Ποίηση πλούσια σε περιεκτικότητα και εντυπωσιακη σε λιτότητα!
«Οι μύθοι δεν έχουν δικη-τους ζωη. Περιμένουν να τους ενσαρκώσουμε», γράφει ο Albert Camus (Αλπερ Καμυ) στο έργο-του το Καλοκαίρι. Και ασφαλως ο μεγάλος Γάλλος στοχαστης και συγγραφέας αναφερόταν στους αρχαίους ελληνικους μύθους τους οποίους γνώριζε αρκετα καλα, μέσ’ απο τους οποίους φιλτράριζε, πολλες φορες, την φιλοσοφικη ματια-του με την οποία εξέταζε, ανέλυε και ερμήνευε τα κοινωνικα, πολιτικα και ιστορικα φαινόμενα της εποχης-του.
Αυτη τη βαθια φράση του Α. Καμυ μού τη θύμισε έντονα η Νάντια Στυλιανου, ξεχωριστη και πολυβραβευμένη ποιήτρια, με την καινούργια ποιητικη συλλογη-της που τιτλοφορείται Ο μυστικος θίασος, η οποία κυκλοφόρησε τον Μάιο του 2025 απο τις εκδόσεις Καστανιώτη. Και αυτο γιατι, η ποίηση που μας παρουσιάζει τώρα με την καινούργια συλλογη-της είναι, σχεδον όλη, θεμελιωμένη και ξεδιπλωμένη πάνω στους αρχαίους μύθους, τους οποίους αξιοποιει με υψηλη ευφυΐα. Δηλαδη, τους αναπλάθει και λειτουργικα τους ενσωματώνει στην καινούργια δουλεια-της, σίγουρα με εξαιρετικη μαεστρία, όμως προσαρμοσμένους πάντοτε στη σημερινη πραγματικότητα.
Άρα, δεν είναι δύσκολο ν’ αντιληφθει ο αναγνώστης πως η Ν. Στυλιανου, στην ποίησή-της, παρόλο που αναφέρεται στο παρελθον, μιλάει για σημερινα πράγματα. Δηλαδη, οι αναφορες-της στο παρελθον είναι στην ουσία αναφορες στη σημερινη πραγματικότητα, όπως είναι οι φρικαλεότητες των πολέμων, η βία που προέρχεται απο ανθρώπους σε βάρος άλλων ανθρώπων, η φτώχεια που μαστίζει μεγάλο μέρος του πλανήτη-μας, οι οικονομικοι μετανάστες που παλεύουν μέσα στις άγριες θάλασσες, φορτωμένοι πάνω σε σαπιοκάραβα, για να φθάσουν σε άλλους φιλόξενους τόπους, για μία καλύτερη ζωη κ.ά.
Κάποιοι τίτλοι απο τα ποιήματά-της, όπως «Η Αντιγόνη», «Ικέτιδες», «Του μυστικου θιάσου», είναι ενδεικτικοι της όλης προσπάθειας και επιδίωξης-της για την ανάπλαση και προέκταση των αρχαίων μύθων στην καινούργια ποίησή-της. Φαινόμενο, βέβαια, αρκετα διαδεδομένο στις μέρες-μας, αρκει να θυμίσω πως ο μύθος της αρχαίας Αντιγόνης, με τον οποίο καταπιάστηκε και η Ν. Στυλιανου με επιτυχία στο ομώνυμο ποίημά-της, έχει εμπνεύσει και αρκετους άλλους σύγχρονους Έλληνες ποιητες όπως, λόγου χάρη, ο Ανδρέας Χατζηχαμπης και η Μαρία Λάτσαρη, δημιουργοι οι οποίοι μάς έχουν δώσει εξαιρετικα δείγματα της δουλειας-τους.
