Σωτήρης Παστάκας, San Francisco International Poetry Festival, 26 -29 Ιουλίου 2007

«Είδα τα καλύτερα μυαλά της γενιάς μου χαλασμένα από την ποίηση», άρχισε το χαιρετισμό του ο Λώρενς Φερλινγκέτι κηρύσσοντας την έναρξη του φεστιβάλ στο σοκάκι του Τζακ Κέρουακ. Ποιητές από όλο τον κόσμο, επίσημοι καλεσμένοι, ντόπιοι ποιητές όλοι μας χαμογελάσαμε κι όλοι μας χειροκροτήσαμε: η ατμόσφαιρα ήταν τουλάχιστον παιγνιώδης, η τελετή έναρξης γινόταν κάτω από την απλωμένη μπουγάδα του τρίτου ορόφου πάνω από τα κεφάλια μας…Φανταστείτε το κλασικό συρματόσκοινο των νοικοκυρών σε ένα οποιοδήποτε καντούνι της Κέρκυρας ή σ΄ ένα τυφλό βίκολο στη Νάπολη, και το Σαν Φραντσίσκο μοιάζει και με την Κέρκυρα και με τη Νάπολη και με τη Νίκαια, “Bagdad by the bay” είναι η κοροϊδευτική του ονομασία από τους συντηρητικούς Αμερικάνους…μόνο που εδώ η μπουγάδα ήταν απλωμένη όπως σε όλες τις χώρες του κόσμου, αλλά το σύρμα πήγαινε από το μπαρ «Βεζούβιο» στο Βιβλιοπωλείο Σίτυ Λάιτς, μια και η υπαίθρια τελετή λάμβανε χώρα στο Τζακ Κέρουακ Άλεη το σοκάκι δηλαδή που χωρίζει αυτά τα δύο μυθικά μέρη για τους λάτρεις των μπητ…

Χειροκροτήσαμε και γελάσαμε, αλλά κοιταχτήκαμε και μεταξύ μας ο Σινάν Γκούτζεβιτς από την Κροατία, η Μαράμ αλ-Μάσρι από τη Συρία, ο Φράνσις Κόμπ από τη Γαλλία, ο Αλμπέρτο Μάζαλα από τη Σαρδηνία, η Κάρμεν Γιάνεζ από την Ισπανία (αφού έχει αποκηρύξει την πατρίδα της τη Χιλή μετά τους βασανιστήρια της από τη χούντα του Πινοσέ) κι όλοι οι άλλοι που κάθονταν πιο πίσω…Ήταν μόλις η έναρξη είπαμε, αλλά η ομάδα είχε δεθεί, είχαμε αποκτήσει οικειότητα, κάναμε βόλτες μαζί, τρώγαμε μαζί, κοιμόμασταν όλοι μαζί στο ξενοδοχείο REX, όπου είχε κοιμηθεί κι ο Ντάσιελ Χάμετ, πολλές στάρλετς του βωβού σινεμά και ροκστάρς αργότερα,.. κι εμείς κάπως έτσι αισθανόμασταν στ΄ αλήθεια: πώς να μην αισθάνεσαι ροκστάρ όταν η ποίηση, η όποια ποίηση που έγραψες σε ταξιδεύει τόσο μακριά και βλέπεις την φιλοξενία και τον θαυμασμό του κόσμου απέναντι στο έργο σου και το πρόσωπό σου…Δεν θα ξεχάσω τα γέλια μέχρι δακρύων του ογδοντάχρονου έλληνα-κωνσταντινοπουλίτη που ταξιδεύαμε μαζί από την Αθήνα μέχρι τη Φιλαδέλφεια, όπου άλλαξα αεροπλάνο. Μου είπε πως επέστρεφαν μαζί με τη γυναίκα του από τον μήνα διακοπών τους στην Ελλάδα, από τη Σκιάθο συγκεκριμένα που είχαν επιλέξει για φέτος, κι όταν με ρώτησε αμέσως μετά εγώ που πάω, έσκασε κυριολεκτικά στα γέλια. Σκουντούσε μάλιστα και τη σύζυγό του στο διπλανό κάθισμα, δείχνοντάς της με το δάκτυλο την αφεντομουτσουνάρα μου, η οποία γελούσε επίσης τρανταχτά, «ότι με πληρώνουν για να διαβάσω ποιήματα». Ακόμη κι όταν κατεβαίναμε από το αεροπλάνο συνέχισε να με ρωτάει αν στο σακ-βουαγιάζ κουβαλούσα ποιήματα, «ποιήματα και σώβρακα» του απάντησα. «Είναι όλοι τους τρελοί εκεί στο Σαν Φραντσίσκο», ήταν τα αποχαιρετιστήρια λόγια του.
Νάμαστε λοιπόν εκεί από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα να μας αποκαλεί «Τρελούς» ο πατριάρχης των μπητ κι εμείς όχι μόνο να γελάμε αλλά και να τον χειροκροτούμε…πρώτος-πρώτος ο Τζακ Χίρσμαν που πήρε αμέσως μετά το λόγο ως εν ενεργεία poet laureate της πόλης του ΣΦ, ψυχή και διοργανωτής όλης αυτής της ατέλειωτης ποιητικής φιέστας που εξελίχθηκε πράγματι στους δρόμους του Νορθ Μπητς, ανάμεσα στο Σίτυ Λάιτς, το Καφέ Τριέστε, το Μπητ Μουσείο και τις δημόσιες βιβλιοθήκες της πόλης.

