Βιβλιοπωλείο Ιανός Τα πίσω από τη βιτρίνα
Υποτίθεται πως ο Ιανός ήρθε δυναμικά από τη Θεσσαλονίκη, επιδιώκοντας να καθιερώσει νέα ήθη στο χώρο των βιβλιοπωλείων. Νέα ήθη ως προς τη συνάντηση των βιβλιόφιλων με συγγραφείς και καλλιτέχνες στον άνετο χώρο καφετέριας μετά της σχετικής βαβούρας και γιγαντοοθόνης. Νέα ήθη και πολύ γκλάμορ, από τις προθήκες και το σύστημα συρόμενων βιβλιοθηκών μέχρι τα πουφ, για το άνετο φυλλομέτρημα ενός Νταν Μπράουν και άλλων χαλαρωτικών μπεστ σέλερ, πάντοτε η τελευταία λέξη της μόδας, χωρίς καμιά παλαιότερη και απηρχαιωμένη έκδοση να φιλοξενείται στο κατάστημα. Και ακόμη, ως φαίνεται, νέα ήθη ως προς τη μεταχείριση των βιβλιοϋπαλλήλων. Κατάργηση του δεσμευτικού οκταώρου και κατά τη βούληση των εργοδοτών παράταση, όσο κρατούν οι συναντήσεις της καφετέριας. Ακύρωση του περιοριστικού πενθημέρου, με το εβδομαδιαίο ρεπό κυλιόμενο, συχνά πυκνά να χάνεται. Νέα ήθη και μάλλον απάνθρωπες συνθήκες εργασίας, από τα αφανισθέντα διαλείμματα για τις λιγότερο ή περισσότερο στοιχειώδεις ανάγκες μέχρι την απουσία καθισμάτων, πόσο μάλλον πουφ, για κάποια ανάπαυλα.
Αν δώσουμε μάλιστα βάση στις καταγγελίες των εργαζομένων, ο τρόπος πρόσληψής τους δείχνει πολύ προωθημένος. Με την ανάμειξη του Κ.Ε.Κ. Γαλατσίου και εταιρείας με την επωνυμία «Επαγγελματική κατάρτιση ΑΕ», εξασφαλίστηκε το αναγκαίο εργατικό δυναμικό από εκπαιδευόμενους, που υποτίθεται πως παρακολουθούσαν πρόγραμμα θεωρητικής κατάρτισης και πρακτικής άσκησης, οπότε και αμείβονταν αναλόγως. Από αυτούς τους ασκούμενους φορτοεκφορτωτές, που επιστρατεύτηκαν τον Δεκέμβριο, ώστε το βιβλιοπωλείο να ανοίξει τις πύλες του την περίοδο των εορτών, μερικοί μόνο προσελήφθησαν, αν και γενικότερα οι προσλήψεις κωλυσιεργούν. Στις καταγγελίες των εργαζομένων του Βιβλιοπωλείου, προστίθεται η αγανάκτηση του Συλλόγου Υπαλλήλων Βιβλίου – Χάρτου, θεωρώντας σκάνδαλο ακόμη και την ύπαρξη παρόμοιων προγραμμάτων, που συνδράμουν τους επιχειρηματίες να στήνουν τις “αλυσίδες” τους. Παρόμοια νέα ήθη στο χώρο του βιβλίου δημιουργούν ανησυχία αλλά και απορία όταν έρχονται από επαγγελματίες όπως ο Νίκος Καρατζάς, ταυτισμένος με το λογοτεχνικό του στέκι στην Θεσσαλονίκη. Από την άλλη, τα καινούργια βιβλιοπωλεία πολύ απασχόλησαν τις δημοσιογραφικές γραφίδες, όχι όμως και οι καταγγελλόμενες παραβάσεις, με εξαίρεση δημοσίευμα στην εφημερίδα το «ΠΡΙΝ», που κάνει λόγο για το διπλό πρόσωπο του Ιανού. Να θυμίσουμε σχετικά πως ο ύπατος θεός του ιταλικού πανθέου, παριστάμενος διπρόσωπος, ήταν και ο θεός πάσης ενάρξεως, εξ ου και ο μήνας Ιανουάριος. Ίσως, λοιπόν, να πρέπει να αναμένουμε την έναρξη μίας εποχής νέων ηθών και ως προς το βιβλίο, που μεταλλάσσεται από πολιτισμικό αγαθό σε αμιγώς καταναλωτικό προϊόν, και ως προς τις εργασιακές σχέσεις, που τοποθετούνται σε καινούργιο πλαίσιο, πλήρους μεν υποχωρητικότητας εκ μέρους των εργαζομένων αλλά λουστραρισμένης με Κ.Ε.Κ., Ι.Ε.Κ. και λοιπά αρκτικόλεκτα ευρωπαϊκώς ευλογούμενα. Τέλος, λάβαμε από τον κ. Γιάννη Κοντό την κάτωθι επιστολή:
Αγαπητή «Εποχή»
Με πολλή απογοήτευση διαπίστωσα ότι ο εκλεκτός και εγνωσμένων πολιτικών ευαισθησιών σκηνοθέτης, σεναριογράφος και ζωγράφος Κυριάκος Κατζουράκης (όπως άλλωστε και το καλό περιοδικό «Γαλέρα», παλαιότερα) επέλεξε (;) το βιβλιοπωλείο «Ιανός» ως χώρο έκθεσης της πρόσφατης (εξαιρετικής) εικαστικής δουλειάς του… Ελπίζω ειλικρινά ότι ο κ. Κατζουράκης απλώς έπεσε θύμα ελλιπούς πληροφόρησης και δεν επέλεξε συνειδητά το συγκεκριμένο χώρο για να παρουσιάσει τη δουλειά του. Με την προϋπόθεση, ασφαλώς, ότι οι σχετικές καταγγελίες αληθεύουν. Θα ήταν πράγματι κρίμα άνθρωπος του πολιτισμού, όπως ο κ. Κατζουράκης, να νομιμοποιεί με την παρουσία του αλυσίδες τέτοιου “πολιτισμού”…
Συντροφικά
Μ. Θ.
