Πάντα εγώ μόνο ακροατής; Και ποτέ μου δε θʼανταποδώσω
όσες φορές με ζοχάδιασε Κόδρου βραχνού Θησιίδα;
Ώστε σε μένα ατιμώρητα απάγγελνε κείνος τογάτες,
τούτος ελέγους; Τη μέρα ατιμώρητα μου ʽτρωγε πελώριος
Τήλεφος, ή ήδη γεμώντας την ούγια ψηλά του παπύρου
μέχρι τη ράχη γραφτός, αλλʼατελείωτος πάντα Ορέστης;
Το σπιτικό του κανένας δεν ξέρει καλύτερα απʼ όσο
του Άρη εγώ τα άλση και, στου Αίολου δίπλα τʼ απόγκρεμα βράχια,
του Ήφαιστου το άντρο. Τι κάνουν οι άνεμοι και ποιες τυραννάει
σκιές ο Αιακός, το χρυσάφι πούθε άλλος προβιάς κλοπιμαίας
σούφρωσε, ο Μώνυχος πόσο τρανές φλαμουριές σφενδονίζει-
τέτοια του Φρόντωνα βοούν τα πλατάνια, και μάρμαρα σειούνται
πάντα, κι αδιάλειπτη εκφώνηση στίχων ραγίζει κολώνες.
Πρόσμενε τα ίδια από κάθε ποιητή μας μικρό ή κορυφαίο.
Όμως κι εμείς ετραβήξαμε κάτω από τη βέργα το χέρι,
Δώσαμε ορμήνια στον Σύλλα κι εμείς να ιδιωτεύει και σε ύπνο
να βυθιστεί. Είναι ευήθης η αβρότητα, ολούθε όταν τόσους
συναπαντάς υμνοπόλους, χαρτιού να λυπάσαι σπατάλη.
Μα γιατί κι εγώ διάλεξα στο ίδιο να τρέξω το στάδιο,
Όπου και ο τρανός της Αουρούγκης βλαστός τʼ άλογά του ηνιοχούσε,
Αν ευκαιρείς και μʼ ευμένεια δεχτείς μου τους λόγους, στο λέω.
Όταν ευνούχος νυμφεύεται αβρός, ενώ ετρούσκο η Μαιβία
κάπρο τρυπά με γυμνό το βυζί της κοντάρια κρατώντας,
με την ευμάρειά του κάθε πατρίκιο όταν μόνος ντροπιάζει
ένας, που νιο σαν με ξούριζε, τʼ άγρια μου τρίζανε γένεια,
όταν Νειλώο περίτριμμα, Κανώβου οικόδουλος όταν
ένας Κρισπίνος την Τύρια απορρίχνει απʼ τον ώμο του κάπα
και θερινό δαχτυλίδι στα κάθιδρα δάχτυλα αερίζει,
βάρος γιατί δεν μπορεί να βαστά μεγαλύτερης πέτρας-
Δύσκολο σάτιρα πια να μη γράψεις! Παρόμοια ποιος τόσο
άδικη πόλη υπομένει, χαλκέντερος για να κρατιέται,
νέο κλινοφόριο όταν Μάθωνα του δικηγόρου διαβαίνει
ξέχειλο σάρκες και, πίσω του, φίλου ευγενούς καταδότης
που είναι ολοπρόθυμος να περιαρπάζει αρχοντιάς ρημαγμένης
απομεινάρια, που Μάσσας φοβάται τον, που το θωπεύει με δώρα
Κάρος, και σύντρομος του παραδίνει Θυμέλη ο Λατίνος
όταν σε κάνουνε πέρα ως κι αυτοί που διαθήκες κερδίζουν
με τις νυχτιές κι οδηγούνται στα ουράνια απʼ τον άριστο τώρα
δρόμο υψηλών επιδόσεων, μήτρα μιας εύπορης γραίας:
Ένα δωδέκατο παίρνει ο Προκλήιος, μα ένδεκα ο Γίλλων,
κάθε μερίδιο στων όρχεων του κληρονόμου το μέτρο.
Δίκαια ας εισπράξει ο καθένας το τίμημα του αίματος κι έτσι
ας ωχριάσει ως αυτός που γυμνόποδος φίδι πατάει,
ή καθώς ρήτορας που σε Λουγδούνιο βωμό θʼ αγορεύσει.
