Απόστολος Παύλος, Προς Κορινθίους Α’, 13.
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον. καὶ ἐὰν ἔχω προφητείαν καὶ εἰδῶ τὰ μυστήρια πάντα καὶ πᾶσαν τὴν γνῶσιν, κἂν ἔχω πᾶσαν τὴν πίστιν ὥστε ὄρη μεθιστάναι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐθέν εἰμι. κἂν ψωμίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά μου, καὶ ἐὰν παραδῶ τὸ σῶμά μου ἵνα καυχήσωμαι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφελοῦμαι. Ἡ ἀγάπη μακροθυμεῖ, χρηστεύεται ἡ ἀγάπη, οὐ ζηλοῖ, οὐ περπερεύεται, οὐ φυσιοῦται, οὐκ ἀσχημονεῖ, οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς, οὐ παροξύνεται, οὐ λογίζεται τὸ κακόν, οὐ χαίρει ἐπὶ τῇ ἀδικίᾳ, συγχαίρει δὲ τῇ ἀληθείᾳ• πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει. Ἡ ἀγάπη οὐδέποτε ἐκπίπτει. εἴτε δὲ προφητεῖαι, καταργηθήσονται• εἴτε γλῶσσαι, παύσονται• εἴτε γνῶσις, καταργηθήσεται. ἐκ μέρους γὰρ γινώσκομεν καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν• ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται. ὅτε ἤμην νήπιος, ἐλάλουν ὡς νήπιος, ἐφρόνουν ὡς νήπιος, ἐλογιζόμην ὡς νήπιος• ὅτε γέγονα ἀνήρ, κατήργηκα τὰ τοῦ νηπίου. βλέπομεν γὰρ ἄρτι διʼ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον• ἄρτι γινώσκω ἐκ μέρους, τότε δὲ ἐπιγνώσομαι καθὼς καὶ ἐπεγνώσθην. νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα• μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη.
T. S. Eliot, East Coker, III. (μετάφραση Ζ. Δ. Αϊναλής)
Το σκότος το σκότος το σκότος. Όλα κυλάνε στο σκότος,
Τα κενά αστρικά διαστήματα, το κενό εντός του κενού,
Οι καπετάνιοι, τραπεζίτες έμπορες, πολλά υποσχόμενοι ανθρώποι των γραμμάτων,
Μαικήνες γενναιόδωροι, πολιτευτές κι ηγέτες,
Διακεκριμένοι κρατικοί θεράποντες, καρεκλοκένταυροι
Βιομήχανοι εξέχοντες και ταπεινοί συμβασιούχοι, όλοι κυλάνε στο σκότος
Και σκότος ο Ήλιος και η Σελήνη, και το χρυσό βιβλίο της Γκότα
Κι η Εφημερίς του Επενδυτή, των Διευθυντών το Διευθυντήριο,
Και μαρμαρωμένο το νόημα και χαμένο το κίνητρο της δράσης.
Κι όλοι βουλιάζουμε μαζί τους, μες τη βωβή πομπή,
Πομπή του κανενός κηδεία, αφού κανένας δεν υπάρχει για να θάψεις.
Είπα στην ψυχή μου, ακίνητη στάσου, κι άσε το σκότος να ʽρθει εντός σου
Ότι το σκοτάδι θα ʽναι του Θεού το σκοτάδι. Καθώς που στο θέατρο
Τα φώτα ψοφάνε για νʼ αλλαχτεί το σκηνικό
Μʼ ένα υπόκωφο βουητό φτερών, με μια κίνηση απʼ το σκοτάδι στο σκοτάδι
Και ξέρουμε που τα δέντρα κι οι λόφοι, το μακρυσμένο πανόραμα
Κι οι επιβλητικές προσόψεις θρασείες, όλα σαρώνονται –
Ή καθώς που το μετρό στη σήραγγα σκαλώνει ανάμεσα στις στάσεις
Κι οι συζητήσεις θάλλουν κι έπειτʼ αργά μες στη σιωπή να ξεθωριάζουν
Και βλέπεις πίσʼ από κάθε πρόσωπο το κενό να βαθαίνει
Μην αφήνοντας πίσω του παρά κείνον τον αύξοντα τρόμο του να μην έχεις τίποτα να σκεφτείς•
Ή όταν υπό την επήρεια του αιθέρα ο νους μένει συνειδητός αλλά γεμάτος τίποτα –
Είπα στην ψυχή μου, ακίνητη στάσου, και πρόσμενε δίχως ελπίδα
Ότι η ελπίδα θα ʽναι του λάθος πράγματος η ελπίδα• πρόσμενε δίχως αγάπη
Ότι η αγάπη θα ʽναι του λάθος πράγματος η αγάπη• νυνί δε μένει πίστις
Πίστις, ελπίς, αγάπη, είναι όμως κι οι τρεις στο περίμενε.
