Τεννεσσή Ουίλλιαμς:  Οι μπαλάντες του Γαλάζιου Βουνού

1. Ουράνιο γρασίδι

Σ’ ουράνιο περπάτησαν

τα πόδια μου γρασίδι, ολημερίς

καθώς ο θόλος έλαμπε σαν καθαρό γυαλί.

Σ’ ουράνιο περπάτησαν

τα πόδια μου γρασίδι.

Μοναχικά περνούσαν

τ’ άστρα ένα-ένα ολονυκτίς,

τότε στη γη κατέβηκαν εκεί να περπατήσουν

κι έκλαψ’ η μάνα μου,

καθώς κλαίνε σαν γεννήσουν.

Τώρα τα πόδια μου με πάνε μακριά,

τώρα τα πόδια μου με πάνε πέρα,

αλλ’ ακόμα ζητάνε το ταξίδι

επάνω στ’ ουράνιο γρασίδι.

1. Γιώργος Ανδρέου, «Ο Νοητός λύκος» [ποίηση: Μάνος Ελευθερίου], Walnut Entertainment , 2020

Το ομώνυμο ποιητικό έργο ο Μάνος Ελευθερίου το δούλευε από το 1986. Μετά από διαδοχικές γραφές κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο  το 2010. Πρόκειται για ένα φιλόδοξο πείραμά του, να δημιουργήσει κατά τα πρότυπα του Γκαίτε αλλά και του Σολωμού –για να αναφέρω δυο συγγενικά παραδείγματα- ένα μεγάλο, συνθετικό, ομοιοκατάληκτο ποίημα το οποίο καταγράφει την ολιγόλεπτη επίσκεψη του ποιητή στον Άδη ακολουθώντας τον Άγγελό του. Ο Ελευθερίου εν ζωή πρόλαβε να ακούσει τις demo ηχογραφήσεις όχι όμως και να δει την ομώνυμη  μουσικο-θεατρική παράσταση του Γιώργου Ανδρέου η οποία ανέβηκε τον Οκτώβριο του 2019 στο Μέγαρο Αθηνών. Ο δίσκος  περιλαμβάνει εκ νέου τις ηχογραφήσεις των τραγουδιών της παράστασης με ερμηνευτές τους Γιώργο Νταλάρα, Χρήστο Θηβαίο και Μάρθα Φριντζήλα. Οι συνθέσεις του Ανδρέου καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα μουσικής τεχνοτροπίας, συγκερασμού βυζαντινής και έντεχνης, παραδοσιακής και λαϊκής μουσικής έχοντας μια εξαιρετικά πλούσια ενορχήστρωση  στηριζόμενη σε έγχορδα και κρουστά. Όπως θα ταίριαζε σε αυτό το πολυμορφικό και απαιτητικό κείμενο. Οι ερμηνευτές πολύπειροι στο ύψος όπως πάντα των περιστάσεων. Ένας δίσκος που έρχεται με ορμή για να προστεθεί στη μεγάλη μουσικοποιητική παράδοση της χώρας σώζοντας στην εκπνοή του 2020 την τιμή και τη διαιώνισή της.

O «Νοητός Λύκος» του Μάνου Ελευθερίου μελοποιήθηκε από τον Γιώργο Ανδρέου και ηχογραφήθηκε με κεντρικό ερμηνευτικό ρόλο από τον Γιώργο Νταλάρα και ερμηνείες τραγουδιών από τους Χρήστο Θηβαίο και Μάρθα Φριτζήλα.

`

O NOHTOΣ ΛΥΚΟΣ

Του λύκου η ώρα, λένε. Του λοστρόμου.
Χαράζει ώρα λύκου νοητού
σ’ ευχή του Ιωάννου Χρυσοστόμου.
Η ώρα της πατρίδας. Του αστρονόμου,
που βλέπει κόσμους άσωτου στρατού
να λάμπουν στη σκιά μιας λαιμητόμου.

Του λύκου η ώρα τώρα στη ζωή μας.
Στα πένθη, στη φιλία, στη χαρά.
Σ’ αυτό που δεν αντέχει το κορμί μας
κι όμως τ’ αντέχει Γένος και Φυλή μας.
Τρομοκρατία στρώνει η ομορφιά
να γονατίζει πάντα την ψυχή μας.

