Ποίημα για ένα Φουστάνι
(Poeme pour une robe de Madame Sonia Delaunay)
Ο Άγγελος από το χέρι του γλίστρησε
Μέσα στο καλάθι ο οφθαλμός των φρούτων
Των αυτοκινήτων τις ρόδες εκείνος τις χωλαίνει
Καθώς και το ιλιγγιώδη γυροσκόπιο της ανθρώπινης καρδιάς.
*
Ο Θάνατος του Γκυγιώμ Απολλιναίρ
Ξέρουμε το τίποτα
Ξέρουμε το τίποτα της οδύνης
Η όξινη εποχή των παγετών
Οργώνει βαθιά χαντάκια στους μυς μας
Θα προτιμούσε ν’ απολάμβανε της νίκης την ευφροσύνη
Eμείς οι σοφοί καθώς γαλήνια τα πένθη στα κλουβιά σφαλιστήκαν
Ανίκανοι τ’ ο,τιδήποτε να κάνουμε
Αν χιονίσει προς τα πάνω
Αν το ρόδο του ήλιου ανάμεσά μας σταθεί κατά τη διάρκεια της νύχτας
Για να μας ζεστάνει
Κι αν τα δέντρα κρεμάσουν εκεί μέσα σε μια γιρλάντα
-Το μοναδικό μας δάκρυ-
Aν τα πουλιά ανάμεσα μας βρισκόντουσαν ενω καθρεφτιζόμασταν
Στα γαλήνια νερά της λίμνης που πάνω απ’ τα κεφάλια μας στάθηκε
ΙΣΩΣ ΚΑΙ Ν’ ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΑΣΤΑΝ
Πως ο θάνατος θα μπορούσε να ήταν ένα μακρύ κι ωραίο ταξίδι
Και μι’ ατέλειωτη άδεια διακοπών για την σάρκα την υφή το κόκκαλο
*
Η Dada Ανασκόπηση
πέντε νέγρες σ’ ένα αμάξι
ανατινάχθηκαν ακολουθώντας τις πέντε κατευθύνσεις των δαχτύλων μου
όταν κάποιες φορές το χέρι μου στο στήθος μου τοποθετώ για να προσευχηθώ στον θεό
υπάρχει εκεί ένα υγρασίας φως ενός ηλικιωμένου φεγγαριού πουλιά στο κεφάλι μου ολόγυρα
το πράσινο των αγίων φωτοστέφανο έχει αρθεί από ψυχικές δραπετεύσεις
τραλαλαλαλαλαλαλαλαλαλαλαλαλα
τώρα θα δείτε την έκρηξη μέσ’ στα κοχύλια
κάπου υπάρχει ένας νέος άνδρας που τους πνεύμονές του τρώει
και τόσο έξοχα έκλασε ώστε το σπίτι του έγινε μεσάνυχτα
σα τον γυρισμό των πουλιών που στα ποιήματα του τραγουδούσε
και ο θάνατος αντινάζεται από κανόνια σταματώντας την συζήτηση των γυπών
το πολύ μεγάλο ιστιοφόρο άνοιξε το βιβλίο του σαν ένας άγγελος μολαταύτα
τ’ ανοιξιάτικα φύλλα σου έχουν κολλήσει μια κομψή σελίδα τυπογραφείου
zoumbai zoumbai zoumbai di
έχω ασχοληθεί μ’ όλα τα καλά κι όλα τα κακά αχ την χαρά του στρατηγού
κάθε σάβανο είναι ο κύριος μας και στον κάθε μας κύριο
υπάρχει η δική μου καρδιά
η δική μου καρδιά που της έχω δώσει ένα φιλοδώρημα χεεχεε
*
Προκήρυξη Δίχως Αξίωση
(απόσπασμα, συμπεριλαμβάνεται στα
ΕΦΤΑ ΜΑΝΙΦΕΣΤΑ ΤΟΥ ΝΤΑΝΤΑΪΣΜΟΥ)
Η Τέχνη πρόκειται να κοιμηθεί για ένα νέο κόσμο που θα γεννηθεί
Η “ΤΕΧΝΗ”-παπαγαλία- αντικαταθίσταται από το DADA,
το ΠΛΑΙΣΙΟΣΑΥΡΟΣ, ή το μαντήλι