Πρόσμενε δίχως σκέψη, ότι δεν είσʼ έτοιμος ακόμη για σκέψη:
Ώστε εγένετω φως το σκοτάδι, και χορός η αδράνεια.
Νερά καθάρια ψίθυρος και κεραυνός χειμώνας.
Τʼ άγριο θυμάρι αθέατο κι η αγριοφραουλιά,
Ο γέλωτας στον κήπο που νʼ αντηχώντας έκσταση
Όχι χαμένη μόνο, χρήζοντας, σημαίνοντας την αγωνία
Του Θανάτου και της Γέννησης.
Επαναλαμβάνω λες
Κάτι που ήδη είπα. Ε, θα το ξαναπώ λοιπόν.
Να το ξαναπώ; Αν θες να φτάσεις εκεί,
Να φτάσεις εκεί όπου είσαι, να φύγεις απʼ όπου δεν είσαι,
Πρέπει να διέλθεις ένα δρόμο που δεν ξέρει από έκσταση.
Αν θες να φτάσεις σʼ αυτό που δεν ξέρεις
Πρέπει να διέλθεις ένα δρόμο που θα ʽναι της άγνοιας.
Αν θες να φτάσεις σε κείνο που δεν κατέχεις
Πρέπει να διέλθεις ένα δρόμο ακτημοσύνης.
Αν θες κάποτε να φτάσεις σʼ αυτό που τώρα δεν είσαι
Πρέπει να διέλθεις το δρόμο όπου δεν είσαι.
Και το εν οίον οίδας ότι ουδέν οίδας.
Και το εν οίον έχεις ότι ουδέν έχεις.
Κι εκεί όπου είσαι είνʼ εκεί που δεν είσαι.











Ακτημοσύνη, απογύμνωση από ό,τι θα ήθελες να σε ακολουθήσει, από όσα πόθησες να σου ανήκουν
Άγριο πράγμα. Όλοι κάτι θέλουμε..
Ακτήμων, αληθινά ακτήμων, ουδείς.
(ακόμα και ο Ιησούς. Ο άνθρωπος του ενός χιτώνος, είχε κάτι απείρως πιο πολύτιμο του υλικού πλούτου, είχε τους μαθητές του. Ακόμα και στην δειλία τους να φανερωθούν, να δώσουν την ζωή τους προς υπεράσπισή του, τους είχε..)
Επιτρέψτε μου μόνον,
μετά την μετάφραση του Κλείτου Κύρου στα Τέσσερα Κουαρτέτα, μετάφραση και τόσο πιστή και τόσο λογοτεχνική…να θεωρώ ότι θα έπρεπε ο Έλιοτ να παραμείνει ανέγγιχτος, όσο και αν είναι καλή μια απόδοση (και πιο λόγια εν προκειμένω, κυρίως στους κατακλείδιους στίχους) και έχει να προσφέρει μια άλλη καλή ιδέα (όπως πχ. η λέξη “σκότος” είναι πιο υποβλητική από το “σκοτάδι”. Το σκοτάδι πάλι ηχητικά δίνει έμφαση στο -άδι της κατάληξης, συνειρμούς με Άδη )
Η αγάπη παίζει σαν έννοια αυτές τις μέρες της “αγάπης”
Αλλά για ποια αγάπη μιλάμε;
Μάλλον σαν αργυραμοιβοί ή ενεχυροδανειστές
Την δίνουμε για να την πάρουμε πίσω με τόκο (τραπέζης…δυσβάστακτο)
Την δίδουμε εκμαιεύοντας ανταμοιβές. Ανταλλαγές υπηρεσιών
2 χιλιάδες χρόνια και κανείς ποτέ δεν έμαθε τίποτε
Ουδέν εσμέν
Άλλες φιλοσοφίες έχουν το δόγμα της μη βλάβης (θαρρώ λέγεται ahimsa, η μη βία…αν και ίσως ακόμα κι αυτό -παρότι δεν είναι ακραίο- είναι δύσκολο, πώς να κοπάσεις τόσο πολύ το αρπακτικό ζώο μέσα σου; Πώς να το κατευνάσεις; )
Ίσως είναι προτιμότερο κάτι τέτοιο, λιγότερο ουτοπιστικό από αυτήν την Αγάπη που διαρκώς παρανοείται. Αυτήν την αγάπη που πότε γίνεται ανθρωπιστική, πότε ερωτική και αυτό το “πότε” καταλήγει να γίνεται ποτέ και στο ένα και στο άλλο.
Καλές αντοχές.