Εφημερίδα ΕΠΟΧΗ, Κυριακή 12 Μαρτίου 2006
Αν και δεν γνωρίζουμε ακόμη την ολοκληρωμένη απάντηση της άλλης πλευράς –κάποιες πρώτες απαντήσεις δόθηκαν από την πλευρά του Ιανού και του κ. Καρατζά-, οπότε και δεν μπορούμε να κρίνουμε αντικειμενικά, τα όσα αναφέρει το άρθρο είναι σοβαρά και πρέπει να προβληματίσουν, αν τελικά όντως ισχύουν. Να προβληματίσουν όμως κατά τη γνώμη μου μόνο αυτά που αφορούν τους εργαζόμενους και τα δεδουλευμένα. Ως προς όλα τα υπόλοιπα, δε συμφωνώ καθόλου.
Γιατί πρέπει οι παρουσιάσεις βιβλίων να γίνονται σε αποστειρωμένους χώρους; έτσι εξασφαλίζεται η ποιότητα της εκδήλωσης; Γιατί να κατακρίνουμε το γεγονός ότι οι βιβλιόφιλοι απέκτησαν ένα αξιοπρεπές στέκι, που σέβεται τον αναγνώστη; Σε ποιο άλλο μέρος γίνονται καθημερινώς πάσης φύσεως καλλιτεχνικές εκδηλώσεις και πολλές φορές για παιδιά; Γιατί πρέπει να θεωρείται αντιποιοτικό το γεγονός ότι μπορείς να καθίσεις σε ένα όμορφο χώρο, Σάββατο μεσημέρι, και να διαβάσεις την εφημερίδα ή το βιβλίο που μόλις αγόρασες από το ισόγειο, ακούγοντας Χατζιδάκι (προσωπική εμπειρία); Αυτά ως προς το πατάρι του Ιανού.
Ως προς το βιβλιοπωλείο, νομίζω ότι και πάλι αδικεί τον Ιανό ο υπογράφων το άρθρο της εφημερίδας, μιλώντας για ελλείψεις βιβλίων, προώθηση μπέστ σέλερς, ύπαρξη καθισμάτων πουφ και ανέσεων που παρέχει ο χώρος πχ ο χώρος που βρίσκονται τα βιβλία ποίησης (μια δύσκολη κατηγορία) είναι και ποσοτικά και ποιοτικά αντιπροσωπευτικός των ποιητών. Ασφαλώς και λείπουν ορισμένα ονόματα του χώρου, όμως σε καμία περίπτωση (και σε κανένα άλλο βιβλιοπωλείο από όσο γνωρίζω-ίσως ο Ελευθερουδάκης-) δεν υπάρχουν τόσοι τίτλοι ποιητικών βιβλίων. Και είναι παρήγορο και αξιέπαινο το γεγονός ότι βλέπεις παιδάκια με τους γονείς τους να περιφέρονται μέσα στο βιβλιοπωλείο και να κάθονται στα πουφ διαβάζοντας….
Πότε επιτέλους θα καταλάβουμε ότι μιζέρια και μειοψηφία δεν αποτελούν συνώνυμα της ποιότητας, αλλά εχθροί της;
Πότε επιτέλους θα καταλάβουμε ότι μιζέρια και μειοψηφία δεν αποτελούν συνώνυμα της ποιότητας, αλλά εχθροί της;
μας κατάπιε η άμμος που βάλαμε κάτω από το στρώμα για περισσότερη άνεση
Συμφωνώ με το κείμενο ως προς τη μεταχείριση των εργαζομένων στο εν λόγω βιβλιοπωλείο. Πέραν των θετικών πλευρών που υπάρχουν (καφέ και λοιπές διευκολύνσεις για τους πελάτες) με ανησυχεί η τυποποιημένη βιομηχανία παραγωγής μπεστ- σέλλερς και δήθεν “επιτυχημένων” συγγραφέων που υπηρετείται-μεταξύ άλλων- και από τον Ιανό στο πλαίσιο μιας οργανωμένης χειραγώγησης του κοινού από τα γνωστά κυκλώματα.Πρόσφατα μου έλεγε βιβλιοπώλης οτι τον επεσκέφθησαν γνωστοί” κατασκευαστές μπεστ- σέλλερς ” και τον ρώτησαν ποιά βιβλία πωλούνται περισσότερο. Δεν έκρυψαν τη δυσφορία τους όταν άκουσαν την απάντηση και “υπέδειξαν” τα “πολιτικώς ορθά.