Πως την οργή τα στεγνά σωθικά μου που φλέγει να εκφράσω,
όταν το λαό με κοπάδια ακολούθων σπρώχνει ο άρπαγας τούτος
εκπορνευόμενου ορφανού, μα και τούτος που μάταια σε δίκη
ένοχος κρίθηκε; Τι είναι η ατίμωση αν σώο το χρήμα;
Πίνει απʼ το απόγευμα εξόριστος Μάριος και χαίρει αψηφώντας
όργητα θεών, αλλά συ θρηνωδείς Επαρχία Νικήτρα!
Τούτα εγώ μήπως αντάξια δεν κρίνω για λύχνο Βενούσιο,
τούτα εγώ δε θα τα θίξω; Καλύτερα τάχα Ηρακλειάδες
ή Διομήδειες να γράφω, ή μουγγρίσματα Λαβυρίνθου,
νιους που παφλάζουν στη θάλασσα και μαραγκούς ιπταμένους,
όταν ρουφιάνος μοιχού δώρα δέχεται, αν μη κληρονόμα
είναι του η σύζυγος, έμπειρος την οροφή να κοιτάζει
κι έμπειρος με άγρυπνη μύτη στην κούπα του να ροχαλίζει
όταν θαρρεί πως είνʼ άξιος να διοικήσει μια κόορτη
ο που το βιος του σε στάβλους σπατάλησε κι έχασε κάθε
κτήμα προγόνων, μα τώρα με το άρμα του ξέφρενα τρέχει
σαν Αυτομέδων μικρός στη Φλαμίνια, τα γκέμια κρατώντας
ο ίδιος καθώς κοκκορεύεται σε μια ανδροφόρετη φίλη;
Μη δε σʼ αρέσει κηρόπλακες χωρητικές να γεμίζεις
στο σταυροδρόμι, όταν φέρνεται σʼ έξη ήδη σβέρκους επάνω,
με απʼ τις δυο πάντες ορθάνοιχτη κι άσκεπη σχεδόν καθέδρα
και ύφος πολύ που θυμίζει νωθρά ξαπλωμένο Μαικήνα,
ο πλαστογράφος που κύριος λαμπρός έχει γίνει και πλούσιος
μʼ ένα κομμάτι διαθήκης πλαστής και με υγρή μια σφραγίδα;
Βαίνει ματρώνα κραταιή, που ελαφρό Καληνό θα κεράσει
γι άντρα διψάρη συσμίγοντας με το φαρμάκι βατράχου,
και πιο καλά απʼ τη Λωκούστη αμαθείς συγγενείς δασκαλεύει
πως, ενώ κόσμος βοά, μελανούς να ξοδιάζουν συζύγους.
Τόλμησε κάτι που Γυάρο στενάχωρη ή κάτεργο αξίζει,
κοίτα αν θες να ʽ σαι . Τιμιότητα εκθειάζεται, μα τουρτουρίζει.
στα κακουργήματα οφείλονται κήποι, παλάτια, τραπέζια,
ταʼ ασημικά τα παλιά και τα κύπελλα μʼ έγλυφους τράγους.
Ποιον να κοιμάται θʼ αφήσει φθορέας φιλάργυρης νύφης,
Ποιον ασελγόβιες μνηστές και μοιχούς με παιδιάστική τόγα;
Κι αν έστω η φύση ταʼ αρνείται η αγανάκτηση φτιάχνει τους στίχους
τέτοιους που δύναται, τέτοιους που εγώ ή Κλουβίηνος μπορούμε.
ΜΙΑ ΥΠΟΓΕΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Οι Κλασικοί ως γνωστόν περιλαμβάνουν Έλληνες και Ρωμαίους. Μόνο που εδώ η λογική που προστατεύει την Ακρόπολη και όχι την Πύλη του Αδριανού είναι σχεδόν ρατσισμός… Η Λατινική λογοτεχνία, κλασσική λογοτεχνία, απωθείται όσο και η τουρκική ως αναμνήσασα οικεία κακά…
Η Λατινική λογοτεχνία είναι παγόβουνο με τα εννέα δέκατα κρυμμένα στην ιδιωτική έκδοση και το ένα δέκατο στο πανεπιστήμιο. Διεκπεραιώνεται σταθερά από μεταφραστές σε συνθήκες υποτίμησης και από το πείσμα τους.