Το ταλέντο ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΙ κάνει τον
ποιητή ένα ναρκωμανή ΣΗΜΕΡΑ η κριτική
των ισορροπιών χωρίς προκλήσεις μα με ομοιότητες
ΠΑΓΙΩΝΕΙ ΤΗΝ ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΩΝ ΑΚΡΙ-
ΒΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ
Υπόδρομος των αθανάτων εγγυήσεων: δεν υπάρχει τίποτα
πιο σπουδαίο απ’ την σπουδαιότητα δεν υπάρχει
διαφάνεια ή εμφάνιση
ΜΟΥΣΙΚΟΙ ΣΠΑΣΤΕ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΣΑΣ
ΤΥΦΛΟΙ ανεβείτε στη σκηνή
Η ΣΥΡΙΓΓΑ είναι μόνο για την δική μου νόηση. Γράφω γιατί είναι μια
φυσική λειτουργία όπως όταν κατουράω κι όπως αρρωσταινώ
Η ΤΕΧΝΗ χρειάζεται ΜΙΑ ΕΓΧΕΙΡΗΣΗ
Η τέχνη είναι μια ΑΞΙΩΣΗ αναθερμάμενη απ’ την
ΔΕΙΛΙΑ της ουροποιητικής λεκάνης, η υστερία γεννιέται
μέσα ΣΤΟ ΣΤΟΥΝΤΙΟ
Βρισκόμαστε σε αναζήτηση
της δύναμης που είναι άμεση αγνή νηφάλια
ΜΟΝΑΔΙΚΗ βρισκόμαστε σε αναζήτηση του ΤΙΠΟΤΑ
επιβεβαιώνουμε την ΖΩΟΤΙΚΟΤΗΤΑ της κάθε ΣΤΙ-
ΓΜΗΣ
η αντι-φιλοσοφία της αυθόρμητης ακροβασίας
Αυτή την στιγμή μισώ τον άνθρωπο που ψιθυρίζει
πριν απ’ το διάλειμμα -eau de cologne-
ξινισμένο θέατρο. Ο ΠΕΡΙΧΑΡΗΣ ΑΓΕΡΑΣ
Αν ένας άνθρωπος λέει το αντίθετο είναι γιατί
έχει δίκιο
Έσω έτοιμοι για την δράση του geyser στο αίμα μας
-υποθαλάσσια πληροφορία υπερχρωματικά αε-
ροπλάνα κυτταρικά μέταλλα αριθμημένα μέσα
στην πτήση των ομοιωμάτων
ανω των κανόνων της
και του ελέγχου της
ΟΜΟΡΦΙΑΣ
Δεν είναι για τα σωσμένα μπόλια
που ακόμα λατρεύουν τον αφαλό τους
*
το καταδίκασε
είναι καλύτερο ν’ αποκρύπτει το ανθρώπινο του ναυάγιο
απ’ τα απασχολημένα μάτια των εμπόρων
σε ψυχές κι αναρίθμητα σφάλματα στην Ιθάκη
καταστρέφει την αποσκευή του ταξιδιού του
όταν κάποιος θα του μιλήσει για το λαδωμένο δέρμα των αθλητών
τα σμήνη των προβάτων σε στενογραφία συμβόλων
που η μνηστή του ζωγραφίζει στον άνεμο χρησιμοποιώντας τις βλεφαρίδες της
η ζωή της άλλαξε στους ηχητικούς συνδέσμους των διακοπών
η νύχτα είναι παγερή
ξέρω γιατί
είναι όταν ο λύκος
τρίβεται πάνω στην πέτρα
εκεί που η γη λειαίνεται
και βάζει το μαστίγιο-σα κομμάτια στη σειρά
κανενός χάσματος η χλεύη ποτέ πριν δεν είχε έτσι ποδοπατηθεί
από βαριά στήθη έκρηξη μπροστά στου στόματός του το κατώφλι
των πλανητών τα χέρια και ανθοφορίας βασανιστήρια στο τέλος
απ’ τα απανθρακωμένα δάχτυλα των κελευσμάτων χαιρετίσματα και ρίζες
δημιουργούν την αναμενόμενη έκρηξη διαμέσου των φλογών
κατα μήκος σχισμές που μπορώ να μετρήσω χάριν του χαμόγελού σου
