ΣΗΜΕΡΑ ΤΑ ΦΩΤΑ ΚΑΙ Ο ΦΩΤΙΣΜΟΣ…
Σήμερα, πολλοί μιλούν για “σιωπή των διανοουμένων”, όταν συμβαίνουν μείζονα κοινωνικοπολιτικά γεγονότα στον κόσμο. Με τις δημοσιεύσεις μας στο Ποιείν εδώ και περισσότερο από 2 χρόνια, έχουμε αποδείξει ότι δεν μένουμε καθόλου σιωπηλοί – αντιθέτως, παρέχουμε πάντα βήμα σε όποιον θέλει να σχολιάσει την κοινωνική και πολιτική κατάσταση.
Δεν πιστεύουμε στην στρατευμένη τέχνη, αλλά ούτε και στην “τέχνη για την τέχνη”. Η ποίηση, όπως και οι λοιπές τέχνες, μπορεί και πρέπει να συνδεθεί ξανά με την κοινωνική κατάσταση γύρω μας.
Ζούμε σε εποχές όπου η επέτειος “των Φώτων” αντιστοιχεί – κατά κάποιους – στον “Φωτισμό” και στη “Διαφώτιση” της ανθρωπότητας, μέσα από ρουκέτες, πυραύλους, φωτοβολίδες, εξοστρακιζόμενες σφαίρες.
Η παγκοσμιοποίηση μας έχει ήδη διδάξει ότι μια ρουκέτα στην Γάζα δεν είναι καθόλου άσχετη και ασύνδετη από το “μεμονωμένο γεγονός” μιας σφαίρας που εξοστρακίζεται στην Αθήνα.
Προτού υποκύψουμε όλοι στις αλυσιδωτές αντιδράσεις της θεωρίας του Χάους, δίνουμε το βήμα για να ακουστούν οι φωνές των ποιητών μας. Γιατί αυτές οι φωνές υπάρχουν και αντιστέκονται ακόμη.
Η τέχνη πιθανόν να μην μπορεί να αλλάξει τον κόσμο – έχει όμως τη δύναμη να προκαλέσει μικρές ή μεγαλύτερες αλλαγές στον καθένα μας ξεχωριστά. Μικρούς “φωτισμούς”. Αν όλες οι μικρές φλογίτσες ενωθούν σε μια μεγαλύτερη, ίσως τότε, και μόνον τότε, να δημιουργηθεί η συνολική φωτιά που θα μας οδηγήσει σε μια Κοινωνική Διαφώτιση.
Σοφία Κολοτούρου για το ‘ποιείν’
Γράφουν:Aharon Shabtai (Σωτήρης Παστάκας),Αντώνης Αντωνάκος, Ρον Γκεφέν (Κώστας Κουτσουρέλης), Λεύκιος Ζαφειρίου, Ρούλα Καραμήτρου, Σοφία Κολοτούρου, Ελένη Κονδύλη, Κώστας Κουτσουρέλης, Θανάσης Κριτσινιώτης, Γιάννης Κυριαζής, Anna Lombardo, Γιώργος Λυκοτραφίτης, Alberto Masala, Έλενα Μίαρη, Γιώργος Μίχος, Δημήτριος Μουζάκης, Γιώργος Μύαρης, Εμπέρτο Παντίλια (Μόσχος Λαγκουβάρδος), Γιώργος Πρίμπας, Γιάννης Τόλιας, Χρήστος Τουμανίδης
Aharon Shabtai, Σε έναν πιλότο
Πιλότε, την επόμενη φορά
Που θα πετάς πάνω από την Τζενίν
Με το ελικόπτερό σου,
Θυμήσου τα παιδιά
Θυμήσου τις γιαγιούλες
Που μένουν μέσα στα σπίτια
Που θα βομβαρδίσεις.
Άλειψε με λίγη σοκολάτα
Τους πυραύλους σου
Και κοίταξε να τους πετύχεις.
Να τους μείνει
Μια γλυκιά θύμηση
Όταν θα πέσουν τα ντουβάρια.
(μετάφραση: Σωτήρης Παστάκας)
Αντώνης Αντωνάκος, Ο ΣΤΟΧΟΣ ΠΑΝΤΑ ΕΙΜΑΣΤ’ ΕΜΕΙΣ
ο στόχος πάντα είμαστ’ εμείς
οι άμαχοι της κάθε εποχής
ω! ανθρωπότητα όταν αλλάζει χτενισιά
το ιερατείο, είσαι ένα ζώο χλωμό
μήτε έρωτα έχεις μήτε ψωμί
πληγές μονάχα για περιδέραιο
ποζάρεις με τη μαύρη σου τη γλώσσα
γλείφοντας τη λάσπη της ανθρώπινης
ψυχής και πας να κοινωνήσεις στα ερείπια
σώμα και αίμα παιδιών μεταλαβιά αθώων
για να εξιλεωθείς ω! ανθρωπότητα
και βάζεις τους ποιητές σου να γράψουνε
στιχάκια για σκοτωμένα κι άτυχα παιδάκια
που ο θάνατος τα γάζωσε στη Γάζα
και στέλνεις ρύζι μακαρόνια και χαλβά
φάρμακα και τετράδια στα άμοιρα ορφανά
και στέλνεις τους ηρωικούς σου ανταποκριτές
να καταγράψουν τις σφαγές μα η μυρουδιά
δε βγαίνει του θανάτου δεν φτάνει
μέσα απ’ την τιβί στου σπιτικού σου
την παράφορη γαλήνη καθώς τα κόκκινα
κρασιά σου ανοίγεις και με πυροτεχνήματα
τον ερχομό γιορτάζεις του Μεσσία
που σαν το κήτος αχόρταγα ζητά νέα θυσία
απ’ τον καιρό που γύρισε ο ήλιος άγριος σκύλος
χείλη δροσερά δε θα γευτούν του κερασιού
τη γλύκα δε θα γευτούνε το φιλί παρά μονάχα
οδύνη, καθώς του μέλλοντος ιστορικοί θα’ ρθουν
για να μας αρμαθιάσουνε στο κομποσκοίνι
των σφαγών μετρώντας ατελείωτους νεκρούς
στου κέρδους τα χοντρά λογιστικά βιβλία
σκορπίζοντας την τέφρα μας στην έρημο
σα να καπνίζουν τα βαθειά πηγάδια του θανάτου
τη σάρκα μας που θα βλαστήσει νέα λιοστάσια
καθώς μας άλειψε η μάνα μας εκρηχτικά και μέλι
για να γλυκάνουμε λίγο τις ψυχές εκεί στον
κάτω κόσμο τόσα αδέρφια που χαθήκανε
τόσα παιδιά που ντύθηκαν τη μαύρη την προβιά
κι ορμίσανε απάνω στα τουφέκια
ω! ανθρωπότητα
ο στόχος πάντα είμαστ’ εμείς
οι άμαχοι της κάθε εποχής
Ρον Γκεφέν, (SHIR ERES LE’ ADVA) ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΒΑ
Άλλο μην κλαις, άλλο μην κλαις.
Φυσάει στον κήπο η οργή του βοριά.
Όσο κι αν θες, όσο κι αν θες
δεν θά ‘ρθει ο πατέρας ξανά.
Άλλο μην κλαις, άλλο μην κλαις.
Βουλιάζει στο πέλαγο ο ήλιος μακρυά.
Όσο κι αν θες, όσο κι αν θες
δεν θά ‘ρθει ο πατέρας σου πια.
Μπορεί να σε βλέπει απ’ τον γκρίζο ουρανό,
καθώς παίρνει το δρόμο για ένα φως γαλανό.
Μπορεί σαν το κύμα να ορμάει στην ακτή,
εκεί που -ω, το ξέρει- μεμιάς θα χαθεί.
Άλλο μην κλαις, άλλο μην κλαις.
Ο ύπνος πήρε ώρα πριν τα παιδιά.
Όσο κι αν θες, όσο κι αν θες
δεν θά ‘ρθει ο πατέρας σου πια.
(Οι στίχοι και η μουσική είναι του Ρον Γκεφέν και το ερμήνευσε η Όφρα Χάζα, το 1985. Η ελληνική απόδοση προσπαθεί να κρατηθεί, όσο γίνεται, στο νόημα και τον ρυθμό του εβραικού πρωτοτύπου, τη χρωστώ δε στον δρα Moshe, που μπήκε στον κόπο να μου εξηγήσει τα λόγια. Δίκαιο, λοιπόν, να του την αφιερώσω.” Κώστας Κουτσουρέλης)
Λεύκιος Ζαφειρίου, Ειδήσεις από τη Γάζα παραμονή πρωτοχρονιάς
Η Ντένα Μπαλόσια μόλις τεσσάρων χρόνων
που δολοφονήθηκε στη Γάζα τον Δεκέμβριο του 2008
τα παιδιά που δολοφονήθηκαν
στο Μάι Λάι στο Βιετνάμ
στις 16 Μαρτίου 1968
οι φοιτητές που δολοφονήθηκαν
στην πόλη του Μεξικό στις 2 Οκτωβρίου 1968-
η δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου στην Αθήνα
και του Αλέξανδρου Σπαρτίδη, στην ίδια πόλη –
η δολοφονία του δεκαπεντάχρονου αγοριού
στην Μελβούρνη τον Δεκέμβριο του 2008
και τα παιδιά που δολοφονήθηκαν στην Κύπρο
το καλοκαίρι του 1974
είναι ονόματα τόποι και χρονολογίες
που δεν ανήκουν απλώς στην ποίηση και στην ιστορία
Ρούλα Καραμήτρου,
Άλλα παιδιά
Δεν είναι παιδιά
μεγάλοι σβώλοι, μπάλες
χωμάτινες στην πλαγιά
που κατρακυλάνε
παιδιά δεν είναι
κραυγές είναι άφωνες
αγκαλιές χωρίς χέρια
που μας ακούνε
δεν είναι παιδιά
εικόνες λίγων λεπτών
μιας οχιάς κοινότητας
που μας κοιτάνε
Τα μάτια κλείσε!
