Ένα εφηβικό μυθιστόρημα φαντασίας, μυστηρίου και περιπέτειας
Από τις εκδόσεις Γραφή κυκλοφόρησε μόλις το πρώτο εφηβικό μυθιστόρημα της Αλίκης Τσιφτσοπούλου, με τίτλο «Το αρχέγονο βιβλίο – Κάρλα: Το δάκρυ της λίμνης» σε εικονογράφηση Κατερίνας Καψάλα. «Πέντε παιδιά που δε ζήτησαν ποτέ να γίνουν ήρωες και μια γιαγιά που ξέρει περισσότερα από όσα λέει», όπως αναφέρεται στο οπισθόφυλλο, ξεκινούν μια δοκιμασία, να λύσουν ένα μυστήριο και να φέρουν σε πέρας μια αποστολή. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα φτιαγμένο από τη στόφα των μπεστ σέλερ, αλλά με το άγγιγμα της αγάπης για κάτι που γίνεται ξεκάθαρο πως αποτελεί όνειρο ζωής για τη συγγραφέα: τη μοναδικότητα της λίμνης Κάρλας – Βοιβηίδας, η αποξήρανση της οποίας το 1962 έφερε μια οικολογική ανατροπή, στο όνομα της προόδου και της ευημερίας.
Μέχρι τότε, η Κάρλα ήταν η μεγαλύτερη φυσική λίμνη της Ελλάδας και ένας από τους σημαντικότερους υδροβιότοπους στα Βαλκάνια. Η αλιευτική παραγωγή ήταν τεράστια, ενώ εκεί αναπτύχθηκε για αιώνες ο λιμναίος πολιτισμός των Καναλιών. Η Κάρλα είχε τη δική της «άγνωστη πολιτεία του νερού», δηλαδή μια πολιτεία ψαράδων, που ζούσαν για μήνες μακριά από τις οικογένειές τους, πραγματικότητα που άλλαξε όταν η λίμνη αποξηράνθηκε.
Τα έργα παρέμβασης στο φυσικό περιβάλλον ξεκίνησαν προκειμένου να αντιμετωπιστεί η ελονοσία που ταλαιπωρούσε τους ντόπιους, όμως εξαιτίας των πιέσεων να βρεθούν όσο το δυνατόν περισσότερες καλλιεργήσιμες εκτάσεις δεν προχώρησε το έργο δημιουργίας ενός ταμιευτήρα, που θα διατηρούσε μέρος της λίμνης. Το αποτέλεσμα της πλήρους αποξήρανσης ήταν να εγκαταλείψουν οι περισσότεροι κάτοικοι την περιοχή, καθώς τα εδάφη τελικά αποδείχτηκαν αλατούχα και ακατάλληλα για βαμβάκι και σιτηρά, με χαμηλές αποδόσεις. Ο λιμναίος πολιτισμός χάθηκε, μαζί και η χλωρίδα και η πανίδα ενός τεράστιας σημασίας υδροβιότοπου.
Έπειτα από τα σχετικά πρόσφατα έργα ανασύστασης μέρους της λίμνης, που διήρκεσαν χρόνια, το οικοσύστημα της Κάρλας άρχισε σταδιακά να επανακάμπτει. Το 2023 η κακοκαιρία Daniel οδήγησε στην πλήρη επανασύσταση της λίμνης, η οποία έγινε ξανά η μεγαλύτερη της Ελλάδας –δυστυχώς όμως, με παράλληλες ζημιές ανυπολόγιστης αξίας, καθώς η φύση πάντοτε έχει τον τρόπο να «εκδικείται».
Η Βοιβηίδα εμφανίζεται στον Όμηρο, στον κατάλογο πλοίων που έστειλε κάθε πόλη στην Τρωική εκστρατεία. Θεοί και μυθικά πρόσωπα συνδέονται με την ευρύτερη περιοχή, όπως οι Λαπίθες και οι Κένταυροι, οι Γίγαντες και οι Αργοναύτες, ο Ηρακλής και ο Άδμητος, η θεότητα του Άδη Βριμώ, κι ακόμη η Ήρα και η Άρτεμις, ο Ποσειδών και ο Απόλλων, που απ’ το σμίξιμό του με την Κορωνίδα, κόρη τού βασιλιά Φλεγύα, γεννιέται εδώ ο πρώτος μυθικός γιατρός των Ελλήνων, ο Ασκληπιός.