απ’ την άμετρη ανάσα που πλημμύρισε ο ήλιος του χαμόγελού σου
*
κατά μήκος βηματισμός
το βλέμμα της άμμου
η ακόλαστη γαία
του πύργου ο φλοιός
η ανταλλαγή των λόφων των τερπνών
ο πρώτος λίθος
το θελκτικό χταπόδι
έσβησαν τ’ αμπέλια
απ’ τις στοίβες της αγέλης
ψεύδονται εκείνοι
τότε το ευτελές της εμπιστοσύνης νερό
κι η απανταχού νυχτιά
πόρτες εκπυρσοκροτούν
αόρατα χέρια
το γρασίδι επενδυμένο
η φωνή μπλοκαρισμένη
ο δρόμος αποκεφαλισμένος
το σπίτι ολοσχερώς καμένο
τα πάντα για σένα βλέπεις
δεν βλέπεις τίποτα πια
*
Κανόνας
οι συγκρουόμενες θάλασσες διαδίδουν τον ωκεανό της δικής τους απραξίας
στα κρεβάτια με τα λευκά αφρώδη σεντόνια
στον ήχο που κάνουν οι από κύματα σελίδες όταν γυρίζουν από τον αναγνώστη του
ανικανοποίητου ουρανού
το αγαπημένο και σταθερό χάδι των συννέφων
διαλύεται πίσω απ’ την ομίχλη
η μακρά αναμένουσα υπόσχεση στον ορίζοντα απ’ το χαμόγελό σου
η ξέρα στο σημείο της εκρήξεώς της αποκαλύπτει την νέα άσπρη πέτρα
μιας κολλοσιαίας εταιρείας το στήθος προσφέρεται για του χρόνου το μήκος
και ο άνεμος τα χείλη του δαγκώνει μες στην μαύρη του οργή
σπασμένη είναι η σαφήνεια καθώς περνά μέσα απ’ τα γυαλιά των ζωών μας
ο άνεμος πνίγει την λέξη στου χωριού το λαιμό φτωχό χωριό
είναι η ζωή του περίεργες αποκαλύψεις
θρυμματισμένη των λέξεων η αλυσίδα καλυπτόμενη μες στους χειμώνες και τα δράματα
τα οποία συνδέουν τις οικείες αποκαλύψεις των δικών μας ζωών
και ο άνεμος φτύνει τα πρόσωπά μας
η ακούραστη σκληρότητα του όλου
ΕΠΙΜΕΤΡΟ
Ο Tristan Tzara, (πραγματικό όνομα Sami Rosenstock) γεννήθηκε στο Moineşti της Ρουμανίας, 16 Απριλίου 1896 και πέθανε στο Παρίσι, 25 Δεκεμβρίου 1963.
Ήταν εκ των βασικών συνιδρυτές (μαζί με τους Hugo Ball, Emmy Hennings, Hans Arp, Marcel Janco) του ντανταϊστικού κινήματος της Ζυρίχης στο Cabaret Voltaire τον Φεβρουάριο του 1916. Αν και όπως ο ίδιος έλεγε, ήταν αντίθετος με τα μανιφέστα, έγραψε αρκετά μανιφέστα του ντανταϊσμου, τα οποία επηρέασαν πολύ έναν νέο ποιητή στο Παρίσι, τον Andre Breton, ο οποίος και τον προσκάλεσε να πάει εκεί κάτι που ο Tzara αποδέχτηκε. Η αποδοχή του αυτή θα σήμαινε -δίχως να μπορεί να το γνωρίζει- και τον θάνατο του ντανταϊσμού, αφού, μετά από ομηρικούς καυγάδες με τον Breton που περίκλειαν ακόμα και ξύλο με καδρόνια πάνω στην σκηνή, το 1924 ο Breton, έβγαλε την ληξιαρχική πράξη θανάτου του ντανταϊσμού με το κείμενό του ΜΕΤΑ ΤΟ ΝΤΑΝΤΑ όπου επήλθε οριστική ρήξη μεταξύ των δυο τους.