Κλείσε τα μάτια
μη και μας δούνε
χείλια που τρέμουν
δάχτυλα που φάρμακα
ψάχνουν στις πέτρες
μάτια, κεφάλια
κόκκινα στο πάτωμα
ζωή φωνάζουν
Ακούς μωρέ;
Μπορείς νακούσεις τα μπαλόνια;
μπαλόνια είναι
κίτρινα πανεβαίνουν
τον ήλιο να μεγαλώσουν
να τα χωρέσει
Σοφία Κολοτούρου, Ο ΡΙΑΝΤ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗ
Πριν χρόνια, όταν έφτασα στην Κρήτη,
στο πρώτο έτος, για συμφοιτητή,
ένʼ άντρα είχα τότε, με μουστάκι.
Σπουδάζαμε κι οι δυο Ιατρική.
Συστήθηκε μια μέρα- τʼ όνομά του
μας είπε μετά βίας, με σοβαρή
την έκφραση: “Aπό την Παλαιστίνη,
ο Ρίαντ είμαι – θα γυρίσω εκεί
αφού πρώτα στην πόλη σας σπουδάσω
και μάθω να εξασκώ Χειρουργική.
Υπάρχει κόσμος, που με περιμένει.
Στη χώρα μου, χρειάζονται γιατροί”.
Ελάχιστα τον είδαμε έξι χρόνια:
δεν βρέθηκε ποτέ σε φιλική
συγκέντρωση, μα διάβαζε ολοένα
και πάσχιζε σκληρά να εκπαιδευτεί.
Το βράδυ, που θα παίρναμε πτυχίο,
τον είδα πάλι, μέσα στη σιωπή.
Τον όρκο μόλις είπαμε, το χέρι
μου έσφιξε κι ευχήθηκε: “Καλή
η τύχη σου κι η σταδιοδρομία.
Στην Παλαιστίνη εγώ – επιστροφή.
Να υπηρετήσω έφτασεν η ώρα
– η ανάγκη είνʼ εκεί επιτακτική.
Τον σκέφτομαι από μέρες τώρα…Ρίαντ…
Θα ʽναι στη Γάζα και θα χειρουργεί.
Κι αν μʼ έβλεπε, θα μου ʽλεγε όπως τότε:
“Στη χώρα μου χρειάζονται γιατροί”.
30/12/2008
Ελένη Κονδύλη, Παλαιστίνη
Μπερδεύω τʼ αλφάβητα, σου παίρνω την ψυχή και την κάνω πέτρα
Καλά, στο ʽχα πει
Να είσαι σκληρή
Ποιος σου είπε να γεννάς παιδιά με χαμόγελο
γυναίκες με ταπεινωμένη γλύκα στην ανωτερότητα της ανάγκης
Άντρες να φέρνεις στην επιφάνεια που κάνουν άτρωτο έρωτα σαν το τοπίο του παραθύρου
Έπρεπε την ψυχή απʼ την αρχή να φτιάχνεις σκληρή πέτρα,
Να μολύνεις τα νερά σου με κατάρες
Να ετοιμάζεις τροφή με μίσος
Να χαραμίζεις τα παιδιά σου σαν οβίδες
Να γεννάς εξαρχής εκρηκτικά
Να θωπεύεις με οβίδες
Μα δεν μπόρεσες.
Γέννησες ξανά ανθρώπους που ονειρεύονται.
Τούτο,
Είναι το πιο σκληρό απʼ όλα.
-01-03 2009
Κώστας Κουτσουρέλης, Ο δόλος της Ιστορίας
με τον τρόπο του Μπρεχτ
ΤΙ ΚΑΙΡΟΙ είναι αυτοί
που μοιάζει έγκλημα σχεδόν
να μνημονεύεται η φρίκη των ναζί,
γιατί σκεπάζει
όπως προπέτασμα καπνού
τις πράξεις των θυμάτων τους
στην Παλαιστίνη.
Θανάσης Κριτσινιώτης, Αίμα, παγωμένα μάτια
Ο Μολώχ παίρνει το γεύμα του στην Παλαιστίνη
Νοιώθει ωραία στην πατρώα γη
Κόκκινες τουλίπες ανθίζουν
Πάνω σε τσακισμένα σώματα
Όλα τα τυλίγει μια ματωμένη ομίχλη
Η πίκρα βαθαίνει στις ψυχές
Πού είναι ο ήλιος;
Λάρισα 6/1/09
Γιάννης Κυριαζής, Γράψε ένα ποίημα για τη Γάζα
Γράψε ένα ποίημα για τη Γάζα
απʼ τον καπνό της πίπας σου εμπνεύσου
να μιλήσεις για του πολέμου τον καπνό
κοίτα στο τζάκι τη φωτιά που δε ζεσταίνει τους ανθρώπους
μα τους καίει
και το αφρώδες της σαμπάνιας σου
για δες πώς μοιάζει με τις φουσκάλες των καμένων…
Γράψε ένα ποίημα για τη Γάζα
από τη μάνα που τα παιδιά της θάβει γελαστή
σε ένα ίντερνετ καφέ
θα φτάσεις εύκολα στη μάνα που βλέπει τα παιδιά της να βυζαίνουν
θάνατο απʼ το στήθος των αεροπλάνων
απʼ τα πυροτεχνήματα της γιορτής εμπνεύσου
φέγγουν κι εκεί οι ουρανοί
έχει τον τρόπο του ο πόλεμος το νέο πόνο να γιορτάσει…
Γράψε ένα ποίημα για τη Γάζα
απʼ το φτωχό μας Παπαδιαμάντη ως το βομβαρδισμένο τους τζαμί
δεν είναι η απόσταση μεγάλη
μπορείς αν θες να κόψεις δρόμο για τα ερείπια
περνώντας από την αντιπαροχή του πατρικού σου…
Το ποίημα γράφτηκε
μα δεν επουλώνεται η συνείδηση μόνο με μία Γάζα.
Anna Lombardo, MOQAWAMA, RESISTENZA
(una poesia per Gaza)
Della sirena che incanta i viaggiatori e non rilascia bombe
la sirena che diventa serenata nelle notti dʼamore e non fiamme
a Gaza a Gaza sapranno mai quei figli
che bagnano di sangue il fragile suolo della loro terra?
MOQAWAMA, certo, MOQAWAMA o RESISTENZA
è come un continuo vagito adesso da uteri sempre più privi di linfa,
mani sempre più toccate dal fosforo, bocche sempre più digrignate,
gambe inesistenti.
Resistenza, certo, Moqawama, con lo sguardo che si allunga
inutile verso una speranza almeno di pane di acqua
con il tempo che sʼarruffa, sʼaggira come Kronos vorace
impaziente della fine.
(14-01-2009)
Γιώργος Λυκοτραφίτης, ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ
Οι Φιλισταίοι ξαναρίξανε την πέτρα
Κι αντί ετούτης έλαβαν την δίκαιη οργή του Ηρώδη
Για ένα Ειρηνικό και Ευτυχές Νέον Έτος
Οφείλουμε και σεβασμό στην καθεστηκυία τάξη
Τη μηχανή που κάνει αυτή τη σφαίρα να γυρίζει
Την οργανωμένη, την αναγνωρισμένη εξουσία
Μακρυά από σφυρίγματα και την βροχή του πόνου
Δεν είναι η σφενδόνα αυτή που αληθινά
Την πιο επικίνδυνη βολή θα πραγματοποιήσει
(Και να σου λένε οι νεοπαγανιστές ότι πρόκειται για Κρήτες!)
Alberto Masala, per Gaza
Nessun uccello mai potrà sorvolare un’esplosione
Nessun albero mai potrà essere piantato su una bomba
Nessun’idea mai potrà vivere su dei cadaveri
Nessuna malta mai potrà essere impastata col sangue
Nessun figlio mai potrà nascere da un morto
Nessuna cultura mai potrà impugnare un’arma
Nessuna parola mai potrà essere ascoltata da un assassino
Nessun padrone mai potrà essere trascurato da un poliziotto
Nessuna libertà mai potrà essere raccontata da un militare
Nessuna pace mai potrà essere cantata in una caserma
Nessun poema mai potrà cantare uno Stato
Nessuna parola d’amore mai potrà essere pronunciata in nome di un dio assoluto
No bird could ever fly over an explosion
No tree could ever be planted on a bomb
No idea could ever live based upon cadavers
No cement could ever be mixed with blood
No son could ever be born from a dead person
No culture could ever grab hold of a weapon
No word could ever be heard from a murderer
No boss could ever be overlooked by a cop
No freedom could ever be talked about by a military man
No peace could ever be sung in a barracks
No poem could ever sing of one state
No words of love could ever be uttered in the name of an absolute god
Έλενα Μίαρη, Για μια φωτογραφία ενός παιδιού τραβηγμένη στη Γάζα, Γενάρης 2009
(Dhaka, Jan 2008)
Ετούτα τα μάτια είναι βιβλίο,
ιστορίας.
