`

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ:

`

Ο «Ιππότης του Ρόδου» είναι μια κωμική όπερα (opera buffa) σε τρεις πράξεις, που έκανε πρεμιέρα στη Δρέσδη το 1911 και θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ο αντίποδας στο δραματικό ρομάντζο Τριστάνος και Ιζόλδη του Richard Wagner. Στη Βιέννη, την εποχή της αυτοκράτειρας Μαρίας Θηρεσίας, η αριστοκράτισσα Μαρσαλίν, μετά από μια άγρια νύχτα με τον κατά πολύ νεώτερο εραστή της, Οκτάβιαν, συνειδητοποιεί τη διαφορά ηλικίας και αποφασίζει να τον διώξει. Εκείνη ακριβώς την ώρα δέχεται επίσκεψη από τον ξάδερφό της, βαρώνο Οξ, ο οποίος θέλει να στείλει ένα ασημένιο ρόδο στη νεαρή μνηστή του Σοφί, ως ένδειξη αφοσίωσης. Ο Οκτάβιαν, μεταμφιεσμένος σε υπηρέτρια, για να αποφευχθεί τυχόν σκάνδαλο, αναλαμβάνει τον ρόλο του διαμεσολαβητή. Οι δυο νέοι συναντιούνται τελικά και ερωτεύονται. Όταν μια αγάπη πεθαίνει, μια άλλη γεννιέται, είναι η ιδέα που κυριαρχεί από την αρχή ως το τέλος του έργου. Στις κορυφαίες στιγμές αυτής της όπερας ανήκει το απόσπασμα που ακολουθεί, ο μονόλογος της Μαρσαλίν στο τέλος της 1ης πράξης.

`

ΜΑΡΣΑΛΙΝ:
Αργά ή γρήγορα!
Πως πληγώνουν τα λόγια…
Βασικά, ο χρόνος, μικρούλη, ο χρόνος
δεν αλλάζει τα πράγματα.
Ο χρόνος είναι κάτι παράξενο.
Όσο ζεις μες στον χρόνο, δεν τον αντιλαμβάνεσαι.
Αλλά έρχεται η στιγμή
που τον νιώθεις πέρα για πέρα:
βρίσκεται γύρω και μέσα μας,
κυλά στα πρόσωπα, κυλά στον καθρέφτη,
στους ύπνους μου στάζει.
Κι ανάμεσά μας κυλά.
Βουβά, σαν κλεψύδρα.
Ω μικρούλη!
Κάποιες φορές τον ακούω να κυλά ασταμάτητα.
Είναι στιγμές που μες στη νύχτα ξυπνώ,
και σταματούν τα ρολόγια.

`

ΟΚΤΑΒΙΑΝ:
Θησαυρέ μου πολύτιμε,
γιατί θες να πληγώνεσαι;

`

ΜΑΡΣΑΛΙΝ:
Όμως δεν πρέπει να φοβόμαστε τον χρόνο.
Είναι κι αυτός δημιούργημα του Ύψιστου,
του Πλάστη μας.

`

ΟΚΤΑΒΙΑΝ:
Σαν ιερέας μιλάς σήμερα.
(αμήχανη σιωπή)
Μήπως αυτό σημαίνει
πως δεν πρέπει πια να σε φιλώ,
και να σου κόβεται η ανάσα;

`

ΜΑΡΣΑΛΙΝ:
Μικρούλη, πρέπει να φύγεις τώρα,
να μ’ αφήσεις…

`

Πρόκειται για ένα Ημερολόγιο με 50 από τα ωραιότερα ελληνικά ποιήματα που μελοποιήθηκαν σε τραγούδια που αγαπήσαμε από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 μέχρι σήμερα. Η επιλογή-επιμέλεια είναι της δημοσιογράφου και ποιήτριας, Στέλλας Βλαχογιάννη. Ανθολογούνται οι ποιητές: Μανόλης Αναγνωστάκης, Οδυσσέας Ελύτης, Νίκος Καββαδίας, Κωνσταντίνος Καβάφης, Κώστας Καρυωτάκης, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Τάσος Λειβαδίτης, Μαρία Πολυδούρη, Γιάννης Ρίτσος, Γιώργος Σεφέρης, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Γιώργος Χρονάς.
`

