ΤΡΕΙΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ

Τρεις αναμφισβήτητα σημαντικοί Αμερικανοί ποιητές, όλοι από την πολιτεία του ΄Ιλλινοϊς, είναι ο Έντγκαρ Λη Μάστερς (Edgar Lee Masters, 1868-1950), ο Καρλ Σάντμπεργ (Carl Sandburg, 1878-1967) και ο Βάτσελ Λίντσυ (Vachel Lindsay, 1879-1931). Και οι τρεις ήταν η πεμπτουσία του Αμερικανικού πνεύματος, διαφορετικοί από τους Αγγλικού ύφους και νοοτροπίας ποιητές.

 

Ο Μάστερς ήταν γιος δικηγόρου, και ο ίδιος άσκησε τη δικηγορία. Γεννημένος στο Κάνσας, σε ηλικία ενός έτους η οικογένειά του μετακόμησε στο ΄Ιλλινοϊς. Είχε γράψει πολλά ποιήματα πριν και μετά την περίφημη συλλογή του The Spoon River Anthology (1915), αλλά τίποτε απ’ αυτά δεν μπόρεσαν στο ελάχιστο να προσεγγίσουν το ποιοτικό της επίπεδο. Το 1911, ένας εκδότης εφημερίδας του χάρισε το βιβλίο Επιλογή Επιγραμμάτων από την Ελληνική Ανθολογία (Select Epigrams from the Greek Anthology), το οποίο επέδρασε ως καταλύτης για την εξέλιξη της μεγαλοφυίας του, συνδυάζοντας επιμέρους στοιχεία: έμφυτη πικρία, πάθος για αλήθεια, και σπάνια συμπόνια για τους ανθρώπους. Spoon River ήταν μια συγχώνευση των πόλεων Petersburg and Lewistown. Με στρωτό, περιεκτικό, ελεύθερο ποιητικό λόγο, ο Μάστερς κάνει τους κατοίκους του κοιμητηρίου στο λόφο του Spoon River να εκθέσουν οι ίδιοι τις επιτάφιες επιγραφές τους. Επρόκειτο για ποίηση γραμμένη με τον παραδοσιακό πεζό τρόπο, αλλά η συμπύκνωση που έμαθε από την Ελληνική Ανθολογία του επέτρεψε να τον εκμεταλλευτεί στο ακέραιο. Πάντως The Spoon River Anthology το βλέπουν με καλύτερο μάτι ως πεζογράφημα παρά ποίημα.