Μες τις νωπές σελίδες του επιτάφια παρελαύνει
Η ανθρωπότης,
Αιωνίως ηττημένη,
Παραδομένη για πάντα
Σε αυτό τον στυγνό πόνο
Που άθικτος στρογγυλοκάθεται
Στο κεφάλι κάθε χιλιετίας.
Τον πιο παράλογο κι ακατανόητο πόνο,
Δεν είναι αυτός του θανάτου –
Μη γελαστείς –
Μα αυτός που προκαλείται από το μυαλό ή το χέρι ενός άλλου ανθρώπου.
Ετούτα τα μάτια τα καρφώνουν μύρια ερωτηματικά,
Σαν πέτρινες σφήνες.
Ετούτα τα μάτια είναι βιβλίο,
Προφητειών.
Μες στις νωπές σελίδες ξεδιπλώνεται το μέλλον.
Άνθρωποι σφραγισμένοι ανεξίτηλα
από το βουλοκέρι της πιο στυγνής και αδιάλλακτης μοίρας,
του πιο απροσπέλαστου πεπρωμένου.
Δεν είναι αυτό του θανάτου –
Μη γελαστείς –
Μα αυτό που γράφεται από την χρυσή πένα που βαστάν τα λίγα ανθρώπινα χέρια,
Που κινούνε τα νήματα του κόσμου ετούτου.
Ετούτα τα μάτια τα σκεπάζει το πιο πηχτό, το πιο τραχύ σκοτάδι.
Πέπλο υφασμένο με τα νύχια της έλλειψης πάσα ελπίδας.
Ετούτα τα μάτια είναι,
Καθρέφτες,
Που αντικατοπτρίζουν μια πόλη πνιγμένη στη σκόνη,
Στη φωτιά και στο αίμα.
Σε κάθε γωνιά της παραμονεύει ο θάνατος,
Νηστικό κοράκι στα σιδερένια δάχτυλα κάποιου στρατιώτη,
Γύπας στο θωρακισμένο κεφάλι κάποιου πιλότου.
Κάτω από κάθε κατώφλι αλυχτά μια κραυγή να τους πνίξει,
Κι επάνω από κάθε σκεπή αιωρείται ένας βράχος.
Αυτή είναι η πόλη των προγόνων μου,
Αυτά είναι τα ερείπια των παιδιών μου.
Γιώργος Μίχος, Ο Paul Celan στα κατεχόμενα
Ανά-μεσα σιωπής και λέξεων
ο δενεχειόνομα της στάχτης
γίνεται φωτιά
πρωϊνός θανάτου πιλότος
μηζείς για να το βλέπεις αυτό
τα χαμ-ένα ονόμα-τα μπαίνουν
στην ιστορία
δίπλα στα σχέδια
των δολο
φόνων
πάρε πίσω ότι μίλησες
και διά-σχισέ το
ως τα θύματα
Πάλακσ πάλακσ, εβραίε μου φίλε.
Δημήτριος Μουζάκης, Σολομών
Κι αν απειλεί ο βασιλεύς
με διχοτόμηση
ο άνθρωπος επιμένει:
καλύτερα το παιδί.
Όποιος ξέρει νʼ αγαπά
δεν εκχωρεί
μισό μισό το πτώμα μας
το χώμα μας ολόκληρο κοσμεί.
Γιώργος Μύαρης, 31/12/08 Η πρωτοχρονιά του πολέμου
Ο γέροντας με τα σκοτεινά μάτια
Αψήφησε τα βεγγαλικά με τον
Ψαλμό
οι ξυπνητοί έχουν ένα και τον ίδιο κόσμο,
ψέλισε
Χέι, κι εσύ
Ρουφάς τις θεωρίες
Με το κουτάλι
Εσύ
Ρεύτηκες το ουίσκι και τον εγωισμό σου
Στο χαρακωμένο πρόσωπο
Του Παλαιστίνιου
Πες μου
Δεν έμεινες πιο μόνος;
Χέι, κι εσύ
Στην πίστα χαραμίστηκες
Σαν εκ γενετής χωλός
Κι εσύ
Πήδηξες τη γκόμενά σου
Τη μέρα της σφαγής στο λόφο
Με τις παπαρούνες
Πες μου
Χυμένο το αίμα ποιων
Που πάνω του κοπροσκυλιάζεις;
Έι, εσύ
Στα μέσα μου
Μα
Οι κοιμισμένοι έχουν ο καθένας το δικό του
Κόσμο,
Θυμίζει αδιάκοπα
Ο σκοτεινός γέροντας
Εμπέρτο Παντίλια (Κούβα), ΑΠΟ ΚΑΙΡΟ ΣΕ ΚΑΙΡΟ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ
Από καιρό σε καιρό
ο πόλεμος έρχεται να μας αποκαλύψει την παθητικότητά μας
να μας συνηθίσει στην ήττα.
Και με το μάτι στεγνό
βλέπουμε το δρόμο από όπου πρόβαλε
το αίμα.
Από καιρό σε καιρό
όταν ο πόλεμος δίνει το χτύπημά του,
όλες οι πόρτες το δέχονται,
και συ άκουγες την κλήση/ και την έκρυβες
με ζώα πληγωμένα
ξαφνικά τυφλά.
Στην πραγματικότητα ποτέ δεν ήχησε το ρόπτρο
με τέτοιο επικείμενο κίνδυνο,
δεν υπήρξαν ποτέ ξύλα, που άντεξαν
τόσο σφοδρά χτυπήματα.
Από καιρό σε καιρό,
έρχεται να ρίξει ανάμεσα στους ανθρώπους
το συνηθισμένο λύκο, που μας μοιάζει.»
(“Ευθύνη”, τευχ.32, Αθήνα 1999, μετάφραση Μόσχος Λαγκουβάρδος)
Γιώργος Πρίμπας, Παλαιστίνη
Όσοι άντρες
Γυναίκες
Όσοι γέροι
Και όσα παιδιά,
Όσα σπίτια
Νοσοκομεία
Και όσα σχολεία,
Όσο αίμα…
Απ’ όσα όπλα
Αεροπλάνα
Και απ’ όσα τανκ.
Τη γης ομολογούν
Τα χώματα των Φιλισταίων.
(Ιανουάριος 2009). ©
Γιάννης Τόλιας, ΕΜΕΙΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΓΑΖΑΣ
Ψηλά θα πετάξουμε
τους χαρταετούς μας
στο χαρώνιο
τον φλογισμένο ουρανό μας
Αιμοστατικοί επίδεσμοι αγάπης
Των ονείρων
και της ζωής
να σταματήσουν
την αιμορραγία.
Χρήστος Τουμανίδης, ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΓΑΖΑΣ
Ένα ποίημα μου ζήτησαν να γράψω
για την επίγεια Κόλαση
που την είπαν, Λωρίδα της Γάζας.
Που την λένε : Σούφα, Ναχάλ ή Ερέζ.
…Και ύπνο από τότε,
γαλήνη, δεν έχω.
Εκεί,
στη Μέση Ανατολή των δακρύων
διαρκώς-
η ψυχή και τα μάτια μου.
Εκεί που καίγονται
δέντρα και σπίτια και άνθρωποι.
«Γιατί, γιατί, για…τι;»
Τι ποίημα να γράψω λοιπόν
για έναν κόσμο που ξέχασε -ή μήπως
δεν έμαθε ποτέ- ν’ αγαπά:
τα παιδιά, τα φτερά και τα δέντρα.
Με σκοτωμένα νοήματα πώς να γράψω;
Γίνεται ποίημα με οιμωγές και σιωπές;
(Κι όμως,
η Λωρίδα της Γάζας
τα σκοτωμένα παιδιά της
-που είναι δικά μας παιδιά-
έγιναν από μόνα τους, ποίημα)
ΕΝΑ ΧΑΊ΄ΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΓΑΖΑΣ
Κοίτα στη Γάζα-
σκοτωμένα παιχνίδια!
Ποιος να τα κλάψει;












Κι αν απειλεί ο βασιλεύς
με διχοτόμηση
ο άνθρωπος επιμένει:
καλύτερα το παιδί.
Όποιος ξέρει ν’ αγαπά
δεν εκχωρεί
μισό μισό το πτώμα μας
το χώμα μας ολόκληρο κοσμεί.
Δημήτρης Μουζάκης
Σήμερα τα Φώτα
Κι ο Φωτισμός;;;
Στον ουρανό της Γάζας…
Βομβαρδισμός….
Φωλιάζουνε τα χρόνια τους στα χρόνια μας
μ’ έναν αντίθετο αέρα της συγγνώμης
κι εκεί που φθίνει η ομορφιά για την γλυκιά ανάσα
εκεί συντρίβουνε με πύρρειο χειροκρότημα.
