1.Anlatamıyorum
Ανλατάμιορουμ…οι λέξεις δε μου φτάνουν
Αγλασάμ…αν κλάψω…σεσιμί ντουγιάρ μισινίζ…θα μπορέσετε νακούσετε τη φωνή μου…μισλαριμντά…στους στίχους μου…ντοκουναμπιλίρ μισινίζ…θα μπορέσετε νακουμπήσετε…γκιοζ γιασλαριμά…τα δάκρυα, τα δάκρυα των ματιών μου…ελερινιζλέ…με τα χέρια σας…μπιλμεζντίμ…δεν ήξερα…σαρκιλαρίν μπου γκαντάρ γκιουζέλ…δεν ήξερα, πόσο όμορφα ήταν τα τραγούδια…κελιμελερινσέ…κι οι λέξεις…κιφαετσίζ ολντουγιουνού…κι οι λέξεις, τόσο λίγες…μπου ντερντέ ντουσμεντέν ουντσέ…πριν πέσω σαυτό το ντέρτι…μπιρ γιερ βάρ… μπιλίορουμ…ξέρω υπάρχει… υπάρχει ένας τόπος…χερ σεϊ…που όλα…σοϊλεμέκ μουμκούν…που όλα… μπορείς να τα πεις…επεϊτζέ γιακλασμισίν…έχω πλησιάσει, εκεί…ντουγιούορουμ…τον ακούω…ανλατάμιορουμ…μα δεν μπορώ…ανλατάμιορουμ… οι λέξεις δε μου φτάνουν…ανλατάμιορουμ…δε μου φτάνουν… να σας τον ζωγραφίσω
2.Vatan icin
Για την πατρίδα
Και τι δεν κάναμε γιαυτή την πατρίδα
μερικοί, πεθάναμε
μερικοί…λόγους βγάλαμε
3.Gün Olur
Είναι κάποιες μέρες
Είναι κάποιες μέρες, που παίρνω το κεφάλι μου
και πηγαίνω
Στην μυρωδιά των διχτυών, που μόλις βγήκαν απ τη θάλασσα
από νησί σε νησί, το δικό σου το δικό μου
ακολουθώντας τους θυελλοπόρους
Υπάρχουν κόσμοι, που δεν μπορείτε να φανταστείτε
τα λουλούδια με πάταγο νανοίγουν
πʼακούς το χώμα να καπνίζει
Προπάντων οι γλάροι, προπάντων οι γλάροι
Σε κάθε τους φτερό μια άλλη ταραχή
Είναι κάποιες μέρες, μέχρι τα μπούνια το γαλάζιο στο κεφάλι μου
Είναι κάποιες μέρες, μέχρι τα μπούνια στο κεφάλι μου ο ήλιος
Είναι κάποιες μέρες, όπως ο τρελός…
4.Kurt
Σκουλήκι
Τώρα πια κι η όψη η δικιά μου κίτρινη
η φλέβα δεν κυκλοφορεί το αίμα μου
σε καμιά ακτή δεν με βγάζουν
της Σεχραζάτ τα παραμύθια
Δεν καταλαβαίνω απʼ τη γλώσσα, πια
της ομορφιάς που αγκαλιάζει τη νύχτα
το μέσα μου βαθύ, τυφλό πηγάδι
δεν περιμένει τίποτε, από μένα, πια
να σωπάσω θέλω, να σωπάσω σήμερα
να σωπάσω, χωρίς καθόλου αγωνία
ένα μεγάλο πουλί κατεβαίνει απ τον ουρανό.
Σιγή κείνο που βλέπεις να κατεβαίνει
Η μουριά στη μέση του κήπου μου
δεν ταϊζει πια τους μεταξοσκώληκες.
Στο κεφάλι μου προσγειώθηκε η αιώνια σιγή.
Η μέρα δε θέλει να ξαναγεννηθεί
Αν κι έχω γίνει κώλος και βρακί με το πουλί
υπάρχει ένα σκουλήκι που τρώει το μυαλό μου.
Θέλω να καταλάβω τι κάνει.
