`
Μάνος Ελευθερίου, ΓΙΑ ΠΟΙΑΝ ΙΘΑΚΗ ΜΟΥ ΜΙΛΑΣ

Για ποιάν Ιθάκη και ποιο τέρμα μου μιλάς.
Ό,τι ονειρεύτηκες ποτέ δεν το πουλάς.
Για ό,τι αγωνίστηκες θα τό ‘βρεις στα χαλάσματα.
Καινούργιος κόσμος θα ‘ναι μόνο τα φαντάσματα.

Πέτρες θα τρώμε και θα ζούμε σε σπηλιές.
Δεν θα υπάρχουνε πουλιά, μήτε φωλιές.
Θα υπάρχει μόνο μοναξιά, τρομοκρατία
και μια Ιθάκη βουλιαγμένη πολιτεία.

Θα ζεις με τέρατα, με ψάρια και ναυάγια,
Και μιας θρησκείας τους ανθρώπους της για σφάγια.
Δεν θα υπάρχει μήτε φως, μήτε σκοτάδι.
Αυτός ο κόσμος θα ‘ναι ίδιος με τον Άδη.

Ετοιμαζόταν από χρόνια το Κακό.
Κανείς δεν είδε κάτι το σημαδιακό.
Όσοι μιλούσανε σωστά τους κοροϊδεύανε.
Γίνανε στόχος των ληστών. Τους σημαδεύανε.

Κι εσύ μιλάς για μιαν Ιθάκη ουτοπία.
Κουφέτα γάμου, τα γαλάζια της τοπία.

Για την Ιθάκη έχει γράψει κι ο Καβάφης.
Εσύ τι θέλεις τους μπελάδες για να γράφεις.
Άστον Αυτόν, εκεί που ζει μαρμαρωμένος.
Για Επανάσταση μιλάς αν είσαι ξένος.
Γιατί Επανάσταση είν’ η Ιθάκη που ζητάς.
Για όσα χάρισες και πήρες και χρωστάς.

`
Ερμηνεύει ο Παντελής Θεοχαρίδης, συμμετέχουν η Αφροδίτη Μάνου και η Δανάη Καλογιάννη. Καλλιτεχνική επιμέλεια: Αντώνης Μποσκοϊτης, Artwork: Νατάσσα Χαραλαμπίδη.

`
ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ : ΓΙΑ ΝΑΡΘΟΥΝ
Ένα κερί αρκεί. Το φως του το αμυδρό
αρμόζει πιο καλά, θάναι πιο συμπαθές
σαν έρθουν της Aγάπης, σαν έρθουν η Σκιές.

Ένα κερί αρκεί. Η κάμαρη απόψι
να μη έχει φως πολύ. Μέσα στην ρέμβην όλως
και την υποβολή, και με το λίγο φως —

μέσα στην ρέμβην έτσι θα οραματισθώ
για νάρθουν της Aγάπης, για νάρθουν η Σκιές.

`

Με αφορμή τη συμπλήρωση 20 χρόνων δημιουργίας του συνθέτη σύγχρονης μουσικής Μάριου Ιωάννου Ηλία, η Κασσάνδρα Αλογοσκούφι επιχειρεί μια σειρά αισθητικών αναλύσεων του έργου του. Το παρόν, πρώτο μέρος, αναφέρεται στην όπερα «Βερτούμνους», η οποία πρωτοπαρουσιάστηκε στην κεντρική σκηνή της Μακεδονικής Όπερας και Μπαλέτου.
`