Στις αλυσίδες οι ματιές
αλλού δεν έχει πια να πάμε
αφήσαμε μια έρημο, ζωή να διαλύσει.
Απʼ όσο πληροφορήθηκα, κυκλοφόρησε τις προάλλες στην Ελλάδα το ισραηλινό film animation “Βαλς με τον Bashir”. Προτρέπω όσους ενδιαφέρονται να σπεύσουν να το δουν. Εγώ το είχα δει πέρσι το καλοκαίρι στο Παρίσι και ομολογώ πως στάθηκε μία από τις πλέον συγκλονιστικές αισθητικές και πολιτικές εμπειρίες της περασμένης χρονιάς… η χρονική στιγμή που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το καθιστά δραματικά επίκαιρο και ανεπίκαιρο ταυτόχρονα… επίκαιρο για ευνόητους λόγους, καθώς ακόμη μια φορά ο ισραηλινός στρατός σπέρνει τριγύρω του πτώματα και ανεπίκαιρο γιατί όταν το είχα δει πέρσι το εξέλαβα ως ένα πρώτο δειλό βήμα εκ μέρους της ισραηλινής καλλιτεχνικής σκηνής να προβεί σε μια συλλογική αυτοκριτική αλλά και να επιχειρήσει έναν συλλογικό αυτο-εξορκισμό… προφανώς, όμως, το ισραηλινό κράτος δεν έχει καμιά διάθεση να εξορκίσει κανένα φάντασμα, αλλά αντίθετα να τα διαιωνίσει… το αποτέλεσμα δεν είναι καταστροφικό μόνο για παλαιστίνιους, λιβανέζους και μύριους όσους άλλους κατά καιρούς υφίστανται την ωμή βία του ισραηλινού κρατικού μηχανισμού, αλλά και για τους ίδιους τους ισραηλινούς… οι ισραηλινοί δεκαοχτάχρονοι που ρίχτηκαν στη Γάζα για να αποκτηνωθούν εξολοθρεύοντας γυναικόπαιδα σε τι πλάσματα θα έχουν μεταμορφωθεί μετά το πέρας του πολέμου;
Πολλές φωτίτσες που ενωμένες σχηματίζουν τη συνολική φωτιά της Ποίησης…
Η καλύτερη για μένα δυνατή απάντηση στο εναγώνιο ερώτημα της κοινής γνώμης: Πού είναι οι διανοούμενοι;
Tαπεινή συνεισφορά, κάποιοι στίχοι από ένα ποίημα του Ρίτσου:
“Το ράσο του Παχώμιου το κόψαμε λουρίδες,
βάλαμε πένθος στο μανίκι μας,
μπαλώσαμε τις σκηνές του Άη-Στράτη –
η καλόγρια τόκανε σφουγγαρόπανο,
πλένει το προαύλιο της Παντάνασσας
μιλώντας με την αυτοκράτειρα Θεοδώρα
πού σαπουνίζει στη σκάφη το πουκάμισό της,
μ’ αυτό το ίδιο πράσινο σαπούνι που πλένουμε τα χέρια μας
μιλώντας για τ’ αρχαία κλέη και τις δυσκολίες του νοικοκυριού
για την ακρίβεια τον ψωμιού και της πατάτας
για την ακρίβεια γενικά της ζωής
και πιο πολύ για την ακρίβεια κάποιων ασήμαντων πραγμάτων.”
Έψαξα στο youtube για την ταινία που προτείνει ο κύριος Αϊναλής-δείτε εδώ…
http://www.youtube.com/watch?v=zF1rRLrWlPA
Αλέκου Παναγούλη
ΚΟΙΝΟΙ ΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΜΑΣ
Πώς να βρεθώ κοντά στους Βάσκους;
Στους Κούρδους πώς να δείξω την αγάπη μου;
Στη Νότιο Αφρική στη Ροδεσία πώς να τρέξω;
Στους Νέγρους, πώς να πω πως βρίσκομαι κοντά τους;
Στην Ινδοκίνα πώς να φτάσω;
Της Βεγγάλης το Λαό πως ν’ αγκαλιάσω;
Την πολεμίστρα μου ν’ αφήσω δεν μπορώ
Μ’ ας ξέρουνε πως τους εχθρούς τους
κι εμείς εδώ τους πολεμάμε
Κοινοί οι εχθροί μας
Δικοί τους και δικοί μας
” Εἴμαστε υπεύθυνοι
γιά όλα τά δεινά τού κόσμου ”
Φιοντόρ Ντοστογιέβσκι
Οι ποιητές ( κι αυτοί πού τούς ἀποκαλέσανε
” ελάσσονες ” ) μας π α ι δ ε ύ ο υ ν – τουτέστιν μάς θυμίζουν , σέ γέρους καί νέους, τήν εγρήγορση , ιδίως οταν η κακουργία προελαύνει :
Η δεύτερη μεταμόρφωση
Τό μονοπάτι πού έλπιζες νά μήν τό λησμονήσεις.
Τήν αγάπη δέν τήν λένε θάνατο -μάθε πιά καλά
τή γλώσσα τών ανθρώπων΄
αγάπη νά τήν ονομάζεις,
αγάπη νά τηνε ζητάς.
Τόν θάνατο τόν λένε θάνατο. (…)
Μή λησμονείς τό φλογισμένο μονοπάτι
καί τό φλεγόμενο ταπέτο του.
Ο,τι μας καίει , δέ μας πεθαίνει!
Ὄχι – πώς νά σου τό πώ;
Τήν αγάπη δέν τήν λένε θάνατο’
τήν αγάπη τηνε λέν αγάπη.
Ετσι θά τό βρείς παντού.
Ο δρόμος της,
δέ βγάζει, όπως νομίζαμε στήν άβυσσο.
Αγάπη μου,
τελειώνοντας, στό γράφω πάλι :
Τό μονοπάτι πού έλπιζες, νά μήν τό λησμονήσεις.
Σταύρος Βαβούρης
( Στή μνήμη του )
Από το σημερινό αφιέρωμα λείπει, νομίζω, η φωνή του Κωστή Μοσκώφ, ενός ανθρώπου που πλησίασε με πηγαία αγάπη και οξυδέρκεια και τους μεν και τους δε, και μας χάρισε δυο σπουδαίες κι αξεπέραστες, μέχρι στιγμής, ανθολογίες της Αραβικής ποίησης πρώτα, και της Εβραικής ποίησης, λίγα χρόνια μετά.
Ας τον θυμηθούμε μία μέρα σαν αυτή -θα τον πονούσαν, σίγουρα, τα διαλαμβανόμενα στον κόσμο-, δέκα χρόνια μετά τον θάνατό του, με εκείνους τους αξέχαστους στίχους του
“τα δελφίνια πήραν από πίσω το φεγγάρι
τραγουδούνε πάνω στις κορφές των καταρτιών…”
Κύριε, βόηθα να θυμόμαστε
πώς έγινε τούτο το φονικό•
την αρπαγή το δόλο την ιδιοτέλεια,
το στέγνωμα της αγάπης•
Κύριε, βόηθα να τα ξεριζώσουμε…
Γ. Σεφέρης, «Σαλαμίνα της Κύπρος»
(Ημερολόγιο Καταστρώματος, Β’)
Έχει αφιερωμα στο διαδύκτιο για τη Γάζα
Γράψε και συ κάτι
Γράψε για τα σκοτωμένα παιδιά
για τις μάνες που σπαράζουν
για τους πατεράδες
που κοιτούν με απόγνωση
Γράψε και συ κάτι
Τα δαμε κι αλλού
Στη Γιουγκοσλαβία, στο Αφχανιστάν
Στο Λίβανο
και κάπου ακόμη
και θα τα ξαναδούμε
και τώρα ακόμα που γράφουμε
ξέρουμε πως θα τα ξαναδούμε
Ξέρω πως
Ελπίζεις ότι αυτή τη φορά
θα ακουστούμε μακρύτερα
Ελπίζεις
ότι αυτή τη φορά δεν θα διαλυθούμε
μετά τους βομβαρδισμούς
Γι αυτό επιμένεις
Γράψε και συ κάτι
Αφού δεν μπορείς ν’ αυτοπυρποληθείς
για ένα σου ιδανικό
Αφού δεν μπορείς να κυνδινέψεις
για τον συνάνθρωπο σου
Έχει διαμαρτυρία στο διαδύκτιο
Μ ακούς
Έχει διαμαρτυρία
Κι αρχίζω και διερωτούμαι τι θα πει διαμαρτυρία
Τι θα πει μπλοκ
Γράψε και συ κάτι
Μ ακούς
Ερειπιώνες των λυγμών
που η αλήθεια των σοφών δεν αποτρέπει
μήτε ο φόβος του Θεού κι η Νέμεση
μηδέ των χαμερπών οι εκεχειρίες .
Ντυμένος ελευθερωτής ο χάροντας
κατηφορίζει τα κορμιά στον πόνο .
Θερίζει της ζωής τα όνειρα
και τις αυλές του κόσμου αλωνίζει.
