ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΠΟΙΗΜΑ
Σʼ έχω τόσο πολύ ονειρευτεί ,
Έχω τόσο πολύ βαδίσει ,τόσο πολύ μιλήσει ,
Τόσο πολύ αγαπήσει τη σκιά σου ,
Που δε μου μένει πια τίποτε από σένα .
Μου μένει να είμαι η σκιά μες στις σκιές
Να είμαι εκατό φορές πιο σκιά κι απʼ τη σκιά
Να είμαι η σκιά που θα έρθει και θα ξαναρθεί
μέσα στην ηλιοφώτιστη ζωή σου .
ΤΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ
Μέσα στη νύχτα υπάρχουν φυσικά τα επτά θαύματα του κόσμου και το μεγαλείο και το τραγικό και η γοητεία.
Τα δάση εκεί σκοντάφτουν συγκεχυμένα με πλάσματα απʼ το θρύλο κρυμμένα μέσα στʼ άβατα.
Υπάρχεις εσύ.
Μέσα στη νύχτα υπάρχει το βήμα του περιπατητή και το βήμα του δολοφόνου και το βήμα του αστυφύλακα και το φως του φαναριού του δρόμου και το φως του φαναριού του ρακοσυλλέκτη.
Υπάρχεις εσύ.
Μέσα στη νύχτα περνούν τα τρένα και τα καράβια και η οπτασία των τόπων που .έχουν πάντα μέρα. Οι τελευταίες πνοές απʼ το λυκόφως και τα πρώτα ρίγη της αυγής.
Υπάρχεις εσύ.
Ένας σκoπός από πιάνο, ένας πάταγος φωνών.
Μια πόρτα χτυπά. Ένα ρολόι.
Και όχι μόνο τα όντα και τα πράγματα και οι θόρυβοι απʼτʼάψυχα
Μα ακόμα κι εγώ που διώκομαι και χωρίς σταματημό ξεπερνιέμαι.
Υπάρχεις εσύ η σφαγιασμένη, εσύ που περιμένω.
Καμιά φορά ξένες μορφές γεννιούνται στις στιγμές του ύπνου κι εξαφανίζονται.
Όταν κλείνω τα μάτια, ανθίσματα φωσφορικά εμφανίζονται και μαραίνονται και ξαναγεννιούνται σαν εύσαρκα πυροτεχνήματα.
Χώρες άγνωστες που τις διατρέχω με συντροφιά μου πλάσματα.
Υπάρχεις σίγουρα εσύ, ω όμορφη κι εχέμυθη κατασκοπίνα.
Και η χειροπιαστή ψυχή του εύρους.
Και τα αρώματα του ουρανού και τα αστέρια και το τραγούδι του κόκορα εδώ και δυο χιλιάδες χρόνια και η κραυγή του παγωνιού μέσα σε πάρκα φλεγόμενα και φιλιά.
Χέρια που σφίγγονται σκυθρωπά μέσα σʼένα χλωμό φως και άξονες τροχών που τρίζουν πάνω σε τρομαγμένους δρόμους.
Υπάρχεις εσύ ασφαλώς που δε σε γνωρίζω, που σε γνωρίζω αντίθετα.
Αλλά, παρούσα στα όνειρά μου, επιμένεις νʼαφήνεσαι να σε μαντεύω χωρίς να εμφανίζεσαι.
Εσύ που παραμένεις άπιαστη μες στην πραγματικότητα και μέσα στο όνειρο.
Εσύ που μου ανήκεις από τη θέληση μου να σε κατέχω μέσα στην αυταπάτη αλλά δεν πλησιάζεις το πρόσωπό σου στο δικό μου στα μάτια μου που είναι το ίδιο κλειστά στο όνειρο και στην πραγματικότητα.
Εσύ που είσαι η βάση των ονείρων μου και τραντάζεις το πνεύμα μου το γεμάτο μεταμορφώσεις και μου αφήνεις το γάντι σου όταν σου φιλώ το χέρι.
Μέσα στη νύχτα υπάρχουν τα άστρα και η σκοτεινή κίνηση της θάλασσας, ποτάμια, δάση, πολιτείες, χορτάρια, πνευμόνια εκατομμυρίων όντων.
Μέσα στη νύχτα υπάρχουν τα θαύματα του κόσμου.
Μέσα στη νύχτα δεν υπάρχουν φύλακες άγγελοι, όμως υπάρχει ο ύπνος.
Μέσα στη νύχτα υπάρχεις εσύ.
Μέσα στη μέρα το ίδιο.
