Σωτήρης Παστάκας, Ενύπνιον Παραλογοτέχνου

(Περιοδικό “Πλανόδιον” #42, Ιούνιος 2007)

«Μόνο οι παραλογοτέχνες μιλάνε για κυκλώματα», λέει ο Γιάννης Κοντός στο «& 7» νούμερο 273 της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας στις 11/2/2007 στη Σταυρούλα Παπασπύρου. Το Microsoft Word αναγνωρίζει αμέσως τα κυκλώματα, αλλά κτυπάει κόκκινο στη λέξη παρα…μη! Κτύπησε ήδη κόκκινο δυο φορές παρόλο που το πρόσθεσα στο λεξικό. Θα δοκιμάσω άλλη μία: τις τελευταίες νύχτες ξυπνάω κάθιδρος από το μόνιμο πλέον εφιάλτη πως έχω στήσει το δικό μου κύκλωμα, και με ζώνουν τα φίδια. Ανακαλύπτω μέσα από αυτό το καταραμένο όνειρο, πως ενδόμυχη επιθυμία μου, και ο διακαής μου πόθος από παιδί ακόμα, δεν ήταν να γράφω ποιήματα, και μάλιστα καλά ποιήματα, αλλά να στήνω κυκλώματα…Σε ξεγέλασα, άτιμο Word!
Όχι. Ο εφιάλτης μου δεν είναι αυτός. Ο εφιάλτης μου είναι πως είμαι παραλογοτέχνης. Κοκκίνισε!!! Όπως κοκκινίζω κι εγώ ολόκληρος, ρόδο πορφυρό και ρόδο άλικο της χαμένης μου παρθενίας. Το είπα, και κοκκίνισε ολόκληρο! Τι να είναι άραγε αυτό που με κάνει να κοκκινίζω σαν να μου βάζει η μάνα μου κόκκινο πιπέρι στη γλώσσα, που είναι χειρότερο από βρισιά, πολύ χειρότερο από το κύκλωμα και τα κυκλώματα και τον κυκλοδίωκτο ήλιο στις αμμουδιές του Ομήρου;

Πρέπει να είναι κάτι πολύ άσχημο, σαν τις πρόστυχες λέξεις, όταν ακόμα υπήρχαν στη ζωή μας για ένα πολύ σύντομο διάστημα, και λέξεις που τις λέγαν μόνο οι μεγάλοι: στην καραπουτσακλάρα μου, ας πούμε, ή το μουνί της Χάιδως. Εκείνες τις λέξεις που όλοι μας τις ακούγαμε αλλά δεν μπορούσαμε να τις πούμε…και δεν τις βρίσκαμε ούτε στα λεξικά, όπως συμβαίνει και τώρα με τον επεξεργαστή κειμένου για τον οποίον είναι άγνωστες οι παραπάνω λέξεις.
Επειδή έτυχε να μιλήσω κι εγώ εναντίον των κυκλωμάτων στο ποδόσφαιρο από εφηβική ηλικία, χουλιγκάνος στα νιάτα μου μικρής αλλά ένδοξης όπως είναι ένδοξες όλες οι μικρές ποδοσφαιρικές ομάδες, της Αθλητικής Ένωσης Λάρισας, έχω την εντύπωση πως είμαι παραλογοτέχνης σύμφωνα με τον ορισμό του κ. Κοντού.
Έτυχε επίσης να μιλήσω για κυκλώματα τη διάρκεια της στρατιωτικής μου θητείας. Για κυκλώματα στο Πανεπιστήμιο και το καθηγητικό κατεστημένο όταν ήμουνα φοιτητής. Για κυκλώματα στο Υπουργείο Υγείας, σαν αιτούμενος Αγροτικό, κι έπειτα ειδικότητα. Πάλι μίλησα για κυκλώματα στο ΙΚΑ, όταν το 1998 προσπάθησα να διοριστώ σαν Ψυχίατρος σε ένα οποιοδήποτε Υποκατάστημα στο λεκανοπέδιο και μου είπαν πως η «ταρίφα» τότε ήταν ενάμιση εκατομμύριο δραχμές. Τυχερός λόγω ειδικότητος, φτωχής και ταπεινής, γιατί αν ήμουν καρδιολόγος ή γυναικολόγος θα έπρεπε να πληρώσω πέντε κι επτάμιση εκατομμύρια δραχμές…Για αυτό βλέπω εφιάλτες τελευταία: με ένα τέτοιο παρελθόν, πώς να μην είσαι και να μην αισθάνεσαι παραλογοτέχνης…όταν της πάσης φύσεως κυκλώματα τα έζησες στο πετσί σου…
Κάτι τόσο άσχημο και πρόστυχο ίσως που δεν το βρίσκεις ούτε στα λεξικά και τις εγκυκλοπαίδειες. Αναζητώντας έναν ορισμό του παραλογοτέχνη στο διαδίκτυο η μόνη αναφορά που ανακάλυψα ήταν του Δημοσθένη Κούρτοβικ, από το αντιλεξικό της ελληνικής χρηστομάθειας και σας την παραθέτω: «Παραλογοτεχνία
Παραλογοτεχνία είναι το αστυνομικό μυθιστόρημα, το αισθηματικό μυθιστόρημα, το
ιστορικό μυθιστόρημα, το κατασκοπευτικό μυθιστόρημα, η επιστημονική φαντασία, το πολιτικό θρίλερ, η πορνογραφία, το ευθυμογράφημα, το αφήγημα τρόμου και μυστηρίου. Αν υπάρχει και κάποιο άλλο είδος που αρέσει και συγκινεί, να είστε βέβαιοι ότι ανήκει και αυτό στην παραλογοτεχνία»
Θα μου πείτε πως αυτός είναι ο ορισμός της παραλογοτεχνίας κι όχι του παραλογοτέχνη, και δεν μπορώ να μην συμφωνήσω μαζί σας. Για να δούμε λοιπόν τι βρήκαμε στη Wikipedia, την ανοικτή εγκυκλοπαίδεια:
Παραλογοτεχνία
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Jump to: navigation, search
Ο όρος παραλογοτεχνία χρησιμοποιείται, κυρίως από τους επίσημους λογοτεχνικούς κύκλους, για να περιγράψει ορισμένα είδη λογοτεχνίας που απευθύνονται κυρίως στο πλατύ κοινό και, ορισμένες φορές, δεν έχουν ιδιαίτερες αξιώσεις από πλευράς ποιότητας, μα στοχεύουν κυρίως στην μαζική κατανάλωση.
Ως παραλογοτεχνία κατά καιρούς έχουν χαρακτηριστεί το αστυνομικό μυθιστόρημα, η επιστημονική φαντασία, τα κόμικς, τα western και οι αισθηματικές ιστορίες, χωρίς αυτός ο χαρακτηρισμός να εμποδίσει ορισμένα από αυτά τα είδη να καθιερωθούν ως “σοβαρή” λογοτεχνία και να αναδείξουν αξιόλογους συγγραφείς και έργα. Ο όρος επομένως έχει επικρατήσει περισσότερο ως αρνητικός προσδιορισμός παρά ως σημαίνον χαρακτηρισμός του λογοτεχνικού έργου και των διαστάσεών του, καθώς φαίνεται από την ιστορία έργων που στην εμφάνισή τους χαρακτηρίστικαν ως “παραλογοτεχνικά” αλλά τελικώς έγιναν αποδεκτά ως κατάκτηση της ελληνικής γλώσσας ή της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Παραλογοτεχνία λοιπόν, είναι ένας αρνητικός (έως υβριστικός) προσδιορισμός, για τα έργα των άλλων όσων δεν είναι στο οικείο μας λογοτεχνικό περιβάλλον, και δεν αποτελούν μέλη μιας λογοτεχνικής συντροφιάς.