΄Ηλιε ,
πάρε στα χέρια τούτη τη Γκουέρνικα
και ρίξε τη φωτιά επί αδίκων
Να αναπαυτούν της μνήμης οι ολοφυρμοί
κι η πληγωμένη τρυφεράδα που γονάτισε
σε ανεπίδοτες ευχές και προσευχές .
Ήλιε , πάρε στα χέρια τούτη τη Γκουέρνικα .
θελω να ξυπνησω ενα πρωι και να εχουν ολοι ξυπνησει
Kαλημέρα Νικολέττα!
Κάποιοι στίχοι:
“Είμαι αυτή η φωνή που ενοχλεί τελευταία τον ύπνο σου…
“Σου επιστρέφω αυτά που δάνεισες, ξύπνα…”
“Η ζωή με στέλνει, σου χρωστάει λέει…”
Γιατί δεν ανοίγεις τα μάτια;
Στριφογυρνάς και προσπαθείς να κοιμηθείς και πάλι,
να με αγνοήσεις,
να βυθιστείς στον κόσμο σου με συντροφιά τις σκιές σου.
“Ξύπνα κορίτσι μου, δεν είναι κανείς εδώ, μόνο εγώ”
Εγώ που μάζευα τα κομμάτια σου όταν έσπαγες
Εγώ που σε σήκωνα όταν έπεφτες
Εγώ που σε ζέσταινα όταν πάγωνες
Εγώ που σκούπιζα τα δάκρυα όταν σ’έκαναν να κλαις
οι σκιές σου, τα φαντάσματά σου.
“Ξύπνα κορίτσι μου, εγώ σου άναψα το φως”
Un poème pour Gaza – Ένα ποίημα για τη Γάζα
Chers amis,
Nous sommes nombreux, je suppose, à être révoltés par ce qui est en train de se passer à Gaza. Le massacre de la population, des hommes, des femmes et des enfants, les tirs contre des écoles, contre les équipements culturels, contre des établissements construits ou gérés par des associations humanitaires ou des organismes internationaux, l’impossibilité pour les journalistes et pour les services de secours de faire leur travail… l’inégalité flagrante des forces en présence qui ne devrait pas permettre de parler de guerre, la faiblesse des réactions diplomatiques, le fait qu’aucune sanction ne soit envisagée… Et je suppose que nous sommes nombreux à nous sentir nous seulement révoltés mais aussi impuissants. Poètes nous ne pouvons pas faire grand-chose d’autre que de prendre la parole et témoigner. Qu’au moins nous ne restions pas silencieux. Je m’associe à la poétesse syrienne Maram al Masri pour vous inviter à participer à une campagne poétique « Un poème pour Gaza ». Réunissons le maximum de poèmes (dans nos différentes langues). Si nous pouvons, nous les traduirons. Nous pourrons peut-être même les publier. Au moins, nous pourrons commencer par les diffuser par internet.
A très bientôt,
Amitiés,
Francis Combes
Αγαπητοί φίλοι,
Είμαστε, υποθέτω, πολυάριθμοι όσοι νιώθουμε εξεγερμένοι από τα γεγονότα που αυτή τη στιγμή λαμβάνουν χώρα στη Γάζα. Η εξολόθρευση του πληθυσμού, ανδρών, γυναικών και παιδιών, τα τυφλά χτυπήματα εναντίον σχολείων, εναντίον πολιτισμικών μονάδων, εναντίον κτιρίων ανθρωπιστικών οργανώσεων και διεθνών οργανισμών, η απαγόρευση σε δημοσιογράφους και σε υπηρεσίες παροχής πρώτων βοηθειών να κάνουν τη δουλειά τους… η καταφανής ανισότητα ανάμεσα στις αντίπαλες δυνάμεις που δεν μας επιτρέπουν επʼ ουδενί λόγο να μιλάμε για πόλεμο, η αδυναμία των διπλωματικών αντιδράσεων, το γεγονός ότι καμιά κύρωση δεν προβλέπεται για το ισραηλινό κράτος… Και υποθέτω πως είμαστε πολυάριθμοι όσοι νιώθουμε εξεγερμένοι ακριβώς επειδή νιώθουμε τόσο αδύναμοι να αντιδράσουμε. Ως ποιητές δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά πράγματα. Μπορούμε ωστόσο να πάρουμε το λόγο, να χρησιμοποιήσουμε τη γλώσσα μας και να καταθέσουμε τη μαρτυρία μας. Τουλάχιστον ας μιλήσουμε, ας μην μείνουμε σιωπηλοί. Ενώνω τη φωνή μου μʼ εκείνην της Σύριας ποιήτριας Maram al Masri, για να σας προσκαλέσουμε να συμμετάσχετε στην ποιητική καμπάνια « Ένα ποίημα για την Γάζα ». Ας συγκεντρώσουμε όσο περισσότερα ποιήματα γίνεται (ο καθένας στη δική του γλώσσα). Αν μπορούμε ας τα μεταφράσουμε. Θα μπορούσαμε ενδεχομένως και να τα δημοσιεύσουμε. Έστω όμως ας αρχίσουμε να τα διανείμουμε μέσω του Internet.
Φιλικά,
Francis Combes
Κι όμως
σφάζουν
και θα σφάζουν
και μετά την “ανάρτηση ποιημάτων διαμαρτυρίας”
Ας μη μείνουμε μόνο στους διαδικτυακούς λυγμούς! Ας μη μείνουμε μόνοι και κλαίοντες μόνο!
Mήπως Μύ-ς παραγνωρίζετε την δυνητικά εξεγερτική – και τόσο απομακρυσμένη από τα δημοσιογραφικά στιχουργήματα των ημερών- πρόταση των ανωτέρω ποιημάτων; Η υπογραμμισμένη απο τη Σοφία Κολοτούρου άρνηση των ποiητών του Ποιείν να παραμείνουν σιωπηλοί (“εδώ και περισσότερο από 2 χρόνια”) oταν η κοινωνική πραγματικότητα ζέει συνιστά για μένα μια ελπίδα με -αφανέρωτες, ίσως, για την ώρα- πρακτικές προεκτάσεις.
Chers amis,
Nous sommes nombreux, je suppose, à être révoltés par ce qui est en train de se passer à Gaza. Le massacre de la population, des hommes, des femmes et des enfants, les tirs contre des écoles, contre les équipements culturels, contre des établissements construits ou gérés par des associations humanitaires ou des organismes internationaux, lʼimpossibilité pour les journalistes et pour les services de secours de faire leur travail… lʼinégalité flagrante des forces en présence qui ne devrait pas permettre de parler de guerre, la faiblesse des réactions diplomatiques, le fait quʼaucune sanction ne soit envisagée… Et je suppose que nous sommes nombreux à nous sentir nous seulement révoltés mais aussi impuissants.
Poètes nous ne pouvons pas faire grand-chose dʼautre que de prendre la parole et témoigner. Quʼau moins nous ne restions pas silencieux.
Je mʼassocie à la poétesse syrienne Maram al Masri pour vous inviter à participer à une campagne poétique « Un poème pour Gaza ». Réunissons le maximum de poèmes (dans nos différentes langues). Si nous pouvons, nous les traduirons. Nous pourrons peut-être même les publier. Au moins, nous pourrons commencer par les diffuser par internet.
A très bientôt
Amitiés
Francis Combes
(Le Temps des Cerises)
____________________________________________________________________
Cari amici,
Siamo numerosi, suppongo, a essere disgustati da ciò che si sta succedendo a Gaza. Il massacro della popolazione, degli uomini, delle donne e dei bambini, i tiri contro scuole, contro le attrezzature culturali, contro stabilimenti costruiti o gestiti da associazioni umanitarie o delle istituzioni internazionali, l’impossibilità per i giornalisti e per i servizi di soccorso di fare il loro lavoro… la disuguaglianza evidente delle forze in campo che non dovrebbe permettere di parlare di guerra, la debolezza delle reazioni diplomatiche, il fatto che nessuna sanzione sia prevista… E suppongo che siamo numerosi a sentirci non solo disgustati ma anche impotenti. Noi poeti non possiamo fare molto altro che prendere la parola e testimoniare. Che almeno non restiamo zitti. Mi associo alla poetessa siriana Maram Al Masri per invitarvi a partecipare ad una campagna poetica “una poesia per Gaza”. Riuniamo il maggior numero di poesie (nelle nostre varie lingue). Potendo, le tradurremo. Potremo forse anche pubblicarle. Almeno, possiamo cominciare a diffonderle per Internet.
A molto presto
Amicizia
Francis Combes
(Le Temps des Cerises)
__________________________________________________
Casa della poesia aderisce all’appello di Francis e di Maram e invita tutti i poeti del proprio circuito a partecipare.
Και θα ρωτήσετε λοιπόν γιατί η ποίησή σου
δεν μας μιλά για φιλαράκια κι όνειρα
για τα μεγάλα της πατρίδας σου ηφαίστεια;
Ελάτε να δείτε το αίμα στους δρόμους.
Ελάτε να δείτε
το αίμα στους δρόμους,
ελάτε να δείτε το αίμα
στούς δρόμους.
