Ερωτική εξομολόγηση
Το χέρι σου στο χέρι μου,
αρκεί να το θέλεις.
*
Μικρός μύθος
«Αχ», είπε ο ποντικός,
«μικραίνει ο κόσμος κάθε μέρα.
Μεγάλος ήταν στην αρχή,
κι εγώ τον έτρεμα,
έφευγα κι ήμουν τυχερός,
που έβλεπα από μακριά
τοίχους δεξιά κι αριστερά,
γρήγορα όμως να συναντιούνται,
κι εγώ στο τελευταίο να βρίσκομαι δωμάτιο,
και στη γωνιά μπροστά μου η φάκα».
«Απλά πρέπει να στρίψεις»,
είπε στον ποντικό η γάτα
και τον κατάπιε.
*
Ψυχρή και σκληρή
Ψυχρή είναι σήμερα η μέρα και σκληρή.
Παγωμένα τα σύννεφα.
Οι άνεμοι σέρνουν το κρύο.
Παγωμένοι κι οι άνθρωποι.
Τα βήματα ηχούν σαν μέταλλο
πάνω σε χάλκινες πλάκες,
και τα μάτια ατενίζουν
λίμνες λευκές.
Στην παλιά πόλη είναι στημένα
χριστουγεννιάτικα σπιτάκια με φώτα
και πολύχρωμα παράθυρα που κοιτούν
στη μικρή χιονισμένη πλατεία.
Ένας άντρας βαδίζει σιωπηλά
στη φεγγαρόφωτη πλατεία μες το χιόνι,
και τη μεγάλη του σκιά φυσά
ο άνεμος πάνω στα σπιτάκια.
Άνθρωποι, που σκοτεινές γέφυρες διαβαίνουν,
βιαστικά στη Λειτουργία πηγαίνουν
με θαμπά φωτάκια στο χέρι.
Στο γκρίζο ουρανό σύννεφα περνούν
πάνω από εκκλησίες
με μισοσκότεινα καμπαναριά.
Κάποιος, που σε τοίχο ακουμπά,
το νερό της νύχτας κοιτά,
με τα χέρια σε πέτρες αρχαίες.
************************************************************************
Δείγματα της ποιητικής γραφής του Franz Kafka (1883-1924), όχι πολλά στον αριθμό, προέρχονται από επιστολές, σκόρπιες σημειώσεις και τα τετράδια των ημερολογίων του. Στην αλληλογραφία του με τη Felice και τη Milena υπάρχουν σκέψεις του για την αγάπη, τον έρωτα και τα συναισθηματικά του αδιέξοδα. Ο τίτλος στο ποίημα Μικρός Μύθος δόθηκε από τον Max Brod, και πρώτη φορά δημοσιεύτηκε το 1931. Το Ψυχρή και Σκληρή, με τις καθαρά εξπρεσιονιστικές επιδράσεις, σώζεται σε μια επιστολή στον συμμαθητή του Oskar Pollak, γραμμένη στις 9 Νοεμβρίου του 1903, όταν ο συγγραφέας ήταν τότε 20 χρονών.
Exω την γνώμη ότι ο Κάφκα θα γίνεται ολοένα και πιο επίκαιρος καθώς περνούνε τα χρόνια.
Καθώς ο άνθρωπος θα “παρκάρει” την ικμάδα των τρέχουσων στιγμών του, μέσα σε φτωχές από θυράματα μέρες.
Καθώς θα ξεμπλέκει από τα οράματα που σχεδίασε και που του βγήκαν όλα πλάνες.
Από τις ανατροπές και τις επαναστάσεις που ονειρεύτηκε κι αυτές του ανταποδώθηκαν με μια μορφή αναδιπλώσεως παρελθόντος..
Από την αποπεράτωση του ίσως μεσα σε ένα σχέδιο τελικής σωτηρίας , που ποτέ δεν θα δύναται να ακουμπήσει..
Εχω την εντύπωση ότι ” την μεγάλη σκιά του θα συνεχά να φυσά ο άνεμος πάνω στα σπίτια”..Και κείνος θα περνά χιονισμένος απόξω, αδύναμος να εγκατασταθεί μέσα στην ζεστασιά μιας πατρίδας..