Έχουμε όλον τον κόσμο που μας αξίζει.
Είμαι με την Ignis, εξαιρετικό σχόλιο.
Σχετικά με τον Έλιοτ: σχεδόν με απωθεί το συγκεκριμένο ποίημα. Αν δεν κατείχα το Σρίμαντ Μπαγκάβαταμ και τις Ουπανισάδες, μπορεί να τσίμπαγα……
Για τον Παύλο: από παν και οι Άλλοι…
@ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΙΒΑΔΑΣ
Με όλο το σεβασμό, τι ακριβώς θα τσιμπάγατε, αν δεν κατείχατε τις Ουπανισάδες; Τι ακριβώς σας απωθεί στο ποίημα του Έλιοτ;
@Ignis: “Έχουμε όλον τον κόσμο που μας αξίζει.”
Με μια άλλη διατύπωση, πιο αισιόδοξη: ο κόσμος μας είναι ο καλύτερος δυνατός.
Κι όποιος τον νιώθει έτσι, ίσως έχει νιώσει πρώτα “για ποια αγάπη μιλάμε”. Στο μεταξύ, ο καθένας μας μπορεί να μιλά για τη δική του, χωρίς να ακούει για καμιά άλλη.
Ακούω τον Παύλο να μιλά για μια αγάπη που ο άνθρωπος δεν γνωρίζει ή που δεν αντέχει, εγκλωβισμένος στην ατομικότητά του. Κι ακούω τον Έλιοτ να μιλά για την διέξοδο του ανθρώπου από την ατομικότητα, πέρα και έξω από το στενόχωρο Εγώ, εκεί που η πίστη, η ελπίδα και η αγάπη περιμένουν.
Ωραία λόγια, μα ποιος θα κάνει την αρχή;
“12 Διότι αμυδρά τώρα βλέπουμε από καθρέφτη, ενώ τότε πρόσωπο με πρόσωπο.”
Όσο φοβάμαι να αντικρίσω το πρόσωπό μου, πώς θα αντέξω να σου το δείξω και να δω το δικό σου;
Αγαπητέ κύριε Πάκο, ότι σημαντικό μπορεί κανείς να διακρίνει στο έργο του Έλιοτ δεν είναι παρά μία απτή μεταγραφή ορισμένων διατυπώσεων και φράσεων από τα ιερά κείμενα του Ινδουϊσμού, κατά κόρον. Αυτό που με απωθεί είναι ο τρόπος χειρισμού αυτών των ιδεών, σαρωτικά επιπόλαιος, ένεκα που ο Έλιοτ συνετρίβει στον χριστιανισμό.
Σχετικά με τον Παύλο κτλ, δεν θα ήθελα να σημειώσω κάτι παραπάνω από το γεγονός πως εξέφρασε αμοιγώς, μία από τις Βεδαντικές σχολές. Εξ αυτού αντιλαμβάνεστε και την απόλυτη δογματική υστέρηση του χριστιανισμού.
Με εκτίμηση.
Μου αρέσει η αισιοδοξία σας κ. Πάκο (καθώς και η σεμνότητα των διατυπωμένων ερωτημάτων σας)
Ακόμα κι αν είναι όπως λέτε να αναρωτιέστε για το ποιος θα κάνει την αρχή σε αυτό το καινούριο βλέμμα, το λιγότερο ατομιστικό.
Σε ένα κόσμο που μας βομβαρδίζει η με κάθε τρόπο επιβαλλόμενη αήθεια, τόση ώστε δεν ξέρεις πια από πού θα πληγείς. Και που όλοι νίπτουν τας χείρας των και παριστάνουν όχι μόνον τους Πιλάτους, αλλά και πιλατεύουν την αλήθεια έτσι ώστε να αποκτήσει το δικό τους πρόσωπο, να ενστερνιστεί τα δικά τους λεγόμενα.
Εγώ εμμένω, αυτό το κατασκεύασμα είναι ο κόσμος που μας αξίζει, με διακατέχει πλέον ο πεσιμισμός ότι αυτός ο κόσμος που μας περιβάλλει όχι μόνον δεν διορθώνεται, μα συνεχώς θα ρέπει στα χειρότερα…
Μόνον απογοήτευση έχω συσσωρεύσει για την εξέλιξή του.
Και αν ακόμα πιστεύω ότι δεν μου αξίζει, αν ακόμα έχω το θράσος να πιστεύω ότι αξίζω καλύτερη συμπεριφορά από αυτήν που μερικοί μου αποτείνουν, τότε -και πάλι- έχω σίγουρα τον κόσμο που μου αξίζει για όλες τις φορές που δίστασα να υψώσω την φωνή μου και να αντιτεθώ –τουλάχιστον- στο δούλεμα που κάνουν πολλοί! Επειδή βαριέμαι να τσαντιστώ ή να διαπληκτιστώ με όσους αρνούνται να βάλουν την ουρά στα σκέλια βλέποντας την “αποκάλυψή” των.