Χρόνια συλλέγω εκφάνσεις αυτής της λογοτεχνίας με κόπο και αρκετό ψάξιμο ως ένα είδος τιμής σʼ εκείνους που ιδίοις αναλώμασι τις πιο πολλές φορές , ξεπληρώνουν το πολίτικαλ κορέκτ που βρίσκεται χρόνια ξεχασμένο μεταξύ Μακρονήσου και Τασκένδης, ξεδοντιασμένος λόγος, που ξεπουλάει νεκρούς συντρόφους με φράγκα ακαδημαϊκών βραβείων…
Από αυτή τη λογοτεχνία, διάλεξα τους πρώτους στίχους από τις Σάτιρες του Γιουβενάλη, σαν ένα είδος παιδείας και παιδιάς, καθώς ο ποιητής στήνει το βλέμμα του σε ένα είδος Ψαρού της εποχής του…
Αυτό για να μάθουν οι νεώτεροι, ότι το να κάνεις ποίηση από τέτοιες θέσεις έχει πρότυπα στην κλασική λογοτεχνία, όσο κι αν οι γεροντοκόρες του ποιητικού καθωσπρεπισμού σκίζουν τα ιμάτιά τους…
Γιώργος Μίχος











κε Μίχο απλώς θα ήθελα να είχατε αναφέρει αν η μετάφραση (υποθέτω δική σας αν και δεν αναφέρεται ρητά) έγινε κατευθείαν από το λατινικό κείμενο ή από κάποιο ισπανικό κείμενο (δευτερεύουσας πάντως σημασίας και μόνο για ιστορικούς λόγους).
Μια μελλοντική παρουσίαση κάποιου ολοκληρωμένου έργου ανθολόγησης όλων των σημαντικών Λατίνων συγγραφέων, όπως αυτή αναφέρεται συνοπτικά ανωτέρω, έχει πρώτα από όλα (προσωπική άποψη) ιστορική αξία.
Η ιστορία των κατοίκων του ελλαδικού χώρου, που διδασκόμαστε στα σχολεία, περιλαμβάνει τις εξής πολύ σημαντικές στιγμές:
– Μαραθώνας-Σαλαμίνα (θρίαμβος πόλης κράτους)
– Συνέδριο Κορίνθου υπό τον Αλέξανδρο (επέκταση ελληνισμού στην Ασία)
– Ρωμαϊκή κατάκτηση (και σταδιακός εκφυλισμός θεσμών και ηθών)
– Απόφαση του Κωνσταντίνου Φλάβιου να καταστήσει το χριστιανισμό ως την επίσημη θρησκεία της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (η βάση για τη δημιουργία μιας στιβαρούς αυτοκρατορίας που έσωσε τον ελληνικό πολιτισμό)
– Άλωση της πόλης και δημιουργία της οθωμανικής αυτοκρατορίας
– Απελευθέρωση και δημιουργία του πρώτου ελληνικού κράτους.
– Μικρασιατική καταστροφή (και επακόλουθη εθνική και θρησκευτική καθαρότητα του σύγχρονου ελληνικού κράτους) .
Μια προσεκτική ματιά στο παραπάνω σενάριο (επιτυχημένο δημιούργημα της εκκλησίας και ιστορικών όπως ο Παπαρρηγόπουλος και των συνεχιστών του) δείχνει ότι αυτό έρχεται σε αντίφαση με τα ιστορικά δεδομένα. Δεδομένα που για να ήμαστε αντικειμενικοί έρχονται σε αντίθεση και με τον ορθόδοξο μαρξισμό (της εξελικτικής ανοδικής πορείας – ντετερμινιστικά καθορισμένης – προς την τέλεια κομμουνιστική κοινωνία).
