Ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης απαγγέλει τρία ποιήματα (Ατένιση θησαυρού,Σκόρπια φύλλα, Άσκηση μεταφορών) από ηχογράφηση του 1984 για την ΕΡΑ. Μουσική σύνθεση Βασίλης Ριζιώτης.
Ατένιση θησαυρού
Ο πεθαμένος άνθρωπος είν’ ένας λίθος πολύτιμος,
το ζώο τον κατέχει σαν κοιτά τον αφέντη του,
δίχως τη δύναμη να μιλήσει βυθισμένο στη σιωπή,
στο δάσος το μεγάλο που ευωδιάζει χαρά.
Εκείνο που ελπίζουμε δεν είναι ν’ αποκτήσουμε
το θησαυρό που λαχταράμε στ’ αντίκρισμά του,
αρκεί και μόνο η ματιά για τον περίπατο,
των ψυχών έξω από τις κάμαρες.
Ο δρόμος όπου χαιρετιόμαστε μοσκοβολά,
από τις βλαστικές ουσίες του δάσους που στάζουν,
ρυθμικά ανθίζοντας έξω απ’ τα όργανα,
αιώρες του έρωτος κρεμαστές απ’ τα κλώνια.
Τα πρόσωπα ξαπλώνουν εκεί κι ονειρεύονται,
ξεχνώντας των σκοτεινών σωμάτων την αριθμητική,
μπορούν και διακρίνουν την πολύτιμη ποιότητα
του λίθου, με τα μάτια τ’ άγρυπνα του νου.
(1952)
Από τη συλλογή Ποιήματα (Παλαιοντολογικά) (1988)
Σκόρπια Φύλλα
Σκόρπια φύλλα του φθινόπωρου
οι αγρότες για τη σπορά περιμέναν βροχή
ο άνεμος κλωθογύριζε ανοίγοντας τα επουράνια
“ποια οδό ακολουθούν τα κίτρινα φύλλα που πέφτουν;”
αντίθετο δρόμο παίρνοντας ο απόστολος των εθνών
από Nεαπόλεως της νυν Kαβάλας
Προς Θεσσαλονικείς A΄ Eπιστολής το ανάγνωσμα
ου θέλω υμάς αγνοείν περί των κεκοιμημένων
ίνα μη λυπήσθε καθώς και οι λοιποί
ψηλό σαν τηλόπτης φάρος το καμπαναριό
καμπύλ’ ανοίγματα προς όλα τα σημεία του ορίζοντα
ότι είναι και δεν είναι σειρά συμπτώσεων
στο περιβόλι τάφοι με σταυρούς
κατάντικρυ η φωτιά κατάτρωγε το καράβι
πέθανε η πολυαγαπημένη μάννα του
έξ’ απ’ την ξύλινη θύρα καθόταν και περίμενε το κορίτσι
όπως κάθονται απάνω στ’ άνθη οι πεταλούδες
μια ωραία πεταλούδα κι’ έν’ άδειο γραμματοκιβώτιο
ενώ οι πόρτες ήταν κλειστές
νύχτα ερχόταν και τον έβρισκε
στον μυχό του κόλπου όπου εκβάλλει η ενδοχώρα
στο αναπεπταμένο πέλαγος που κατάπιε τον πατέρα
όταν δε μπόρεσε να καταλάβει τις κινήσεις του γιου του
ότι το πένθος σημαίνει νίκη και τρανή χαρά
έρχεται να φορτώσει σιτάρι στην αποβάθρα
και σχολιάζουν το θέαμα οι γνωστικοί
ερμηνευτές του ζωντανού ονείρου δακτυλοδεικτούν
πίσω ταφόπετρες με μάτια το χωριό
με αναστήματα υψηλά πλούσια βλάστηση το σκιάζει
ανάμεσα στις υπερκείμενες στέγες των φυλλωμάτων
και στους υπόρροφους θάμνους ανέρπει μνήμη
αφωσίωσις και πίστη θερμή ο κισσός
όπως ακριβώς ήσουν και ήταν
κάτω από την επιφάνεια κάνοντας βουτιά
όπου τα πλοία του Mαρδονίου εναυάγησαν
αλλά ξέρουμε ασφαλώς πως ο θησαυρός διεσώθη
στις θαλασσοσπηλιές όπου οι φώκες μοιρολογούν
στου αγιώνυμου Όρους τους βράχους τους κρυσταλλώδεις
αρωγή σε όποιον τεκταίνεται μεγάλα και πολλά
τον ήλιο που βυθά στη λεκάνη της μάννας του
και θρηνούν όσοι τον πίστεψαν γιατί σβύνει
άλλη δυνατότητα προσφέροντας εκ των υγρών εγκάτων
να μας πας στην ξενητειά
να μας πας στα πέρα μέρη
φύσα θάλασσα πλατειά
φύσ’ αγέρι, φύσ’ αγέρι.
