ΤΟΠΙΟ
Επτά επί Θήβας, αλλά κάποιος
είχε από καιρό πεθάνει.
Στην ερημιά του νέου δέρματος
οι σκοτεινές χορεύτριες Ερινύες
οι σκιές εναλλασσόμενες.
Α, πως ν απαλλαγούμε από τις σκιές;
Αύγουστος μήνας, στρογγυλό
τοπίο των επαφών.
ΕΚΤΟΠΙΣΗ
Με τετραγωνισμένο μάτι
καταργήσαμε τους κύκλους.
Μόνο οι μαστοί των γυναικών
ξέρουν ακόμη τον σκοπό τους
γλυπτοί, γαλατομνήμονες ʽ
των γυναικών εκείνων που σε βάθος
αφομοίωσαν το πέος
κάνοντας έτσι περιττή
την αρχή του Αρχιμήδους.
ΕΦΕΥΓΕ
Λ-1954
Mιά συνάντηση μόλις
έφευγε
και κανένας δεν ήξερε την μορφή της
Μόνο μια παρουσία στα δάκτυλα
που ράγιζε την αφή μου.
( Από το «Διαβαθμίσεις», 1952)
ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ (απόσπασμα)
Δʼ
Ως πότε ο άνθρωπος θα ζεί
σʼ αυτή την υπονομευμένη σφαίρα
κοιτώντας κάθε τόσο απʼ το παράθυρο το Τίποτε
περπατώντας μεθυσμένος πάνω στο σχοινί
μα ως πότε θα κρατάει στα χέρια την πυρά
χωρίς τον πειρασμό να την ανατινάξει;
(Από το «Θάλαμοι», 1957)
ΕΜΦΥΛΙΟΣ 1947-49
Νύχτα της νύχτας και που φεύγεις δίχως σύνθημα
κραυγή της κουκουβάγιας , νυχτοπούλι μου.
Χαράδρες, η σιγή της λούφας . Κόζακας. Όρλιακας
Κρανιά, φρικτές μονιές εκείνου του χειμώνα.
Το μακελειό δεν ξέρει αιτία, μήτε κέρδος
το μακελειό δεν ξέρει κόστος ούτε μοίρασμα.
ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟ ΙΔΕΩΝ
Θα σου την βγάλω την ιδέα τούτη απʼ το μυαλό
που σε κρατάει διαφορετικό από τους άλλους
θα σου την ξεριζώσω την ιδέα τούτη .
Με κάθετα νυστέρια και μηχανισμούς
Με φάρμακα που πείθουν η κρυφές αναστομώσεις
Θα σου την βγάλω την ιδέα τούτη απʼ το μυαλό
Που σε διακρίνει.
Θα πεις , ήταν μια ιδέα διφορούμενη
μια εξαίσια και παράδοξη σαν όλες
τις ιδέες, όμως εγώ υποπτεύομαι
τη σκέψη σου, τις άνομες παρεκκλίσεις
εγώ υποπτεύομαι τους οραματισμούς !
Θα σου την βγάλω την ιδέα τούτη απ΄ το μυαλό
που σε μολύνει.
Κι αν όλʼ αυτά δεν επιτύχουν, θα την βρουν
οι αδιάψευστοι παθολογοανατόμοι.
Μοναδική σʼ απόχρωση ; Κάτι που τέλος θα φανεί
μέσα στα σίγουρα φασματοσκόπια.
(Από το «Σελίδες Ιστορίας», 1952/1960)
ΔΙΑ ΛΕΠΤΩΝ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ
Βʼ
Καίγεται ο λόγος καθαρός
η αιτία των πραγμάτων
κι αυτά που μένουν, λιγοστές
εικόνες, αποσπάσματα,
φαντάσματα τυφλά της σύμπτωσης.
ΙΑ΄
Είχαν τελειώσει ο ένας
Με τον άλλον και κοιτάζονταν
σαν δυό παράλληλοι καθρέπτες.
ΙΖʼ
Ο χρόνος ήταν περιττός
Η ζέστη απʼ τη μορφή σου.
Το κάθε τι συνέλαβε
Την σκιά του κι εξηγήθη.
ΚΑʼ
Στην ποίηση τις λέξεις τις ζυγιάζεις
όπως ο φαρμακοποιός τα δηλητήρια.
ΚΕʼ
Το κόκκαλο το κρέας του ζητά
Το κρέας το πετσί του και το πετσί
το χάδι σου πριν από το νύχι.
(Από το «Λεξιτρόπιον», 1955/66)
Ρήματα
Η γλώσσα που μιλούμε κατοικείται από πουλιά, φωλιές αποδη-
μιτικών θαυμάτων, διάκλητες εσπερίδες . Ακούω μέσα της υ-
γρούς απολυόμενους ψίθυρους και δαψιλές εκρήξεις υακίνθων.