Όταν ένας συγγραφέας καλείται να περιγράψει με λέξεις ένα μουσικό κομμάτι, τότε είναι σαν να γίνεται απόπειρα προβολής ενός ζωγραφικού πίνακα στον άξονα της τυφλότητας ή σαν να μεταφέρουμε ένα μουσικό κομμάτι από το ηχόχρωμα των ακουστικών αισθήσεων στον επίπεδο άξονα της κωφότητας, που ωστόσο έχει κι αυτή την αφή της και την όρασή της και πασχίζει όπως μπορεί να καταλάβει με όλες τις υπόλοιπες αισθήσεις της το ερώτημα της ύπαρξης ή της μη ύπαρξης που της θέτει η μουσική ως Τέχνη.
Ή άλλοτε σαν να επιθυμούμε να ερμηνεύσουμε την κίνηση με στοιχεία της ακινησίας. Αλλά και αυτό, η Φυσική Επιστήμη μας απέδειξε ότι μπορεί να γίνει, αφού με τη θεωρία της σχετικότητας, είτε του Γαλιλαίου, είτε του Αϊνστάιν, τα φαινομενικά ανόμοια ή αντίθετα μπορούν να συσχετιστούν με κάποιον τρόπο, σαν δύο σημεία αναφοράς που το ένα σημειώνει το άλλο και που με κάποια αναλογία, μικρότερη ή λιγότερη, μπορούν να υπάρξουν σαν οντότητες στον χρόνο. Το ακίνητο προσδιορίζει το κινούμενο, αλλά και τα δύο μαζί συν-κινούμενα προσδιορίζουν το παράδοξο των διδύμων που κρατούν ένα ρολόι στο χέρι, αλλά στο τέλος το ένα γερνάει περισσότερο και το άλλο λιγότερο, ωστόσο και τα δύο γερνάνε.
Έτσι, λοιπόν, θα μπούμε σε διαδικασία ανάλυσης ενός έργου του συνθέτη σύγχρονης μουσικής Μάριου Ιωάννου Ηλία. Το έργο ονομάζεται «Βερτούμνους» και πρωτοπαρουσιάστηκε μουσικο-οπτικά στην κεντρική σκηνή της Μακεδονικής Όπερας και Μπαλέτου, στα Σκόπια, στο πλαίσιο της Μπιενάλε Νέων Δημιουργών BJCEM το 2009. Προσωπικά, δεν είχα συγκεντρωθεί στο όνομα του έργου, μου έκανε μια πρώτη εντύπωση, ωστόσο αφέθηκα να με ταξιδέψει το ίδιο το κομμάτι. Μελετώντας όμως το έργο το 2017, διαπίστωσα ότι το όνομα του κομματιού έγινε για τον νεαρό Μάριο ένα είδος ήχου που αφύπνισε την εγρήγορση και συνείδηση της ιδιοφυΐας του. Σε κάποια συνέντευξή του στα τηλεοπτικά μέσα, μας περιέγραφε πως μια νύχτα με βροχή και ενόσω εκείνος κοιμόταν, μία μοναδική σταγόνα εισήλθε από την κεραμοσκεπή του σπιτιού και από κει στο ξύλινο εσωτερικό της και από κει στην τσιμεντένια οροφή και στον σοβά και στο εσωτερικό της που ήταν από συστοιχία τούβλων. Ύστερα τρεμόπαιξε νευρικά όσο ο δημιουργικός Μάριος ονειρευόταν μια κάποια επόμενη σύνθεσή του.

`

Η εργασία αυτή για το Ρίτσο ξεκίνησε από εσωτερική ανάγκη, απόρροια της μαγείας που ασκούσε σε μένα η ποίησή του. Δεν έχει σχέση με αξιολογικά κριτήρια. Είναι μια ιδιάζουσα, ίσως, περίπτωση. Η προσέγγιση αυτής της πολυδιάστατης ποίησης, έγινε με στόχο την αναζήτηση μέσα στα ποιήματά του της αγάπης του για μια άλλη τέχνη, την τέχνη της Μουσικής, την επιρροή της και την προσφορά του σ’ αυτήν μέσω των λέξεων. Ειδικότερα, τη συχνότητα που χρησιμοποιεί λέξεις που έχουν άμεση σχέση με τη μουσική, λέξεις μουσικές που έχει μαζέψει χρόνια στο σακούλι του. Θεώρησα ότι η καταγραφή και προβολή των λέξεων αυτών, σαν πράξη συμβολικού χαρακτήρα, παρότι δεν έχει σχέση με τη δόμηση του υλικού, θα βοηθήσει σε μια προσέγγιση της γραφής του, από μια διαφορετική σκοπιά. Έτσι, η ανάγνωση μου υπέβαλε τη σκέψη του εντοπισμού και της υπογράμμισης αυτών των λέξεων, οι οποίες αναφέρονται στο αντικείμενο της ιδιότητάς μου (λόγω του επαγγέλματός μου), το αντικείμενο που με αφορούσε. Αφοσιώθηκα στην ανακάλυψη των λέξεων των σχετικών με τη μουσική, πιστεύοντας ότι υπάρχει μεγάλη και πιθανόν επιδιωκόμενη σχέση, ότι ήταν στις προθέσεις του να λειτουργήσουν σαν σύμβολα σε ένα άλλο νοηματικό επίπεδο.
Ο στόχος, της προβολής των λέξεων αυτών, ίσως βοηθήσει σε μια άλλη προσέγγιση της γραφής του.
Ίσως χαρακτηριστεί η εργασία αυτή, “χειρωνακτική”. Δεν το αρνούμαι. Δεν απορρίπτω το σκεπτικό. Γιατί εργάστηκα ατελείωτες ώρες συλλέγοντας το υλικό αυτό, με μεγάλη ευχαρίστηση. Ίσως είναι μια πρώτη ύλη για κάποιον επόμενο, που θα ορίσει, με τη δική του τοποθέτηση, με κριτική “μέθοδο” ή με ό,τι άλλο τρόπο χρησιμοποιούν οι φιλόλογοι και μη. Ίσως να ελκύσει νέους αναγνώστες, που δεν τον γνωρίζουν παρά μόνο από τα μελοποιημένα τραγούδια. [. . .]

