Από το 1975 ώς το 1996, από τον Εουτζένιο Μοντάλε ώς τη Βισλάβα Συμπόρσκα, οι ποιητές που τιμήθηκαν με το Βραβείο Νομπέλ φτάνουν τους δέκα – σχεδόν ο ένας στους δύο που το έλαβαν. Από το 1997 έως σήμερα βραβεύθηκε ένας μόνο, κι αυτός Σουηδός, ο Τούμας Τρανστραίμερ. Το νούμερο δεν είναι τυχαίο. Μέσα σε λιγότερο από μια εικοσαετία, η ποίηση πράγματι ξέπεσε διεθνώς εντυπωσιακά. Από πρωτεύον λογοτεχνικό είδος έγινε ενασχόληση του περιθωρίου.

Πώς φτιάχνω μουσική

Οι άνθρωποι με ρωτούν πώς φτιάχνω μουσική. Τους απαντώ
πως τη λούζομαι απλώς. Είναι σα να βουτάς σε ένα ποτάμι και
να αφήνεσαι στη ροή. Κάθε στιγμή στο ποτάμι είναι
ένα τραγούδι. Παραμένω στη στιγμή και ακούω.
Αυτό που ακούω δεν είναι ποτέ το ίδιο. Μια βόλτα
στο δάσος φέρνει ένα φωτεινό, τραγανό
τραγούδι: τα φύλλα ψιθυρίζουν στον άνεμο, τα πουλιά φλυαρoύν κι
οι σκίουροι μαλώνουν, τα κλαδιά κρατσανίζουν κάτω από τα πόδια, κι
ο ρυθμός της καρδιάς μου ολ’ αυτά τα συνέχει. Όταν
αφεθείς στη ροή, η μουσική είναι μέσα και έξω,
απαράλλαχτη. Όσο μπορώ να ακούω
τη στιγμή, θα έχω πάντα μουσική.

Mit Spinnrockenaus Perlmutter

Händeausgestreckt

in Gedankenund in den Eingeweiden

ziehen michhin zu den vier

Himmelsrichtungen

zerteilen meineWörter

und lassenderenTeile

meteorisch verreisen.

Die Venengespannt

wickeln sichum den Körper

der in Besorgnis vibriert

durch die zweifelhafte Suche

in neutraler Zone

zwischen Acherons Pforte

und einemweit entfernten Ithaka.

Und duführst Akrobatik vor

auf derangespannten Linie

die,Finsternisse und Morgendämmerung

am  Meermiteinander verbindet

und webstmit einem Spinnrocken aus Perlmutter

Verse ausfarbigen Fäden

mit Reimenaus Seide.

ΜΕ ΣΕΝΤΕΦΕΝΙΑ ΗΛΑΚΑΤΗ

Χέρια απλωμένα

μέσα στη σκέψη και στα σωθικά

με τραβάνε στις τέσσερεις

γραμμές των οριζόντων

διαμελίζουν τις λέξεις μου

κι αφήνουν τα κομμάτια τους

μετέωρα να ταξιδεύουν.

Οι φλέβες τεντωμένες

τυλίγονται γύρω απ’ το κορμί

που πάλλεται στην αγωνία

της αμφίβολης αναζήτησης

σε ουδέτερη ζώνη

ανάμεσα στην Πύλη του Αχέροντα

και μια μακρινή Ιθάκη.

Κι εσύ ακροβατείς

στην τεντωμένη γραμμή

που δένει σκοτάδια

με το θαλασσινό ξημέρωμα

και υφαίνεις με σεντεφένια ηλακάτη

στίχους από χρωματιστές κλωστές

με ρίμες μεταξένιες.

Η ΠΟΡΤΑ

Τράβα κι άνοιξ’ την πόρτα.
Ίσως έξω είναι
ένα δένδρο, ένα ξύλο
ένας κήπος
ή μια πόλη μαγική.

Τράβα κι άνοιξ’ την πόρτα.
Ίσως ένας σκύλος σκάβει.
Ίσως δεις ένα πρόσωπο
ή ένα μάτι
ή μια φωτογραφία
κάποιας εικόνας.

Τράβα κι άνοιξ’ την πόρτα.
Αν υπάρχει ομίχλη
θα καθαρίσει.

Τράβα κι άνοιξ’ την πόρτα.
Ακόμη κι αν μονάχα το σκοτάδι
χρόνο μετρά
ακόμη κι αν υπάρχει μόνο
ένας άδειος άνεμος
ακόμη κι αν
τίποτα
δεν είναι εκεί
τράβα κι άνοιξ’ την πόρτα.

Τουλάχιστον
θα υπάρξει
ρεύμα.

Ο Heiner Müller γεννήθηκε στο Έππενντορφ της Σαξωνίας το 1929. Διάσημος δραματουργός και σκηνοθέτης υπήρξε από τους σημαντικότερους θεατράνθρωπους του μεταπολεμικού γερμανόφωνου κόσμου, αλλά και σημαντικός ποιητής. Μολονότι ήρθε συχνά σε σύγκρουση με το καθεστώς, δεν εγκατέλειψε ποτέ την Ανατολική Γερμανία. Πέθανε από καρκίνο στο Βερολίνο το 1995.

ΑΥΤΟΚΡΙΤΙΚH

Οι εκδότες μου σκαλίζουν τα παλιά μου κείμενα
Διαβάζοντάς τα κάποτε με λούζει κρύος ιδρώτας
Εγώ το ’γραψα αυτό: ΚΑΤΕΧΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ
Εξήντα χρόνια πιθανώς πριν απ’ το θάνατό μου.
Τώρα στην οθόνη βλέπω τους συμπολίτες μου
Να καταψηφίζουν με χέρια και με πόδια την αλήθεια
Που πριν σαράντα χρόνια είχα στην κατοχή μου
Ποιος τάφος θα με προστατεύσει από τη νιότη μου

1989

~.~

ΕΝΑΝ ΑΙΑΝΤΑ, ΑΣ ΠΟΥΜΕ

Στων βιβλιοπωλείων τα ράφια σωρός
Τα μπεστσέλλερ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΓΙΑ ΗΛΙΘΙΟΥΣ
Που δεν τους φτάνει η τηλεόραση
Ή το σινεμά που αποβλακώνει πιο βραδύρρυθμα
Δεινόσαυρος κι εγώ αλλά όχι σαν αυτούς του Σπήλμπεργκ
Περνάω την ώρα με τη σκέψη
Να γράψω τραγωδία.