Ενίοτε κράζω : Πίμπρημι! Και τότε φλέγονται ιερά τα υδροχαρή
φωνήεντα, λυώνουν οι κάλυκες των ακραιφνών συμφώνων, λέ-
ξεις κατακρημνίζονται , φυλές τεράτων ωκυτόκων και τα αναβλύ-
ζοντα πτερόεντα ρήματα.
ΠΟΙΗΣΗ
Ποίηση: τρόπος ανέκκλητος να λες
μʼ όσο το δυνατόν πιο λίγες λέξεις
αυτό που θα θελες να πεις.
Η ποίηση τούτη μ εξαντλεί.
Κάθε μια λέξη γράφεται για τελευταία
φορά ΄ πώς να την ξαναγράψεις
δίχως να συμβιβασθείς;
Και δεν υπάρχει ποίηση
χωρίς μια διάσπαση της γλώσσας.
.
(Από το «Παράχρονες αναμνήσεις», 1961/66)
ΠΟΙΗΤΩΝ ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΚΩΔΙΞ
Οι ποιητές μιλούν με λέξεις αυταπόληκτες
φράσεις που δεν συμφέρουν στους κοινούς
είναι κυριώτατα κατά, κι όταν υμνούν προσέχουν
ώστε συντόμως οι ίδιοι να ταπεινωθούν.
Οι ποιητές δεν ξέρουν μήτε ανάγνωση μη και γραφή
παρά μονάχα στίχους, αγνοούν τις αποδείξεις
και ζητούν εξόχως το αναπόδεικτο, το σκοτεινό
γιατί στο φωτισμένο κιόλας κατοικούν οι αποθηκάριοι.
Ζουν στο κενό, στο μαύρο κέντρο των πραγμάτων
εκεί που ο χρόνος καίγεται με μια ταχύτητα φωτός.
Οι ποιητές οφείλουν πάντα να είναι μόνοι
ν’ αντισκευάζονται στους νόμους και την φύση
να καταργούν τις τέσσερεις διαστάσεις
αν τούτο δίνει κάποιο νόημα στη μορφή τους.
Απαγορεύεται στους ποιητές η είσοδος
μέσα σε χώρους λιπαρούς και κοινόχρηστους
η μεταμφίεση τους σε πτηνά κι αξιωματούχους
(οφείλουν πάντα να κυκλοφορούν γυμνοί)
και προ παντός απαγορεύεται η σιωπή τους
όταν οι άλλοι μασουλούν τη γλώσσα τους.
Κι απαγορεύεται το κρέας το κρασί κι η συνουσία
χωρίς να κατακρημνιστούν σε στίχους
απαγορεύονται οι τιμές κι οι διατιμήσεις
απαγορεύονται οι ρομφαίες κι οι τριχοτομήσεις
απαγορεύονται σαφώς οι παραμαρτυρήσεις.
Αλλά το πιο παράδοξο, το πιο ιλαρόν
απαγορεύεται στους ποιητές ο θάνατος.
ΑΦΑΣΙΕΣ
Να δεις αυτό που δεν πρέπει να δεις
νʼ ακούσεις τούτο που δεν πρέπει ν ακούσεις
να πεις αυτό που δεν πρέπει να πεις
φθάνοντας έτσι στον λαβυρινθο της γλώσσας
όταν δεν βλέπεις , δεν καταλαβαίνεις τίποτε
παίζοντας τάχα, ενώ είσαι αυτό
το περιττό σημείο του παιχνιδιού.
ΜΕΛΑΝΙ
Στο μεσοκαύκαλο του καθενός
κοιμάται ράθυμος χαφιές
που περιμένει να ξυπνήσει
με το μαστίγιο του βασανιστή στα χέρια του
γυμνός και με το πέος του σαν σκύλος ν αλυχτάει
σπάζοντας ξαφνικά τις πόρτες
κλείνοντας τις διαβάσεις -άλτ!
κάνοντας ήσυχα τον τροχονόμο η πυροσβέστη
χαζεύοντας αμέριμνα στα καφενεία
σφυρίζοντας τα τραίνα σαν σταθμάρχης
η προλογίζοντας τους άλλους στις γραμμές
μιας σοβαρής εφημερίδας:
ξέρω το νύχι του σε τι μελάνι το βουντάει.
ΠΑΡΙΣΙ , ΑΠΡΙΛΗΣ 1974
Α, πώς περνούν οι επταετίες!
Από καφέ σε καφέ
διαβάζοντας εφημερίδες
διυλίζοντας τις στήλες
διυλίζοντας τον κώνοπα ¨
καφέ πολύ κι ολίγη
χαφιέδες ουκ ολίγοι
ΑΛΛΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ
Ανάμεσά μας οι φωνές λιγόστεψαν
Οι λέξεις νοθευμένες , ότι να πεις
αλλοιώνεται και καταλήγει σ άλλες
φράσεις, άλλες υποθέσεις.