ΠΟΤΕ ΑΛΛΗ ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΣΕΝΑ
Ποτέ άλλη εκτός από σένα παρόλα τα άστρα και τις μοναξιές
Παρόλα τα κομμένα δέντρα και το πέσιμο της νύχτας
Ποτέ άλλη εκτός από σένα δε θʼ ακολουθήσει το δρόμο της
που είναι ο δικός μου
Όσο απομακρύνεσαι τόσο η σκιά σου μεγαλώνει
Ποτέ άλλη εκτός από σένα δε θα χαιρετήσει τη θάλασσα την
αυγή όταν εγώ κουρασμένος απʼ την περιπλάνηση βγαίνω από
τα σκοτεινά δάση κι από τα βάτα των τσουκνίδων και βαδίζω
προς τους αφρούς των κυμάτων
Ποτέ άλλη εκτός από σένα δε θα ακουμπήσει το χέρι της πάνω
στο μέτωπό μου και στα μάτια μου
Ποτέ άλλη εκτός από σένα και αρνιέμαι το ψέμα και την απιστία
Αυτό το καράβι με την άγκυρα μπορείς να κόψεις τους κάβους του
Ποτέ άλλη εκτός από σένα
Ο φυλακισμένος αετός μέσα σε ένα κλουβί ροκανίζει σιγανά τα
χάλκινα πλέγματα και τα δοκάρια
Τι απόδραση !
Είναι η Κυριακή που την μάρκαρε το τραγούδι των αηδονιών μέσα
στα δάσος με το πράσινο τρυφερό χρώμα η στεναχώρια των
μικρών κοριτσιών μπροστά
στην παρουσία ενός κλουβιού που μέσα
του πηδά ένα καναρίνι την ώρα που στο μοναχικό δρόμο ο ήλιος
αργά μετακινεί τη λεπτή γραμμή του πάνω στο ζεστό πεζοδρόμιο
Θα περάσουμε και άλλες γραμμές
Ποτέ ποτέ άλλη εκτός από σένα
Κι εγώ μόνος μόνος μόνος όπως ο μαραμένος κισσός των κήπων
των προαστίων μόνος όπως το ποτήρι
Κι εσύ ποτέ άλλη εκτός από σένα .
ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ
Το λουλούδι των Άλπεων έλεγε στο κοχύλι : < φέγγεις >
Το κοχύλι έλεγε στη θάλασσα : < αντιλαλείς >
Η θάλασσα έλεγε στο καράβι : < τρεμουλιάζεις >
Το καράβι έλεγε στη φωτιά : < αστράφτεις >
Η φωτιά μού έλεγε : < αστράφτω λιγότερο από τα μάτια της>
Το καράβι μού έλεγε : < τρεμουλιάζω λιγότερο από την καρδιά
σου όταν εκείνη εμφανίζεται >
Η θάλασσα μού έλεγε : < αντιλαλώ λιγότερο απʼ το όνομα της
μέσα στον έρωτά σου >
Το κοχύλι μού έλεγε : < φέγγω λιγότερο από το φώσφορο του
πόθου μέσα στο βαθύ σου όνειρο >
Το λουλούδι των Άλπεων μού έλεγε : < είναι όμορφη >
Κι εγώ έλεγα : < είναι όμορφη ,είναι όμορφη ,είναι συγκινητική >.
Ω ΠΟΝΟΙ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ
Ω πόνοι του έρωτα !
Πόσο μου είστε απαραίτητοι και πόσο μου είστε αγαπητοί .
Τα μάτια μου που κλείνουν πάνω σε δάκρυα φανταστικά ,τα
χέρια μου που τεντώνονται χωρίς σταματημό προς το κενό .
Ονειρεύτηκα αυτή τη νύχτα τοπία παράξενα και περιπέτειες
επικίνδυνες και από την άποψη της μεριάς του θανάτου και από
την άποψη της μεριάς της ζωής , που είναι επίσης η άποψη του
έρωτα .
Στο ξύπνημα ήσασταν δίπλα μου , ω πόνοι του έρωτα , ω μούσες
της ερήμου , ω μούσες απαιτητικές .
Το γέλιο και η χαρά μου κρυσταλλώνουν γύρω σας . Είναι το φτιασίδι σας , είναι η πούδρα σας ,είναι το ρουζ σας , είναι η τσάντα σας από δέρμα φιδιού , είναι οι μεταξωτές σας κάλτσες… και είναι
επίσης το μικρό δίπλωμα ανάμεσα στο αυτί και στον αυχένα , εκει
που γεννιέται ο λαιμός , είναι το παντελόνι σας από μετάξι και το
φίνο σας πουκάμισο και το γούνινο παλτό σας ,το στρογγυλό σας
στήθος είναι το γέλιο μου και οι χαρές μου τα πόδια σας και όλα
σας τα κοσμήματα .
Στʼ αλήθεια πόσο είσαστε όμορφα ντυμένες και όμορφα στολισμένες .