(1958)
Από τη συλλογή Ανακομιδή (1961)
ΈΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΏ, ΜΙΑ ΕΠΙΣΉΜΑΝΣΗ ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΑΡΆΚΛΗΣΗ
Ευχαριστώ το Translatum
http://www.translatum.gr/forum/index.php/topic,6785.0.html
για τα κείμενα του Ν.Γ.Πεντζίκη, μιας και τα ποιητικά του βιβλία δεν υπάρχουν πλέον στην αγορά.
Το διαδίκτυο σώζει τελικώς ό,τι αποβάλλει η αγορά! (ίσως γι αυτό οι “αγοραίοι” να το μισούν θανάσιμα…)
Παρακαλώ τους επιμελητές του translatum, ή κάποιον από τους φίλους αναγνώστες να προσθέσει τους στίχους του τρίτου ποιήματος “Άσκηση μεταφορών” που λείπει από το σημερινό μας φύλλο.
Σας ευχαριστώ κι εγώ για τα καλά σας λόγια. Μου δίνουν μεγάλη δύναμη για τη συνέχιση της ανθολόγησης των ποιητών της Θεσσαλονίκης – και γνωρίζετε καλά πόσο δύσκολο είναι το έργο αυτό, κυρίως γιατί τα βιβλία των ποιητών είναι δυσεύρετα.
Αυτή τη στιγμή βρίσκομαι στη Μυτιλήνη για διακοπές, οπότε δεν μπορώ να βρω το ποίημα «Άσκηση μεταφορών». Σας υπόσχομαι, όμως, ότι θα το αναζητήσω και θα το δημοσιεύσω αμέσως μόλις γυρίσω στη Θεσσαλονίκη.
Κάνω μια εργασία πάνω στο ποίημα Τοπογραφία. Είμαι φοιτητρια φιλολογίας στο ΑΠΘ. Αν γνωρίζεται για το συγκεκριμένο ποίημα οποιαδήποτε σχόλια θα με βοηθούσε πολύ. Ευχαριστώ πολύ.
Δεσποινίς Μαβίδου, πριν εργαστείτε πάνω στο ποίημα “Τοπογραφία” θα σας συμβούλευα να εντρυφίσετε πρώτα στο “Η γυναίκα που προπονείται στο κολύμπημα” -ποίημα με το οποίο ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης εμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα το 1935 με το ψευδώνυμο Σταυράκιος Κοσμάς, στο περιοδικό “Το 3ο μάτι”, 1η Οκτωβρίου 1935. Αυτά. Καλό σας βράδυ.
Θα ήθελα να σας απαντήσω κύριε Κώστα Ρεούση, ομολογώντας ότι δεν θα ήθελα να εντρυφήσω στο ποίημα που ζήτησα βοήθεια. Ο χρόνος μου είναι ελάχιστος. Αυτό που θέλω να παρουσιάσω τον Θεσσαλονικιό Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη μέσα από το ποίημα του Τοπογραφία. Θέλω να προσπαθήσω να το προσεγγίσω και η εργασία μου να είναι όσο γίνεται αξιοπρεπής. Το τελευταίο διάστημα διάβασα όσα περισσότερο μπόρεσα για τον ποιητή και το έργο του μέσα από άρθρα και τα βιβλία του. Το να εντρυφήσεις σε ένα έργο ή να πλησιάσεις την προσωπικότητα ενός δημιουργού είναι υπόθεση πολλών χρόνων και αν το καταφέρεις ποτέ. Μια ολόκληρη ζωή να προσπαθεις και πάντα κάτι νέο ανακαλύπτεις. Και κάτι τελευταίο είμαι πάνω από πενήντα χρονών αν και φοιτήτρια. Τέλος πάντων, αυτά, και αν δεν θέλετε να βοηθήσετε δεν χρειάζεται να μπαίνετε στον κόπο να απαντάτε…
Καλή σας Χρονιά, κυρία Μαβίδου. Κι εγώ 45 είμαι. Η βοήθειά μου έγκειται στο ξεκίνημα του ποιητή/συγγραφέα που μελετάτε για την εργασία σας. Την αρχή του νήματος σας προτείνω. Αν δεν το αντιλαμβάνεστε, μάλλον σερβιρισμένα, μασημένα, φαγωμένα, χωνεμένα κι ό,τι ακολουθεί τα ζητάτε τα πράγματα. Να είστε καλά, κι εύχομαι το καλύτερο για την εργασία σας και τη χειροκροτούσα αποδοχή/υποδοχή του καθηγητή/καθηγήτριά σας που θα την υποβάλετε. Φιλικά σας απαντώ, φιλικότατα. Καλό σας ξημέρωμα.