Ο νοητός ο λύκος είναι ο χρόνος.
Των αισθημάτων πάντα κηπουρός.
Ο έφεδρος της λύπης δολοφόνος.
Ο νοητός ο λύκος είναι ο χρόνος.

Ο νοητός ο λύκος είναι Κρόνος.
Στα μέγαρα της νύχτας θυρωρός.
Του στέμματος των όρκων πατροκτόνος.
Ο νοητός ο λύκος είναι Κρόνος.

Και Κάτω Κόσμος είναι πάντα η Σμύρνη.
Πλαστήρας, Βενιζέλος. Το Γουδί.
Στο αίμα η Βασιλεύουσα. Κοφίνι
με τ’ άπλυτα της Γης. Το κομποσκοίνι.
Ο αυτοκράτωρ πίσω απ’ το ναδίρ.
Ο Σολωμός κι ο Κάλβος. Η Σελήνη.

Και Κάτω Κόσμος είναι πάντα η Σμύρνη.
Πλαστήρας, Βενιζέλος. Το Γουδί.
Στο αίμα η Βασιλεύουσα. Κοφίνι
με τ’ άπλυτα της Γης. Το κομποσκοίνι.
Ο αυτοκράτωρ πίσω απ’ το ναδίρ.
Ο Σολωμός κι ο Κάλβος. Η Σελήνη.

Ο Σολωμός Κι ο Κάλβος. Η Σελήνη.

`

Tyger Tyger, burning bright,
In the forests of the night;
What immortal hand or eye,
Could frame thy fearful symmetry?

In what distant deeps or skies.
Burnt the fire of thine eyes?
On what wings dare he aspire?
What the hand, dare seize the fire?

Tα τραγούδια του δίσκου ερμηνεύουν οι:  Γιώργος Νταλάρας, Δήμητρα Γαλάνη, Ελευθερία Αρβανιτάκη και Διονύσης Θεοδόσης, ενώ συμμετέχει και παιδική χορωδία. 

`

«Ανατολή»

Γιαννιώτικα, σμυρνιώτικα, πολίτικα,
μακρόσυρτα τραγούδια ανατολίτικα,
λυπητερά,
πώς η ψυχή μου σέρνεται μαζί σας!
Είναι χυμένη από τη μουσική σας
και πάει με τα δικά σας τα φτερά.

Σας γέννησε και μέσα σας μιλάει
και βογγάει και βαριά μοσκοβολάει
μια μάννα· καίει το λάγνο της φιλί,
κ’ είναι της Mοίρας λάτρισσα και τρέμει,
ψυχή όλη σάρκα, σκλάβα σε χαρέμι,
η λαγγεμένη Aνατολή.

Μέσα σας κλαίει το μαύρο φτωχολόι,
κι όλα σας, κ’ η χαρά σας, μοιρολόι
πικρό κι αργό·
μαύρος, φτωχός και σκλάβος και ακαμάτης,
στενόκαρδος, αδούλευτος — διαβάτης
μ’ εσάς κ’ εγώ.

Στο γιαλό που του φύγαν τα καΐκια,
και του μείναν τα κρίνα και τα φύκια,
στ’ όνειρο του πελάου και τ’ ουρανού,
άνεργη τη ζωή να ζούσα κ’ έρμη,
βουβός, χωρίς καμιάς φροντίδας θέρμη,
με τόσο νου,

όσος φτάνει σα δέντρο για να στέκω
και καπνιστής με τον καπνό να πλέκω
δαχτυλιδάκια γαλανά·
και κάποτε το στόμα να σαλεύω
κι απάνω του να ξαναζωντανεύω
τον καημό που βαριά σάς τυραννά

κι όλο αρχίζει, γυρίζει, δεν τελειώνει.
Και μια φυλή ζη μέσα σας και λυώνει
και μια ζωή δεμένη σπαρταρά,
γιαννιώτικα, σμυρνιώτικα, πολίτικα,
μακρόσυρτα τραγούδια ανατολίτικα,
λυπητερά.