Ιν μέντιας ρες… Αυτοί που θέλουν στην ανάγνωση την μυρουδιά του χαρτιού, πριν επιχειρηματολογήσουν, να σκέφτονται ότι ο υπολογιστής έχει και εκτυπωτή και μπορούν να τυπώνουν σε χαρτί οσμής κατά βούλησιν… Οσμή ψαρόκολλας, οσμή τυριού, ρέγγας και οτιδήποτε άλλο μύριζαν τα ψίχουλα γύρω από τις παιδικές τους αναγνώσεις. Να ξέρουν όμως πως είναι διαρκώς εκτός θέματος…
Το πρώτο γραπτό που διαβάστηκε στην αρχαία Αίγυπτο επαναλαμβάνει με μια συχνότητα μεγάλη τη λέξη: Μυστικό. Όλο το κείμενο εξαντλείται στο να μη διαφύγει το μυστικό. Γι αυτό λοιπόν τα κεκτημένα συμφέροντα γύρω από τη χάρτινη εκδοχή, ας επιταχύνουν λίγο τη διαφυγή του μυστικού, που τους προσέφερε αρκετά φράγκα και ενίοτε και κύρος, και ας κοιτάξουν πόσο από το «μυστικό» τους θα γίνει φανερό με τη ψηφιοποίηση και ας προσαρμοστούν αναλόγως…
Η νέα δυνατότητα της ψηφιακής εκτύπωσης εκτός του ότι υποδεκαπλασιάζει το κόστος, είναι και πλέον χρηστική και οικολογική. Τυπώνεις όσα έχεις ανάγκη με τη δυνατότητα να ανατυπώσεις, κι όχι όσα έχει ανάγκη ο εκδότης και τα παρωχημένα συστήματα έκδοσης με τα οποία συνεργάζεται και λειτουργούν ακόμα από οικονομική αδράνεια με το αζημίωτο.
Έτσι θα απελευθερώσουμε κόστος από το κράτος να συντηρήσει τους ρέκτες της παραδοσιακής τυπογραφίας και να μην τρώει τα λεφτά η σπατάλη του χαρτιού, όπου και νέοι άνθρωποι θα διατηρήσουν τη γέφυρα ανάμεσα στην τεχνογνωσία της παραδοσιακής και τα οφέλη της ψηφιακής τυπογραφίας. Το να τυπώσεις την πλέον δημοφιλή συλλογή του Νερούδα στο χέρι έχει κάποιο νόημα. Το να τυπώσεις ποιητή του 70 δεν έχει. Και οι τυπωμένες στο χέρι ανατυπώνονται φωτογραφικά. Το ιδανικό θα ήταν οι ψηφιακοί εκδότες να μαθητεύουν ένα διάστημα δίπλα σε παραδοσιακούς. Αν όχι να χρησιμοποιήσουν τους τελευταίους της παραδοσιακής τυπογραφίας σαν πρότυπα. Κυρίως στη διαχείριση της αφθονίας που κάνει την αισθητική εμφάνιση των ψηφιακών κιτς. ( Αυτό είναι και το μόνο αισθητικό επιχείρημα που έχει μια βάση για τη χρήση της ψηφιακής τυπογραφίας).
Το ψηφιακό βιβλίο υπάρχει ανάγκη να καθυστερήσει γιατί ο εκδοτικός χώρος βρίσκεται εκτός πραγματικής οικονομίας και λειτουργεί βάσει υπερτιμολογήσεων. Και το ψηφιακό βιβλίο θέλει πολιτικές του παγκόσμιου λογισμικού. Κέρδος μόνο από το τζίρο και συμπερίληψη του πειρατικού στην τιμολόγηση τόσο που να κάνει την αγορά νόμιμου συμφέρουσα. (Η Ματζέντα, η ελληνική εταιρία λογισμικού, θα μπορούσε να πουλήσει την πείρα της.)