Ω πόνοι του έρωτα , άγγελοι απαιτητικοί , να που σας φαντάζομαι
με το πρόσωπο του έρωτά μου που σας μπερδεύω μαζί του…
Ω πόνοι του έρωτα , εσείς που σας δημιούργησα και σας έντυσα , εσείς που μπερδεύετε τον έρωτά μου που τον γνωρίζω μονάχα από τα ρούχα του κι από τα μάτια κι απʼ τη φωνή το πρόσωπο ,τα
χέρια τα μαλλιά ,τα δόντια ,τα μάτια…
Σʼ ΕΧΩ ΤΟΣΟ ΠΟΛΥ ΟΝΕΙΡΕΥΤΕΙ
Σʼ έχω τόσο πολύ ονειρευτεί που χάνεις την πραγματικότητά σου.
Υπάρχει ακόμα χρόνος να προφτάσω αυτό το ζωντανό κορμί και να φιλήσω σʼ αυτό το στόμα τη γέννηση της φωνής που μου είναι τόσο αγαπητή;
Σʼ έχω τόσο πολύ ονειρευτεί που τα μπράτσα μου συνηθισμένα απʼ το αγκάλιασμα του ίσκιου σου, να σταυρώνονται πάνω στο στήθος μου, μπορεί να μην υποταχτούν στο περίγραμμα του κορμιού σου.
Και μπρος στην αληθινή όψη αυτού που με κατέχει και με κυβερνά εδώ και μέρες και χρόνια θα γινόμουν σίγουρα μια σκιά.
Ω αισθηματικές ταλαντεύσεις.
Σʼ έχω τόσο πολύ ονειρευτεί που σίγουρα δεν υπάρχει πια χρόνος για να ξυπνήσω. Κοιμάμαι όρθιος, το κορμί μου εκτεθειμένο σʼόλες τις όψεις της ζωής και του έρωτα κι εσύ η μόνη που μετράς για μένα σήμερα, θα μπορούσα τουλάχιστον νʼ ακουμπήσω το μέτωπο και τα χείλια σου σαν τα πρώτα χείλια που φτάσαν και σαν το πρώτο μέτωπο.
Σʼ έχω τόσο πολύ ονειρευτεί, σʼ έχω τόσο βαδίσει,σʼ έχω τόσο πολύ μιλήσει, ξαπλώσει με το φάντασμά σου που ίσως δε μου μένει πια παρά να είμαι φάντασμα ανάμεσα στα φαντάσματα και πιο σκιά εκατό φορές πιο πολύ κι απʼ τη σκιά που περπατά κι όλο θα περπατά χαρούμενη πάνω στο ηλιακό ρολόι της ζωής σου.
Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ
Xτυπιέμαι με μανία ενάντια σε μπουκάλια και σε ζώα.
Εδώ και λίγο χρόνο περίπου δέκα ώρες πέρασαν η μια μετά την άλλη.
Η όμορφη κολυμβήτρια που φοβόταν το κοράλλι ξύπνησε αυτό το πρωινό.
Το κοράλλι στεφανωμένο με πρίνους χτυπά την πόρτα της.
Αχ! Το κάρβουνο ξανά πάντα το κάρβουνο.
Σε ικετεύω κάρβουνο σοφέ κηδεμόνα του ονείρου και της μοναξιάς μου άφησέ με άφησέ με να μιλήσω ξανά με την όμορφη κολυμβήτρια που φοβόταν το κοράλλι.
Μην τυραννάς πια αυτό το γοητευτικό θέμα των ονείρων μου.
Η όμορφη κολυμβήτρια ξεκουραζόταν πάνω σʼ ένα κρεβάτι από δαντέλες και πουλιά.
Τα ρούχα πάνω σε μια καρέκλα στου κρεβατιού το πόδι ήτανε φωτισμένα με λάμψεις απʼ τις τελευταίες λάμψεις πού ʽβγαζε το κάρβουνο.
Κι αυτό φερμένο απʼ τα βάθη του ουρανού και της γης και της θάλασσας ήταν περήφανο για το ράμφος του από κοράλλι και για τα μεγάλα μεταξένια του φτερά.
Όλη νύχτα είχε λάβει μέρος σε διάφορες κηδείες σε νεκροταφεία στα προάστια
Είχε παραστεί σε χορούς μες σε πρεσβείες διαπρέποντας με το αποτύπωμά του ένα φύλλο από φτέρη άσπρων βελουδένιων φουστανιών.
Ορθώθηκε τρομαχτικό στην πλώρη καραβιών και τα καράβια δεν ξαναγύρισαν.
Τώρα ζαρωμένο μέσα στην εστία παραφύλαγε το ξύπνημα του αφρού και το τραγούδι της χύτρας.
