνδρα με τη γυναίκα, στο πνευματικά ερεθιστικό μυστήριο της συνεύρεσης κατ’εικόνα και καθ’ομοίωση της φύσης, καθώς και στην αέναη και αγωνιώδη προσπάθεια του ανθρώπου να αναμετρηθεί με τη μοίρα και να αντιπαλέψει τους δαίμονές του προκειμένου να πραγματοποιήσει τις προσδοκίες του και να απολαύσει στο έπακρο το τόσο πρόσκαιρο αλλά και τόσο πολύτιμο δώρο της επίγειας ζωής. Ωστόσο, η ποικίλη θεματική της εν λόγω συλλογής συμπεριλαμβάνει και ποιήματα που προσεγγίζουν με κριτικό και ενίοτε σατιρικό πνεύμα διαχρονικά θέματα, όπως την εκστατική ομορφιά του σύμπαντος, τη μοναξιά, την αίσθηση ασφάλειας, την οδύνη, την προδοσία, τον πόλεμο, τη φθορά του χρόνου και της νεότητας, το πεπερασμένο της ανθρώπινης ύπαρξης και τον θάνατο, ενώ δεν εκλείπουν και ποικίλης μορφής αυτοαναφορικές δημιουργίες που πείθουν για τον εξέχοντα ζήλο και τις υψηλές προσδοκίες όσων καλλιεργούν την τέχνη της ποίησης, τα επονομαζόμενα ποιήματα ποιητικής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, επίσης, ο τίτλος της συλλογής, ελληνιστί « Ο χαμένος κρίκος», που απολύτως δικαιολογημένα μας ωθεί αρχικά στη διατύπωση μιας σειράς από υποθέσεων σχετικά με τη γενεσιουργό αιτία του. Σύντομα, όμως, και συγκεκριμένα διαβάζοντας την ομώνυμη μικρή λογοτεχνική κατασκευή, επιμελώς τοποθετημένη ακριβώς στη μέση των αγγλικών ποιημάτων, ο αναγνώστης δράττεται της ευκαιρίας να συνταυτιστεί με τον δημιουργό της, ο οποίος καταφεύγει στη χρήση του «εμείς» για να αναστοχαστεί τη σημασία της ανθρώπινης ζωής και, συνακολούθως, να αναλογιστεί το μέγεθος της άγνοιάς του, αυτό που ακριβώς συμβολίζει ο χαμένος κρίκος. Ωστόσο, το διακύβευμα της ανάγνωσης τόσο των αγγλικών όσο και των ισπανικών ποιημάτων του Παναγιώτη Ι. Ηλιόπουλου εντοπίζεται στην ανιδιοτελή πρόθεση του ποιητή να αποκαλύψει αβίαστα τον εσωτερικό του κόσμο μέσα από έναν οξυδερκή, περιεκτικό και ενίοτε αυτοσαρκαστικό λόγο που εξ αρχής συνεπαίρνει τον αναγνώστη και σύντομα τον μεταφέρει σε ένα ονειρικό σύμπαν, όπου η μαγεία των λέξεων αλληλοεπιδρά με τον οργασμό των συναισθημάτων. Η αίσθηση του εδώ και του τώρα χάνει τη δύναμή της, ενώ το πραγματικό εξαϋλώνεται για να παραχωρήσει τη θέση του στο άυλο και στο αιώνιο.