Το πανί, όταν ταδειάζει ο αέρας
Orhan Veli Kanık
Βλέπω τις μέρες να περνούν, και καμμία -εμφανή, τούλάχιστον- αντίδραση από τους φίλους της ποιήσεως, για τις μεταφράσεις των ποιημάτων του Ορχάν Βελί Κανίκ, που το ”Ποιείν” εδώ παρουσιάζει. Θα είναι κρίμα, νομίζω, να αφήσουμε τις προκαταλήψεις για τη γειτονική χώρα, που μας ταλανίζουνε αιώνες, και που τεχνηέντως (καμμία σχέση με το ομώνυμο blog) τα σχολεία και ο ημερήσιος τύπος καλλιεργούν, να θολώσουν τη ματιά μας, και να μην διακρίνουμε την πρωτοτυπία και τη φρεσκάδα, με τις οποίες ο Ορχλαν Βελί Κανίκ ανανέωσε τα ποιητικά πράγματα στην Τουρκία, κυρίως μέσα απ’ τη δημιουργία του μοντερνιστικού κινήματος “Γκαρίπ” (“παράξενο”, στα τούρκικα) και την έκδοση της ομώνυμης ποιητικής συλλογής, το 1941, από κοινού με τους Οκτάυ Ριφάτ και τον Μελίχ Τζεβντέτ.
Ο Ορχάν Βελί Κανίκ, που, ενώ ανήκε στην αστική κοινωνική τάξη της Τουρκίας (ο πατέρας του ήταν Διευθυντής της Προεδρικής Συμφωνικής Ορχήστρας), προτίμησε το δρόμο της ρήξης και της επανάστασης (δεν είναι “παράξενο” αυτό), για να πεθάνει νεώτατος στην Κωνσταντινούπολη, μόλις 36 ετών, το 1950.
στο μπλογκ της ρούλας πολλές φορές έχω κι εγώ παρακολουθήσει τοκετό τουρκικής σε ελληνική ποίηση του βελίκ.
αυτό που είναι σημαντικό, είναι ο χρόνος σ’ αυτή τη δουλειά:
ένας χρόνος διακριτικός, μακρύς, χρόνος συστολής και δουλειάς ανθρώπων που πονάνε όταν μεταφράζουν κι όταν γράφουν κι όταν παραδίδουν το έργο τους, όποιο κι αν είναι, στους άλλους.
συγκινήθηκα που μόλις τα ανακάλυψα εδώ.
καλοτάξιδα και σε βιβλίο, γιατί έχει νόημα το βιβλίο, έτσι όπως αναφέρθηκε κι ο κύριος λυκοτραφίτης παραπάνω.
μια πραγματική διάσταση στην ελληνο-τουρκική γνωρίμία και λογοτεχνία.
κι όχι μπούρδες διασήμων από αγγλίτικα, φραντσέζικα και πεπονίτικα…
Καλησπέρα σας και καλό φθινόπωρο σε όλους,
Δείτε εδώ στο “Ποιείν”: 25 Αυγούστου 2008. Εκτενέστατο εισαγωγικό σημείωμα για τον Ορχάν Βελί Κανίκ και μεταφράσεις ποιημάτων του από τον Γιώργο Μπλάνα. Υπάρχει και ένα βιβλίο με ποιήματα του Κανίκ μεταφρασμένο από τον Χαράλαμπο Κ. Βάιο στις εκδόσεις Πλέθρον (τη δεκαετία του ΄80). Κάθε προσπάθεια μετάφρασης του Κανίκ, ευπρόσδεκτη. Ας συνασπιστούν οι γνωρίζοντες την τουρκική γλώσσα κι ας μεταφράσουν ολόκληρο το έργο του στην ελληνική γλώσσα. Τα άπαντά του ένα μικρό τομίδιο είναι. Θα μπορούσε να πει κανείς πως είναι κι αυτός ένας “καταραμένος ποιητής” -έτσι όπως το όρισε ο Βερλέν. Άγνωστος στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, που ‘χει φάει στη μάπα Χικμέτ με τη σέσουλα… ας όψονται οι κομματικές ταυτότητες. Η γραφή του Κανίκ και κοντά στους υπερρεαλιστές είναι και beat εκ Τουρκίας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί.
