GOTÁN
Αυτή η γυναίκα έμοιαζε με τη λέξη ποτέ,
απ’ τον αυχένα της ανέβαινε μια ιδιαίτερη σαγήνη,
ένα είδος λησμονιάς για να φυλάσσονται τα μάτια,
αυτή η γυναίκα είχε εγκατασταθεί στο αριστερό μου πλευρό.
Προσοχή, προσοχή, εγώ κραύγαζα, προσοχή,
όμως εκείνη εφορμούσε όπως ο έρωτας, όπως η νύχτα,
τα τελευταία νεύματα που έκανα για το φθινόπωρο
πλαγιάσανε ήσυχα κάτω από τον κυματισμό των χεριών της.
Εντός μου ξεσπάσανε κρότοι ξεροί,
πέφτανε κομματιασμένες η οργή, η θλίψη,
η κυρά έβρεχε γλυκά
πάνω στα οστά μου τα ακινητοποιημένα στη μοναξιά.
Όταν έφυγε εγώ τουρτούριζα σαν κατάδικος,
μ’ ένα βίαιο μαχαίρι σκοτώθηκα,
θα περάσω όλον τον θάνατο ξαπλωμένος με τ’ όνομα της,
αυτό θα κάνει το στόμα μου να σαλέψει για τελευταία φορά.
***
ΣΤΗΝ ΤΣΟΧΑ
Πήρα τον έρωτα μου που άφηνε εμβρόντητα τα άστρα
και του είπα: κύριε έρωτα,
εσείς μεγαλώνετε το απόγευμα, τη νύχτα, τη μέρα,
προς τα πλευρά, προς τα κάτω, στα φρύδια ανάμεσα,
οι θόρυβοι σας δεν μ’ αφήνουνε να κοιμηθώ, έχασα όλη μου την όρεξη
κι εκείνη ούτε καν μας χαιρετά, δεν ωφελεί, δεν ωφελεί.
Έτσι πήρα τον έρωτα μου,
του έκοψα το ένα χέρι, το ένα πόδι, τα εξαρτήματα του,
έφτιαξα μια τράπουλα
και ενώπιον της χλομάδας των πλανητών
τζόγαρα χωρίς βιάση τον εαυτό μια νύχτα
ενώ η καρδιά μου σφύριζε, η αφηρημένη.
**
ΜΑΡΙΑ Η ΥΠΗΡΕΤΡΙΑ
Λεγόταν Μαρία σε όλη την διάρκεια των δεκαεφτά της ετών,
ήτανε ικανή να διαθέτει ψυχή και να χαμογελά με πουλάκια,
όμως το σημαντικό ήτανε πως στη βαλίτσα της
βρήκανε
ένα νεκρό βρέφος τριών ημερών τυλιγμένο στις εφημερίδες
του σπιτιού.
Τι τρόπος κι αυτός να αμαρτάνεις να αμαρτάνεις,
λέγαν οι κυρίες συνηθισμένες στη σωφροσύνη
και σε ένδειξη τρόμου σηκώνανε τα φρύδια
με ένα γοργό πετάρισμα που δεν στερούταν γοητείας.
Οι κύριοι συλλογίστηκαν στα γρήγορα σχετικά με τους
κινδύνους
της πορνείας ή της έλλειψης της πορνείας,
ξαναθυμόταν τα κατορθώματα τους με διάφορα άξεστα θηλυκά
και λέγανε σοβαροί: αναμφίβολααγαπημένημου.
Στην αστυνομία υπήρξανε τίμιοι μαζί της,
την ψαχουλέψανε μόνο από τον υπαστυνόμο και πάνω,
όμως η Μαρία ήτανε απασχολημένη με το να κλαίει,
τα πουλάκια ξεφτίσανε κάτω από τη βροχή των δακρύων.
Ήταν πολύς ο κόσμος που ‘χε δυσαρεστηθεί με την Μαρία
για τον τρόπο της να πακετάρει τα αποτελέσματα του
έρωτα
και είχαν την άποψη πως το κελί θα της έδινε πίσω την αθωότητα
ή πως έστω ειλικρινά θα την έκανε λιγότερο κτηνώδη.
Εκείνη τη νύχτα οι κύριες και οι κύριοι αρωματίστηκαν
με πάθος
για το μωρό που έλεγε την αλήθεια,
για το μωρό που ήτανε αθώο,
γι’ αυτό που ήτανε τρυφερό,
για το καλό,
εντέλει,
για όλα τα νεκρά κουβαλημένα βρέφη στις
βαλίτσες της ψυχής
κι αρχίσανε ξάφνου ν’ αφήνουν μια αποφορά
ενώ η μεγάλη πόλη σφάλιζε τα παράθυρα της.
**
ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ
Από το βίαιο ξημέρωμα
ένας άντρας μπαίνει στο σπίτι του και η μυρωδιά των παιδιών του
του χτυπάει το πρόσωπο, τις λησμονιές, το θυμό,
τώρα κλειδώνει την πόρτα,
απεκδύεται τον κόσμο, βγάζει τα ρούχα με προσοχή,
σβήνει τις κραυγές απ’ το πουκάμισό του
ή τα μάτια του συντρόφου του που γυαλίζουν στο κελί
κι ακούει πως σαλεύει η τρυφερότητα στο δωμάτιο,
κάτω από τα κλαδιά της θα κοιμηθεί μια νύχτα ακόμη,
κάτω από τα κλαδιά της θα αναπαυτεί όταν καταρρεύσει.
(Gotán, 1962)
***************************************************************************************************
ΕΠΙΜΕΤΡΟ
O Juan Gelman (Αργεντινή, 1930-2014) υπήρξε ποιητής, μεταφραστής και δημοσιογράφος. Εξαιτίας της δημοσιογραφικής και πολιτικής του δράσης, το διάστημα μεταξύ 1975-1988, αναγκάστηκε να ζήσει εκτός Αργεντινής, σε διάφορες πόλεις της Ευρώπης, καθώς η αργεντίνικη δικτατορία τον είχε καταδικάσει ερήμην του σε θάνατο. Στην ατελείωτη λίστα των «εξαφανισμένων» (απαχθέντων, φυλακισμένων, εκτελεσμένων, αγνοούμενων) του καθεστώτος είχαν συμπεριληφθεί η κόρη του (20 ετών), ο γιος του (19 ετών) και η νύφη του (19 ετών), εφτά μηνών έγκυος στην εγγονή του, που γεννήθηκε στη φυλακή, και την οποία εγγονή του κατάφερε να την εντοπίσει ζωντανή πολλά χρόνια μετά, το 2000. Θεωρείται ο πιο σημαντικός ποιητής της γενιάς του. Τιμήθηκε το 2007 με το κορυφαίο βραβείο των ισπανικών γραμμάτων, το Cervantes, ενώ στη διάρκεια της ζωής του έλαβε κι άλλες πολλές τιμητικές διακρίσεις, εντός και εκτός Λατινικής Αμερικής. Το ανυποχώρητο αγωνιστικό πνεύμα αντανακλάται και στο ποιητικό του έργο, μέσα από το οποίο μέσα από το οποίο, με έναν λόγο ρεαλιστικό και λυρικό συνάμα, ασκεί κοινωνική κριτική και, με σθεναρή και αταλάντευτη φωνή, στέκεται επικριτικά απέναντι σε κάθε είδους κοινωνική αδικία.