(και τι να αποδείξει κανείς και σε ποιον…μάταιο συχνά….. λες ένα “έτσι είναι αν έτσι νομίζετε” και από κει πάν’κι άλλοι!)
Σας εύχομαι να διατηρείτε την αισιόδοξη ερμηνεία σας.
Και άσχετα με τον Παύλο-Σαούλ και με τον Τ.Σ. Ελιοτ (του οποίον και μόνον για την Τετάρτη των Τεφρών θα χαρακτήριζα κορυφαίο, εκεί οι φράσεις-στίχοι, χαράζουν..) διαφυλάσσω την αγάπη μου όχι σε όλους (εκεί ας πάει το δόγμα της “μη βλάβης” και πολύ είναι!) αλλά σε όσους θα ήσαν στο ύψος της.
Αυτούς τούς στέφω.
Έπειτα, αυτό που εύκολα διανέμεται, που μοιράζεται σε ψίχουλα, δεν μένει πολύ για να αποδοθεί εκεί που πρέπει. Ξοδεύεται αφειδώς, κι ύστερα δεν ξέρω αν σου περισσεύει πια… αν συνεχίζεις να έχεις απόθεμα…
Αυτός ο κόσμος όζει. Είναι γεμάτος μικρόνοες, ύπουλους, ματαιόδοξους, αριβίστες, κενόδοξους, καιροσκόπους, υπερφίαλους, οπορτουνιστές… βρίθουν (βρίθουμε) ελαττωμάτων.
Αφήστε δε που είναι και …κολλητικά! (άμα βγαίνει σε καλό στον άλλον, άμα ο άλλος την σκαπουλάρει μ’ αυτό, κολλάμε κι εμείς)
Και καλυμμένα -πάντα- με τον μανδύα του θεατρίνου, του υποκριτή: όχι εγώ, εσύ (για όλα φταίνε οι άλλοι)
Για ποια αγάπη να μιλήσει κανείς πια…όλα έγιναν είδος για πώληση…
Όλα εξαγοράζονται.
Λέγεται ότι τα πάντα αγοράζονται, φτάνει να βρεθεί ο κατάλληλος αγοραστής ή η δελεαστική τιμή.
Λέω, φτάνει να “πωλείται” κάτι, δηλαδή έμμεσα ή άμεσα να διατίθεται. Αλλά αν δεν θέλεις να αποδείξεις ότι είσαι κάποιος, τότε είσαι “από πάνω”.
Και δεν εξαγοράζεσαι.
Ευχαριστώ για τις σκέψεις.
Προσφέρεται εξάλλου η εβδομάς, όλα τα γλυκανάλατα φάτσα φόρα. Και τα στερεότυπα, και οι φράσεις κλισέ, όλα έχουν την τιμητική τους αυτές τις μέρες (σταθερά, χωρίς αντίκρισμα).
Και το Ποιείν ως βήμα σχολιασμού και ιδεών, εκπορευόμενες από τα ποιήματα, διαχεόμενες παντού. Άλλωστε για αυτό διαβάζουμε, για να σκεπτόμαστε. Κι όχι για να τα καταπίνουμε αμάσητα κι αβασάνιστα όλα.
It is better to remain silent and be thought a fool than to open your mouth and remove all doubt.
Γλυκανάλατες, στερεότυπες φράσεις που εκπορεύονται απο μικρόνοες, ύπουλους, ματαιόδοξους, αριβίστες, κενόδοξους, καιροσκόπους, υπερφίαλους, οπορτουνιστές…
ΠΡΟΣ ΜΑΞΙΜΟΝ
Τι ’ν’ πάλι τούτο; Τολμάς κι εσύ, Μάξιμε να γράφεις;
Τολμάς, μωρέ; Δεν τρώγεσαι, κοπρίτη!
Εδώ που φτάσαμε, τολμάει καθένας ό,τι θέλει!
Σαν μανιτάρια ξεφυτρώνουν οι σοφοί στρατηγοί
κι οι ευγενείς επίσκοποι, που καν δεν κούνησαν
το δαχτυλάκι τους για να ’χουν τέτοιες
συμφέρουσες απολαβές. Ε, και λοιπόν;
Ε, και λοιπόν! Κάπως έτσι πετσοκόβεται η αξία
και δεν σημαίνει αυτό το πάντα παραπάνω,
και παίρνουν θάρρος κάτι χωριάτες…
Να πάρουνε, δεν λέω, κακό δεν κάνει,
όταν δεν βρει στο δρόμο της κουτσομπολιά.