(Συγχαρτήρια κ Βουτυρόπουλε για την επιμέλεια και την μετάφραση.Διαβάζονται με απόλυτη οργανική και πνευματική ανακούφιση)
http://zwgrafou.bravehost.com/kafka.html
“Κάποιος, που σε τοίχο ακουμπά,
το νερό της νύχτας κοιτά,
με τα χέρια σε πέτρες αρχαίες.”
Κύριε Βουτυρόπουλε ανάγκη τεράστια να βρείτε όλα τα ποιήματα που έγραψε ο Franz Kafka και να τα εκδώσετε, δίγλωσσα. ΜΠΡΑΒΟ ΣΑΣ!
Να και μία ευχάριστη έκπληξη απ’ τον κ.Βουτυρόπουλο. Ποίηματα του Κάφκα.
Σκέφτομαι γιατί άραγε ο Κ. έγραψε στα γερμανικά ενώ ζούσε στην Τσεχοσλοβακία; Εντάξει φοίτησε σε γερμανικό σχολείο, ήταν η γλώσσα της μάνας του, αλλά γιατί (μήπως για να είχε μεγαλύτερη απήχηση?); Λέγεται πως το λεξιλόγιό του είναι φτωχό στο έργο του γι’ αυτό και οι φράσεις του διακρίνονται για την ιδιαίτερα φροντισμένη κατασκευή τους. Το “ψυχρή και σκληρή” είναι πολύ καλό και αν έχεις πάει στην Πράγα το νιώθεις πολύ πιο έντονα. Σου ρχεται στο μυαλό και ο Τρακλ. Αλήθεια παρόλο που ο ίδιος (ανασφαλής κ τελειομανής για το έργο του) έδωσε εντολή να καούν τα χειρόγραφά του, κάτι ευτυχώς που δεν άκουσε ο Μαξ Μπροντ, και η Γκεστάπο κατέστρεψε πολλά χειρόγραφά του, τόσο στην Πράγα όσο και στο Βερολίνο. Άραγε τι να περιείχαν;
υ.γ. Γερμανικά δεν ξέρω αλλά τα ποιήματα διαβάζονται με μιαν ανάσα. Υπάρχουν κι άλλα;
Κώστα Παπαθανασίου,
α) μην ξεχνάμε και τον Paul Celan και β) εικάζω ότι τα χειρόγραφα που κατέστρεψε η Γκεστάπο αποκάλυπταν ολοκληρωτικά την άμεση σχέση του Franz Kafka με τους αναρχικούς κύκλους της Πράγας του τέλους του 19ου αιώνα και αρχής του 20ού.
Με τον Celan δεν έχω ασχοληθεί καθόλου. Για το δεύτερο που λες μπορεί να χεις και δίκιο. Ο ίδιος εξάλλου αναφέρει πως το αγαπημένο του βιβλίο ήταν οι “Αναμνήσεις ενός επαναστάτη” του Κροπότκιν. Πέρα απ’ το περίφημο “ημερολόγιο” υπάρχει καμιά καλή βιογραφία του?
Y.G.Όταν πήγα στην Πράγα είχα πάρει μια πολύ καλή έκδοση “Kafka and Prague” που αφορούσε τη σημασία της πόλης στο έργο του.
Κώστα αναζήτησε οπωσδήποτε…
1) Franz Kafka: Ανυπότακτος Ονειροπόλος, Μισέλ Λεβί, μτφρ. Νίκος Σταμπάκης, εκδόσεις Κατάρτι
&
2) Τα δοκίμια για τον Franz Kafka που έγραψε ο Θεσσαλονικιός Κώστας Δεσποινιάδης και κυκλοφόρησε στις εκδόσεις του “Πανοπτικόν”
Θα φροντίσω. Αντιπροτείνω το δοκίμιο του Μπένγιαμιν “φραντς κάφκα” απ’ τις εκδόσεις Ερασμος (μεταφρ. Στέφανου Ροζάνη)
Φυσικά Κώστα, αγορασμένο και διαβασμένο κι αυτό… αν και δεν βρίσκεται πλέον στη βιβλιοθήκη μου. Μου το ‘φαγε μια imitation αναρχογκόμενα τη δεκαετία του ’90.