Το ηχηρό του βάδισμα ενόχλησε την ησυχία τις νύχτες μέσα σε δρόμους με εύηχα λιθόστρωτα.
Κάρβουνο εύηχο κάρβουνο αφέντη του ονείρου κάρβουνο.
Αχ πες μου πού είναι εκείνη η όμορφη κολυμβήτρια εκείνη η κολυμβήτρια που φοβόταν το κοράλλι;
Αλλά η κολυμβήτρια αυτή η ίδια αποκοιμήθηκε.
Και βρίσκομαι πρόσωπο με πρόσωπο με τη φωτιά κι όλη τη νύχτα θα μείνω ρωτώντας το κάρβουνο με τα ερεβώδη φτερά που επιμένει να προβάλλει πάνω στο μονότονο δρόμο μου τη σκιά των καπνών του και την τρομαχτική αντανάκλαση της χόβολης του.
Κάρβουνο εύηχο κάρβουνο άσπλαχνο κάρβουνο.
ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΒΕΛΑΝΙΔΙΑΣ
Μαζί με το ξύλο τρυφερό και σκληρό αυτών των δέντρων , μαζί με την καρδιά της βελανιδιάς και τη φλούδα της σημύδας πόσους θα
μπορούσαμε να φτιάξουμε ουρανούς, πόσους ωκεανούς , πόσες παντόφλες για τα όμορφα πόδια της Ιζαμπέλας το κύμα ;
Μαζί με την καρδιά της βελανιδιάς και τη φλούδα της σημύδας .
Μαζί με τον ουρανό πόσα θα φτιάχναμε κοιτάγματα , πόσες σκιές πίσω από τον τοίχο, πόσα πουκάμισα για το κορμί της Ιζαμπέλας το
κύμα ;
Μαζί με την καρδιά της βελανιδιάς και τη φλούδα της σημύδας , μαζί με τον ουρανό .
Μαζί με τους ωκεανούς πόσες θα φτιάχναμε φλόγες ,πόσες ανταύγειες
στην άκρη των παλατιών , πόσα ουράνια τόξα πάνω απʼ το κεφάλι της
Ιζαμπέλας το κύμα ;
Μαζί με την καρδιά της βελανιδιάς και τη φλούδα της σημύδας , μαζί
με τον ουρανό , μαζί με τους ωκεανούς .
Μαζί με τις παντόφλες πόσα θα φτιάχναμε άστρα , δρόμους μέσα στη νύχτα , σημάδια μέσα στη στάχτη , πόσες θα ανεβαίναμε σκάλες για να
συναντήσουμε την Ιζαμπέλα το κύμα ;
Μαζί με την καρδιά της βελανιδιάς και τη φλούδα της σημύδας , μαζί
με τον ουρανό, μαζί με τους ωκεανούς, μαζί με τις παντόφλες .
Αλλά η Ιζαμπέλα το κύμα ακούστε με δεν είναι παρά μια εικόνα του ονείρου μέσα από τα λουστραρισμένα φύλλα των δέντρων του θανάτου
και του έρωτα .
Μαζί με την καρδιά της βελανιδιάς και τη φλούδα της σημύδας .
Ας έρθει μέχρι σε μένα για να μου πει ανώφελα το πεπρωμένο
που το κρατώ μες στη σφιγμένη μου γροθιά και όταν την ανοίγω
δεν πετάει και είναι εκεί γραμμένο σε παράξενες γραμμές .
Μαζί με την καρδιά της βελανιδιάς και τη φλούδα της σημύδας ,
μαζί με τους ωκεανούς .
Θα μπορέσει να καθρεφτίσει το πρόσωπό της και τα μαλλιά της
στο βάθος της ψυχής μου και να φιλήσει το στόμα μου .
Μαζί με την καρδιά της βελανιδιάς και τη φλούδα της σημύδας ,
μαζί με τον ουρανό, μαζί με τους ωκεανούς .
Θα μπορέσει να ξεγυμνωθεί, θα περπατήσω δίπλα της μέσα στον κόσμο, μέσα στη νύχτα,για να καταπλήξω τους ξενύχτηδες. Θα μπορέσει να με σκοτώσει να με ποδοπατήσει ή να πεθάνει στα πόδια μου.
Γιατί αγαπώ μια άλλη πιο συγκινητική από την Ιζαμπέλα το κύμα.
Μαζί με την καρδιά της βελανιδιάς και τη φλούδα της σημύδας, μαζί με τους ωκεανούς,
μαζί με τις παντόφλες.
ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ
Γλιστρώντας μέσα στη σκιά σου με τη βοήθεια της νύχτας.
Ακολουθώντας τα βήματά σου, η σκιά σου στο παράθυρο.