Ο Tzara, κατά την διάρκεια του Βʽ Παγκοσμίου Πολέμου, είχε ενεργή δράση στην Γαλλική αντίσταση.
Μια φράση του που σίγουρα μένει ως παρακαταθήκη προς όλους τους ποιητές του σήμερα είναι η ακόλουθη:
Η ποίηση δεν έχει ανάγκη να εκφράσει μία πραγματικότητα.
Είναι η ίδια μία πραγματικότητα.
“Και ο Τζαρά κατάφερνε να συνδυάζει το λυρισμό με την αγωνία, την πολεμική με τους ήχους του αηδονιού. Παρά τη βιβλική οργή των καταγγελιών του για την Τέχνη σαν τέτοια, ο Τζαρά δεν απέφυγε την προώθηση των σκοπών της τέχνης. Ποιήματα υπέροχα σαν φρεσκοκομμένα λουλουδάκια ξεχύνονταν από χείλια αφιερωμένα στους σκοπούς του Νταντά. Δεν ντρεπόταν καθόλου γι’ αυτή την αντίφαση…”
(Χανς Ρίχτερ, Νταντά, τέχνη και αντιτέχνη)
* Ακολουθεί το ποίημα που μεταφράζεται εδώ Ανασκόπηση Νταντά
Συγχαρητήρια Θωμά! Υπέροχη δουλειά! Είσαι από τους λίγους γνώστες και εραστές της ποίησης νταντά στην Ελλάδα!
Προσωπικά αγαπώ το ποίημα του Τζαρά “ο κατά προσέγγιση άνθρωπος” που έγραψε μετά την καταστροφή του κινήματος και στο οποίο ο άνθρωπος παρουσιάζεται σαν μια συνειδητότητα που προσπαθεί να ανασυνταχθεί πάνω σ΄έναν κόσμο ερειπίων…Μια πραγματική εποποιία της ποίησης!
Και πάλι μπράβο!
– Τι είναι, κυρ Τριστάν, το νταντά;
– Το νταντά δεν είναι τίποτα.
– Μα είναι, λένε, μια επανάσταση.
– Ναι.
– Τι επανάσταση;
– Του τίποτα.
– Τι θέλετε να πείτε/κάνετε με τα ποιήματά σας;
– Τίποτα.
– Είναι γλωσσική επανάσταση; Επανάσταση της μορφής και του περιεχομένου; Είναι μια αφαίρεση; Είναι ένας εξτρίμ φουτουρισμός; Είναι κίνημα; Τι είναι;
– Τίποτα.
Το τίποτα ως τέχνη: ανόητες πρωτοπορίες του κώλου και του εύκολου εντυπωσιασμού, που δεν λένε τίποτα, δεν προσφέρουν τίποτα και δεν αλλάζουν τίποτα.
Ίσα για να προστεθούν άλλες δέκα σελίδες στα πανεπιστημιακά συγγράματα για την Ιστορία της Τέχνης, στην καλύτερη να χαρίσουν ένα αμήχανο μειδίαμα απ’ την εσκεμμένη κι ανόητη υπερβολή τους, και στην χειρότερη (και πιο συνηθισμένη), επιβεβαιώνοντας το στερεότυπο για τους ποιητές ως μια “ελίτ ακατανόητων καλόγερων”, να απομακρύνουν εντελώς όσους δεν βρίσκονται ήδη πολύ κοντά στην Ποίηση.