(Από την εισαγωγή της έκδοσης)

`

Ο Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ (1861-1941) ήταν διάσημος Ινδός ποιητής από την Καλκούτα . Αρχικά σπούδασε στην Ινδία. Το 1877 πήγε στην Αγγλία, για να σπουδάσει νομική, αλλά πριν τελειώσει γύρισε στη Βεγγάλη, όπου επιδόθηκε στη λογοτεχνία. Τα λυρικά του έργα τον έκαναν γνωστό όχι μόνο στην Ινδία, αλλά και σ ολόκληρο τον κόσμο. Το 1901 ίδρυσε στο Βαλμπούρ, 150 χλμ. έξω από την Καλκούτα, σχολή ελεύθερης διδασκαλίας, την οποία το 1922 μετέβαλε σε διεθνές πανεπιστήμιο. Το 1913 τιμήθηκε με το βραβείο Νομπέλ της λογοτεχνίας. Λυρικά του έργα που τον ανέδειξαν είναι τα “Ποιητικά αφιερώματα” και η “Συλλογή καρπών”: Άλλα έργα του: “Το μισόγεμο φεγγάρι”, “Ο κηπουρός”, “Τα παραμύθια της αδερφής Νιβεντίτι”, “Ινδικά παραμύθια”, “Το δώρο του εραστή”, “Αναμνήσεις”, “Σακούνταλα” κ.ά. Έγραψε και θεατρικά έργα: “Ο ασκητής”, “Το ταχυδρομείο”, “Η θυσία“.Η έμπνευσή του αντλήθηκε από τη λογοτεχνική παράδοση τόσο της πατρίδας του όσο και της Δύσης, πράγμα που συνέβαλε στη διαμόρφωση μιας ιδεάζουσας ιδεολογίας Ινδού πατριώτη και “πολίτη του κόσμου”. Έκανε πολλά ταξίδια και μάλιστα στα 1926 επισκέφτηκε και την Ελλάδα. Ο Έζρα Παουντ δήλωνε ότι στα πρώιμα λυρικά του Ταγκόρ είχε ανακαλύψει “μια νέα Ελλάδα”. Τα λυρικά αυτά ήταν παιδικά κυρίως τραγούδια που είχε μελοποιήσει ο ίδιος. Παρουσίασε επίσης μια σειρά ποιήματα για τη φύση και τον έρωτα, τα οποία περιστρέφονται γύρω από τον χαρακτηριστικό θεματικό άξονα “της χαράς για την επίτευξη του Απείρου μέσα στο πεπερασμένο”. Πρόκειται για ποίηση που ξεχειλίζει από πλούσια αισθήματα και διανοητική ενέργεια, παράλληλα με μια διάθεση μυστικισμού. Τα έργα του Ταγκόρ αποκαλύπτουν μια μεγάλη κι ευαίσθητη ψυχή ανοιχτή σε κάθε είδους πνευματικό εμπλουτισμό. Υπήρξε επίσης και εξαιρετικός μουσικός και μελοποίησε πολυάριθμα δικά του ποιήματα. Υπολογίζεται ότι έγραψε συνολικά πάνω από 2.000 τραγούδια.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΣΚΟΥ

Α1. Μπάνυαν

Β4. Εμπρός απλώνεται ο ωκεανός

`

Πηγή: ΕΔΩ