Τραγούδια του μήνα Δεκεμβρίου-ποιητής Γιώργος Χρονάς
1. Ήτανε αέρας
2. Κάτι χαλασμένα τζουκ μποξ:  ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ
3. Πέραμα
4. Έπρεπε να ΄ρχόσουνα
`
*******
Παράλληλα κάθε Σάββατο και Κυριακή στο θέατρο Διθύραμβος, Λητούς 6, πλατεία Αγίας Λαύρας, Μαρούσι, παρουσιάζεται το θεατρικό έργο της Στέλλας Βλαχογιάννη, «Μην παίζεις με τα χώματα».

`

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ (Για το Ποιείν)
`
…Όταν το κοριτσάκι σταμάτησε να χτενίζει τα άσπρα μαλλιά της κούκλας του, είχανε γίνει χιόνι τα δικά του. Πολλά τσιγάρα και πολλοί δρόμοι στο μεταξύ, για να καταλάβει πόσο δίκιο είχε που δεν ήθελε να μεγαλώσει. Τη βίασε ο χρόνος. Και ενώ το θύμα παρουσιάστηκε στο δικαστήριο πλήρες αποδείξεων, ο κατηγορούμενος κηρύχτηκε πανηγυρικά αθώος. Είναι το επάγγελμά του, είπαν.
`
*
(…) Μεγαλώσαμε, αλητέψαμε, λεηλατήσαμε και μας λεηλάτησαν πειρατές επιπόλαιοι χωρίς χρυσό δόντι και γάντζο στο χέρι, κάναμε γιουρούσι στις ήττες, και τι όμορφα που γελάει κανείς όταν είναι λυπημένος… Αυτό το γέλιο που στάζει αλμύρα και έχει τον ίσκιο των αναμνήσεων στον ήχο του. Μην κλείνεις τα μάτια τώρα που λιγόστεψε η διαδρομή. Άσε το αεράκι να διαπεράσει τις ηλικίες σου και πάρε με τηλέφωνο μόλις φτάσεις στο όνειρό σου. Αμέσως. Και πού είσαι; Εκείνο το κρυμμένο τραύμα πώς το κρατάς ακόμα κόκκινο; (…)
`
*
Τα τρελά παιδιά συνήθως χάνονται από τα χέρια των γονιών τους κι ανοίγουνε λογαριασμούς με τον ουρανό. Ή τη θάλασσα. Θα τα βρείτε σε λόφους να ανεμίζουν αετούς, προσπαθώντας νa ελαφρύνουν τόσο που να φύγουν μαζί τους προς τα πάνω∙ ή πλάι στα νερά να καθρεφτίζουν μάτια αλλόκοτα και λένε λόγια που μπορεί και να σημαίνουν: «Εγώ, ο μονογενής υιός της θλίψης, επιθυμώ σε νερό θανάσιμο να μετατραπώ και να κατακλύσω εκείνους που δεν μπόρεσαν να μʼ αγαπήσουν» (…)
`
*
«Κομνηνών 8, Ελληνικό. Η Άννα δεν μένει πια εδώ. Ο αριθμός που καλείτε έχει αλλάξει. Για περισσότερες πληροφορίες καλέστε το 199. Να σβήσει αυτό το ρημάδι το τσιγάρο που εξακολουθεί να καίει μέσα στο απόλυτο σκοτάδι τριών ετών. Σπάνια περνάω. Δεν θέλω να δω την κάφτρα πίσω από το τζάμι της τραπεζαρίας, στην πολυθρόνα που ρίζωσες για μια δεκαετία. Δεν θέλω να σε ξέρω πια, μητέρα. Ήθελα να σε γνώριζα».

`

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ: Ο αυθάδης χρόνος

Τακτικός λαθρεπιβάτης των πειρατικών συρμών,
που λεηλατούν τη μνήμη παλαιών περγαμηνών·
του απέριττου οφειλέτης και του πάθους κελευστής,
της ματιάς τυχοδιώκτης της αφής εθελοντής.