(Pablo Neruda, explico algunas cosas, δεύερη γραφή:Αλ.Αλεξανδρου)
*η μετάφραση ελεύθερη δικαιωμάτων
Ολόκληρο το ποιήμα του Neruda, απο το οποίο το απόσπασμα του προηγούμενου post βρίσκεται στο link:
http://heliotropio.blogspot.com/2008/12/pablo-neruda.html
To ίδιο ποιήμα χρησιμοποίησε ο Harold Pinder στην τελετή απονομής του Nobel, σαν το κορυφαίο παγκόσμια ποιήμα που περιγράφει τον βομβαρδισμό αμάχων.
Τα σχετικά αποσπασματα και links θα βρείτε στο
http://heliotropio.blogspot.com
Αυγά και κακαρίσματα
του Κώστα Γεωργουσόπουλου, αναδημοσίευση απο εφημερίδα Τα Νέα, 10/1/09
ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ ΠΟΥ ΘΟΛΩΝΕΙ Ο ΝΟΥΣ ΜΑΣ, ΟΠΩΣ ΤΟ
ΥΠΕΘΕΣΕ Ο ΠΟΙΗΤΗΣ, ΔΕΝ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΜΕ ΤΗ
ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΤΟΥ, ΝΑ ΜΝΗΜΟΝΕΥΣΟΥΜΕ ΔΙΟΝΥΣΙΟ
ΣΟΛΩΜΟ Ή ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ
Καταφερόμαστε, συχνά χλευαστικά, εναντίον των λεγόμενων πνευματικών ανθρώπων ή αλλιώς της πνευματικής ηγεσίας, εναντίον των διανοούμενων, ότι τάχα σιωπούν, ότι τάχα έχουν βολευτεί, ότι τάχα έχουν αφομοιωθεί με το σύστημα και πάει λέγοντας. Και τι ζητάμε; Δηλώσεις, διακηρύξεις, καταδίκες ή συμμετοχές σε πορείες ή σε κατεβατά υπογραφών. Τόσο ώστε εκ των προτέρων ξέρει πια κανείς σε ποια ομάδα πίεσης ή διαμαρτυρίας αναμένεται να συνταχτεί κάποιος συγγραφέας, καλλιτέχνης, επιστήμονας ή πανεπιστημιακός. Λες και οι διανοούμενοι είναι διαφορετικού ποιού πολίτες, δεν έχουν τα ίδια συνταγματικά και πολιτικά δικαιώματα με τον κάθε ένα Έλληνα ψηφοφόρο, λες και η γνώμη τους για τα κοινά δεν εκφράζεται επί ίσοις όροις με την ανωνυμία της μυστικής ψήφου.
Όταν πριν από εβδομήντα τόσα χρόνια ο Ιωάννης Συκουτρής οδηγήθηκε στην αυτοκτονία μέσα στην οργανωμένη χλαλοή των συντεταγμένων και διατεταγμένων «διαμαρτυριών» εκδορέων και κουλουροπωλών για την έκδοση από την Ακαδημία Αθηνών των απόψεών του και της μετάφρασής του τού «Συμποσίου» του Πλάτωνος, τότε σύσσωμος ο Τύπος καυτηρίαζε (και ορθότατα) τη συκοφαντική και κατευθυνόμενη εκστρατεία εναντίον του.
Τι ζητούσε τότε ο Κοινός Νους; Τεκμηριωμένες και υπεύθυνες επιστημονικές, αν υπήρχαν, αντιρρήσεις στις θέσεις που υποστήριζε ο μεγαλύτερος μετά τον Κοραή Έλληνας (και Ευρωπαίος;) φιλόλογος. Ζητούσε ο Κοινός Νους έργω και όχι ρητορικώ λόγω αντιπαράθεση.
Τώρα που όλοι από τα πλασματικά τηλεοπτικά μπαλκόνια κοινωνιολογούν, ρητορεύουν, αναλύουν, συνθέτουν και ασύστολα φλυαρούν, απαιτούν με σηκωμένο το δάχτυλο, ως βασιλικοί επίτροποι στρατοδικείου, από τους πνευματικούς εργάτες να τους μιμηθούν, να βγουν στο μεϊντάνι με πλακάτ και ντουντούκες, με υπογραφές καταλογάδην να πάρουν θέση.
Κι αν τους ακούσει κανείς ευπώλητος συγγραφέας πολυσέλιδου τούβλου αυτομάτως χρίεται πνευματικός ταγός και συνειδητός πολίτης που γνοιάζεται για τα κοινά; Και αν τους ακούσει το τηλεοπτικό διάττον αστεράκι που καμώνεται τον ηθοποιό στα άθλια σιριαλιστικά εξαμβλώματα μόνο με τη συμμετοχή του στην πορεία και τη συγκαταρίθμησή του στο μανιφέστο των υπογραφών μετατρέπεται αυτοδικαίως σε ενεργό, υπεύθυνο διανοούμενο;
Δεν είναι το έργο που κάνει τον συγγραφέα, τον καλλιτέχνη, τον επιστήμονα πνευματικό εργάτη και με το έργο του δεν καταξιώνεται ως πολίτης στων ιδεών την πόλη; Και για να πούμε τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη, πότε από αρχαιοτάτων χρόνων και στον τόπον αυτό αλλά και στην οικουμένη ακούστηκε και δίδαξε και νουθέτησε όπως θα έπρεπε το έργο των δημιουργών;
Όταν ο Αισχύλος στους «Πέρσες» προειδοποιούσε τους Αθηναίους πως αν αλαζονευτούν και αυθαιρετήσουν η Δημοκρατία τους θα καταλυθεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που κατέρρευσε το επηρμένο καθεστώς του Ξέρξη, όταν ο Ευριπίδης στην «Ιφιγένεια την εν Αυλίδι» χλεύαζε όλους τους αρχολίπαρους ήρωες της μυθολογίας πως για να δικαιολογήσουν και εξαγιάσουν το πλιάτσικο χρειάζονταν τη θυσία ενός δεκαεξάχρονου αθώου παιδιού, ποιος τους άκουγε και τους πρόσεχε και ποιος διόρθωνε με ταπεινότητα τα λάθη του. Αντίθετα πέθαναν αυτοεξόριστοι, σχεδόν αποδιωγμένοι.
Όταν ο Διονύσιος Σολωμός στον «Ύμνον» βροντοφώναζε «αν μισούνται ανάμεσό τους δεν τους πρέπει ελευθεριά» οι μπαλκονάτοι του καιρού και του καιρού μας τού ζητούσαν τα ρέστα γιατί δεν ζώστηκε τ΄ άρματα να πολεμήσει με τον Μπότσαρη για να τον κυνηγάει ο Μαυροκορδάτος. Όταν ο Μιλτιάδης Χουρμούζης σχεδόν προφητικά και προγραμματικά με την εγκαθίδρυση του νέου ελληνικού κράτους σατίριζε καταλυτικά ό,τι ακόμη και σήμερα μας ταλανίζει και μας εκτροχιάζει (τον τυχοδιωκτισμό, το ρουσφέτι, το δημοσιοϋπαλληλικό ραχατλίκι, τον τζόγο, τον εύκολο και εκβιαστικό πλουτισμό και τον ευρωπαϊκό μαϊμουδισμό) του στήναμε καρτέρι να τον δολοφονήσουμε έξω από τη Βουλή και τον υποχρεώναμε να εγκαταλείψει την ελεύθερη (;) Ελλάδα και να βρει καταφύγιο στη Σουλτανική Τουρκία!!
Όταν ο Μιλτιάδης Καρύδης προοικονομούσε σχεδόν με το καρμπόν τις δωροληψίες, τα γλειψίματα και τις τούμπες των «Υποψηφίων Βουλευτών» του καιρού του και όταν ανήγε σε θεσμό και ιερό επάγγελμα τα τυχερά παιχνίδια και τα λαχεία στην «Κοινωνία των Αθηνών», αυτόν τον μεγάλο άγιο της Δημοσιογραφίας μας τον στέλναμε το εν τρίτο της ζωής του στα κάτεργα. Όταν ο Ραγκαβής γελοιοποιούσε στο έργο του «Του Κουτρούλη ο γάμος» τα πολιτικά κόμματα που παίρναν το όνομά τους από τις ξένες δυνάμεις που τα πριμοδοτούσαν (Ρωσικό, Γαλλικό, Αγγλικό!!) κι όταν για να καταξιωθεί κανείς έστω και αγράμματος αλλά ματσωμένος ράφτης κοινωνικά αρκούσε δωροδοκώντας τον Τύπο να εμφανίζεται συνεχώς σε περιόδους κυβερνητικού ανασχηματισμού ως υπουργήσιμος, κι όταν ο Καπετανάκης στον «Γενικό Γραμματέα» αποκάλυπτε τη φαυλότητα της διοίκησης, τις συμφωνίες κάτω από το τραπέζι υπουργών με εργολάβους δημοσίων έργων και τα συνοικέσια συμφερόντων, τον πρώτο τον συκοφαντούσαμε ως συντηρητικό, τον δεύτερο τον αναγκάσαμε να γίνει σιτέμπορος στην Οδησσό!!