Αυτή η σκιά στο παράθυρο είναι δικιά σου, δεν είναι κάποιας άλλης, είσαι εσύ.
Μην ανοίγεις αυτό το παράθυρο, αυτό το παράθυρο που κουνιέσαι πίσω απʼ τις κουρτίνες του.
Κλείσε τα μάτια.
Θάʼ θελα να στα κλείσω με τα χείλια μου.
Αλλά το παράθυρο ανοίγει κι ο αέρας, ο αέρας που κουνά παράξενα την φλόγα και τη σημαία κυκλώνει τη φυγή μου με το παλτό του.
Ανοίγει το παράθυρο ανοίγει κι ο αέρας, ο αέρας που κουνά παράξενα τη φλόγα και τη σημαία κυκλώνει τη φυγή μου με το παλτό του.
Ανοίγει το παράθυρο: δεν είσαι εσύ.
Το γνώριζα καλά.
ΟΧΙ Ο ΕΡΩΤΑΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΠΕΘΑΝΕΙ
Όχι ο έρωτας δεν έχει πεθάνει μέσα σε αυτή την καρδιά σε αυτά τα
μάτια και σε αυτό το στόμα που έκανε αναγγελίες για τις κηδείες που
έχουν αρχίσει .
Ακούστε , έχω βαρεθεί το γραφικό και τα χρώματα και τη γοητεία .
Αγαπώ τον έρωτα , την τρυφερότητα και την σκληρότητά του .
Ο έρωτάς μου δεν έχει παρά ένα όνομα , μονάχα ένα σχήμα .
Και αν κάποια μέρα το θυμηθείς
Ω εσύ , σχήμα και όνομα του έρωτά μου ,
Μια μέρα πάνω στη θάλασσα ανάμεσα Αμερική κι Ευρώπη ,
Την ώρα που η τελευταία ακτίνα του ήλιου αντανακλά πάνω στη
κυματιστή επιφάνεια του νερού , ή πιο καλά μια νύχτα καταιγίδας κάτω
από ένα δέντρο μέσα στην εξοχή , ή μέσα σε ένα γρήγορο αυτοκίνητο ,
Ένα πρωί το φθινόπωρο στο βουλεβάρτο Μαlesherbes ,*
Μια μέρα βροχής ,
Την αυγή πριν ξαπλώσεις ,
Πες το εσύ , δίνω διαταγή στο φιλικό σου φάντασμα , ότι ήμουν ο
μόνος που σʼ αγάπησε περισσότερο και είναι κρίμα που δεν το έχεις
γνωρίσει .
Πες το εσύ ότι δεν πρέπει να λυπόμαστε για ότι έγινε : ο Ronsard *
πριν από μένα και ο Baudelaire τραγούδησαν τη λύπη των γέρων και
των πεθαμένων που περιφρόνησαν τον πιο αγνό έρωτα .
Εσύ , όταν θα έχεις πεθάνει ,
Θα είσαι όμορφη και πάντα ποθητή .
Θα είμαι ήδη νεκρός , κλεισμένος ολόκληρος μέσα στο αθάνατο
κορμί σου στη θαυμαστή εικόνα σου παρούσα συνέχεια ανάμεσα στα
διαρκή θαύματα της ζωής και της αιωνιότητας , όμως αν ζούσα
Η φωνή σου και η προφορά σου , το κοίταγμα σου και οι ακτίνες του ,
Η μυρωδιά η δική σου και των μαλλιών σου και πολλά άλλα ακόμα
θα ήταν μέσα μου ζωντανά ,
Μέσα σε μένα που δεν είμαι ούτε ο Ronsard ούτε ο Baudelaire ,
Εγώ που είμαι ο Robert Desnos αυτός που για να σε γνωρίσει και
να σʼ αγαπήσει ,
Το άξιζε για τα καλά .
Εγώ που είμαι ο Robert Desnos ,για να σʼ αγαπώ
Και που δε θέλω να συνδέσω άλλο όνομα στην ανάμνησή μου σʼ αυτή
την αξιοκαταφρόνητη ζωή .
…………………………………………………………………………
* Ronsard <1524-1585>…Malherbes <1555-1628>…παλιοί Γάλλοι ποιητές
ROBERT DESNOS
Ανακαλύπτοντας την αυτόματη γραφή οι υπερρεαλιστές για να την προκαλέσουν κατέφευγαν συχνά σε < ειδικούς> και τους υπνώτιζαν. Μετά από αυτές τις συνεδριάσεις υπνωτιστικού ύπνου διηγιόντουσαν μεταξύ τους τις < εμπειρίες> τους και ξεσπούσαν στα γραφτά τους…Από τους πρώτους στο κίνημα <1922> ο Robert Desnos. μιλά συχνά για σκιές και για φαντάσματα γυναικών Στην ποίησή του που μοιάζει με καταγραφή ονείρων < ο ίδιος είχε εργαστεί και σαν μέντιουμ> η πίκρα του έρωτα και της μοναξιάς εμφανίζεται συνήθως σε μεγάλα πεζά ποιήματα αλλού ατόφια υπερρεαλιστικά κι αλλού σαν λαϊκά παραμύθια Οι εμπειρίες του από τα όνειρα, που τα κατέγραφε από μικρό παιδί, μπολιάζονται και με λαϊκές κουβέντες ή λογοπαίγνια-ακούσματα από τη λαχαναγορά του Παρισιού όπου πέρασε τα παιδικά του χρόνια.