Υ.Γ. Τα παραπάνω ποιήματα, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι καν νταντά, γι’ αυτό έχουν κάποιο ενδιαφέρον – μα κι αν κάνω λάθος και θεωρούνται πράγματι τέτοια, ε τότε γίνεται κι απόλυτα εμφανές ότι ούτε να πετύχει αυτά που έβαλε στόχο δεν κατάφερε ετούτη η πρωτοποριακά πρωτοποριακή πρωτοπορία.
Α.
Αγαπητέ κύριε Φίλιππα, δεν ξέρω αν είναι σωστό να απαντήσω μα θα το κάνω με όλη μου την καλή διάθεση, χωρίς κανένα σκοπό αντιπαράθεσης εφόσον η τέχνη και η ποίηση μπορεί να μην έχουν σχέση με το γούστο όπως έλεγε και ο Μαξ Έρνστ, αλλά σίγουρα, ο καθένας παίρνει από αυτά ό,τι τον γεμίζει. Αναφέρεστε μια συνέντευξη του Τζαρά η οποία είναι καθαρά γεμάτη με εσκεμένα ειρωνικά μηδενιστικά ΤΙΠΟΤΑ στις απαντήσεις του. Το νταντα στηρίχτηκε σε μια μηδενιστική βάση -αυτό είναι αλήθεια κι αυτό το οδήγησε στην καταστροφή- ως αντίδραση ενός κλίματος άκρως μηδενιστικού -το μηδέν ενάντια του μηδενός, μόνο που το μηδέν του νταντα, γνωρίζει πως είναι μηδέν και δεν φορά πλαστικοποιημένες ιδέες και φρου φρου αρώματα για να πείσει πως είναι ένα, το νταντα ήταν καθρέπτης του όλου μα συνάμα αντιδρούσε στο όλο. Εγώ σε αυτή την συνέντευξη σας παραθέτω τα μανιφέστα του ντανταϊσμού και το βιβλίο ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΟΣ (εκδόσεις ύψιλον) όπου εκεί δίνει πολλές απαντήσεις για το νταντα ο Τζαρά και πιστέψτε με, σήμερα η χώρα μας βρίσκεται σε πολύ ακραία νταντα κατάσταση. Τέλος, το θέμα πρωτοπορία στην τέχνη είναι μεγάλη κουβέντα αλλά αν υπήρξε ποτέ, τότε σίγουρα η κλίμακά της είναι κυβισμός-νταντα-υπερρεαλισμός χωρίς να παραβλέπω τον αφηρημένο εξπρεσιονισμό λχ.
“..και πιστέψτε με, σήμερα η χώρα μας βρίσκεται σε πολύ ακραία νταντα κατάσταση. …”
Για τους μεγαλύτερους, η χωρα μας παντοτε βρισκοταν σε dada κατασταση, κατι μεταξυ γελοιου και τραγικου συναμα. Μεταξυ Ανατολης και δυσης… Το βλεπαμε (το κακο) να ερχεται ηδη απο το 1987, ενω εμεις….
Το αποδεικνύει και το γνωστο bar Dada (Εμ. Μπενάκη & Αραχώβης, Εξάρχεια).το πιο εμβληματικό μπαρ που έπαιζε ροκ αλλά πέταγε και κανένα Χατζηδάκη ενδιάμεσα, που δεν υπάρχει πια.
Bookspotting: Νταντά & Dada, και Ντα-Ντα-Ντα!!!