ΩΣ ΕΚ ΤΟΥΤΟΥ, οι αρχαίες μορφες της Εκάβης, της Ανδρομάχης, της Κασσάνδρας, που συναντούμε στην καινούργια ποίησή-της, βλέπουμε να παίρνουν τη μορφη των περιπλανώμενων μεταναστριων, της Εσιν, της Λεϊλας, της Εσμεράϊ. Για την ακρίβεια, η ποιήτρια μέσα απο τη μυθικη μέθοδο στοχεύει ν’ αναδείξει το τώρα και το πάντα, τη μεθολογικη πραγματικότητα και την ιστορικη πραγματικότητα και να φωτίσει τους μεταξυ-τους κοινους αρμους. Με άλλα λόγια, επιδιώκει να καλύψει με ιλαρο φως τα σκοτάδια που περιβάλλουν τους φτωχους, αδύναμους, καταρρακωμένους, εξαθλιωμένους και κατατρεγμένους ανθρώπους, ιδιαίτερα τις απροστάτευτες γυναίκες, των οποίων, όλων αυτων των ατόμων, η τύχη είναι απαράλλαχτα η ίδια, απο την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες-μας, ακριβως έτσι, όπως μάς το μεταδίδει μέσα απο το ποίημα «Ικέτιδες»:
Η Εκάβη, η Ανδρομάχη, η Κασσάνδρα
σέρνονται μες στα πλοία
με τα πολύχρωμα μπαγάζια
παραμάσχαλα
κι ένα κόκκινο ρίγος στην ψυχη
«Δεν έχω μπει ποτε-μου σε καράβι»
Κι όμως το πλοίο σαλπάρει
με τους ασώματος Αγγέλους
στο κατάρτι
σαν αναβλύζει
στο γυμνο λεπίδι
ο ξένος-σου εαυτος
Η Εσιν, η Λεϊλα, η Εσμεράι
σέρνονται μες στα πλοία
απο τη Συρία στο Κάβο Γκρέκο
με τα πολύχρωμα μπαγάζια
παραμάσχαλα
κι ένα αμυδρο φωσάκι στην ψυχη
σ. 16
Στο ίδιο καταθλιπτικο κλίμα κινούνται και οι ακόλουθοι στίχοι απο το ποίημα «Στα φανάρια της Σελήνης», στο οποίο, όπως μας υποδεικνύει η ποιήτρια, «γίνεται αναφορα στο έργο του Ευριπίδη Τρωάδες (Τρωαδίτισσες, οι γυναίκες της Τροίας)» :
Σαν ανάβουν τα φανάρια των νερων
και γδύνεται η Σελήνη
οι Τρωαδίτισσες ζητούνε τα παιδια-τους
σμίγουν τα χέρια-τους
σ’ έναν κυκλικο χορο
Κλωνάρια δέντρων
σαν προσευχη
υψώνονται στον ουρανο
Το σκουρόχρωμο βλέμμα της Εκάβης
εκπυρσοκροτει στιγμες παροντικες
Στο ικρίωμα του χρόνου
η Κυπριοπούλα απο την Κερύνεια
η Αϊσε απο τη Σμύρνη
μ’ ένα μαντίλι-άνοιξη στα μάτια
ενω μια κόκκινη γραμμη
σαν παύλα που ενώνει
πλέει ανάμεσά-τους
σ. 21
ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΟΣ είναι και ο διάλογος που αναπτύσσει η ποιήτρια με τις άλλες τέχνες, κυρίως το θέατρο (εξ ου και ο τίτλος Ο μυστικος θίασος της συλλογης) αλλα και τη ζωγραφικη, τη μουσικη, τον κινηματογράφο κ.ά. Είναι επόμενο, τώρα, κάποιοι ήχοι ή απόηχοι, όμως καλα αφομοιωμένοι, απο την φωνη άλλων δημιουργων, να είναι αισθητοι στην καινούργια ποίησή-της.