“Τα βήματα ηχούν σαν μέταλλο
πάνω σε χάλκινες πλάκες,
και τα μάτια ατενίζουν
λίμνες λευκές.”
Συγχαρητήρια στον κ. Βουτυρόπουλο και στο Ποιείν. Σημαντική ανάρτηση.
Ένα μεγάλο ευχαριστώ στο ποιείν και στους ανθρώπους του, που καθημερινά μας βοηθούν να γινόμαστε καλύτεροι, μέσα απο τη γλώσσα της ποίησης και της τέχνης του λόγου.
Με εκτίμηση Νίκος Τσίντρος
Επιτρέψτεμου να χρησιμοποιήσω ένα ρεούσιο ρητό:”όλοι αδιάβαστοι είναι γι αυτό θα τους στείλω αδιάβαστους”…:))
περιττεύουν τα ευχαριστήρια…ΔΙΑΒΑΣΤΕ, ΠΑΙΔΙΑ, ΔΙΑΒΑΣΤΕ!
Μας ενημερώνει ο κ. Βουτυρόπουλος πως “Το Ψυχρή και Σκληρή, με τις καθαρά εξπρεσιονιστικές επιδράσεις, σώζεται σε μια επιστολή στον συμμαθητή του Oskar Pollak, γραμμένη στις 9 Νοεμβρίου του 1903, όταν ο συγγραφέας ήταν τότε 20 χρονών.”
Οι καθαρά εξπρεσιονιστικές επιδράσεις εν έτη 1903 μου κινούν πραγματικά την περιέργεια. Γνωρίζετε κάτι περισσότερο επί τούτο κ. Βουτυρόπουλε? Ποιές μπορεί να είναι αυτές οι εξπρεσιονιστικές επιδράσεις? Εννοείται ότι ρωτώ καλοπροαίρετα. Δύσκολο πραγματικά εν έτη 1903.
Βρήκα και το εξής ενδιαφέρον-“αστείο” ποίημα:
“franz kafka poem” by invs
(franz kafka wrote a story about a man who woke up to find he had been transformed into a cockroach. that story inspired these little poems.)
franz,
ev’ry time i see a cockroach
creeping across the floor
i think of you
i hope you are feeling better.
http://www.writerscafe.org/writing/invsbleman/505188/
Προφανώς δεν βρίσκω ικανοποιητική μια προσέγγιση του τύπου:
Kafka and Expressionism
Franz Kafka is frequently identified with the early 20th Century expressionism. In literature, expressionism is a movement or writing technique in which a writer depicts a character’s feelings about a subject (or the writer’s own feelings about it) rather than the objective surface reality of the subject. A writer, in effect, presents his interpretation of what he sees.
Often, the depiction is a grotesque distortion or phantasmagoric representation of reality. However, there is logic to this approach for these reasons: (1) Not everybody perceives the world in the same way. What one person may see as beautiful or good another person may see as ugly or bad. Sometimes a writer or his character suffers from a mental debility, such as depression or paranoia, which alters his perception of reality.
Expressionism enables the writer to present this altered perception. When Joseph K. perceives reality, he sees it through the lens of his mind’s eye. A scene that may appear normal or even cheerful to another character may appear bleak and depressing to him. Moreover, the outward appearance of a person, place, or thing may not reflect its true essence in the first place. Shakespeare expressed this view in The Merchant of Venice:
A goodly apple rotten at the heart:
O, what a goodly outside falsehood hath!
(Antonio to Bassanio, Act I, Scene III, Lines 98-102)
Expressionist writers often present the real world as bizarre, fantastic, and nightmarish because that is how they, or the characters in their works, see the world. Their distortions are the real world. Besides Kafka, writers who used expressionist techniques included James Joyce and Eugene O’Neill.
http://www.cummingsstudyguides.net/TheTrial.html
Literature and expressionism:
In literature the novels of Franz Kafka are often described as expressionist. Expressionist poetry also flourished mainly in the German-speaking countries. The most influential expressionist poets were Georg Trakl, Georg Heym, Ernst Stadler, Gottfried Benn and August Stramm.