*******

Ο Βάτσελ Λίντσυ, γεννημένος στο Σπρίνγκφιλντ, ΄Ιλλινοϊς, είχε μια καλή παιδεία, και για πέντε χρόνια σπούδασε ζωγραφική. Δυστυχώς δεν είχε τις απαραίτητες ικανότητες για την εικαστική τέχνη, κι έτσι το’ ριξε στην περιπλάνηση. Η επιθυμία του Λίντσυ ήταν να γίνει ιεραπόστολος, και το 1905 μοίραζε τον καιρό του μεταξύ χειμερινών διαλέξεων και θερινών περιπλανήσεων και απαγγελιών. Για τροφή και κατοικία αντάλλαζε φυλλάδια με ποιήματά του. Το 1913 είχε γίνει πλέον πασίγνωστος. Οι δυο ποιητικές του συλλογές, Ο στρατηγός Γουίλιαμ Μπούθ εισέρχεται στον Παράδεισο και άλλα ποιήματα (General William Booth Enters into Heaven and Other Poems, 1913) και Το Κονγκό και άλλα ποιήματα (The Congo and Other Poems, 1914) γνώρισαν επιτυχία. Για περίπου δεκαπέντε χρόνια απολάμβανε την φήμη που απέκτησε απαγγέλοντας ποιήματά του σ’ όλη την Αμερική, ακόμη και στη Μεγάλη Βρετανία. Το ενδιαφέρον του κοινού γι’ αυτόν μειώθηκε λίγο μετά το γάμο του το 1925. Το 1931, στην απελπισία του και με κλονισμένη υγεία, αυτοκτόνησε πίνοντας δηλητήριο.
Ο Λίντσυ ήταν τύπος αναγεννησιακός και υπερασπτιστής των δικαιωμάτων, της κρίσης και της χρηστότητας των κοινών θνητών. Είχε ακραίες αντιλήψεις που δεν άλλαζαν ή λύγιζαν ποτέ, παρά τις εμπειρίες του με τον ευρύτερο κόσμο. Ο πατέρας του ήταν ιερέας της Εκκλησίας των Μαθητών του Χριστού που είχε αποσπασθεί από την Πρεσβυτεριανή Εκκλησία σε μια απλότητα βασισμένη αποκλειστικά στην Βίβλο. Ο Λίντσυ συνένωνε αυτό το ευαγγελικό δόγμα με την λατρεία του για τον πρόεδρο Αβραάμ Λίνκολν (1809-65) και άλλους τοπικούς ήρωες, τις θρησκευτικές ιδέες του Σουέντενμποργκ (Emanuel Swedenborg, 1688-1772  αρχικά Swedberg  Σουηδός φιλόσοφος και θρησκευτικός συγγραφέας), και τα οικονομικά του Χένρυ Τζόρτζ (Henry George, 1839-97, Αμερικανός οικονομολόγος, ο οποίος είχε επινοήσει ένα οικονομικό σχέδιο που αποσκοπούσε στη βελτίωση των συνθηκών ζωής σε μια κοινωνία).
Άξεστος και τοπικιστής, στις καλές του ο Λίντσυ είχε πλήρη επίγνωση αυτών των ελαττωμάτων και τα χρησιμοποιούσε προς όφελός του. Τα καλύτερά του ποιήματα επιτυγχάνουν διότι είναι γεμάτα πάθος και δίχως επιτηδευμένη συμπεριφορά ή πολύπλοκο τρόπο σκέψης. Απλά: εννοούσε την κάθε τους λέξη, και για μερικά χρόνια είχε βρεί ακριβώς τον κατάλληλο συνδιασμό των πηγών. Εισήγαγε ένα πραγματικά καινούργιο ρυθμό στην Αμερικανική ποίηση  μάλιστα ήταν ο πρώτος γνήσιος Αμερικανός λαϊκός ποιητής. Αργότερα κατέρρευσε κι έγραψε ένα σωρό αδύνατα και αυτο-παρωδιακά ποιήματα.

*******

Ο Καρλ Σάντμπεργκ οφείλει τη φήμη του στο περιοδικό Ποίηση (Poetry) της Χάριετ Μονρόου (Harriet Monroe). Γεννημένος στο Γκέιλσμπεργκ (Galesburg) από Σουηδούς μετανάστες γονείς, από δεκατριών ετών ήταν πλανόδιος μεροκαματιάρης σ’ όλη την ΄Αγρια Δύση. Υπηρέτησε στον Ισπανο-Αμερικανικό πόλεμο, σπούδασε ενώ δούλευε στο κολλέγιο της γενέτειράς του, και έγινε δημοσιογράφος και σοσιαλιστής. Συγκριτικά πρόκειται για ελάσσων ποιητή, μιας και δεν ήταν παρά ένας ρεπόρτερ. Χρησιμοποιούσε άκρως ελεύθερες μορφές γραφής, και η ποίησή του μοιάζει με του Μάστερς με την έννοια ότι σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να κριθεί ως ποίηση, αλλά μάλλον ως ρυθμικός πεζός λόγος. Στην χειρότερη περίπτωση είναι εκκεντρικός, συναισθηματικός και ψευτο-σκληρός. Στην σπάνια καλή περίπτωση χρησιμοποιεί τη γλώσσα της καθημερινής ζωής, είναι τρυφερός και λεπτολόγος. Γνώριζε καλά τις συλλογικές επιθυμίες της τότε βιομηχανικής εργατιάς, ανταποκρινόταν σ’ αυτές, και πίστευε διακαώς σ’ ένα ευτυχισμένο μέλλον της. Η αδυναμία του είναι πως δεν έχει δημιουργικό μέσο για ν’ αντιμετωπίσει το κακό. Ο Σάντμπεργκ ήταν ανώριμος, δεν μπορούσε να τα βγάλει πέρα με τις δυνάμεις του κακού. Πάντως τα καλύτερά του ποιήματα αντανακλούν την γλώσσα της περιοχής και μια αυστηρή επιλογή θα τα διασώσει.

από Σπύρος Αραβανής
9 Comments