Θέλω να σημειώσω, πως εκει και όπου χρειάζεται, η Ν. Στυλιανου εμπλουτίζει και ενισχύει τα ποιήματά-της με παραθέματα που δανείζεται φανερα απο την ποίηση άλλων μεγάλων ποιητων, όπως του Διονύσιου Σολωμου, του Ανδρέα Καλβου, του Κώστα Καρυωτάκη, του Νίκου Εγγονόπουλου, του Μίλτου Σαχτούρη αλλα και άδηλα απο την ποίηση του Γιώργου Σεφέρη (όπως π.χ. ο στίχος Ο Άγγελος δεν ήλθε στο ραντεβου, που παραπέμπει στο στίχο του νομπελίστα Τον Άγγελο τον περιμέναμε/ προσηλωμένοι τρία χρόνια, απο το Μυθιστόρημα Α’) και του Γιάννη Ρίτσου (όπως π.χ. ο στίχος Στο αχνο γαλάζιο/ μόνος πορεύεσαι/ όπως στον έρωτα, που παραπέμπει στον στίχο Μόνος πορεύεσαι στον έρωτα, μόνος και στον θάνατο, απο την υπέροχη συλλογη Η σονάτα του σεληνόφωτος).
ΕΠΙΧΕΙΡΩΝΤΑΣ μία πιο διεισδυτικη ματια στην ποίηση που περιέχει Ο Μυστικος θίασος, θα έλεγα πως οι πλείστες εικόνες που μεταφέρει στις σελίδες-του αντλούνται απο τη σαγήνη της ράμπας, απο τα πρόσωπα και τα προσωπεία. Μάλιστα, η καταγωγη του προσωπείου, όπως το χρησιμοποιει η Ν. Στυλιανου στην ποίησή-της και όπως αφήνει ν’ αντιληφθούμε, μπορει να ανιχνευθει στη ζωγραφικη και τον κινηματογράφο, έτσι όπως έρχονται στη σκέψη-μας οι Αρλεκίνοι και οι ακροβάτες του Pablo Picasso (Παύλο Πικάσσο), απο το ζωγραφικο έργο-του Saltimbagues, 1905, αλλα και όπως τα συναντάμε στην υπέροχη ταινία Το τσίρκο, του Charlie Chaplin (Τσάρλι Τσάπλιν). Με άλλα λόγια, θέλω να υποδείξω πως τα προσωπεία στην ποίηση της Ν. Στυλιανου λειτουργουν ενδεδυμένα με τη μορφη του πιερότου, του σαλτιμπάγκου, του κλόουν κ.α.
Βέβαια, η έμπνευσή-της δεν περιορίζεται μόνο σε αυτα τα σύμβολα. Μπορει να λειτουργήσει και στην θέα ενος ζωγραφικου πίνακα του πατριάρχη του υπερρεαλισμου ή, κατ’ άλλους, σουρεαλισμου, Σαλβαντορ Νταλι, όπως, λόγου χάρη, το ποίημα «Άχνα ζωης», που προέκυψε απο την θέα του ζωγραφικου πίνακα Όνειρο προκαλούμενο απο το πέταγμα μιας μέλισσας γύρω απο ένα ρόδι, ένα δευτερόλεπτο πριν το ξύπνημα, 1944.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΗ, ο Κ. Καρυωτάκης, όπως αντιλαμβανόμαστε, μάς μεταφέρει απο τη Comedia de l’ Arte στον κλόουν θηριοδαμαστη – ποιητη, θυμίζοντάς-μας το ποίημά-του «Άλογα μαύρα», απο τη συλλογη Ελεγεία και Σάτιρες, ενω απο τον Γιάννη Σκαρίμπα θα συναντήσουμε τους φάλτσους παλιάτσους, έτσι όπως τους γνωρίσαμε στο ποίημά-του «Εαυτούληδες», απο την ομώνυμη συλλογη-του (Άπαντες στίχοι, 1936-1970, επιμέλεια Κατερίνα Κωστίου, Νεφέλη, 2010).
Κατα βάθος, η ποιήτρια στον Μυστικο θίασο κατασκευάζει δύο ρόλους: του παρατηρητη και του παρατηρούμενου, δίνοντας τη δυνατότητα στον αναγνώστη να δει ότι οι δύο αυτοι ρόλοι δεν είναι αυτόνομοι αλλα συγκοινωνούντες.