http://en.wikipedia.org/wiki/Expressionism#Literature
Να εξηγηθούμε, όμως…
Κυριακή βράδυ εντός του Τείχους Παλαιάς Πόλεως Λευκωσίας, μαγαζί με τραπέζια στον πεζόδρομο, ένα βιολί, ένα κλαρίνο, μία κιθάρα δύο μπουζούκια τρίχορδα, φωνές δυο άντρικές δυο γυναικείες, ο κύριος Παστάκας η κυρία Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, ο κύριος Γιώργος Μύαρης και ο Κώστας Ρεούσης… ντίρλα με ένα κόκκινο κρασί διαμάντι, να λέω αυτό που λέχθηκε στο σχόλιο 12, αναφερόμενος σε εσωτερικές καταστάσεις της Νήσου. Να ‘ μαστε πάντα καλά.
Και τώρα, κυρίες και κύριοι θα σας διηγηθώ μια ιστορία που αφορά στον Franz Kafka και την Κύπρο… Τέλος της δεκαετίας του ’70 αρχή της δεκαετίας του ’80, ίσως μετά την ανακήρυξη του ψευδοκράτους το ’82. Στην Ελλάδα αρχίζουν ή συνεχίζονται οι μεταφράσεις των έργων του Kafka. Βιβλιοπωλεία και βιβλιοπώλες, κυρίως από τη Λευκωσία, παραγγέλνουν τα βιβλία του από τη μητροπολιτική Ελλάδα. Το τελωνείο στο λιμάνι της Λεμεσού δεν εκτελωνίζει τα κιβώτια και απαγορεύει την είσοδο στη νήσο των βιβλίων του Kafka, άκουσον-άκουσον, ως υβριστικά επειδή «κάφκα» στην τοπική διάλεκτο σημαίνει η παράνομη γκόμενα ή η μοιχαλίδα. Κάτι τέτοιο. Ρωτήστε τους παλιούς, θα σας τα διηγηθούν με έγγραφα. Πάντα καλά να είμαστε.
Mπορεί να μην είναι τυχαίο που η γκόμενα σου “βούτηξε” Κάφκα 🙂
Σχόλιο Νο 13, άκουσε πρώτα το Verklaerte Nacht του Schnoenberg, εν έτει 1899, και θα καταλάβεις αυτό που ρωτάς.
@ 16
Κώστα ούτε που τη θυμάμαι τη γκόμενα, το βιβλίο όμως το ” ‘φαγε ” κυριολεκτικά το κοπρόσκυλό της στο camping της Αντιπάρου, που της το είχα δανείσει να το διαβάσει τις ημέρες που θα βρισκόταν στο νησί. Εκείνη την περίοδο “στρατοπέδευα” για μήνες στην Αντίπαρο, πριν γίνει high, και το βιβλίο το είχα αγοράσει μεταχειρισμένο από το περίφημο βιβλιοπωλείο του κυκλαδικού αυτού νησιού.
O περιγραφικός όρος εξπρεσιονισμός απ’ όλους του -σμους στη λογοτεχνία είναι ο πιο δύσκολος να καθορισθεί, γιατί απ’ από τη μια μεριά η εφαρμογή του είναι τόσο γενικευμένη όσο και εξειδικευμένη, και από την άλλη καλύπτει το μεγαλύτερο πεδίο αυτού που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε “μοντερνισμό”, ενώ έχει τις ρίζες του τόσο στο δυναμισμό του μπαρόκ όσο και στη γοτθική παραμόρφωση. Στην περίπτωση του συγκεκριμένου ποίηματος του Κάφκα δεν είναι τυχαίο το όνομα του Τρακλ που ανέφερα. Η αφηρημένη ή “αυτοτελή” εικόνα που δεν είναι τόσο η προβολή της πραγματικότητας όσο μια εσώτερη αλήθεια που εκφράζεται με γραμμές κ χρώματα, ή με τον έντεχνο χειρισμό των λέξεων, είναι χαρακτηριστική στο έργο του. Από δω εφορμά κι ο Σαχτούρης που τόσο αγαπάς φίλε Πέτρο. Άλλωστε και συ σ’ αυτά τα χνάρια πατάς στο δικό σου έργο.