Γι αυτό και το ψηφιακό βιβλίο καθυστερεί και όλοι μιλάνε για το «κλείδωμα» του που πρακτικά δεν υπάρχει, εξαντλώντας και την τελευταία μέρα της εποχής της υπερτιμολόγησης. Η οποία μπορεί να παραταθεί με πολιτικά μέσα, αλλά θα καταπιεί όλους τους μικρούς εκδοτικούς οίκους. Από αυτούς θα έρθουν οι πρώτες ψηφιακές εκδόσεις αν πάψουν να αποθηκεύουν απούλητο χαρτί και να γίνονται οι πιο συχνοί επισκέπτες των βιβλιοπωλείων για ρευστότητα.
Οι ίδιοι οι μικροί εκδοτικοί οίκοι θα μπορούσαν να γίνουν πωλητές των συσκευών που διαβάζουν ψηφιακά βιβλία, κάνοντας μιαν απόσβεση του κόστους αγοράς τους που σύντομα θα είναι κάτω από 100 ευρώ, με δέκα κλασικά βιβλία της ελληνικής λογοτεχνίας σε ψηφιακή μορφή. Το ίδιο και οι πωλητές συσκευών. Θα μπορούσαν να συνεργαστούν με εκδοτικούς οίκους προσφέροντας ελληνικά ψηφιακά βιβλία.
Το μέλλον ωστόσο είναι εδώ. Πέρυσι το Άμαζον πούλησε περισσότερα ψηφιακά βιβλία από χάρτινα στη διάρκεια των γιορτών. Και μπορεί βέβαια από μια προσωπική μου εκτίμηση το αναγνωστικό ελληνικό κοινό να είναι το πλέον τεχνολογικά αναλφάβητο, αλλά η τιμή του βιβλίου θα τους φέρει σύντομα στο «ανάγκα και θεοί πείθονται», όλους. Η ψηφιακή μορφή των βιβλίων είναι η μόνη που θα επιτρέψει τη συνέχεια της ανάγνωσης. Και θα ριζοσπαστικοποίησει κάθε κύρος που στηριζόταν μέχρι τώρα στην διαχείριση του αρχείου. Ποιός θα πάρει διδακτορικό απαριθμώντας απλώς ένα όρο σε κάποιο κείμενο, ή μαζεύοντας τη συχνότητα των λέξεων του Αναγνωστάκη; Όταν αυτό γίνεται με μια μόνο αναζήτηση στο ψηφιακό βιβλίο.
Το ψηφιακό βιβλίο είναι απειλή για μια κοινωνία και μια κουλτούρα που ξεχασμένη στην κλεπτοκρατία και ουσιαστικά εκτός οικονομίας, σε όλους τους χώρους που διαχέεται η χρήση του. Γι αυτό και οι πιονέροι του αντιμετωπίζονται από τα θιγόμενα συμφέροντα περίπου σαν τρομοκράτες… Κλειδωμένα λογοτεχνικά περιοδικά που ποτέ δεν πλήρωσαν συνεργάτες και ίσως και φόρο και έσπευσαν υπό την προστασία του κέντρου βιβλίου, που στην άλλη του όχθη του στο υπουργείο παιδείας ψηφιοποιεί τα σχολικά βιβλία γιατί επιτέλους βαρέθηκε να τα προσφέρει στην πυρά των αποφοίτων, για να ξαναγοραστούν νέα και να κονομήσουν οι ημέτεροι. Η σχιζοειδής στιγμή του τυπωμένου, αν υπολογίσουμε και τις ψηφιοποιήσεις των πανεπιστημίων που ήδη άρχισαν.
***
Η περιδιάβαση δείχνει τη στιγμή, όπου το ψηφιακό πιέζει το τυπωμένο. Δεν θα με παραξενέψει οι εφημερίδες να «καταρρεύσουν» στο ψηφιακό πριν τους εκδοτικούς οίκους.