Μέσα σε αυτήν την πλούσια παράδοση θρύλων, μύθων και ιστοριών, η συγγραφέας ξεδιπλώνει το ταλέντο της στη λογοτεχνία, όπου διαφαίνεται φυσικά και το ταλέντο της στη ζωγραφική, καθώς οι περιγραφές των τοπίων, οι εικόνες και οι σκηνές δράσης εναλλάσσονται με κινηματογραφική μαεστρία. «Το αρχέγονο βιβλίο» είναι καλοδουλεμένο και το ενδιαφέρον του αναγνώστη διατηρείται μέχρι το τέλος. Οι αναφορές είτε σε μυθολογικά πρόσωπα, είτε σε είδη πουλιών ή ψαριών είναι, εκ των πραγμάτων, άφθονες: Ο ήταυρος, οι πλατίτσες, οι Κένταυροι και οι νύμφες ζωντανεύουν και αποκτούν λογοτεχνική υπόσταση, εμπλέκονται με τους πρωταγωνιστές, παρεμβαίνουν στην πλοκή και ως λογοτεχνική σύμβαση βοηθούν να τονιστεί η αίσθηση ιστορικότητας της περιοχής, να συνδεθεί το παρόν με το παρελθόν και να αναδειχθεί η συνέχειά της.
Οι χαρακτήρες αναπτύσσονται από την αρχή μέχρι το τέλος με τρόπο φυσικό και γοητευτικό, είναι καλά ψυχολογημένοι και έχουν βάθος. Στην ουσία, το βιβλίο για την Κάρλα είναι ένα βιβλίο για τη φιλία, τη δύναμη της ομάδας, την επιμονή και το θάρρος, το εθελοντικό πνεύμα, τις επιλογές και την υπευθυνότητα, την αλληλεγγύη, την αξία των τεχνών, τη δύναμη της φύσης και την αγάπη προς αυτήν.
Η γλώσσα που χρησιμοποιείται έχει στοιχεία από εκείνη των εφήβων σήμερα, με παράλληλη χρήση πιο «δύσκολων» ή εξειδικευμένων λέξεων, που εξηγούνται σε ένα ειδικό γλωσσάρι. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στο ταλέντο της συγγραφέως να φτιάχνει στίχους με ομοιοκαταληξία, που εξυπηρετούν την εξέλιξη της δράσης.
Να πούμε, τέλος, ότι η έκδοση είναι ποιοτική, ευανάγνωστη, με υπέροχο εξώφυλλο, ειδικό σχέδιο – χάρτη της περιοχής και ασπρόμαυρες εικόνες που συντελούν στην ανάπτυξη της φαντασίας του αναγνώστη.
Ευχόμαστε από καρδιάς το βιβλίο να γνωρίσει την επιτυχία που του αξίζει!
*********************************************************************************
Η Αλίκη Τσιφτσοπούλου γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Κανάλια του Βόλου. Είναι μητέρα τριών παιδιών, εικαστικός, συγγραφέας και συλλέκτρια στιγμών που γίνονται χρώματα, λέξεις και ιστορίες. Τα βιβλία της γεννιούνται από την ανάγκη να αγγίξει την ψυχή μικρών ή μεγάλων που δεν έπαψαν ποτέ να πιστεύουν στα παραμύθια. Τα τελευταία χρόνια ζει στην Αμαλιάδα, όπου δημιούργησε το δικό της εικαστικό εργαστήριο, «Το Καλλιτεχνείο».
**
Η Δήμητρα Φιλιπποπούλου είναι καθηγήτρια Αγγλικής γλώσσας στο Νηπιαγωγείο και το Δημοτικό. Γράφει ποιήματα, ιστορίες, παρουσιάσεις – κριτικές βιβλίων και πρωτότυπες μεταφράσεις, που δημοσιεύονται κατά καιρούς σε διάφορα περιοδικά και εφημερίδες. Βιβλία της είναι οι «Μεταφράσεις», του Μπράιαν Φρίελ (Ύψιλον, 2005) και το «Τετράδιο Επικοινωνίας – ποιητικό ημερολόγιο σχολικής ζωής» (Φυλάτος, 2024).