Τα καυτά τα μεσημέρια γλείφαν τα μωσαϊκά
και τα βράδια η αυλαία άνοιγ’ αινιγματικά.
Μες στο σινεμά ‘π’ το χέρι είχα την αγγελική,
μα στα έργ’ αφήναν μόνο μια σκηνή ερωτική.

Τα ξυπόλητα κορίτσια δείχναν πάντα πιο αγνά
κι έκρυβαν τα μυστικά τους στα μπλουζάκια τα λινά.
Η ανεμελιά στολίδι, την αιδώ να πυρπολεί,
κι είχε γεύση καταιγίδας το δικό τους το φιλί.

Χορηγός, παρών και μύστης των εαρινών σφυγμών,
με κεριά Επιταφίου και οσμές Χαιρετισμών,
που γεμίζανε τη νύχτα με ορμή συντροφική
και που ντύναν τη Λατρεία στα κρυφά εφηβική.

Ψάχνω αμίλητους εξώστες με φυτά δοξαστικά,
μήπως βρω σημάδι από του κλήδονα τα μυστικά·
στην Αχίλλειό μου πτέρνα να τα βάλω για φρουρά.
Μα αυθαδιάζει ο χρόνος! Δε με παίρνει σοβαρά.

`
***

Δημήτρης Μητρόπουλος: “Γκρι” (από το δίσκο “14 Invenzioni” σε ποιήματα Κ.Π.Καβάφη): ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ

****

`

Συνέντευξη στον Σπύρο Αραβανή

`

Σήμερα Σάββατο, 14/12, στα ιστορικά Ράλλεια Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία Πειραιά διοργανώνεται Ημερίδα αφιερωμένη στο «πρόσωπο και προσωπείο» του Κ.Π. Καβάφη. Εμπνευστής της ο Διευθυντής του Σχολείου, κ. Βασίλης Πανόπουλος, (εκπαιδευτικός, συνθέτης και υποψήφιος διδάκτωρ Πανεπιστημιου Αθηνών) ο οποίος μάς μίλησε για την παρουσία του ποιητή, εκτός των άλλων, και στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση.

`

Σ.Α.: Ο τίτλος της Ημερίδας είναι: «Κ.Π.Καβάφης: πρόσωπο και προσωπείο». Σε έναν ποιητή πού τελειώνει το πρόσωπο και πού αρχίζει το προσωπείο; Πόσο εύκολος ειναι αυτός ο διαχωρισμός όταν μάλιστα πρέπει να λειτουργήσει μέσα σε εκπαιδευτικά πλαίσια;
Β.Π.: «Ο τίτλος της ημερίδας βρίσκεται προς την κατεύθυνση να μελετηθεί ή να καταδειχτεί αν το πρόσωπο ή το ιστορικό γεγονός στο οποίο αναφέρεται ο Καβάφης, μείζον ή έλασσον δεν έχει και τόση σημασία, αποτελεί το όχημα να αναπτυχθεί η κειμενική του φωνή. Είναι σκόπιμο να δούμε αν πρόσωπο και προσωπείο αποτελούν ταυτολογία ή διαφορετικά πράγματα που εντέλει συνθέτουν το αδιάσπαστο όλον της ποίησής του. Θυμίζει λίγο τη συζήτηση περί μορφής και περιεχομένου. Κι όλα αυτά είναι δύσκολο να αναδειχτούν σε μια σχολική τάξη. Απαιτείται μεγάλο απόθεμα γνώσης από τον εκπαιδευτικό και φυσικά ένας χώρος γόνιμης αναμονής εκ μέρους των μαθητών γιατί όπως γράφει κι ο Ρίτσος πρόκειται για «ωραία και ανυποψίαστα παιδιά».»