Η υπόθεση του εξπρεσιονισμού ήταν κυρίως γερμανική και η χρήση ποικίλων αντι-νατουραλιστικών ή αφηρημένων τεχνασμάτων, όπως λόγου χάρη τη συντακτική σύμπτυξη ή την αλληλουχία συμβολικών εικόνων τη βρίσκουμε πολύ συχνά στα εν λόγω έργα που χαρακτηρίζονται εξπρεσιονιστικά.
Μην ξεχνάμε και την ποιητική συλλογή του Μίλτου Σαχτούρη, τη μοναδική που ως πρώτη έκδοση κυκλοφόρησε απο τη “Στιγμή” (ακολούθησε δεύτερη από τον εκδοτικό οίκο του Μίλτου τον Κέδρο), με εξωφύλλο σχέδιο του Franz Kafka, τη φωτογρα΄φία του που είχε στον περίφημο καθρέφτη του διαμερίσματος του στην Κυψέλη Μηθύμνης 14 και τα ποιήματα που τον αναφέρει ευθέως… “Ο τρελός λαγός”. Σας ευχαριστώ και καλό σας απόγευμα-βράδυ-νύχτα-ξημέρωμα.
Στο ερώτημά μου για τη γερμανική γλώσσα του Κάφκα βρήκα απάντηση στην εισαγωγή του βιβλίου “Kafka and Prague”.
H Πράγα ήταν πριν το 1918 πρωτεύουσα του Βασίλειου της Βοημίας υπό τους Αψβούργους (Αυστρο-ουγγαρία). Όταν οι Τσέχοι απέκτησαν την ανεξαρτησία τους η Πράγα που ήταν μεγάλο οικονομικό κέντρο έγινε η πρωτεύουσα της νεοσύστατης τσέχικης δημοκρατίας. Σε μια πόλη που οι Γερμανοί δεν έπαψαν να θεωρούν δική τους. Στον καιρό του Κάφκα υπήρχε μία συνεχής αναταραχή ανάμεσα στους Τσέχους και τους γερμανο-τσέχους. Η παιδεία ήταν κυρίως γερμανική με 2 πανεπιστήμια, 2 θέατρα, 2 μεγάλες εφημερίδες (στην Πράγα). Οι Τσέχοι προσπαθούσαν να εδραιωθούν σε όλους τους τομείς στην μεγαλύτερη πόλη τους(να δημιουργήσουν μια μικροαστική τάξη, ο Κ. είδε την πόλη του από 300.00 να διπλασιάζεται). Οι Εβραίοι βρίσκονταν ανάμεσα σ’ αυτήν την αντιπαλότητα. Γερμανοί εθνικιστές φοιτητές έρχονταν για σπουδές, οι Τσέχοι πίεζαν για δική τους εδραίωση, εμφανίστηκε κι ο εβραικός εθνικισμός, ένας χαμός γενικά. Ο Κάφκα υπήρξε απ’ τους γερμανο-τσέχους που θεωρούσαν τη γερμανική γλώσσα τους (παρόλο που ο πατέρας του ήταν από ένα χωριό που μιλούσαν τσέχικα). Ήταν και Εβραίος οπότε είχε επαφή και με την εβραική κουλτούρα. Δεν είναι τυχαία η ανασφάλειά του σε μια πολύ ρευστή περίοδο ούτε η πολυπολιτισμικότητά του (γερμανική κουλτούρα-εβραική παράδοση). Σε μία πόλη με τεράστια παράδοση όπως ήταν η Πράγα. ΄
Υ.Γ.πολύ με γοητεύει αυτό το μπαστάρδεμα της Ιστορίας και το ανακάτεμα της κουλτούρας.
Αν και αγαπημένος ο Κάφκα δεν γνώριζα για τα ποιήματά του.Ιδιαίτερα ευχάριστη η έκπληξη συγχαρητήρια!Θα θελα να μάθω αν έχουν εκδοθεί ή αν υπάρχουν τέλος πάντων κάποια ποιήματά του σε βιβλίο.