Βασικό του βιβλίο είναι το ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΑΓΑΘΑ που περιέχει τα καλλίτερα ποιήματα της φλογερής νεότητάς του < γεμάτη πάθος, δημοσιεύσεις, μανιφέστα και έριδες>. Αποχώρησε από τον υπερρεαλισμό το 1930.Έλαβε μέρος στην αντίσταση κατά των Γερμανών και πέθανε από κακουχίες το 1945 στο στρατόπεδο συγκεντρώσεως της Τερεζίνας.
Μετάφραση-σημείωμα: KΩΣΤΑΣ ΡΙΤΣΩΝΗΣ











Δε θέλω να σταθώ καθόλου στη μετάφραση μιας και στις περιπτώσεις ποιητών όπως ο ντεσνός ,αρκεί να δεις τη ζωή του άλλου , για να καταλάβεις τη μεγάλη ποίηση που παράγει ένα γενναιόδωρο και καθολικό εγώ.
Πολλα μπραβο στον κυριο Ριτσωνη που ασχοληθηκε με την ποιητικη του Ντεσνος.
Γενικά, είναι απορίας άξιον και αναμφισβήτητα συνιστά ενα μεγάλο θέμα που θα πρέπει να θιχτεί κάποια στιγμή, η ανατριχιαστική φτώχια των ελληνικών καταλόγων σε τίτλους βιβλίων και συγγραφείς τόσο αξιόλογους και τόσο καθοριστικούς για τη νεα τέχνη, ειδικά υπερραλιστές ή τέλος πάντων υπερρεαλιστικούς.
Ο Ντεσνός είχε την τύχη να διασωθεί στην ελληνική με την συλλογή “Ποιήματα” (Εστία 1992) σε εξαιρετική μετάφραση της Βερονίκης Δαλακούρα.
“Σ’ έχω τόσο ονειρετυεί που πια δεν είσαι αληθινή. προφταίνω άραγε ν’ αγγίξω αυτό το σώμα που πάλλεται, να φιλήσω πάνω σ’ αυτό το στόμα μια αγαπημένη φωνή που γεννιέται;”…
Καλημέρα.
Διαβάζοντας το βιογραφικό του Robert Desnos θα έλεγα ότι μπορείς να βρεις τα αίτια της γέννησης και της φθοράς του υπερρεαλισμού.
Η ακύρωση των αιτίων της φρίκης του πρώτου παγκόσμιου πολέμου και η αδυναμία να αποφευχθεί η φρίκη (που τελικά δεν έπαψε ποτέ να είναι μια διαρκής συνιστώσα του ανθρώπινου πολιτισμού) του δεύτερου.
Σε αντίθεση με τον «ο υπερρεαλισμός είμαι εγώ» που δε δίστασε [εξ άλλου αφού τα εγκόσμια δεν έχουν ποιητικό ενδιαφέρον προς τι η διάκριση φασισμού κι ελευθερίας;] να τα βρει με το καθεστώς του Φράνκο στην, ο Desnos στη Γαλλία, όπως και πολλοί άλλοι παντού στον κόσμο, άφησε το χώρο και αγωνίστηκε.
Το βιβλίο που αναφέρθηκε στο δεύτερο σχόλιο με είχε εντυπωσιάσει πριν δυο χρόνια (όταν είχε επανακυκλοφορήσει) όταν το είχα διαβάσει, όπως και τα παρόντα και αξίζουν συγχαρητήρια στον κ. Ριτσώνη!