Μεγάλη ποικιλία παρουσιάζουν και οι αισθητικές επιλογές του Παναγιώτη Ι. Ηλιόπουλου που μαρτυρούν την άοκνη επεξεργασία των στίχων, το επιμελημένο παιχνίδισμα των μορφών και την επίμονη αναζήτηση σπάνιων λέξεων, ικανών να μεταδώσουν όλες τις λεπτές αποχρώσεις του νοήματος με την αρωγή μιας ορθά αξιοποιημένης στίξης. Ο ποιητής καταφεύγει συχνά στη συγγραφή τετράστιχων στροφών με ζευγαρωτή ή πλεκτή ομοιοκαταληξία, ενώ σε αρκετά ποιήματα οι στροφές αριθμούν περισσότερους στίχους και η ομοιοκαταληξία ποικίλει ή εν μέρει απουσιάζει. Αξιοσημείωτο είναι ότι η συλλογή διανθίζεται από οκτώ σονέτα με την τυπογραφική μορφή των οποίων ο Παναγιώτης Ι. Ηλιόπουλος έντεχνα πειραματίζεται, καθώς συνήθως απαρτίζονται από τέσσερις ευδιάκριτες ή μη τετράστιχες στροφές και μία δίστιχη με πλεκτή ή ζευγαρωτή ομοιοκαταληξία. Δεν απουσιάζουν βέβαια και εκείνα τα ποιήματα που περιέχουν στροφές ποικίλου μεγέθους και αριθμού ή συγκροτούν μία ενιαία στροφή και είναι γραμμένα σε ελεύθερο, άνισο και ασύμμετρο στίχο, ενώ υπάρχουν και μερικά ποιήματα γραμμένα σε πεζό λόγο.
Η χρήση του πρώτου προσώπου εύλογα οδηγεί τον αναγνώστη να αντιληφθεί ότι ο δημιουργός αισθάνεται την έντονη ανάγκη να χαράξει με ανεξίτηλη λυρικότητα τους προσωπικούς του στοχασμούς, συχνά απόρροια μιας πλούσια σε φαντασία συνειρμικής μνήμης, η οποία αφουγκράζεται με καλλιέπεια την ανθρώπινη οντότητα διαμέσου καταιγιστικών εικόνων του φυσικού κόσμου. Ωστόσο, η επικοινωνιακή διάθεση του ποιητικού υποκειμένου είναι πέραν πάσης αμφιβολίας, καθώς η απεύθυνση σε δεύτερο πρόσωπο κυριαρχεί στα περισσότερα ποιήματα. Μέσα από πολυάριθμες παρομοιώσεις, ευφάνταστες μεταφορές και εύστοχες μυθολογικές συνδέσεις, ο Παναγιώτης Ι. Ηλιόπουλος μεταξύ άλλων τραγουδάει την αγάπη, εξαίρει την ερωμένη και, διαφυλάττοντας με σεβασμό την ατομική μνήμη, αναστοχάζεται δημιουργικά την καθολική, ερωτική εμπειρία, ενώ, βιώνοντας την ονειρική έκσταση του ανθρώπινου υποκειμένου μπροστά στο άγνωστο, καταγράφει με ενάργεια την επίμονη αναζήτηση απαντήσεων σε διαχρονικά, αγωνιώδη ερωτήματα.
Ξεχωριστή μνεία οφείλεται στα ισπανικά ποιήματα που αναδεικνύουν τόσο τον απτό και γήινο όσο και τον πνευματικό και μεταφυσικό χαρακτήρα της αληθινής και αιώνιας αγάπης, διαχρονικά σύμφυτης με την ανθρώπινη μοίρα, προσθέτοντας μια ανάλαφρη πινελιά στην ολοκλήρωση αυτής της ευπαρουσίαστης και άρτια συγκροτημένης ποιητικής συλλογής. Κάθε άλλο παρά προϊόν μιας κοινότυπης επανάληψης, οι ξενόγλωσσες ποιητικές δημιουργίες του Παναγιώτη Ι. Ηλιόπουλου, διαθέτοντας ευρηματικό λεξιλόγιο και λογική αλληλουχία και ενίοτε καταφεύγοντας σε μια ενδιαφέρουσα ανορθόδοξη σύνταξη, ταξιδεύουν το αναγνωστικό κοινό σε ένα νοερό ταξίδι εσωτερικής αναζήτησης, εξομολογητικής πρόθεσης και ειλικρινούς αυτογνωσίας, στο τέλος του οποίου όλοι ανεξαιρέτως, μυημένοι και νεόφερτοι στην ποίηση, δύνανται να αισθανθούν πνευματική ολοκλήρωση και ψυχική πληρότητα.
[Επιμέλεια κειμένου: Γιώργος Κ. Μιχαηλίδης]