Πάντως η οικονομική κρίση θα επιταχύνει τα πράγματα…
Την ίδια στιγμή διάφοροι μερακλήδες στο διαδίκτυο ψηφιοποιούν ασύστολα, νόμιμα και παράνομα, από μεράκι, από χαρά της προσφοράς, επειδή θέλουν να πιάσουν μεγάλα καράβια με το κολύμπι… επειδή κουράστηκαν να είναι στρουθοκάμηλοι σε μια χώρα που επιμελείται χρόνια μόνο την καταστροφή της και διαχέουν την τεχνογνωσία τους. Και για την ώρα με ένα είδος γενναιοδωρίας αντίπαλο δέος στη μυστικότητα των παραδοσιακών…
Δεν γνωρίζω ακόμα που θα καθίσει το μπαλάκι της οικονομίας, αλλά φαίνεται ότι στα ψηφιακά, η διάδοση αντικαθιστά την σπανιότητα. Και κάθε υπερβολική τιμολόγηση τιμωρείται άμεσα. Το μόνο που μένει άγνωστο είναι αν ένας άνθρωπος που γεννήθηκε στο γαλαξία του ψηφιακού, θα μπορεί να υπερασπίσει βιώματα με την ανάγνωση ή θα παραμείνει ένας δον ζουάν της πληροφορίας, νομάδας επιφανείας. Η ανησυχία είναι μικρή, αν κρίνουμε πως το κατάφερε αυτό η ελληνική εκπαίδευση και με το παραδοσιακό βιβλίο.
Οι εκδιδόμενοι με εκτύπωση ψηφιακών αρχείων υπολογίζουν ίσως πόσο μακριά είναι από το ποσό σε ευρώ που «δαγκώνει ο «κανονικός»(sic) εκδότης, ψαρεύοντας αλλού και χρησιμοποιώντας αποτυχημένους λογοτέχνες ως όργανα ταπείνωσης, αλλά θα μάθουν γρήγορα, ότι εκείνα τα δύο αρχειάκια που είναι το βιβλίο τους είναι η πόρτα τους να περιληφθούν στο μέλλον του Αρχείου. Εκεί όπου κάθε τί μη ψηφιοποιημένο πρακτικά δεν θα υπάρχει.
Σʼ αυτές τις δυο ομάδες από το μέλλον μας είναι χαρισμένες αυτές οι σκέψεις.
Υ.Γ. Ας μου επιτραπεί και μια περιαυτολογία, κυρίως για να διασκεδάσω αντιρρήσεις. Είμαι θαυμαστής της παραδοσιακής τυπογραφίας και γνώστης της ψηφιακής… Η γνώση της δεύτερης οφείλεται άμεσα στο θαυμασμό της πρώτης. Το να κάνω παραδοσιακούς τυπογράφους να αναρωτιούνται με κάτι ψηφιακά φυλλαδιάκια υπήρξε αγαπημένο μου παιχνίδι για χρόνια…
Η εκδοτική παρέμβασις Ενδυμίων θα μπορούσε άραγε να τροχιοδρομηθεί προς το Call of Duty της ποιήσεως ;;;;;;;
Ιδού η απορία,κ Μίχε!
Φίλε Μίχο, γράφεις: “Είμαι θαυμαστής της παραδοσιακής τυπογραφίας και γνώστης της ψηφιακής… Η γνώση της δεύτερης οφείλεται άμεσα στο θαυμασμό της πρώτης.” Επειδή συμβαίνει και με την αφεντιά μου το ίδιο, προσυπογράφω τα γραφόμενά σου και λέω: Η ψηφιακή τυπογραφία θα σώσει (= αποκαταστήσει) το κατατρωθέν κύρος της παραδοσιακής. Τα πνεύματα του Γουτεμβέργιου και του Άλδου Μανούτιου ήδη αγάλλονται.