Το κυρίως ζήτημα που έθεσα έχει να κάνει με το έτος (1903) και όχι με τον εξπρεσιονισμό. Είναι λογικό ο Τρακλ να κινείται πιο άνετα σ’ αυτό το κλίμα και στην τελική να συμμετέχει καθοριστικά στη λογοτεχνική του διαμόρφωση λόγω της ηλικίας του και των ετών που δούλευε και δημοσίευε τα έργα του (1912-1914). Τα πράγματα είχαν ξεκαθαρίσει “ικανοποιητικά” τότε και στη ζωγραφική που τόσο αγαπά και χρησιμοποιεί ο Τράκλ. Επίσης ανταύγειες μουσικές θα μπορούσαν να διακριθούν στο έργο του (ευχαριστώ σχόλιο 17 για το Verklaerte Nacht του Schnoenberg, εν έτει 1899. Όντως υπάρχουν στοιχεία και σύνδεση, φωτίζονται κάπως διαγωνίως και άχνα τα πράγματα). Στη λογοτεχνία όμως είναι που είναι τα πράγματα πιο δύσκολα και ως αφετηρία τοποθετείται άγαρμπα και αλματωδώς ο Κάφκα.
Κ. Παπαθανασίου, ο λογοτεχνικός ξπρεσιονισμός περνά στο Σαχτούρη από τους Τράκλ και Celan κυρίως. Δήλωνε όχι απλά την αγάπη του γι’ αυτούς αλλά και τη σημασία τους στη ποιητική του διαμόρφωση, όπως σίγουρα γνωρίζετε.
Ο “δικός” μου “εξπρεσιονισμός” (αν μας επιτρέπουν οι σχολιαστές εφόσον το θέσατε τόσο προσωπικά) δεν έχει να κάνει με τον Σαχτούρη και τον Τρακλ γιατί τους γνώρισα σε ηλικία που είχαν ήδη διαμορφωθεί τα κυρίως λογοτεχνικά μου χαρακτηριστικά. Ο εξπρεσιονισμός έρχεται και με περιβάλλει αδιάκοπα μέσω της ζωγραφικής σε νηπιακή ήδη ηλικία (αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία) και με συνοδεύει έκτοτε ολοκληρωτικά. Στην περίπτωση μου είναι «εμπλουτισμένος» και αποτελείται κυρίως από τον Franz Marc, τον Paul Klee και τον Kandinsky (διευρυμένος εξπρεσιονισμός για να συμπεριληφθούν οι δύο από τους τρεις). Το πρόβλημα του όρου και της χρήσης του έχει βέβαια να κάνει και με τη ζωγραφική αρκεί να σκεφτεί κανείς πως «μετέχουν» στο ίδιο «κίνημα» ο Edvard Munch («βόρεια» εκδοχή), μέχρι τον Κlee («κέντρο προς νότο» εκδοχή, σε όρους «φωτός» και χωρίς ψυχοπαθολογικές διαταραχές, σύνδρομα και συμπλέγματα) και τον Georges Rouault (άλλη ιστορία εντελώς). Από εκεί ίσως πηγάζει και η όποια ένσταση μου για το άλμα της επιβολής του όρου εξπρεσιονισμός στον Κάφκα (διακρίνω μια ευκολία τέλος πάντων και μια δίψα για κατηγορίες που δεν εξυπηρετούν σε όλες τις περιπτώσεις φωτίζοντας). Γράφοντας τα παραπάνω θα σημείωνα πως ο Κάφκα και ο Τρακλ τείνουν περισσότερο στον Βορρά παρά στην κεντρική Ευρώπη σε εξπρεσιονιστικούς πάντοτε όρους. Στα εικαστικά λειτουργεί σίγουρα καλύτερα παρά στη λογοτεχνία, ούτως ή άλλως εκεί γεννιέται ο όρος. Ο εξπρεσιονισμός τέλος όπως τον κατανοώ στο εικαστικό του περιβάλλον ακολουθεί την οπτική και λογική που θέτει ο ιστορικός τέχνης Herbert Read, ο οποίος ούτως ή άλλως πάλευε μια ζωή και με το συγκεκριμένο θέμα.