`

Σ.Α.: Ο τίτλος της εισήγησής σας είναι: «Κ Π. Καβάφης: Από την οδό Λέψιους 10, σε «Σπίτι με κήπον» εξοχικό. (Ο Καβάφης στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση).» Ποια είναι και πώς γίνεται η πρόσληψη του έργου του ποιητή από έναν σημερινό μαθητή Δημοτικού;
Β.Π.: «Στην εισήγησή μου θέλω να αξιοποιήσω ένα περίεργο στ αλήθεια ποίημα από τα «Κρυμμένα», το Σπίτι με Κήπον, για να μελετηθεί η αλλήθωρη ματιά του Καβάφη του 1917 προς τον πρώιμο ρομαντισμό του. Ο τίτλος βρίσκεται στα όρια ή μάλλον καλύτερα εντός της καβαφικής ειρωνείας που πολύ εύστοχα, νομίζω, ο Βαγενάς την εννοεί ως κλειδί της ποιητικής του Καβάφη. Θα μου πείτε δεν είναι μόνο η ειρωνεία, είναι ο τόνος και ο τρόπος. Συμφωνώ. Για τον Καβάφη στην Πρωτοβάθμια εκπαίδευση τονίζω εμφατικά ότι οι μαθητές σε αυτή την ηλικία δεν διαθέτουν τέτοιο επίπεδο πρόσληψης για να κατανοήσουν τον ποιητή. Για αυτό και ανθολογούνται, ευτυχώς τρία ποιήματα (Σπίτι με Κήπον, Δέησις και Τα άλογα του Αχιλλέως). Καλύτερα που δε χαραμίζεται ο ποιητής. Συνήθως οι ανθολόγοι έχουν το άγχος της ευρείας εκπροσώπησης και «θυσιάζουν» πρόσωπα και καλλιτεχνικά έργα. Απαιτείται μέτρο και τάξη».

`

Σ.Α.: Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, σε πρόσφατο συνέδριο του Τμήματος Φιλολογίας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίο, με τίτλο «Η νεοελληνική λογοτεχνία στην κοινωνία και την εκπαίδευση σήμερα» δήλωσε: «Οντως, η απόλαυση της λογοτεχνίας χάνεται στα σχολεία. Είναι ελάχιστες οι ευτυχισμένες στιγμές της στις τάξεις, κι αυτό επειδή δεν τη διαβάζουν οι ίδιοι οι καθηγητές». Ποια είναι η δική σας άποψη με βάση την πολύχρονη εμπειρία σας;
Β.Π.: «Είπα και πριν ότι χρειάζεται μεγάλη σκευή εκ μέρους του εκπαιδευτικού για να μελετηθεί η λογοτεχνία στην εκπαίδευση. Αυτή η σχολειοποίηση της γνώσης αντανακλάται ευθέως και στο μάθημα της λογοτεχνίας και αυτό έχει σαν συνέπεια την αποστροφή των μαθητών. Ακόμα κι αυτό που λέγεται «η μάθηση να γίνεται παιχνίδι» με βάζει σε σκέψεις. Δεν είναι όλα παιχνίδι ούτε και γίνονται. Αν καταφέρει ο εκπαιδευτικός να εμφυσήσει την τέρψη της ανάγνωσης σίγουρα θα ανοίξουν άλλοι δρόμοι στους μαθητές. Γιατί δε θα μένουν στα επιφαινόμενα του παιχνιδιού που πολλές φορές ισούται με το «χάριν παιδιάς»».

`
`
ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ:

Fέπος

Μετρούσα κάποτε τα λόγια μου
πνιγμένα στα ημίφωνα
για να χορεύουν οι σεισμοί
ανάμεσα στα δόντια.
Την Aμαζόνα μου τη θήλασαν κοράκια
κι όλη μου τη λεμονιά
την έκαψα στα σύννεφα,
εσπερινός κατακτητής της πείνας
που μου κατέφαγε τα χρόνια.
Φόνος των καιρών
στο άμετρο περπάτημα.
Quo Musa tendis?
`
*
Fepos

Once I used to count my words
smothered with semivowels
to let the earthquakes dance
between teeth.
Crows suckled my Amazon
and all my lemon tree
Ι burned it in the clouds,
western victor of hunger
that devoured my years.
Murder of the times
in walking prose.
Quo Musa tendis?

`

***

Ποίηση : Αγγελική Ηλιοπούλου, Αγγλική μετάφρ. : Αγγελική Ηλιοπούλου, Σύνθεση, ενορχήστρωση, παραγωγή και τραγούδι : Ηρακλής Ποζατζίδης – Studio Vintage

`

Poetry : Aggeliki Iliopoulou, English translation : Aggeliki Iliopoulou, Composing, arrangment, production and singing: Iraklis Pozatzidis – Studio Vintage