Σαφέστερα τα λες με τους εχθρούς
αυτοί σε ξέρουν, είσαι η σκιά
που κυνηγούνε και δεν είσαι.
ΒΑΤΤΑΡΙΣΜΟΣ
Τι φοβερό σʼ αυτή την πόλη
δεξιοί που αριστερίζουν
αριστεροί που έχασαν
ξανά τον μπούσουλά τους,
οι πάντες βατταρίζουν!
(Από το «Αντιδράσεις μιας περιόδου», Αθήνα 1967/77)











Είναι αλήθεια πώς τό να ανθολογήσει κανείς τον Αριστοτέλη Νικολαΐδη ως ποιητή ενεχει το κινδυνο του αποπνικτικου εγκιβωτισμου ου λόγου του καθ’αυτου, στο στενό εκμαγείο μιάς μερικότητας. Όχι μόνο γιατί το έργο του είναι βαθιά πολιτικό και πολυσήμαντο -ώστε ενδεχομένως να χρειάζεται κανείς ιστορικές αναφορές- , αλλά κυρίως επειδή είναι μεγάλο σε όγκο και πολυσχιδές μιας (καλύπτει όλους τους τομείς του γραπτού λόγου από το μυθιστόρημα ως την ποίηση και από την μετάφραση ως το δοκίμιο) αλλά σε τέτοια μια ενότητα που αν κανείς την διασπάσει, κατηγοριοποιώντας την και επιμερίζοντάς την σε μέρη , να είναι σαν κόβει κομμάτια από ένα ζωντανό σώμα προκειμένου να μιλήσει γι ʽ αυτό (έχοντας όμως καταφέρει μονό να το ακρωτηριάσει).
Εχοντας προσωπικα προεσεγγίσει συνολικά το εργο του Νικολαίδη, το οποίο διατρεχει πανω στις πεζογραφικές ράγες κατεξοχην, μπορω να πω οτι η εντύπωση μου είναι πως η ποιηση του δεν ειναι παρά συμπυκνωση ιστορίας (πραγματικής και μυθοπλαστικής). Αλλωστε αυτό διαπιστωνει ο καθε αναγνωστης του πεζογραφικου του έργου μιάς και σωρεία ποιημάτων του περιλαμβανονται εντος των μυθιστορημάτων του .
Αυτό όμως ταυτόχρονα είναι και το ενδιαφέρον με το έργο του Νικολαΐδη. Όταν δηλαδή το ξαναδιαβάζει (και δεν μιλω μονο για το ποιητικό του εργο) κανείς σήμερα διακρίνει δυο στοιχεία α) το πρώτο ότι όλα του τα έργα -ανεξάρτητα από το είδος του λόγου στο οποίο εκφράζονται-, συνομιλούν διαρκώς μεταξύ τους σε μια αδιάσπαστη υπαρξιακή ενότητα που χαρακτηρίζει και το χρόνο μιας ανθρώπινης ζωής. β) το δεύτερο στοιχείο είναι το είδος του συγγραφικού βλέμματος, το όποιο είναι τόσο βαθιά επικεντρωμένο προς την αλήθεια του, ώστε να είναι ένα βλέμμα διαρκώς επίκαιρο.
Η περίπτωση Αριστοτέλης Νικολαΐδης λοιπόν δεν άφορα μονό έναν ποιητή (αρεστο η μη , μετην δυναμική η οχι της γενιάς του 30 η του επηρρεαζόμενου απο τον λετρισμο), πεζογράφο, ψυχίατρο, μεταφραστή, δοκιμιογράφο κ.λπ. άλλα το είδος του ανθρώπου που όλο και πιο σπάνια απαντάμε σήμερα τον πνευματικό άνθρωπο που δεν μπορεί παρά να είναι πολίτης. Αυτό για μενα είναι μια ενδιαφερουσα αφορμη προσεγγισή και της ποιησής του η οποία όχι εσφαλμενα θα μπορουσε να κριθει ως ποιηση αφορμης και όχι τελους
Με το πρωθύστερο , της άποψης μας , επίμετρο
του Γ. Μίχου και αφού πρώτα πω , πως
έρχονται στιγμές που μακαρίζω την ποίηση
γιατί υπάρχει και προβάλει νοητικό έργο
εν προκειμένω Α. Ν. διερωτώμαι , εάν δεν
ήταν θεράπων της άυλης υπόστασής μας
θα είχε την δυνατότητα αυτής της γραφής .
Συγχαρητήρια για την ανάρτηση ποιημάτων του Αριστοτέλη Νικολαίδη..Μιας ιδιότυπης και σημαντικής περίπτωσης των ελληνικών γραμμάτων..Περιμένω μια ανθολόγηση ποιημάτων του Μάριου Μαρκίδη που μνημόνευσε ο Βασίλης Λαλιώτης..