[…]
“…Οπότε λοιπόν, παρεμβαίνω, βασιζόμενος στο οπλοστάσιο των συνειρμών. «Να πάει στο διάολο ο Αμίν Νταντά!» ουρλιάζω αιφνιδίως. «Ναι, στο διάολο ο σφαγιαστής 300.000 ψυχών, ο ανθρωποφάγος, ο παράφρων, ο κανίβαλος! Ζήτω το Κίνημα Νταντά, ναι, ζήτω το Dada! Ζήτωσαν οι ηρωικοί Ντανταϊστές, ο Τριστάν Τζαρά και ο Χανς Αρπ, ο Αρθούρος Κραβάν και ο Μαρσέλ Ντισάν, ο Κουρτ Σβίττερς και ο Ραούλ Χάουσμαν! Που πήγαν κι είπαν, ενώ μάνιαζε το Πρώτο Παγκόσμιο Μακελειό ότι η Τέχνη είναι πια νεκρή! Και που έτσι ανανέωσαν τρελά, τολμηρά, και έλλογα την Τέχνη! Νταντά! Dada! Και Ντα-Ντα-Ντα!!!»…”
[…]
ΓΙΩΡΓΟΣ-ΙΚΑΡΟΣ DADASSAKIS
http://www.mixgrill.gr/ar4671el-bookspotting-ntanta-dada-kai-ntantanta.html
Πάλι στο ίδιο κλίμα, συμφωνούσα και με όλα διαφωνούσα:
Τι είναι Τέχνη;
Θα πατήσω σε ήδη ανοιγμένο δρόμο. Στον δρόμο του Μαρτίνου(σσσ…. Heidegger).
Ο άνθρωπος εδώ όταν έγραφε το περίφημο έργο “η προέλευση του έργου τέχνης” στηρίχθηκε στον πίνακα του Vincent Van Gogh με τα φθαρμένα άρβυλα.
Κι ίσως με τον μυστήριο τρόπο της αντίφασης να απαντηθεί το ερώτημα της Τέχνης. Μισή ερώτηση. Μισή κατάφαση. Αυταπάντητη. Που ούτε στην απάντηση που θα της δώσω/σουμε αρκείται.
Αφού με αντιφάσεις προκύπτει το αληθινό και αξιομνημόμνευτο. Αυτό που μένει. Ο πυρήνας του καρπού. Η γνώση του μήλου.
Ερώτησε κι εκείνος τον πίνακα με τα παλιωμένα παπούτσια. Του αγρότη ή εργάτη, άγνωστο ποιανού. Που κατά πλειοψηφία θα αδιαφορεί πάντα για την τέχνη, την ποίηση της φιλοσοφία και την επιστήμη του αισθητού. Ερώτησε εκείνους(Ήξερε ότι θα τον γράφαν στα παλιά τους τα παπούτσια). Ύστερα ρώτησε και τα παπούτσια τους.
Και η Τέχνη στην παρούσα φάση απάντησε και είπε: Τέχνη είναι να πάρεις κάτι απλό κοινότοπο ακόμα και σκουπίδι του τώρα κόσμου σου και να το ξαναχρησιμοποιήσεις σα δώρο θεού, σαν εργαλείο και μοχλό που θα σου σπάσει τον καθρέπτη που βλέπεις και ζεις τον κόσμο σου. Ή αλλιώς πάρε ένα πιρούνι ή ένα παπούτσι και κάντο να μείνει στην αιωνιότητα. Και κυρίως χωρίς αυτόν που το χρησιμοποίησε. Η ματαιότητα, το νόημα. Ο κόσμος μας χωρίς εμάς.
Αντιθέτως η ομορφιά των κιόνων ή υπεροχή των λέγκο πυραμίδων -σε αρχικό στάδιο- είχε γίνει σε ένα απόλυτα φυσικό περιβάλλον με δάση στην περιβάλλουσα ή ερήμους με καμήλες. Εδώ, ο μοχλός ήταν ο ίδιος ο ναός που σε παρέπεμπε σε κάτι εξωπραγματικό. Κι η ομορφιά από μακριά ξεκλείδωνε τον μύστη και έστριβε το κουρδιστό πορτοκάλι του νου νου.
Κάποια στιγμή απέκτησα κι εγώ σκονισμένα άρβυλα.
Κάποια στιγμή πήγα κι εγώ στην γωνιά των Εξαρχείων.
κι ιδού η τέχνη των 5 cents…
https://www.youtube.com/watch?v=gHxi-HSgNPc&nohtml5=False