O Trakl δημοσίευσε, Πέτρο, από το 1906, αλλά γιατί κόπτεσαι με τις χρονολογίες; Οι κατατάξεις εμπεριέχουν πάντα συμβάσεις και υπόκεινται σε αναθεωρήσεις. Αυτό άλλωστε αποτελεί κίνητρο και ουσία της έρευνας. Αν σταματήσουν οι ερωτήσεις, τελειώνει κι η έρευνα, έτσι δεν είναι; Όσον αφορά τώρα τον εξπρεσιονισμό στην ποίηση, θα τον βρείς ήδη στον ύστερο ρομαντισμό και τον συμβολισμό, δηλαδή στα τέλη του 19ου αιώνα, με την καθοριστική παρουσία της φύσης, τις υπαρξιακές αναζητήσεις, τη μετέωρη μνήμη…η κουβέντα είναι τεράστια.
Και τελειώνοντας, συστατικό στοιχείο της γερμανόφωνης ποίησης του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα ήταν η μουσική κι όχι η ζωγραφική, όπως συνέβη στην Αγγλία. Τόσο ο Τρακλ όσο και ο Ρίλκε διάβαζαν παρτιτούρα, όπως διαβάζει κανείς εφημερίδα. Ιδού λοιπόν τα μεταφραστικά ζητήματα…
Επειδή είναι μια τεράστια κουβέντα που αξίζει.
Μην ξεχνάμε και τον Στρίντμπεργκ όσον αφορά στον εξπρεσσιονισμό. Να θυμίσω πως ο Schoenberg ήταν και μουσικοσυνθέτης και ζωγράφος. Ο Kαντίσκι ήταν και λυρικός ποιητής εκτός από ζωγράφος και γενικά υπήρχε μια τάση για συγχώνευση των τεχνών. Επίσης να πω κ για τις δύο σχολές των γερμανών εξπρεσιονιστών ζωγράφων, την Die Brucke στη Δρέσδη (1905) και την περίφημη “Der blaue Reiter” στο Μόναχο το 1912. Ζωγραφική-μουσική-ποίηση λοιπόν ανακατωμένες.
Είναι μια έκπληξη τα δημοσιοποιηθέντα ποιήματα του Fr. Kafka. Kι ευχαριστούμε το ΠΟΙΕΝ και τους συνεργάτες του. Φωτίζεται και μια άλλη πλευρά του λογοτέχνη. Εξαιρετικά διαφωτιστική και η παρέμβαση του κ. Π. Γκ.
Υ.Γ.1 Χαιρετίζω τους συμμέτοχους στη λευκωσιάτικη συμποσιακή νύχτα -που ως γεγονός συνάντησης/ οφείλεται στη γενναία επιμονή του Κώστα Ρεούση, ιδρυτή της Υπερπραγματικής Φράξιας Λευκωσίας και στον οίστρο του Σ. Σουκιούρογλου και των φίλων μουσικών. Ο Σωτήρης Παστάκας “ήταν στον ήχο”! Βεβαίως, η ευγενική πρωτοβουλία του Κώστα συνέτεινε στη συνάντηση των φίλων με την υπερπραγματική προσέγγιση ποίησης και ζωής. Ας είναι πάντα γεραρός και δημιουργικός!
Υ.Γ. 2. Ας θυμίσω ένα παλιό παιδικό ποίημα:
“Kafka κράζει το παιδάκι
Κάφκα ο νιος και κάφκα ο γέρος
καφκ’ ας έχεις σε κάθε μέρος
αχ , τι όνειρο γλυκό!”
Υ.Γ.3 Ο Κ. Ρεούσης ανοίγει με τις επιτόπιες περιγραφές -παρά τις αντιδράσεις των συντηρητικών αναγνωστών του ΠΟΙΕΙΝ- και μια άλλη πόρτα στη ζωή, και στην ουσία της λογοτεχνικής ανάγνωσης της κρυφής και της φανερής πλευράς αυτής.
“O Τρακλ όσο και ο Ρίλκε διάβαζαν παρτιτούρα, όπως διαβάζει κανείς εφημερίδα” κι ο Klee βασανιζόταν χρόνια για να καταλήξει τελικά στη ζωγραφική. Τον τραβούσε εξίσου και η μουσική. Αν ήθελε μάλιστα να ακούσει μουσική διάβαζε -κάποιες φορές- παρτιτούρες.
Κρίμα, το εγδυσες τελείως το ερωτικό… γιατί?