Χρειαζόταν να βάλουν την υπογραφή τους σε μαζικά μανιφέστα διαμαρτυρίας ή να κάνουν δηλώσεις εφήμερες προς εντυπωσιασμό ο Θεοτοκάς, ο Τερζάκης, ο Καραγάτσης, ο Τάσος Αθανασιάδης, ο Σκαρίμπας όταν στα έργα τους βάζουν βαθύ το νυστέρι στη μεγαλοαστική και μικροαστική Ελλάδα του Μεσοπολέμου; Προσέθεσε τίποτε παραπάνω στη συμβολή του ο Βάρναλης βάζοντας την υπογραφή του σε εφήμερα διαγγέλματα όταν έχει γράψει τους «Σκλάβους πολιορκημένους» και τους «Δικτάτορες»; Τον «Λαό των Μουνούχων» και την «Αληθινή απολογία του Σωκράτη»;
Ο Σεφέρης ήταν ο «Κουμουτσάκος» του μεταξικού καθεστώτος και ο υπερήφανος συντάκτης της ανακοίνωσης για την έναρξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου την πρωία της 28ης Οκτωβρίου αλλά και ο τραγικός και μονήρης πατριώτης της πασίγνωστης «Δήλωσης» εναντίον της χούντας. Αλλά κι αν αυτά έλειπαν η ιστορία των ιδεών και της τέχνης τον έχει απαθανατίσει εκτός των άλλων για το πλέον πολιτικό ποίημα της μεταπολεμικής Ελλάδας, τον «Τελευταίο σταθμό», εκεί που μιλάει για «τις μαραγκιασμένες ψυχές από τις δημόσιες αμαρτίες» που έρχονταν καραβιές από την ασφάλεια της Αιγύπτου στην αντιστασιακή Ελλάδα με μόνο ομολογημένο κατάπτυστο σκοπό «να καρπωθούν το αίμα των άλλων».
Όταν την εποχή του Εμφυλίου ζητήθηκε από το περιοδικό «Νέα Εστία» μια δήλωση του Εγγονόπουλου, εκείνος απάντησε με ένα τραγικό ποίημα όπου «δηλώνει» πως σε τραγικές στιγμές εμφύλιου σπαραγμού οποιαδήποτε πράξη είναι σαν να γράφεται στην πίσω μεριά «αγγελτηρίων θανάτου».
Όσο ζούσε ο Μανόλης Αναγνωστάκης και πριν εισέλθει στη λαλέουσα σιωπή του τα τελευταία πριν από το θάνατό του χρόνια είχε υπογράψει πολλές μαζί με άλλους διαμαρτυρίες. Ποιος τις θυμάται. Εκκωφαντική ήταν η σιωπή του και αιώνια η διαμαρτυρία του όταν οι έφηβοι μαζεύονται και διαβάζουν φωναχτά εξήντα τόσα χρόνια μετά τον «Χάρη».
Άλλα παιδιά
Δεν είναι παιδιά
μεγάλοι σβώλοι, μπάλες
χωμάτινες στην πλαγιά
που κατρακυλάνε
παιδιά δεν είναι
κραυγές είναι άφωνες
αγκαλιές χωρίς χέρια
που μας ακούνε
δεν είναι παιδιά
εικόνες λίγων λεπτών
μιας οχιάς κοινότητας
που μας κοιτάνε
Τα μάτια κλείσε!
Κλείσε τα μάτια
μη και μας δούνε
χείλια που τρέμουν
δάχτυλα που φάρμακα
ψάχνουν στις πέτρες
μάτια, κεφάλια
κόκκινα στο πάτωμα
ζωή φωνάζουν
Ακούς μωρέ;
Μπορείς νακούσεις τα μπαλόνια;
μπαλόνια είναι
κίτρινα πανεβαίνουν
τον ήλιο να μεγαλώσουν
να τα χωρέσει
Mahmoud Darwish
Nel 2002, in settembre, in occasione di Napolipoesia, avevamo invitato Mahmoud Darwish, grande poeta e voce del popolo palestinese.
L’invito, dopo molte traversie e per ragioni facilmente immaginabili, non andò a buon fine.
Decidemmo allora di leggere comunque nel corso della manifestazione, il testo che Darwish ci aveva inviato, e che era stato tradotto in italiano sulle pagine de “Le Monde Diplomatique” allegato a “il manifesto”.
Quella che vi proponiamo è la registrazione audio di quella lettura.
Sono trascorsi diversi anni, ma la tragedia è sempre la stessa.
Anche questo è un modo di partecipare, di manifestare, di ricordare tutte le vittime innocenti, e anche Darwish, recentemente scomparso.
Ci auguriamo che la poesia “arma fragile e potente” possa colpire i vostri cuori.
Per ascoltare e leggere il testo di Mahmoud Darwish “Stato d’assedio”:
http://www.casadellapoesia.org/
La voce recitante è di Enzo Salomone
I musicisti: Maurizio Carbone, Carmela Cardone, Marco Cinque, Mauro Di Domenico, Ferdinando Gandolfi, Riccardo Morpurgo, Martin O’Loughlin.
La manifestazione: Napolipoesia 2002, 13/14/15 Settembre 2002, Castel Nuovo – Maschio Angioino, Napoli
Vi preghiamo di far circolare questa mail.
Un abbraccio solidale
Raffaella Marzano & Sergio Iagulli
Casa della poesia
http://www.e-poema.eu./poem.php?id=97&pid=17
Μαχμούντ Νταρουίς στα ελληνικά.
Πολλή γεναία η προσπάθειά σας . Εύγε !
Περιμένουμε τις συμμετοχές σας!!!
Τα ποιήματα θα δημοσιευθούν μαζί με ποιήματα ποιητών από διάφορες χώρες
από τις εκδόσεις “Le Temps des Cerises” που διευθύνει ο φίλος Francis Combes
στο Παρίσι. Το γενικό συντονισμό έχει η φίλη Maram al-Asri.
Τα ποιήματα προς το παρόν θα δημοσιευθούν στην αρχική τους γλώσσα για να μην επιβραδύνει την έκδοση του συλλογικού τόμου η επιμέλεια της μετάφρασης. Το αφιέρωμα που ξεκίνησε πρώτο-χρονικά-το “ποιείν” θα συνεχίσει να εμπλουτίζεται ενόψιν της συλλογικής έκδοσης στο Παρίσι.
“ΙΔΙΑΤΕΡΗ” Η ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΣΑΣ. ΣΤΕΛΝΩ ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΓΑΖΑ
Παλαιστίνη(ς) αιδώ(ς)
Κόκκαλα γυμνά και αίμα Εδώ
Δάκρυα και θλίψη Εδώ
Φωνές παιδικές και λυγμός Εδώ
Κόκκινο κρασί κακοχυμένο Εδώ
Μυρωδιά εμετική Εδώ
Γύμνια ψυχής Εδώ
Αδικία θανάτου Εδώ
Ποια ντροπή Εδώ
Παλαιστίνη(ς) αιδώ(ς)
ΚΑΛΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ
Αγαπητέ Σωτήρη και συνεργάτες,
επειδή βλέπω να παραμένει ανοιχτή η πρόσκληση για “ένα ποίημα για τη Γάζα”, αισθάνομαι την υποχρέωση να σας εφιστήσω την προσοχή στον άμεσο κίνδυνο να αποδειχθούν πλείστα όσα εξ αυτών out of time, με δεδομένες τις συνεχείς αποκαλύψεις για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκ μέρους της Χαμάς και δη εναντίον ομοεθνών τους, όταν μέσα στον πυρετό των μαχών έφθασαν αναίσχυντα ακόμη και σε δολοφονίες παλαιστινίων, επειδή αυτοί ανήκαν στη Φατάχ και ήταν υπέρ ενός διαλόγου με τους ισραηλινούς, όπως, άλλωστε, και ο Πρόεδρός τους, Αμπού Αμπάς.
Δεν έχουμε, δυστυχώς, παρά να περιμένουμε τον αναθεωρημένο αριθμό των νεκρών από τους ισραηλινούς, και να περιορίσουμε ή να προσαρμόσουμε αναλόγως την συγγραφή ποιημάτων “για τη Γάζα”.
Αγαπητέ κ. Λυκοτραφίτη,
τα παιδιά μπορεί να τα σκοτώνει κάποιος για οποιονδήποτε λόγο;
Όσο σκοτώνονται παιδιά τα ποιήματα θα γράφονται…και δυστυχώς θα παραμένουν επίκαιρα…
ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΙΒΑΔΑΣ – Η ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΕΝΟΣ ΠΟΙΗΤΗ
Τα ποιήματα δεν είναι τίποτα άλλο από μνημεία ανθρωπισμού, και ο ποιητής δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας ανθρωπιστής δίχως όρια.
Όλα όσα παρατηρούμε να συμβαίνουν τελευταία τριγύρω μας, πολιτικές αναταράξεις, επεισόδια, διαδηλώσεις, και άλλα, είναι το ξεχείλισμα μιας κοινωνίας που μονίμως υποφέρει και θα συνεχίσει βεβαίως να υποφέρει γιατί είναι πολύ καλά εκπαιδευμένη να κορυφώνει την αντίδρασή της στην καταπίεση με τον τρόπο που βλέπουμε – ποτέ αλλιώς. Είναι μία (παγκόσμια) κοινωνία δυστυχής και κατατρεγμένη. Επ’ αυτού πώς μπορεί να βοηθήσει ένας ποιητής;
Μα η δουλειά του ποιητή είναι ακριβώς αυτή και αυτή υποτίθεται πως ανέκαθεν εξασκεί – ο ποιητής δεν χρειάζεται να κάνει κάτι παραπάνω για την (εφήμερη) αυτήν περίσταση. Η κοινωνία αν ξαφνικά θυμηθεί πως μπορεί να δεχθεί την ποιητική συνδρομή δεν έχει παρά να χρησιμοποιήσει την Ποίηση που ήδη υπάρχει.