Εντυπωσιακό κείμενο, ρεαλιστικό και ουσιαστικό. Για μένα αυτονόητο, για κάποιους άλλους ίσως, τολμηρό. Προσυπογράφω και χαιρετώ και τον έτερον Γεώργιον και φίλον, Κεντρωτήν!
Ας μην ξεχνάμε και τα Λογοτεχνικά Σημειώματα, του Θοδωρή Βοριά:
http://www.ebooks4greeks.gr/forum/viewforum.php?f=145
Περιοδικό ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ.Έχει ψηφιακή μορφή, έχει 8 σελίδες κείμενο και 4 το εξώφυλλο, σύνολο 12. το βγάζω φιλίας χάριν και κυκλοφορεί ελεύθερα στο διαδίκτυο μέσω της σελίδας Λογοτεχνικά Επίκαιρα κάθε μήνα και αφορά συνολικό έργο ή απόσπασμα έργου ενός συγγραφέα σε κάθε τεύχος και η ύλη περιλαμβάνει μέχρι 8 ποιήματα, μέχρι 23 στίχους μαζί με τα διάστιχα το καθένα (λιγότερα αν είναι εκτενή), είτε 24 χαικου, είτε διήγημα, ή απόσπασμα από μυθιστόρημα, ή δοκίμιο για λογοτεχνικό θέμα μέχρι 1600 λέξεις ή δύο πεζά κείμενα μέχρι 800 λέξεις το καθένα. Η παραπάνω ύλη αφορά και κείμενα που αποτελούν μεταφράσεις από ξένους ή αρχαίους συγγραφείς. Επίσης περιλαμβάνει βιογραφικό μέχρι 150 λέξεις στο εσωτερικό του οπισθόφυλλου.
Τα κείμενα τα μετατρέπω σε πολυτονική μορφή.
Τα κείμενα να είναι πρωτότυπα, δεν θα έχουν δημοσιευτεί σε βιβλίο κι η ευθύνη για την πνευματική κατοχύρωσή τους θʼ ανήκει στο συγγραφέα.
Μετά την δημιουργία του τεύχους το στέλνω στον συγγραφέα σε μορφή PDF καθώς κι ένα αρχείο σε μορφή σελιδοποίησης για να το εκτυπώσει αν θέλει στον εκτυπωτή του και να το έχει κι έντυπα.
Μέσω της ιστοσελίδας ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΕΠΙΚΑΙΡΑ το τεύχος είναι διαθέσιμο ελεύθερα σε όλους. Το τεύχος το αποστέλλω μέσω e-mail και σε περίπου 950 δ/νσεις καθώς και σε ιστοσελίδες που διαθέτουν ελεύθερα στο διαδίκτυο ψηφιακά βιβλία.
Φίλοι μου γεια σας,
μου άρεσε το άρθρο του κ Μίχου κ τα σχόλιά σας κ θα ήθελα να σας πω κ την δική μου άποψη, σύντομα κ περιεκτικα γιατί σας διαβάζω και γράφω από κινητό κ όχι από κανονικό υπολογιστή.
Το έντυπο βιβλίο δεν θα το σκοτώσει η τεχνολογία, αλλά οι άνθρωποι που ασχολούνται με αυτό, αν και δεν είναι αυτός ο στόχος τους, μα το μέγιστο κέρδος.
Το να κρατάμε όλοι στα χέρια μας πλακέτες-βιβλία (ηλεκτρονικούς αναγνώστες) από μαθητές δημοτικού μέχρι παππούδες δεν με ενθουσιάζει καθόλου όπως δε με ενθουσίαζε όταν μοίραζαν τα lap top στα σχολεία.