Γράφει στο ποίημα «Ο παλιάτσος»:
Στο δεύτερο μέρος της παράστασης ο παλιάτσος φόρεσε μια μάσκα και παρίστανε το φεγγάρι
σ. 36
Παρουσιάζονται έτσι οι πράξεις και οι σκέψεις του ποιητικου υποκειμένου σε τρίτο πρόσωπο. Με το τέχνασμα αυτο, εννοω «έκφραση δια τρίτου», διανοίγονται πολυεπίπεδες ποιητικες αναγνώσεις. Ας πάρουμε μία γεύση απο το απόσπασμα που παραθέτω, το οποίο είναι και η αρχη του ποιήματος:
Έκλεισε η κουρτίνα και όλοι γέλαγαν με τις γκριμάτσες του παλιάτσου. Η κυρία γέλαγε. Σήκωσε το άσπρο μαντηλάκι-της και γέλαγε. Γέλαγαν και οι κυρίες πίσω. Χαχάνιζαν. Ξεκαρδίστηκαν. Έκλαιγαν απο τα δάκρυα. Γέλαγαν την αθλιότητα του κόσμου. Για τη μυστικη επιβράβευση των περιχαρακωμένων. Για τους κεκηρυγμένους αξιοκρατούντες του συστήματος…
σ. 36
Και λίγο πιο κάτω:
Γελούσαν ίσως και για εμας, ίσως και για εσας, για τα σπασμένα φτερα που δεν σε άφησαν να πετάξεις.
Όπως διαπιστώνουμε, στους φαινομενικα ήρεμους στίχους της Ν. Στυλιανου εμφυλοχωρει και η δριμεία κριτικη και σατιρικη διάθεσή-της η οποία, την κατάλληλη στιγμη, εκδηλώνεται δυναμικα απέναντι σε απαράδεκτα κοινωνικα και πολιτικα φαινόμενα, με πρωταγωνιστες τους «περιχαρακωμένους» (σημ. τους προστατευόμενους ή οχυρωμένους περιμετρικα) και τους «κεκηρυγμένους αξιοκρατούντες του συστήματος».
Η αδιάκοπη μεταμορφωτικη διαδικασία, όπως διαπιστώνουμε, τελει διαρκως εν αναμονη. Γέλιο ηχηρο, γέλιο εκρηκτικο, γέλιο που μαστιγώνει, γέλιο που σε κάνει να αναριγεις, γέλιο – επιθανάτιος ρόγχος.
Η βασικη διαφορα του Κ. Καρυωτάκη με τον κλόουν ποιητη εντοπίζεται στο πρώτο πρόσωπο: Είμαι ένας κλόουν ποιητης. Ο κλόουν του Κ. Καρυωτάκη, τελικα, θα συντριβει απο τις οπλες των αλόγων, των μαύρων σκέψεων, που δεν τιθασεύονται με το μαστίγιο του λόγου, ενω στο Μυστικο Θίασο ο παλιάτσος επιλέγει την φυγη όταν τα φώτα σβήνουν και νιώθει το άδειασμα της ψυχης.