Καλά, λοιπόν, ας παριστάνει όποιος θέλει
τον ακροβάτη κι ας μην ξέρει ισορροπία.
Ας παριστάνει τον τοξότη, ας πετάει
στα σύννεφα αφού αντέχουν τα φτερά του.
Φτάνει να θέλει. Για την γνώση…
Εδώ που φτάσαμε, ποιος νοιάζεται για γνώση!
Ένας προφήτης: ο Σαούλ• και ένας ποιητής: ο Μάξιμος!
ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ
(έχει και άλλα γράμματα η αλφάβητος, μην με εξωθείτε…)
και Αβραάμ Λίνκολν αγαπητέ κύριε δ;;
(σα να μην έφτανε ο Λασκαράτος… της προηγουμένης μασκαράτας σας)
Πόση κακία άραγε σάς περισσεύει για να ασχολείστε τόοοοσο (και έτσι) μαζί μου;;; Τι απωθημένα σάς πυροδοτούν;
ΟΚ, πάρτε λίγον Ζαπάτα τώρα, συνειρμικώς μου ήρθε
“It is better to die on your feet than live on your knees”
Εγώ Ignis – εσείς μεταμφιεσμένος
Τι θέλετε, να μην σχολιάζει κανείς στο Ποιείν, ή το Ποιείν να γίνει όπως σε σας αρέσει;
Κι επιτέλους, με πόσους θα τα βάζετε (κάθε φορά)
(οι μεταμφιέσεις δεν καλύπτουν όταν οι γραφές είναι χαρακτηριστικές)
Η ποιότης ενός έργου βγαίνει απ’ το αφιλόκερδο που έχει μέσα του.
Αυτό το αφιλόκερδο είναι η αρετή του, η ποιότητά του.
Η φυσική κι η ηθική υγεία ενός έργου εξαρτάται από το πόσο αυτό
έγινε φυσικά για τον εαυτό του.
Έργο που δεν γίνεται απλά και μονάχα από έρωτα προς το έργο γεννιέται
νεκρό.
Έργο που δε γίνεται από έρωτα προς το έργο δε σώζει.
Βασανίζει και βασανίζεται πιο πολύ.
Δεν υπάρχει έργο ούτε έρωτας έργου όπου δεν υπάρχει αφιλοκέρδεια.
Τα ελαττώματα των άλλων ας γίνονται πολλές φορές αφορμή
να θυμηθούμε τα προτερήματά μας.
Όλοι οι άνθρωποι έχουμε τα προτερήματά μας και τα ελαττώματα.
Αξιοζήλευτοι είναι πάντα εκείνοι που τ΄ αντικρίζουν και τα δύο ψύχραιμα.
Να μας επιτρέπουν να εξελισσόμεθα σύμφωνα με τις συνθήκες μας,
να το χρέος των άλλων.
Όσο μεγάλος κι αν είσαι, η αλήθεια σου είναι μικρή για να είναι αλήθεια
όλου του κόσμου.
Σ΄αυτόν τον κόσμο δεν ήρθαμε για να επιδείξουμε ότι έχουμε
αλλά για ν΄αποχτήσουμε ότι δε έχουμε
Κανείς δε γεννιέται αθώος, γίνεται.
ΣΤΡΑΤΗΣ ΔΟΥΚΑΣ Εις Εαυτόν 1930
Σας ευχαριστώ, κύριε Λειβαδά, για τις διευκρινίσεις και για το αγαθό πνεύμα της απάντησής σας. Η αδυναμία μου (και επ’ ουδενί άρνηση) να συμμεριστώ τη δυσαρέσκεια που σας προκαλεί ο Έλιοτ (και ο Παύλος, υποθέτω) εξαντλείται στο γεγονός ότι αγνοώ πλήρως τα ιερά κείμενα του ινδουϊσμού. Έτσι περιορίζομαι δυστυχώς σε αυτά που ξέρω, τα λίγα και μισερά, διαστρεβλωμένα, επιπόλαια και δογματικά – πράγματα που κάποιοι άλλοι -ισμοί, κάπου αλλού, σε άλλες εποχές, οπωσδήποτε θα διατύπωσαν πολύ πιο σοφά και διεξοδικά – χωρίς να βαφτίζουν τους προσήλυτους στο αίμα μαρτύρων.