Ο Τζακ Χίρσμαν τα έδωσε όλα στην ποίηση: αν δεν είχε ακούσει σε ηλικία 19 ετών τον Ντύλαν Τόμας να απαγγέλει για τελευταία φορά στο «Σίνε 16» στο Χάρλεμ, θα ήταν ακόμη καθηγητής συγκριτικής φιλολογίας στο UCLA, (όπου για ένα μικρό διάστημα είχε μαθητή του τον Τζιμ Μόρισον), και δεν θα είχε εγκαταλείψει την Ακαδημαϊκή του καριέρα και δεν θα περνούσε το υπόλοιπο της ζωής του σε ένα δωμάτιο 15 τετραγωνικών μέτρων κάνοντας χρήση κοινόχρηστης τουαλέτας δυο ορόφους πιο κάτω…
Η Μαράμ είδε την ποίηση να την απογυμνώνει, να χάνει εξαιτίας της σύζυγο, τρία παιδιά κι ένα αστικό σπίτι σε καλό προάστιο των Παρισίων… μετά το διαζύγιο φιλοξενούμενη από δω κι από κει σε γιουθ χόστελς και γέφυρες του Σηκουάνα…
Ο Αλμπέρτο Μάζαλα δεν θα χρειαζόταν να δανειστεί χρήματα για τον τοκετό του Τζορντάνο Μπρούνο από την πανέμορφη και νεότατη Τρίτη γυναίκα του τη Φαμπιόλα…
Η Άγγι Φαλκ δεύτερη σύζυγος του Τζακ, αν δεν υπήρχε η ποίηση θα ήταν μια ακόμη επιτυχημένη και πλούσια επιχειρηματίας στην πατρίδα της τη Σουηδία…
Αυτή ήταν η επιτυχία του Τζακ Χίρσμαν: το ό,τι συγκέντρωσε μια αρμάδα ποιητών αυστηρώς «κόπυ λεφτ», αφήνοντας απέξω τους ποιητές που διεκδικούν και υπογράφουν πανάκριβα copyright…Η εύθυμη αρμάδα μας (όπως μας αποκάλεσε ο γάλλος Φρανσίς Κομπ σε πρόσφατο ποίημά του) είχε και τις επίσημες στιγμές της μια και ο Τζακ κατάφερε να πείσει και να συγκεντρώσει χρήματα από τον Δήμαρχο της Πόλης, έναν παίδαρο ούτε σαράντα χρονών ψηλό και πανέμορφο που μας συνόδευε πάντα, γεύματα στο Δημαρχείο της πόλης, ένα ολόκληρο μαύρο γυαλιστερό πουλμανάκι για τις μεταφορές μας στην πόλη…κονκάρδες, διπλώματα, αφίσες και αυτόγραφα, εκατοντάδες αυτόγραφα για τους φίλους της Δημοτικής Βιβλιοθήκης του ΣΦ…
Στο αεροπλάνο της επιστροφής είχα όλο τον χρόνο να σκεφτώ και πάλι τα λόγια του Φερλινγκέτι και την παράγνωσή του και τι επίπτωση είχε η ποίηση πάνω στ΄ αστραφτερό μυαλό της νεότητάς μου…Σίγουρα θα ήμουν καλλίτερος γιατρός, μπορεί να γινόμουνα και καθηγητής Ψυχιατρικής στη Ρώμη, ποιος ξέρει, θα παντρευόμουν ίσως μια διαφορετική γυναίκα ή τουλάχιστον θα έκανα περισσότερο ευτυχισμένη τη σύζυγό μου, θα είχα πολλούς περισσότερους φίλους και μεγαλύτερης οικονομικής εμβέλειας απ΄ ότι έχω τώρα…ένα καλλίτερο σπίτι, μεγαλύτερο λογαριασμό στην τράπεζα, μπορεί μάλιστα να είχα και σκάφος…
Αν δεν ασχολιόμουν με την ποίηση, θα είχα σίγουρα λιγότερους εχθρούς, γιατί κι εγώ θα ήμουν πιο φιλάνθρωπος, δεν θα ήμουν τόσο πια κακός, μοχθηρός και ζηλιάρης…Η ποίηση με έκανε δύστροπο κι εγωιστή…Θα ήμουν ίσως καλλίτερος πατέρας, θα αγαπούσα περισσότερο τη μάνα μου και τον πατέρα
Γιατί η ποίηση μπορεί να σε κάνει αθάνατο όπως λέει κι ο αγαπημένος Τάσος Λειβαδίτης, αλλά από τη στιγμή που γράφεις τον πρώτο στίχο ξέρεις πως θα αρχίσεις να πεθαίνεις κάθε μέρα.
Ο ποιητής μπορεί να ερωτευθεί και μάλιστα ερωτεύεται πολύ συχνά κι ακόμη πιο εύκολα ξε-ερωτεύεται, αλλά η ποίηση τον κάνει σιγά-σιγά να αγαπάει μόνον τον εαυτό του…(και τη γάτα του).

(Πλανόδιον #43, Δεκέμβριος 2007)

Happy Birthday Jack!!!