Ευχαριστώ
Κώστας Ρεούσης
Κύριε Ρεούση,
επειδή διαβλέπω ένα μάλλον βιβλιογραφικό (πώς αλλιώς να το ονομάσω;) ενδιαφέρον να πάλλεται στο σχόλιό σας, και ευχαριστώντας σας για την υπενθύμιση των μεταφράσεων του Μπλάνα (άχαρος μήνας ο Αύγουστος για όποια πνευματική παραγωγή), αλλά κυρίως για την πληροφόρηση σχετικά με την έκδοση του Πλέθρου, που ομολογώ ότι δεν εγνώριζα, είναι δικαιοσύνης έργον νομίζω να αναφέρουμε εδώ ότι δέκα ποιήματα του Ορχάν Βελή Κανίκ μεταφράστηκαν απ’ τον Θ.Π. Ζαφειρίου και δημοσιεύτηκαν πριν από εικοσιένα χρόνια (θα ήταν τη χρονιά που γεννήθηκε ο Ποζουκίδης), στο τεύχος 74 της “Λέξης” (μάιος-ιούνιος του ’88), με εισαγωγικό σημείωμα έτι εκτενέστερον εκείνου του Μπλάνα -αν και, οπωσδήποτε, δεν πρόκειται για αγώνα ταχυτήτων, ούτε λέξεων, εδώ…
Από εκείνο το αρχαίο τεύχος λοιπόν, κάνοντας κατάχρηση της καλωσύνης σας, επιτρέψτε μου να αντιγράψω εδώ δύο μικρά ποιήματα, που μου είχανε πολύ αρέσει. Το πρώτο:
ΑΠΡΙΛΙΟΣ
Αδύνατο
Να γράψεις ποιήματα
Την εποχή που είσαι ερωτευμένος.
Αδύνατο και να μην γράψεις
Τον Απρίλιο.
Εκεί ο Ζαφειρίου γράφει ότι διακόσια ποιήματα είναι όλη κι όλη η συνεισφορά του στα γράμματα. “Ένα μικρό τομίδιο”, όπως πολύ σωστά γράφετε κι εσείς. Ποιός, όμως, θα το εκδώσει, και ποιος θα το πουλήσει, και ποιος θα το αγοράσει, αφ’ ου ο ποιητής δεν ήταν, ως θα ώφειλε, κομμουνιστής; Το μάρκετινγκ της σύγχρονης εποχής γίνεται αυτοστιγμεί κομμάτια. Κι επί πλέον πέθανε από εγκεφαλικό, στη μέση του δρόμου, γιατί “έπινε πολύ”. Ο κατάπτυστος.
Τελειώνοντας, θυμάμαι ότι μένει το δεύτερό του ποίημα. Νομίζω ότι εικονογραφεί περίφημα την εξαγγελία των εκλογών, που μόλις πληροφορούμαι:
ΥΠΕΡ ΠΑΤΡΙΔΟΣ
Εις το ακέραιον επράξαμε το χρέος μας προς την πατρίδα.
Άλλοι από μας πεθαίνοντας.
Βγάζοντας λόγους άλλοι.
(τούρκος ποιητής της παρακμής)
Oρχάν Βελή κι εδώ: http://mixalispapantonopoulos.blogspot.com/search/label/%CE%9A%CE%91%CE%9D%CE%8A%CE%9A%20%CE%9F%CE%A1%CE%A7%CE%86%CE%9D%20%CE%92%CE%95%CE%9B%CE%89
Θα ηταν πολυ ενδιαφερον αν μπορουσατε να δημοσιευσετε τα μεταφρασμενα και στην Τουρκικη.
Σας διαβαζω συχνα.
Κυρία Κατερίνα Θεοδώρου παραγγείλετε μέσω διαδικτύου τον ένα και μοναδικό τόμο με τα ποιήματα του Orhan Veli Kanik από τις τουρκικές εκδόσεις Adam.