Δεν έχω καμιά υποχρέωση απέναντι στον Παύλο και στον Έλιοτ ώστε να τους υπερασπιστώ. Το μόνο που θα ήθελα, αν μπορούσα, να υπερασπιστώ είναι αυτό το σπέρμα του λόγου, το κοινό στις Βέδες, στον Παύλο και στον Έλιοτ: την αγάπη, το αιωνίως ζητούμενο. Και η αισιοδοξία μου, στην οποία αναφέρεσαι, αγαπητή Ignis, δεν είναι παρά η επιθυμία αυτού του ζητούμενου: επιθυμία εξόδου από την απαισιοδοξία. Ο κόσμος είναι όντως αυτός που είναι: γεμάτος μικρόνοες, ύπουλους, ματαιόδοξους, αριβίστες, κενόδοξους, καιροσκόπους, υπερφίαλους. Μα τότε, προς τι η ποίηση; Ποιος την υπηρετεί, σε ποιον απευθύνεται; Κι ο ρόλος του ποιητή, ποιος είναι; Θα περιορίζεται να στηλιτεύει τα κακώς κείμενα, να βυθομετρά το κενό της ύπαρξης, να γίνεται ληξίαρχος της δυστυχίας και απολογητής της κακομοιριάς; Αν δεν έχει ένα όραμα, μια πίστη, κάτι στο οποίο να μπορεί να ακουμπήσει και να το προφέρει και στους άλλους να ακουμπήσουν, σε τι διαφέρει από το δελτίο των οκτώ;
Μακάρι καθένας που διαπιστώνει τη ματαιότητα της ύπαρξης και τη δυστυχία του κόσμου να φύτευε ένα δέντρο, στη θέση του δέντρου που κόπηκε για να μπορέσει κάποιος άλλος να καταγράψει τις ίδιες διαπιστώσεις.
Οι ερωτήσεις μου δεν είναι ρητορικές. Δυστυχώς, όμως, οι απαντήσεις που παίρνω είναι πάντα ρητορικές.
Σας ευχαριστώ για το χρόνο και την υπομονή σας.
Καλή Ανάσταση σε όλους.
Με εκτίμηση
Αγαπητέ μου κύριε Πάκο, τι να πρωτογράψει κανείς μέσα σ’ ένα κυτίο σχολιασμών. Καθώς και για να καταλάβει κανείς ίσως να χρειαζόταν ανά περίπτωση μεγέθυνση του λόγου ή του ποιητικού έρωτος…
Μεγεθύνσεις όμως δεν υπάρχουν.
Το έργο για να μιλήσει αυτό που θέλει να πει θα πρέπει πριν από οτιδήποτε άλλο να έχει υποστεί την μέγιστη γνωσιακή ταπείνωση (για να φέρω την κουβέντα στο αντικείμενο), αυτό στον Έλιοτ ουδέποτε συνέβη γιατί ο πάρα πολύ απλά έγραφε ΓΙΑ την ποίηση, δεν έγραφε Ποίηση.
Εύχομαι να αντιλαμβάνεστε τα λεγόμενά μου καθώς και να θυμηθείτε τις χριστιανικές σας επιταγές, όπως άμεσα οφείλετε αγαπητέ φίλε, εφόσον τρέχουν ορισμένα “ζουμιά” στο σχόλιό σας “Έτσι περιορίζομαι δυστυχώς σε αυτά που ξέρω, τα λίγα και μισερά, διαστρεβλωμένα, επιπόλαια και δογματικά – πράγματα που κάποιοι άλλοι -ισμοί, κάπου αλλού, σε άλλες εποχές, οπωσδήποτε θα διατύπωσαν πολύ πιο σοφά και διεξοδικά – χωρίς να βαφτίζουν τους προσήλυτους στο αίμα μαρτύρων…”
Εάν δεν αντιλαμβάνεστε τι γράφετε οπωσδήποτε δεν αντιλαμβάνεστε τι διαβάζετε.
Στο σχόλιο 10 του “στ” είμαι μέσα. Επαυξάνω χίλια στα χίλια.
Όσον αφορά την ποίηση
(κ. Πάκο ορμώμενη από τα ερωτήματά σας)
θα πιστέψω ότι ακόμα κι εδώ, την ακινητοποιούμε, στην στήνουμε στα 5 μέτρα και τη πυροβολούμε ανάμεσα στα μάτια
Και αναφέρομαι στους κακοπροαίρετους σχολιασμούς που -θεωρώ- ρυπαίνουν τις ιστοσελίδες (ακόμα κι αν είναι -που πρέπει να είναι οι περισσότερες- απλά πειράγματα), αναφέρομαι σε κάθε εμμονή να αποδειχθεί το δίκιο του ενός σε βάρος του δίκιου του άλλου. Να υποτιμηθεί ο άλλος.
