Το νέι
Το νέι τι λέει
ανανούριστο κλαίει
το παιδί που το νέι καλεί
και λέει προσευχή,
το νέι τι λέει;
Ο Δαβίδ, η Ραχήλ,
η Φατμέ, ο Ισμαήλ
τι ζητούν απ’ τη μέρα να φέρει;
Με τραγούδι πικρό
κάνουν κύκλο μισό
να, θαρρώ πως μ’ απλώνουν το χέρι
στο παιχνίδι να μπω
με φλογέρα κι εγώ
σαν το νέι το σκοπό που θα ξέρει.
Σ’ άγιους τόπους το νέι
όλο λέει προσευχή,
ανανούριστο κλαίει
το παιδί που το νέι καλεί
και λέει προσευχή
προσευχή για ειρήνη…
****
Στη Βηθλεέμ
Στη Βηθλεέμ ακούς τραγούδια
με φωνές λυπητερές
των Χριστουγέννων τα λουλούδια
κρατούν χεράκια με πληγές.
Μες στη νυχτιά τους Μάγους τώρα
μικρό παιδί ακολουθεί
τα ματωμένα του τα δώρα
για την ειρήνη προσευχή.
**************************************************************************************************
Σημειώσεις
Μακάρι να ήταν ανεπίκαιρα αυτά τα παιδικά τραγουδάκια που γράφτηκαν χρόνια πριν και σε διαφορετική χρονική περίοδο το ένα από το άλλο.
Το τραγουδάκι «Στη Βηθλεέμ» είναι γραμμένο πάνω στη μουσική μιας ομότιτλης γαλλικής μεσαιωνικής μελωδίας[1].
Το τραγουδάκι «Το νέι» γράφτηκε εξαρχής με τη μελωδία του[2].
Το νέι ή νάι είναι μια μεγάλου μήκους καλαμένια φλογέρα της αραβοπερσικής και οθωμανικής μουσικής. (Το όνομα προέρχεται από το περσικό «να», που σημαίνει καλάμι.[3]) Χρησιμοποιείται ευρύτατα στην παραδοσιακή μουσική της Ανατολικής Μεσογείου. Παλαιότερα, έλεγαν και με αυτό το όνομα τη μακριά φλογέρα και στον ελλαδικό χώρο[4].
Λόγω του μεγάλου του μήκους, το νέι παράγει μουσικούς φθόγγους με συχνότητες στην περιοχή της ανθρώπινης φωνής. Το ηχόχρωμά του συγκινεί βαθύτατα τους ακροατές.
Μοναδική είναι η περιγραφή του ήχου του από τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, στο διήγημα «Ὁ Ξεπεσμένος Δερβίσης (1896):
«Νάϊ, νάϊ, γλυκύ.
Νάζι ― κατὰ ἓν ζῆτα ἐλαττοῦται.
Αὔρα, οὐρανός, ᾆσμα γλυκερόν, μελιχρόν, ἁβρόν, μεθυστικόν.
Νάϊ, νάϊ.
Κατὰ δύο κοκκίδας, διαφέρει διὰ νὰ εἶναι τὸ Ναί, ὁποὺ εἶπεν ὁ Χριστός.
Τὸ Ναὶ τὸ ἥμερον, τὸ ταπεινόν, τὸ πρᾷον, τὸ Ναὶ τὸ φιλάνθρωπον».
**************************
[1] Ακούστηκε για πρώτη φορά, με αυτούς τους στίχους, στη χριστουγεννιάτικη γιορτή του Μουσικού Σχολείου Σπάρτης το 2012.
[2] Αργότερα, επεξεργάστηκα τη μουσική για τρίφωνη παιδική χορωδία a cappella. Δεν έχει ακόμα εκτελεστεί.
[3] Τάκη Καλογερόπουλου, Το Λεξικό της Ελληνικής Μουσικής, από τον Ορφέα έως σήμερα, τόμ. 4, σ. 316. (Γιαλλελής, 1998).
[4] Μαζί και με άλλα ονόματα, ὀπως μακροφλογέρα, τζαμάρα, κ.λπ. Βλ. Φοίβου Ανωγειανάκη, Ελληνικά Λαϊκά Μουσικά Όργανα, σ. 149. (Β΄ έκδ., Μέλισσα, 1991).