Το άρθρο της επισημαίνει πως «χρειάζεται επεξεργασία» και δεν κρίνεται ακόμη ικανοποιητικό ως ορισμός για την παραλογοτεχνία, αλλά μας δίνει μια πρώτη αναφορά σʼ αυτή την αποκρουστική μορφή του «παραλογοτέχνη» (πάλι κοκκίνισα ολόκληρος!), αποκαλώντας τον ως τον αποκλεισμένο των κυκλωμάτων, κι εδώ έρχεται σαν αντικατοπτρισμός να κάτσει ο αφορισμός του Γιάννη Κοντού πως «όσοι μιλάνε για κυκλώματα είναι παραλογοτέχνες».
Το λογικό δίλλημα είναι πως ή υπάρχουν κυκλώματα ή δεν υπάρχουν παραλογοτέχνες, αφού ο ένας προσδιορισμός αντικρούει τον άλλον. Ή πως υπάρχουν μόνο παραλογοτέχνες και δεν υπάρχουν κυκλώματα, και οι παραλογοτέχνες είναι ένα είδος που δεν είναι του είδους του Γιάννη Κοντού…
Είχα θέσει το ερώτημα σε φίλους που χαρακτηρίζονται από την ευφράδειά τους αλλά και πάλι δεν έτυχα κάποιας ικανοποιητικής απάντησης. Κάτι ψελλίσματα…παραλογοτέχνης είναι αυτός που δεν έχει συνείδηση της τέχνης του, αυτός δηλαδή που με ένα πληκτρολόγιο ή μια κόλλα χαρτί πιστεύει πως κάνει λογοτεχνία, οι κυρίες με τα διπλά ονόματα και οι μαμάδες των βορείων προαστίων, οι κύριοι που θεωρούν τους εαυτούς τους «ομότεχνους» του Ελύτη και του Σεφέρη, όλοι εκείνοι και εκείνες που πιστεύουν πως η «ποίηση είναι μόνο μία»…πορτοκαλάδα στο ψυγείο (και φυσικά μία είναι μόνο η δικιά τους…)
Σας ευχαριστούμε κ. Κοντέ που κάνατε πιο ενδιαφέροντες τους ύπνους μας. Οι εφιάλτες είναι η μόνη έκπληξη που μας έχει απομείνει…