Η κακοποίηση της ποίησης
Αντί να είναι ελεύθερη να υπάρξει, ελεύθερη ορισμών, ελεύθερη να ίπταται για να την αντιλαμβάνεται ο κάθε ένας που τη γράφει και ο κάθε ένας που την διαβάζει γυμνός και άδολος. Χωρίς τα παρελκόμενα, χωρίς άλλα συμφέροντα (κυρίως εγωισμοί και επιθυμίες προβολής)
Τι σημασία έχει αν μου αρέσει κάτι που δεν αρέσει σε σας, ή απεχθάνομαι την γραφή κάποιου που οι άλλοι τυχαίνει να επαινούν, δεν γίνεται όλα να είναι για όλους…
Ας επιλέγει ο καθένας αυτό που του “μιλάει”
Τόσα υπάρχουν…
Θα μου άρεσε να την έβλεπα σαν ένα ορυχείο. Από όπου μπορεί κανείς να εξορύξει το διαμάντι που θα του αρέσει να κρατήσει, κι ας είναι μόνον ένα.
Έτσι κ. Λειβαδά, χωρίς να διαθέτω τις δικές σας γνώσεις ούτε κατά διάνοιαν, από αυτόν τον Έλιοτ του οποίου μόνον επιπόλαια γνωρίζω το έργο, θα κρατήσω την φράση
“Επειδή δεν ελπίζω να ξαναγυρίσω”
κι όλες τις εικόνες του Ι της Τετάρτης των Τεφρών, τα φτερά- ριπίδες, τα ανθισμένα δέντρα, τις βρυσοπηγές με τα τρεχούμενα νερά του τοπίου της νιότης, και παρότι είμαι άθρησκη (ίσως και άθεη, αγνοώ), την μαγεία που χρόνια τώρα ασκεί επάνω μου αυτό το ποίημα για το ανεπίστρεπτο..
(το πόσο οριοθετεί το ανεπίστρεπτο)
Ας βρίσκει ο καθένας το δικό του διαμάντι μέσα στα άπειρα τοιχώματα αυτού του ανεξάντλητου ορυχείου, κι ας λάμπει αυτό στην μνήμη του καθώς ο ίδιος θα λάμνει στο μακρύ ποτάμι, ως να τον αναλάβει ο περατάρης και να τον παραδώσει στο επέκεινα, τόσο πλούσιο πια από όσα εν ζωή απεκόμισε.
Να είστε καλά.
Ωω ναι αγαπητή Ignis. Βρίσκομαι σε συμφωνία μαζί σας. Πιστεύω πως “Η Τετάρτη των Τεφρών” και τα “Πρελούδια” είναι ο σημαντικός Έλιοτ.
Η αρχική μου παρέμβαση, κύριε Λειβαδά, αφωρμάτο από τη δήλωσή σας σχετικά με τη δυσαρέσκεια που σας προκαλεί ο Έλιοτ επειδή ερανίζεται και διαστρεβλώνει βεδικές και άλλες ινδουϊστικές ιδέες – επειδή, τελικά, “έγραφε ΓΙΑ την ποίηση και δεν έγραφε Ποίηση”. Το σχόλιό σας ήταν αυστηρά επικεντρωμένο στον ποιητή και όχι στο ποίημα, ενώ η τοποθέτησή σας κάθε άλλο παρά γνωσιακή ταπείνωση επεδείκνυε. Ασφαλώς έχετε το δικαίωμα της έκφρασης και της κριτικής – στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκα κι εγώ προς εσάς.
Όσο για τις χριστιανικές επιταγές που “διαβάσατε” στο σχόλιό μου: πουθενά δεν υπήρχε πρόθεση υπεράσπισης του χριστιανισμού. Βλέποντάς σας όμως να “συντρίβεστε” στο χριστιανισμό, εξαντλώντας την πολεμική σας επάνω του, σας συμβουλεύω να ηρεμήσετε: ένας -ισμός είναι κι αυτός, σαν όλους τους άλλους.
Το θέμα ήταν άλλο, ευθύς εξαρχής. Κρίμα που η επικοινωνία εξέπεσε σε συζήτηση για ταμπέλες.
Σας ευχαριστώ για τη συμβολή.
Κύριε Πάκο…. αναβλύζετε άμυνα και συμπεριφερισμό. Μα είναι δυνατόν να επιτέθηκα σε οιποιονδήποτε;
Βεβαίως και μίλησα περί Έλιοτ γιατί αυτό μου άρεσε να κάνω καθότι θεωρώ πως είναι ο πλέον υπερτιμημένος αγγλόφωνος ποιητής. Αν μιλούσα για το εν λόγω ποίημα, κύριε μου γνωστικέ Πάκο, θα μπορούσα να υπονοήσω πως προτιμώ άλλα δικά του ποιήματα και όχι το συγκεκριμένο.
Για τους -ισμούς μην χαίρεστε τόσο, είναι αργά τώρα να πάρετε τα σχόλιά σας πίσω αγαπητέ.