Δε θέλω να μακρηγορήσω και θα πω κατευθείαν ότι για μένα οι πολύ σημαντικές ιστορικές στιγμές των κατοίκων του ελλαδικού χώρου είναι:
– Μαραθώνας-Σαλαμίνα (θρίαμβος της πόλης κράτους και της αθηναϊκής δημοκρατίας που έμελε να κυριαρχήσει σε όλους τους τομείς για μισό αιώνα. Δούλοι; Ναι είχε, μόνο που οι πολλοί από αυτούς βρισκόντουσαν σε πολύ καλύτερη κοινωνική θέση και με σημαντικότερη μόρφωση από πολλούς ελεύθερους, σήμερα, πολίτες του νεοελληνικού κράτους. Αρκεί να σκεφτείτε τη δύσκολη αποστολή που ο Σίκινος, ο δούλος του Θεμιστοκλή, εκτέλεσε με επιτυχία. Ποιος, για παράδειγμα, από εσάς θα έστελνε ένα Σημίτη ή ένα Κωστάκη Καραμανλή, σήμερα, ή το Γιωργάκη Παπανδρέου, αύριο, να του αγοράσουν τσίχλες από το περίπτερο;;;)
– Πελοποννησιακός πόλεμος (και οριστική ήττα της αθηναϊκής δημοκρατίας και ουσιαστικά της άμεσης δημοκρατίας και της πρώτης αυτόνομης διαχείρισης των «κοινών»)
– Συνέδριο Κορίνθου υπό τον Αλέξανδρο (οριστική υποδούλωση των κατοίκων του ελλαδικού χώρου σε κάποια αυτοκρατορία. Υποδούλωση από την οποία δε μπόρεσαν να ξεφύγουν παρά μόνο το 1821(με ερωτηματικό)).
– Απόφαση του Κωνσταντίνου Φλάβιου να καταστήσει το χριστιανισμό ως την επίσημη θρησκεία της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (η βάση για τη δημιουργία μιας στιβαρούς αυτοκρατορίας, εντός της οποίας καταστράφηκε οριστικά ο ελληνικός τρόπος σκέψης ο οποίος επηρέασε και λειτούργησε, αργότερα, μόνο σε άλλα έθνη και εποχές οδηγώντας στη σύγχρονη τεχνολογική εξέλιξη και στη σύγχρονη χάρτα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Χάρτα που δοκιμάζεται και αμφισβητείται στο όνομα θρησκευτικών και πολιτικών -ισμών).
Η αξία ενός τέτοιου έργου, αν μπορέσει να ολοκληρωθεί, έρχεται να συνεισφέρει ιστορικά στο ξε-θόλωμα μιας εποχής ΠΟΥ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΕΠΟΧΗ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ, αλλά εποχή που ένας αρχικά βάρβαρος κυρίαρχος θαμπωνόταν, επηρεαζόταν και δημιουργούσε από την φιλοσοφία και την ποιητική του κατακτημένου. Θα προσφέρει στην έρευνα για το αν τελικά το απόλυτο μαύρο σκοτάδι στον ελλαδικό χώρο ήρθε στις αρχές του 4ου αιώνα και δεν έφυγε ΠΟΤΕ…
ΔΙΟΡΘΩΝΩ! (δεν είδα το πρωί το όνομα του μεταφραστή και μάλλον υπήρξε προσθήκη εκ των υστέρων)
________________________________
κε Μίχο απλώς θα ήθελα να είχε αναφερθεί αν η μετάφραση έγινε κατευθείαν από το λατινικό κείμενο (δευτερεύουσας πάντως σημασίας και μόνο για ιστορικούς λόγους).
Μια μελλοντική παρουσίαση κάποιου ολοκληρωμένου έργου ανθολόγησης όλων των σημαντικών Λατίνων συγγραφέων, όπως αυτή αναφέρεται συνοπτικά ανωτέρω, έχει πρώτα από όλα (προσωπική άποψη) ιστορική αξία.
Η ιστορία των κατοίκων του ελλαδικού χώρου, που διδασκόμαστε στα σχολεία, περιλαμβάνει τις εξής πολύ σημαντικές στιγμές:
– Μαραθώνας-Σαλαμίνα (θρίαμβος πόλης κράτους)
– Συνέδριο Κορίνθου υπό τον Αλέξανδρο (επέκταση ελληνισμού στην Ασία)
– Ρωμαϊκή κατάκτηση (και σταδιακός εκφυλισμός θεσμών και ηθών)
– Απόφαση του Κωνσταντίνου Φλάβιου να καταστήσει το χριστιανισμό ως την επίσημη θρησκεία της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (η βάση για τη δημιουργία μιας στιβαρούς αυτοκρατορίας που έσωσε τον ελληνικό πολιτισμό)
– Άλωση της πόλης και δημιουργία της οθωμανικής αυτοκρατορίας
– Απελευθέρωση και δημιουργία του πρώτου ελληνικού κράτους.