Κάπου, εκεί, που ο αναγνώστης πρέπει να την βρει, αν την έχει πραγματικά ανάγκη.
Αυτή είναι λοιπόν η πραγματική συμμετοχή. Μία απτή απόδειξη Ενότητας.
Όσο για το πόσο ο ποιητής μπορεί, ακόμη και εν μέσω όλων αυτών των ταραχών, δημόσια (στο διαδίκτυο, στα έντυπα, κτλ) να εκφραστεί, είναι ένα άλλο ζήτημα εξίσου ζοφερό μα αναμενόμενο.
Πώς μπορούν οι ειδήσεις ενός ποιητή να κυκλοφορήσουν μέσα σε αυτό που αποκαλείται επικαιρότητα, εάν δεν είναι -ως γνωστό και ταριχευμένο- κάμποσο αριστερός, κάμποσο οξύθυμος, κάμποσο φτηνός;
Είναι πραγματικά δύσκολο. Στο διαδίκτυο τα αριστερόστροφα sites δεν σε ανέχονται, τα δεξιόστροφα σε θεωρούν παλαβό, τα περιοδικά δεν διαταράζουν γιατί υπόκεινται εκεί που τα ίδια γνωρίζουν. Οι εφημερίδες…
Τα πράγματα λοιπόν συνεχίζουν και θα συνεχίζουν γιατί αυτό ξέρουν να κάνουν – με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που η κοινωνία (και όχι η ποίηση) θα εξακολουθεί να κινείται, παρότι ταυτόχρονα, παράλληλα με την ποίηση, και η ποίηση (όχι η κοινωνία) θα εξακολουθεί να λειτουργεί σαν καρδιά της
“μισό μισό το πτώμα μας
το χώμα μας ολόκληρο κοσμεί”
To δικό μου γραφτό έκλεισε έτσι λαμβάνοντας υπόψη τα λόγια του αγαπητού κυρίου Λυκοτραφίτη, προτού γραφτούν.
Ο θάνατος των αθώων δε δικαιολογείται με κανέναν τρόπο. Εξηγείται από την επιμονή του ανθρώπου. Δεν εκχωρεί.
Με κάρφωσε η εμμονή με τʼ αμείλικτα νύχια της, να φτιάξω λέξεις για τη φρίκη.
Μα η φρίκη στέκει πιο πάνω απʼ τη λέξη
Κι ο ποιητής στέκει γυμνός..
Μες στις παλινωδίες των καιρών
χάσκουν εντός μου κραταιές οι αντιστάσεις
γδέρνουν με νύχιʼ ακονισμένα απʼ τη σιωπή
το σκληρό κέλυφος
της ηττημένης σκέψης μου.
Το σάπιο σώμα μου
κείται βουβό
κι από τα μάτια του στάζει η πίκρα
γιʼ αυτά που αντίκρισαν
ακούσιοι μάρτυρες
καιρών απάτη ενδεδυμένων
Και το μετέωρο βλέμμα μου
εκκρεμές πόνου ανίδωτου
Και το βουβό μου κρώξιμο
ζυμάρι ατελές
σε χέρια τρύπια
απʼ το νίπτειν
Για πόσο ακόμη;
Ακούστε φίλοι: ο θάνατος είτε απ’ αυτό που μπορούμε να ονομάσουμε έγκλημα, είτε από μία χείρα βοήθειας είναι στην πραγματικότητα ίδιος. Δεν αφορά σε ΤΙΠΟΤΑ τα πριν αυτού, αφορά μόνον σε σχέση με εμάς. Το βουβό σημάδι που αφήνει μέσα μας.
Είμαστε υπέρ του ή εναντίον του;
Ποία η δημιουργική δέσμεση;
Σκεφτείτε λοιπόν, για ποιον λόγο μπορεί ο θάνατος να αξίζει ή να σημαίνει κάτι. Γιατί μπορεί και τίποτα να μην σημαίνει. Ειδικά μάλιστα αν γράφεται στο χαρτί. Αν είναι τουαλέτας θα έχει ορισμένη απτή χρησιμότητα, αν είναι άλλο, ώρα καλή και αέρα στα πανιά μας. Θα ήθελα να γράψω περισότερα μα υστερώ λόγω εκτεταμένης πόσης.
Όλα αυτά και άλλα πολλά μπορούν διεξοδικά να ελεγχούν με ηρεμία και καταδίκη της πατριδογνωσίας. Για να αποκατασταθεί κάτι θα πρέπει πρώτα να έχει χαλάσει. Υπάρχουν λοιπόν παραπάνω από 3-4 ποιητές αυτήν την στιγμή στην Ελλάδα;
Χαιρετώ άπαντες.
Να είστε καλά.
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς διανοούμενος για να παράγει τέχνη, να είναι ποιητής κανείς σημαίνει επίσης η σάρκα του να είναι ο κόσμος ”όλος”.
Παραθέτω ένα μέτριο μεροκάματο, χθεσινοβραδινό,
με πόνο ψυχής. . .. . . . . . . . ..
Εαυτόματε πιλότε πέφτουν βόμβες
διάσκορπα πολυτελείς, υψίστης ασφαλείας.
Ο ήλιος του μίσους στο καλοκαίρι απάνω βασιλεύει.
Ασήμαντη λεπτομέρεια ο πλανήτης και οι ζωές μας.
Χαοτικές ενέργειες υφαίνουν τις οθόνες των αόρατων ψηφίων.
Στάζουν αίμα ζεστό και τεμαχισμένα σκότη.
Οι ευθύνες μας περιστρέφονται καθημερνά γύρω απο τον θάνατό τους.
Κουράστηκα να υποφέρω τις ελπίδες μιάς μακρινής ελπίδας.
Μαρτυρούμε τους αδικημένους διώκτες,
περιμένοντας το πώς στο τέλος της αδηφαγίας
κάτω απ’ τ’ απάνθρωπα συντρίμμια των αξιοπρεπέστερων φυγάδων.
Εαυτόματε πιλότε χτυπάς σε πόρτες υπόγειες
διάπλατα ανοιχτές στο πουθενά.
Σε σκαλοπάτια του αέρος περπατάς
κατηφορίζοντας στου μηδενός τον ψόφιο άνεμο.
Εαυτόματε πιλότε, μέσ’ απο το βλέμμα σου
συνάντησα την άβυσσο.
Αυτός ο αιώνας δεν θα προλάβει να αλλάξει.
Εμφύλιος στο Δίστομο 1944
(τι Δίστομο τι Γάζα)
Ανάσκελα κατά τον θεό
η απόγνωση
ανάσκελα οι σκοτωμένοι
κι η δυνατότητα του ανθρώπου
ανάσκελα
χέρια ανοιχτά μυαλών χυμένων
νεκρή προσευχή
άμαχη μαθές
τι με ρούχα καθημερινά και ζαλωμένο ένα μωρό στον θάνατο
τον κύριο πώς να πείσεις
πως τον εχθρό του μάχεσαι;
Άνθρωπος
ο μάχιμος
κι οι άμαχοι ανθρώποι
κι οι σκοτωμένοι επίσης –
θα τʼ άκουγαν τʼ αηδόνια
ακούνε πολυβόλα
μες στο λυκόφως
η γνώση του φιλιού τους άξαφνα μες στη φωτιά,
όι μάνα χωρισμός
γδούπος βαρύς στη γης – πανάλαφρος πιο πέρα
του μωρού
η μπότα ακούγεται χαριστική πα στο κρανίο τρυφερά
αυτή τη μουσική ακούνε πια
μονάχα οι έμψυχοι
τη δυνατότητα αυτή
μονάχα αυτοί
θα τʼ άκουγαν τʼ αηδόνια
ανάσκελα οι σκοτωμένοι
κι η δυνατότητα του ανθρώπου
ανάσκελα
του ανθρώπου
μια δυνατότητα ο εμφύλιος είναι
και η φυλή επίσης σαν θʼ άκουγαν μαζί τʼ αηδόνια
ακούνε πολυβόλα
τη μπότα τους οι άλλοι τρυφερά ακούν –
όι μάνα χωρισμός
εμφύλιος στο Δίστομο του Θεριστή
η μουσική χωρίζεται…
πια στον εμφύλιο έχει θεατές
και κλητικούς της μάνας
άμαχους ποιητές κι ασπάρακτους
που, όι μάνα όι μάνα, στην απόγνωση
που Δίστομος ο άνθρωπος
κύριε δεν τʼ αγγίζουν
σε ʼσε απευθυνόμενοι
πίνοντας τα μυαλά τους
ενώ τʼ αηδόνια κελαηδούν – θʼ ακούγαμε τʼ αηδόνια.
Η τραγωδία πολλάκις σε επανάληψη, ανθρώπων μωρία εστί!