Κάντε και μία αναδρομή σε σχόλια και κείμενά μου για να δείτε ποιος από τους δυο μας έχει ξεπεράσει αυτήν την -ισμική λαίλαπα.
Για τον χριστιανισμό σαφώς δεν γνωρίζετε απ’ ότι φαίνεται, εφόσον δεν αναγνωρίζετε ούτε στο ελάχιστο τι σημαίνουν τα λόγια που χρησιμοποιήσατε.
Κι όταν μιλάτε για “Θέμα” να διευκρινίζετε πως μιλάτε αποκλειστικά για το “Δικό σας” που είναι παράλληλα και ο “-ισμός” σας.
Δεν αντέχετε την πίεση των λόγων, γι’ αυτό και φαντάζεστε πως είμαι εξοργισμένος αυτή την στιγμή που σας απαντώ. Δεν είμαι αγαπητέ μου πιστέψτε με.
Όλα καλά.
Διόλου δεν σας φαντάζομαι εξοργισμένο, κύριε Λειβαδά – πόσο μάλλον να σας φανταστώ εξοργισμένο εξαιτίας μου.
Δεν θα πάρω πίσω το σχόλιο για τους -ισμούς. Σας το προσέφερα ως δώρο ένδειξης φιλίας, ως ένδειξη ότι συμμερίζομαι την άποψη που θέλει το χριστιανισμό δογματικό, επιπόλαιο και βουτηγμένο στο αίμα. Μου το επιστρέφετε με μομφή και μου ζητάτε να το πάρω πίσω, ζητώντας μου παράλληλα να ανατρέξω σε κείμενά σας για να δω τις απόψεις σας επί του θέματος. Όχι, κύριε Μαλακάση, δεν θα υποκύψω στους δικούς σας πειρασμούς. Άλλωστε, λίγο με αφορούν οι απόψεις που εκφράσατε στο παρελθόν, όταν στο “δια ταύτα” οι απόψεις σας περιορίζονται σε πρόχειρες ψυχολογιστικές κρίσεις.
Αν μιλούσατε για το ποίημα, κύριε Λειβαδά, αυτή η συζήτηση θα μπορούσε να εξελιχθεί διαφορετικά ή να μην γίνει καν. Κανείς όμως δεν μπορεί να σας υπαγορεύσει τι μπορείτε να πείτε και τι όχι. Συνέπεια αυτής της επιλογής σας στάθηκε η συζήτησή μας, από την οποία, αν μη τι άλλο, καταφέραμε και οι δυο να εξαγάγουμε συμπεράσματα ο ένας για τον άλλο. (Επιτρέψτε μου τα δικά μου συμπεράσματα για σας να τα κρατήσω για μένα.)
Αφήνω σε σας την πρωτοβουλία να αποφασίσετε αν θα συνεχιστεί ή όχι αυτή η συζήτηση (το θέμα της οποίας δεν είναι ο -ισμός μου).
Φιλικά
Κύριε Πάκο…. αναβλύζετε άμυνα και συμπεριφερισμό. Μα είναι δυνατόν να επιτέθηκα σε οιποιονδήποτε;
Βεβαίως και μίλησα περί Έλιοτ γιατί αυτό μου άρεσε να κάνω καθότι θεωρώ πως είναι ο πλέον υπερτιμημένος αγγλόφωνος ποιητής. Αν μιλούσα για το εν λόγω ποίημα, κύριε μου γνωστικέ Πάκο, θα μπορούσα να υπονοήσω πως προτιμώ άλλα δικά του ποιήματα και όχι το συγκεκριμένο.
Για τους -ισμούς μην χαίρεστε τόσο, είναι αργά τώρα να πάρετε τα σχόλιά σας πίσω αγαπητέ.
Κάντε και μία αναδρομή σε σχόλια και κείμενά μου για να δείτε ποιος από τους δυο μας έχει ξεπεράσει αυτήν την -ισμική λαίλαπα.
Για τον χριστιανισμό σαφώς δεν γνωρίζετε απʼ ότι φαίνεται, εφόσον δεν αναγνωρίζετε ούτε στο ελάχιστο τι σημαίνουν τα λόγια που χρησιμοποιήσατε.
Κι όταν μιλάτε για “Θέμα” να διευκρινίζετε πως μιλάτε αποκλειστικά για το “Δικό σας” που είναι παράλληλα και ο “-ισμός” σας.
Δεν αντέχετε την πίεση των λόγων, γιʼ αυτό και φαντάζεστε πως είμαι εξοργισμένος αυτή την στιγμή που σας απαντώ. Δεν είμαι αγαπητέ μου πιστέψτε με.
Όλα καλά.
Χαίρομαι 🙂