– Μικρασιατική καταστροφή (και επακόλουθη εθνική και θρησκευτική καθαρότητα του σύγχρονου ελληνικού κράτους) .
Μια προσεκτική ματιά στο παραπάνω σενάριο (επιτυχημένο δημιούργημα της εκκλησίας και ιστορικών όπως ο Παπαρρηγόπουλος και των συνεχιστών του) δείχνει ότι αυτό έρχεται σε αντίφαση με τα ιστορικά δεδομένα. Δεδομένα που για να ήμαστε αντικειμενικοί έρχονται σε αντίθεση και με τον ορθόδοξο μαρξισμό (της εξελικτικής ανοδικής πορείας – ντετερμινιστικά καθορισμένης – προς την τέλεια κομμουνιστική κοινωνία).
Δε θέλω να μακρηγορήσω και θα πω κατευθείαν ότι για μένα οι πολύ σημαντικές ιστορικές στιγμές των κατοίκων του ελλαδικού χώρου είναι:
– Μαραθώνας-Σαλαμίνα (θρίαμβος της πόλης κράτους και της αθηναϊκής δημοκρατίας που έμελε να κυριαρχήσει σε όλους τους τομείς για μισό αιώνα. Δούλοι; Ναι είχε, μόνο που πολλοί από αυτούς βρισκόντουσαν σε πολύ καλύτερη κοινωνική θέση και με σημαντικότερη μόρφωση από πολλούς ελεύθερους, σήμερα, πολίτες του νεοελληνικού κράτους. Αρκεί να σκεφτείτε τη δύσκολη αποστολή που ο Σίκινος, ο δούλος του Θεμιστοκλή, εκτέλεσε με επιτυχία. Ποιος, για παράδειγμα, από εσάς θα έστελνε ένα Σημίτη ή ένα Κωστάκη Καραμανλή, σήμερα, ή το Γιωργάκη Παπανδρέου, αύριο, να του αγοράσουν τσίχλες από το περίπτερο;;;)
– Πελοποννησιακός πόλεμος (και οριστική ήττα της αθηναϊκής δημοκρατίας και ουσιαστικά της άμεσης δημοκρατίας και της πρώτης αυτόνομης διαχείρισης των «κοινών»)
– Συνέδριο Κορίνθου υπό τον Αλέξανδρο (οριστική υποδούλωση των κατοίκων του ελλαδικού χώρου σε κάποια αυτοκρατορία. Υποδούλωση από την οποία δε μπόρεσαν να ξεφύγουν παρά μόνο το 1821(με ερωτηματικό)).
– Απόφαση του Κωνσταντίνου Φλάβιου να καταστήσει το χριστιανισμό ως την επίσημη θρησκεία της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (η βάση για τη δημιουργία μιας στιβαρούς αυτοκρατορίας, εντός της οποίας καταστράφηκε οριστικά ο ελληνικός τρόπος σκέψης ο οποίος επηρέασε και λειτούργησε, αργότερα, μόνο σε άλλα έθνη και εποχές οδηγώντας στη σύγχρονη τεχνολογική εξέλιξη και στη σύγχρονη χάρτα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Χάρτα που δοκιμάζεται και αμφισβητείται στο όνομα θρησκευτικών και πολιτικών -ισμών).
Η αξία ενός τέτοιου έργου, αν μπορέσει να ολοκληρωθεί, έρχεται να συνεισφέρει ιστορικά στο ξε-θόλωμα μιας εποχής ΠΟΥ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΕΠΟΧΗ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ, αλλά εποχή που ένας αρχικά βάρβαρος κυρίαρχος θαμπωνόταν, επηρεαζόταν και δημιουργούσε από την φιλοσοφία και την ποιητική του κατακτημένου. Θα προσφέρει στην έρευνα για το αν τελικά το απόλυτο μαύρο σκοτάδι στον ελλαδικό χώρο ήρθε στις αρχές του 4ου αιώνα και δεν έφυγε ΠΟΤΕ…