Η ανάγκη για ένα εκρηκτικό είμαστε εδώ (και αναφέρομαι στα παιδιά που «ξέρω» διαδικτυακά από το ποιείν, τη Λαμπρινή (από τα λίγα του blog της) και το Θανάση και έχουν το τάλαντο) είναι δεδομένη για το νέο ηλικιακά ποιητή, αλλά τελικά στο ερώτημα: αν θα άξιζε να είχα άλλες δέκα (υπέροχες) Αμοργούς και να έχανα τα τραγούδια; ο καθένας ας δώσει μόνος του την απάντηση. Εμάς μας ενδιαφέρει να διαβάζουμε καλή ποίηση και η καλή ποίηση κυκλοφορεί ελεύθερη και δεν έχει όρια ή διατηρεί το δικαίωμα να αυτό-οριοθετείται για να ελευθερώνεται μέσα από εκεί (όπως στη χθεσινή ανάρτηση ας πούμε). Και η καλή ποίηση δεν έχει καμία σχέση με τις αηδίες που στολίζουν τις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων που αφορούν σε πνευματικές αναζητήσεις υπό το σεσουάρ του κομμωτηρίου, ανάμεσα στις μεσημεριανές και μεταξύ φραπέ και γκόμενας στην παραλία
*με το καθεστώς του Φράνκο στην Ισπανία, ο Desnos, στη Γαλλία, όπως και πολλοί άλλοι, παντού στον κόσμο, άφησαν το χώρο και αγωνίστηκαν.
3 απολαυστικά αποσπάσματα:
”Αίνιγμα.
Τί είναι αυτό που ανεβαίνει πιο ψηλά από τον ήλιο και κατεβαίνει πιο χαμηλά
από τη φωτιά, που είναι πιο ρευστό από τον άνεμο και πιο σκληρό από το γρανίτη;
Χωρίς να σκεφτεί, η Ζαν-Ουράνιο Τόξο απαντάει:
-Μια μπουκάλα.
-Γιατί; ρωτάει η σφίγγα.
-Γιατί έτσι θέλώ.
-Καλώς, μπορείς να περάσεις, Οιδίπους ιδέα και τομάρι.”
”Ο μύλος του καφέ γουργούριζε στα χέρια της μαγείρισσας. Έπειτα μες στη σιωπή του
κήπου ακούστηκε η ξαφνική και περιπαθής φωνή του θυρωρού: ! Η άμοιρη γυναίκα ήταν πράγματι νεκρή, και πολυτελώς μάλιστα:
με καρότα για μαξιλάρι και άνθη ροδακινιάς για σάβανο. Και από τότε, μες στο σπίτι
που πενθεί, ποτέ δεν έπαψε να ακούγεται το γουργούρισμα του μύλου του καφέ στα
τραχιά χέρια της αόρατης μαγείρισσας με την μπλε ποδιά, και ποτέ δεν πέρασαν ατιμώρητοι
μπροστά από τα κλειστά παράθυρα ο εραστής ο άτολμος και ο γρουσούζης παπάς.”
”Κοινοτοπίες! Κοινοτοπίες! Ιδού λοιπόν το ύφος το αισθησιακό! Να τη λοιπόν η χορταστική
πρόζα. Μακριά είναι το στόμα από την πένα. Έσο λοιπόν παράλογο, μυθιστόρημα
όπου θέλω αλαζονικά να φυλακίσω τις λεβέντικες φιλοδοξίες μου στον έρωτα,
έσο ανεπαρκές, έσο πτωχό, έσο απογοητευτικό. Νιώθω το στήθος μου να φουσκώνει στο
ζύγωμα της λεγάμενης. Θα κάνω έρωτα μπροστά σε τριακόσια άτομα, ατάραχος, μέχρι
αυτού του σημείου έχουν πάψει να με ενδιαφέρουν οι γύρω μου. Έσο τετριμμένος,
αφήγημα πολύκροτο.
Εξακολουθώ να πιστεύω στο θαυμαστό του έρωτα, πιστεύω στην πραγματικότητα
των ονείρων, πιστεύω στις ηρωίδες της νύχτα, στις ωραίες της νύχτας που τρυπώνουν
στις καρδιές και στα κρεβάτια. Δείτε, δίνω τους καρπούς μου στις εύθραυστες
χειροπέδες της εκλεκτής γυναίκας, χειροπέδες ατσάλινες, χειροπέδες σάρκινες,
μοιραίες χειροπέδες. Νεαρέ κατάδικες, είναι καιρός να βάλουμε έναν αριθμό στο
σαγιάκι σου και να δέσουμε στον αστράγαλό σου τη βαριά μπάλα των διαδοχικών ερώτων.”
Σπουδαία επιλογή, εξαιρετικό συμπλήρωμα στην ανάρτηση, Θανάση.
Φαντασία που σώζει…
Είναι τόσοι οι πικραμένοι που κινδυνεύει να πνιγεί η πλάση. Το χαρτί και το καλαμάρι.
Μου θυμίζουν το σοφό: “μέσα σε κάθε δικτάτορα κρύβεται ένας αποτυχημένος αναρχικός”, καθώς και τι αντιλαμβάνονται από αυτό.