Ναι οι εποχές αλλάζουν αλλά μήπως θα πάρουμε για ακόμα μια φορά πράγματα που δεν τα χρειαζόμαστε ή που δεν θα τα χρησιμοποιήσουμε; Ποιος θα κερδίσει πάλι από ολο αυτό;
Τα σχολικά βιβλία κοστίζουν λένε, και στα σχολεία θα δίνουν τέτοιες συσκευές (οι οποίες δεν κοστίζουν; ) Και όταν θα χαλάσουν η θα σπάσουν;
——–
Ας έρθω όμως στο θέμα.
Αποψή μου είναι ότι ο στόχος του συγγραφέα είναι να διαβαστεί κ οχι να βγάλει ή να ξοδέψει χρήματα από την επιθυμία του αυτή.
Το Ίντερνετ δίνει τη δυνατότητα σε κλάσματα του σεπτερολεπτου να μεταφερθεί ένα γραπτό από τη μια άκρη του κόσμου στην αλλη. Χωρίς μεσάζοντες που θα σε «εκμεταλευτούν» κ χωρίς έξοδα.
Θα σας φέρω το παράδειγμα του e-μυθιστορήματος “johnnie Society” του Γιάννη Φαρσάρη που διαβάστηκε από χιλιάδες κόσμο στο Ίντερνετ κ έκανε αίσθηση. Χωρίς κραυγές χωρίς διαφημίσεις, από «στόμα σε στόμα» όπως παλιά.
Όμως κ το έντυπο βιβλίο έχει τους οπαδούς του. Αναγνώστες της αφής κ της όσφρησης 🙂
Παραπάνω αναφερθήκατε στον εκδοτικό οίκο «Ενδυμιων» ως μια εξαίρεση.
Εγώ θα αναφέρω τις «Βορειοδυτικές εκδόσεις» http://voreiodytikes.blogspot.com/2010/10/blog-post_1867.html , που όπως μπορείτε να δείτε διαθέτει ελεύθερα στο Ίντερνετ σε μορφή e-book, τα βιβλία που εκδίδει στην έντυπη μορφή. Ένα βήμα μπροστά…..
Πιστευω πως πάντα θα υπάρχουν εξαιρέσεις κ άνθρωποι που δεν θα έχουν στο μυαλό τους να «εκμεταλευτούν» τους συγγραφείς κ ουσιαστικά θα στηρίζουν το βιβλίο .
Υ.Γ. Επιτρέψτε μου να πιστεύω ότι δεν θα «πεθάνει» ποτέ το έντυπο βιβλίο. Νομίζω θα «πεθάνουν» αυτοί που δεν το σέβονται.
Συγχαρητήρια για το άρθρο κύριε Μίχο.
Το ψηφιακό βιβλίο όντως έχει καθυστερήσει πολύ στη χώρα μας και συμφωνώ απόλυτα μαζί σας για τα αιτία.
Το χειρότερο είναι ότι πολλοί αντιμετωπίζουν τα e-books σαν εχθρούς των παραδοσιακών βιβλίων, ενώ (κατά τη γνώμη μου) μόνο αθροιστικά μπορούν να δράσουν στο θέμα της ανάγνωσης ενός κειμένου. Όπως αναφέρετε ένας συγγραφέας (ειδικά στην Ελλάδα) πρώτη έγνοια του πρέπει να είναι να διαβαστεί από όσο το δυνατόν περισσότερους και όχι να βγάλει 332?, αντί για 289?.
Ίσως το μόνο πραγματικό επιεχείρημα ότι ένα κανονικό βιβλίο είναι “καλύτερο” από ένα e-book, είναι ότι με το e-book δεν μπορείς να στηρίξεις ένα κουτσό τραπέζι.
Σε κάθε περίπτωση το μέλλον είναι απρόβλεπτο. Πλέον βλέπουμε ότι στο amazon οι τιμές των e-books έχουν ξεπεράσει τις τιμές των paperback.
εννοείται ότι αυτό θα αναρτηθεί στη “στήλη του Ποιείν” στις Στάχτες, που σε λίγο κλείνουν 8 χρόνια ψηφιακής παρουσίας…
Thx Yorgos!