Πίσω απο τα πολύχρωμα προσωπεία, το εκτυφλωτικο κίτρινο, το σμαραγδι το φωσφορίζον μπλε κρύβεται η αδυναμία εκπλήρωσης του ονείρου. Μέσα απο τις πολλες ετεροπροσωπίες ο ποιητης έχει απολέσει το πρόσωπό-του. Έτσι, ακριβως, όπως το αντιλαμβανόμαστε μέσα απο το ποίημα «Οι ρινόκεροι»:
Οι ρινόκεροι είναι τα φαντάσματα
που βρυχώνται μέσα-μας
που αναζητάμε
για να κρυφτούμε
πίσω απο το όμοιο
σ.σ. 22-23
Η προσφυγη σε ένα άλλο «εγω» γίνεται η οδος για να αποκαλύψει την ανείπωτη αλήθειά-του. Στο ποίημα «Ικέτιδες» ο αναγνώστης διαβάζει:
Οι Ικέτιδες μετανάστριες
κρατουν στη χούφτα-τους
ζεστο το χώμα της πατρίδας
με το ηδονικο νυστέρι
ξύνουν τις πληγες
τα σώματά-τους
καρβουνιασμένα δένδρα
χωρις ρίζες
κορμια
που έχουν πάρει
το μούχρωμα των βουνων
Δένδρο είμαι
σ. 17
Η ΠΟΙΗΤΡΙΑ Νάντια Στυλιανου δεν χάνει την ευκαιρία να εκθειάσει στην ποίησή-της και Ελληνίδες, μεγάλες ιέρειες του θεάτρου και της Έβδομης Τέχνης, όπως είναι η Ειρήνη Παπα και η Έλλη Λαμπέτη αλλα και η σπουδαία, αξέχαστη ερμηνεύτρια του Δημοτικου Τραγουδιου, Δόμνα Σαμίου, όπως υποδειγματικα τις μνημονεύει στο ποίημά-της «Υψηλες γυναίκες», που μαζι με τα ποιήματα «Άσε-με να έρθω μαζι-σου», «Ικέτιδες», «Στα φανάρια της Σελήνης», «Στην αυλη της ποίησης», «Ξόδι» και ο «Πυροτεχνουργος και το φεγγάρι», είναι, κατα την άποψή-μου, απο τα καλύτερα της συλλογης.
Απο την ανταύγεια της ψυχης-τους
υπήρχε πολυ φως μέσα στο ποίημα
για να ντύσει τις γυμνες γυναίκες
Η Δόμνα
μας ταξιδεύει
με αεροπλάνα και βαπόρια
η Έλλη
με «Τα παιδια ενος Κατώτερου Θεου»
πλάθει φως
κι η Ειρήνη
καρφώνει τον μύθο στο εσαει
σ. 33
ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ο «Πυροτεχνουργος και το φεγγάρι» το αίμα, το ρευστοποιημένο υλικο του προσώπου, εκβάλλει στο ποτάμι. Η τέφρα-του σαρκώνεται σε ποίημα που πυρώνει στο κόκκινο ποτάμι και σκορπίζεται σαν μια λεπτη στρώση άμμου. Το πρόσωπο και το προσωπείο ταυτίζονται μέσα απο τη διάρρηξη του κελύφους του χρόνου. Ο ποιητης πληγώνεται απο τον κόσμο και του επιστρέφει το προϊον της πληγης-του, μετουσιωμένο σε ποιητικο έργο.
Απο το ωραίο αυτο ποίημα δίνω μερικους στίχους μέσα απο τους οποίους μνημονεύεται και ο αξέχαστος Έλληνας υπερρεαλιστης ποιητης και ζωγράφος Νίκος Εγγονόπουλος, που επανέρχεται συχνα στους στίχους-της, γεγονος που φανερώνει τον θαυμασμο και την αγάπη που τρέφει προς το έργο και το πρόσωπό-του αλλα, ταυτόχρονα, δια μέσω των στίχων-της, μνημονεύεται και ο μεγάλος, τραγικος Ισπανος ποιητης Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, που δολοφονήθηκε άνανδρα απο τους φασίστες του στυγνου δικτάτορα Francisco Franco (Φρανθίσκο Φράνκο), θυμίζοντάς-μας με αυτο τον τρόπο πως ο Έλληνας ποιητης τον έχει θρηνήσει και υμνήσει με το υπέροχο ποίημά-του «Νέα περι του θανάτου του Ισπανου ποιητη Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα στις 19 Αυγούστου 1936 μέσα στο χαντάκι του Καμίνο ντε λα Φουέντε», που βρίσκεται στην συλλογη-του Εν ανθηρω Έλληνι λόγω, 1998. Γρέφει η Ν. Στυλιανου:
Κάθε φορα που μια ιδέα
πυρώνει στο κόκκινο ποτάμι
σφυρίζει ο αέρας ένα ποίημα
που σκορπίζεται
σαν μια λεπτη στρώση άμμου
στο κέλυφος του χρόνου
αφου το ξέρεις
είθισται να δολοφονουν τους ποιητας
Όμορφες που είναι οι νύχτες
μεθυσμένες με το κόκκινο φεγγάρι
σ. 39
ΘΑ ΔΙΕΡΩΤΗΘΕΙ ο αναγνώστης, και δικαιολογημένα, ποιος είναι τελικα αυτος Ο Μυστικος θίασος; Ο τίτλος, πιστεύω, μπορει να ερμηνευθει τόσο απο την κυριολεκτικη, όσο και απο τη μεταφορικη έννοιά-του. Συγκεκριμένα, το ποίημα, με τον τίτλο «Του μυστικου θιάσου», που βρίσκεται στο τέλος της συλλογης, απο τον οποίον πήρε και τον γενικο τίτλο-της, είναι αφιερωμένο στον αξέχαστο καθηγητη και ποιητη Μιχάλη Πιερη, ο οποίος, μαζι με τους φοιτητες-του, είχαν παράξει αξιοθαύμαστο, πλην όμως παραγνωρισμένο απο κάποιους, έργο, σε ότι αφορα την έρευνα και τη σκηνικη παρουσίαση θεατρικων έργων, απο το κλασικο και το σύγχρονο ρεπερτόριο, λειτουργώντας πάντοτε μέσα απο το Θεατρικο Εργαστήρι του Πανεπιστημίου Κύπρου, που είχαν δημιουργήσει και το οποίο στεγάζεται στο Πολιτιστικο Κέντρο της οδου Αξιοθέας, στην παλια Λευκωσία. Επομένως, αυτα όλα τα πρόσωπα και τα προσωπεία, οι ηθοποιοι και οι θεατες, αλλα και οι παλιάτσοι, οι αρλεκίνοι και οι σαλτιμπάγκοι, που τα συναντούμε σε εμπνευσμένες θεατρικες παραστάσεις, και όπως ασφαλως τα ζήσαμε και στο Θεατρικο Εργαστήρι, εμπίμπτουν, κατα την άποψή-μου, στην κυριολεκτικη έννοια του τίτλου.
Μεταφορικα όμως, έστω και ριψοκίνδυνα, υποθέτω πως ο τίτλος σχετίζεται και με όλο εκείνο το μπουλούκι, δηλαδη τον αποξενωμένο, απεγνωσμένο και εξαθλιωμένο κόσμο, που βρίσκεται στο περιθώριο της ζωης, αθέατος απο τα μάτια των ευνοημένων της ζωης, που καταβάλλει υπεράνθρωπες προσπάθειες για να σταθει στ’ αδύναμα πόδια-του, μέσα σ’ αυτη την απάνθρωπη κοινωνία, ίσως κάποτε δει και αυτος μία άσπρη μέρα.
ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΜΝΕΙΑ, βέβαια, αξίζει να γίνει και στον τρόπο με τον οποίο λειτουργει η έμπνευση της ποιήτριας. Συγκεκριμένα, όπως ήδη έχω αναφέρει, τις περισσότερες φορες, η έμπνευση της Ν. Στυλιανου τροφοδοτείται απο το διάβασμα ενος ποιήματος, ενος διηγήματος, μίας νουβέλας, ενος μυθιστορήματος ή απο την θέα ενος ζωγραφικου πίνακα. Ακόμη, κάποιες άλλες φορες, η έμπνευσή-της μπορει να δεχθει ερεθίσματα για προσωπικη δημιουργία και απο μία θεατρικη παράσταση, αρχαίου ή σύγχρονου έργου, που έχει παρακολουθήσει. Όμως, σε ό,τι αφορα το θέμα της έμπνευσης και γενικα της όλης δημιουργικης διαδικασίας που η ποιήτρια ακολουθει, είναι αρκετα διαφωτιστικη στις αναλυτικες «Αντηχήσεις» που παραθέτει προς το τέλος της συλλογης-της, που καλο θα ήταν να τις έχει υπόψη-του ο αναγνώστης της εν λόγω συλλογης.