🙂
τι ακριβώς σημαίνει αποτυχημένος αναρχικός;
κανας πολυδιαβασμενος να εξηγήσει ρε παιδιά
Ευχάριστη έκπληξη απ’ τον κ.Ριτσώνη. Θερμά συγχαρητήρια.
Να προσθέσω κάποια “μουσικά” για τον desnos που τον συμπαθώ ιδιαίτερα λόγω της παλαβής φάτσας του υπνωτιστή, της κόντρας του με τον Μπρετόν και του “ανοιχτού” και ανεξάρτητου του χαρακτήρα του.
Ήταν μεγάλος λάτρης της τζαζ. Συνέδεε τον αυτοσχεδιαστικό της χαρακτήρα με το ιδιαίτερο τάλαντο του “αυτοματισμού”. Ήταν απ’ τους πρώτους που διοργάνωσε συναυλίες, έγραψε κριτικές και άρθρα (όπως επίσης και για το σινεμά) . Υπήρξε μάλιστα κι απ’ τους πρώτους ραδιοφωνικούς παραγωγούς με πέρισσεια φαντασία και πολύ προχωρημένα θέματα.
Και 3 έργα πάνω σε ποιησή του απ’ την εταιρία NAXOS, 2 του Πολωνού Lutoslawski κι ένα του Γάλλου Poulenc.
1)
Lutoslawski, Symphony No3/ Paganini Variation
(περιέχει το Les Espaces du Sommeil σε ποίηση Desnos, για βαρίτονο και ορχήστρα)
2)
Lutoslawski, Symphony No1/ Chantefleurs et Chantefables
3)
Poulenc, Melodies
Περιέχει το ποιήμα του Desnos,Dernier Poeme
(καθώς και 4 ποίηματα του Απολινέρ).
Είχε πολλά ταλέντα
το άτυχο παιδί
όμως τον φάγαν οι ναζί
++++++++++++++++++
ο Χριστινόπουλος είχε γράψει ποίημα
γι’ αυτόν το 1996:
αν γλίτωνες από τα στρατόπεδα θανάτου
θα έγραφες νταντα-ιστικά ;
++++++++++++++++++++
και στην Ελλαδα ξεπάστρεψαν
με την πείνα πολλούς ρεμπέτες…
”Η μεγάλη ποίηση μπορεί να είναι κατ’ ανάγκην σύγχρονη, περιστασιακή.. δηλαδή πρόσκαιρη”.
”Η ποίηση μπορεί να είναι ετούτο ή εκείνο. Δεν πρέπει να είναι αναγκαστικά αυτό ή τ΄άλλο.. αλλά μόνο παραληρούσα και διαυγής”.
”Αλλά ποίηση σημαίνει να κλάνεις με λεπτότητα”.
”Καλλιεργείτε λοιπόν τις αισθήσεις σας είτε για την υπέρτατη ευδαιμονία είτε για την
υπέρτατη φουρτούνα, ζηλευτές κι οι δύο καθόσον υπέρτατες και στη διάθεσή σας.”
‘Υπάρχουν στιγμές στη ζωή όπου η λογική των πράξεών μας μάς προκύπτει με όλη της
την αδυναμία. Ανασαίνω, κοιτάζω, δεν μπορώ να ορίσω στις σκέψεις μου μια παλαίστρα.
Επιμένουν να χαράσσουν διασταυρούμενα αυλάκια.
Πώς θέλετε το στάρι, κύρια έγνοια ανθρώπων που περιφρονώ, να βλαστήσει εκεί;”
”Ας μη σκεφτεί κανείς ότι η δουλειά του λογιστή και του ποιητή αφήνουν τελικά τα ίδια
στίγματα στο χαρτί, κι ότι μόνο το διορατικό μάτι των τυχοδιωκτών της σκέψης είναι
ικανό να καταλάβει τη διαφορά μεταξύ των αράδων χωρίς μυστήριο του πρώτου
και της σολομωνικής του δευτέρου, της προφητικής και ίσως θείας, εν αγνοία του,
γιατί οι πανούκλες είναι φοβερές δεν είναι παρά θύελλες καρδιών αλληλοσυγκρουόμενων και
είναι δέον να τις αντιμετωπίζουμε με ατομικές φιλοδοξίες και πνεύμα αποδεσμευμένο
από την ηλίθια ελπίδα της μετατροπής του χαρτιού σε καθρέφτη χάρη σε μια γραφή μαγική
και αποτελεσματική”.
Κυριε Λειβαδα το βιβλιο ειναι ενα στολιδι στη βιβλιοθηκη μου..
Κωστα Παπ. εχουμε αποσπασματα απο ραδιοφωνικες εκπομπες του ;
Η ριμαδα η γκουγκλ εχει απονευρωσει τα καλυτερα παιδια.
Καλησπέρα!