Τεχνοτροπικα, η Ν. Στυλιανου, στην εν λόγω συλλογη-της, ακολουθει, σκόπιμα πιστεύω, την αστιξία στα ποιήματά-της με αποτέλεσμα ο αναγνώστης να οδηγείται σ΄ένα άνευ διακοπης διάβασμα, παρασυρόμενος και απο την ορμη που αναδίνουν οι στίχοι-της, γεγονος που ανακαλει στη σκέψη-του τη λαχανιασμένη και, πολλες φορες, άναρχη ροη της ανθρωπότητας μέσα στο σύγχρονο κόσμο. Αξιοπρόσεκτη όμως, θα έλεγα και ευφάνταστη, είναι και η τάση-της ν’ αφήνει, κατα διαστήματα, μικρα παράθυρα μέσα στους στίχους-της για να βλέπει ο αναγνώστης πως διαμορφώνεται και πως λειτουργει το ποίημα και γενικα η όλη ποίησή-της.
ΓΕΝΙΚΑ ΑΠΟΤΙΜΩΝΤΑΣ, τώρα, την ποίηση που μας προσφέρει η Ν. Στυλιανου με την καινούργια ποιητικη συλλογη-της, την οποία αφιερώνει εξ ολοκλήρου στον πρόσφατα αποδημήσαντα πατέρα-της, σημαντικο πνευματικο άνθρωπο, «αγωνιστη της ελευθερίας», όπως τον αποκαλει, Πέτρο Στυλιανου, θα έλεγα πως πρόκειται για μία αρκετα καλοδουλεμένη, ώριμη και αληθινη ποίηση. Περιεκτικη στη θεματογραφία-της, πυκνη στα νοήματά-της και πολυσυλλεκτικη σε ότι αφορα τον πνευματικο μόχθο άλλων ποιητων των οποίων επιλέγει στίχους-των για να τους αξιοποιήσει στη δικη-της δουλεια.
Άλλα, βασικα χαρακτηριστικα αυτης της ποίησης είναι η καίρια λέξη, η εύστοχη φράση, η αφοπλιστικη απλότητα και η εύκολη πρόσληψη (παρα την πυκνότητα που τη διακρίνει) του μηνύματος που στέλνει, μέσω της ποίησής-της, στους αναγνώστες-της.
Επιπλέον, διαπιστώνω, πως η Ν. Στυλιανου αντιλαμβάνεται την ποιητικη δουλεια στην οποία συστηματικα επιδίδεται ως ένα εξαιρετικα απαιτητικο κοινωνικο (αλλα και πολιτικο σε κάποιες πτυχες-της) λειτούργημα. Και τούτο διαφαίνεται καθαρα και ξάστερα, όπως είπα, απο τη σωστη επιλογη και χρήση των λέξεων με τις οποίες φτιάχνει τους στίχους και τις ποιητικες φράσεις-της, που όλα μαζι αρθρώνουν τη ζωντανη ποιητικη γλώσσα με την οποία δημιουργει τα ποιήματά-της.
ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΗ, δηλαδη, έγνοια της Ν. Στυλιανου είναι η επιλογη και η θέση που θα δώσει στις λέξεις μέσα στους στίχους-της, με τους οποίους, όπως είπα, κτίζει τα ποιήματά-της αλλα, ταυτόχρονα, νοιάζεται και για την εξεύρεση του τρόπου με τον οποίο θ’ αναδείξει το ηλεκτρικο φορτίο, όπως εύστοχα το χαρακτηρίζει ο φίλος-μου Γιώργος Μαρκόπουλος, που κουβαλάει μέσα-της η κάθε λέξη, το οποίο στη συνέχεια «μεταγγίζει» στην ψυχη των αναγνωστών-της.
Ολοκληρώνοντας, θα έλεγα πως η ποίησή-της, αφάνταστη σε περιεκτικότητα και εντυπωσιακη σε λιτότητα, πλησιάζει σε ποιότητα και αξία, και αυτο το λέω χωρις δεύτερη σκέψη, άλλα μεγαλόπνοα έργα, σε οποιαδήποτε μορφη της τέχνης και αν συναντάμε αυτα τα σπουδαία έργα.
*Ο συγγραφέας του κειμένου ακολουθει κανόνες του μονοτονικου που εφάρμοζε ο αξέχαστος Αντώνης Μυστακίδης-Μεσεβρινος
*********************************************
Εργοβιογραφικο της Νάντιας Στυλιανού
Η Νάντια Στυλιανού, Νεοελληνίστρια και ποιήτρια, είναι αριστούχος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Πολ Βαλερύ του Μονπελιέ. Έχει διδάξει νεοελληνική φιλολογία και πολιτισμικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, στο Πανεπιστήμιο του Μονπελιέ, στο Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου. Το 2018 διορίστηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία Μορφωτική Σύμβουλος στην Αθήνα και Διευθύντρια στο Πολιτιστικό Κέντρο Κύπρου στην Αθήνα (Σπίτι της Κύπρου-2018-2020). Το 2015 κυκλοφόρησε η μονογραφία της στη Γαλλία (επεξεργασμένη μορφή της διδακτορικής της διατριβής) Πλοίο διαρκείας η χώρα μου-η ελληνικότητα στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη από τις Πανεπιστημιακές εκδόσεις της Μεσογείου του Μονπελιέ. Εργάζεται ερευνητικά στις περιοχές της συγκριτικής γραμματολογίας, της μυθοκριτικής, της πολιτισμικής και λογοτεχνικής θεωρίας και της μεσογειακής ταυτότητας. Πρόσφατα άρθρα της, με ιδιαίτερη έμφαση στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη, του Νίκου Εγγονόπουλου καθώς και στην ελληνική λογοτεχνία της Κύπρου, έχουν δημοσιευτεί σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά, σε σύμμεικτους τόμους, σε φιλολογικά περιοδικά, σε πρακτικά επιστημονικών συνεδρίων.
Στον τομέα της λογοτεχνίας έχει εκδώσει πέντε ποιητικές συλλογές: Γαλαξίες, 1999, (κρατικό βραβείο νέου λογοτέχνη) Λευκοθέα, 2002, Το σκοτεινό γοβάκι, Το Ροδακιό, 2016, Ο Χορευτής και ο Γητευτής, Καστανιώτης, 2021, Ο μυστικός θίασος, Καστανιώτης, 2025. Στον τομέα της πεζογραφίας εξέδωσε το βιβλίο Το κόκκινο δωμάτιο, 2003. (κρατικό βραβείο νεανικής λογοτεχνίας) Στον τομέα της μελέτης εξέδωσε τα βιβλία Οδυσσέας Ελύτης–Ρενέ Σαρ μια πολιτισμική σπουδή στην ποιητική της Μεσογείου, εκδόσεις Μελάνι, 2020, (κρατικό βραβείο μελέτης), Όταν οι Άγγελοι ζωγραφίζουν τη γη- Ερμηνευτικά ζητήματα, εκδόσεις Νίκας -Ελληνική Παιδεία, 2022.Το ποιητικό έργο της κυκλοφόρησε στα αγγλικά σε μετάφραση David Connolly με τις συλλογές The Dark Slipper, To Rodakio, Αθήνα, 2018, The Charmer and the Dancer, To Rodakio, Αθήνα, 2024. Το 2023 τιμήθηκε για το λογοτεχνικό της έργο από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού.
Το 2025 τιμήθηκε με το αργυρό μετάλλιο από την Ακαδημία Γραμμάτων και Τεχνών στο Παρίσι για το ποιητικό της έργο και την επιστημονική της σταδιοδρομία.
