Η Χλόη Κουτσουμπέλη, η  Ηρώ Νικοπούλου, η Λιάνα Σακελλίου και η Δήμητρα Χ. Χριστοδούλου μιλούν στο Ποιείν για τη νέα τους  ποιητική συλλογή που κυκλοφορεί στη σειρά 4×4 των εκδόσεων ΑΩ.

Στο βιβλίο η κάθε ποιήτρια πραγματεύεται με διαφορετικούς τρόπους έκφρασης το δημιουργικό της όραμα σε μια ποιητική συνάντηση… «παντός καιρού».

**********************************

1) Χλόη Κουτσουμπέλη, Ποιητική συλλογή «Τα Άλλα»

Γ.Χ.: Στο ποίημά σας με τίτλο «Τα άλλα» αναφέρεστε στα παιδιά που φεύγουν και τα «Άλλα» που μένουν

[…]Όταν τα παιδιά φεύγουν απ’ το σπίτι

πίσω μένουν τα Άλλα,

αυτά που καταβρόχθισε το λαίμαργο στόμα

μιας θάλασσας,

αυτά που μία καμπουριασμένη γριά με ένα ψαλίδι

αναίτια έκοψε το νήμα τους.

Ίσως απ’ την αρχή συγκατοικούν μαζί μας.

Όμως μόνον μες στην ερημιά,

αντιλαμβανόμαστε την παρουσία τους.

Μόνο τότε καταλαβαίνουμε.

Και τα Άλλα δικά μας είναι.

ΕΡ.: Τι συμβολίζουν  «Τα Άλλα» ;

Χ.Κ: Σε αυτό το ποίημα μιλώ για το κοινωνικό χρέος κάθε ποιητή και ποιήτριας. Για το διευρυμένο και διασταλμένο ποιητικό σώμα που πρέπει να αγκαλιάζει όχι μόνο τα δικά μας βιολογικά παιδιά αλλά και αυτά τα «άλλα», τα παιδιά σε όλο τον κόσμο που αυτή τη στιγμή πεθαίνουν από πείνα, κακοποιούνται, γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης, πέφτουν θύμα της κρατικής βίας, πνίγονται στη Μεσόγειο καθώς προσπαθούν να μεταναστεύσουν με σαπιοκάραβα. Όλα τα παιδιά δηλαδή που δεν μεγαλώνουν σε ένα σταθερό, ασφαλές, στεγνό, προστατευμένο περιβάλλον. Και όταν τα δικά μας παιδιά αποχωρούν και παύει η καθημερινή τους φροντίδα, τότε μέσα από την απώλεια ευαισθητοποιούμαστε περισσότερο για τα «άλλα», τα λιγότερα προνομιούχα, τόσο πολύ που η άυλη τους υπόσταση μετατρέπεται σε μία φυσική σχεδόν παρουσία, που αφήνει τα ίχνη της μέσα στο σπίτι. Είναι η υπενθύμιση ότι ο ποιητής και η ποιήτρια πρέπει να έχουν ενσυναίσθηση και κοινωνική ευαισθησία και όχι να ζουν περίκλειστοι στον εγωιστικό τους μικρόκοσμο.

Το έντομο

Ένα αλλόκοτο έντομο περιφερόταν αργά χθες βράδυ

μπροστά από τη βιβλιοθήκη μου.

Ούτε ακρίδα ούτε κατσαρίδα.

Πρώτη φορά είδα τέτοιο πράγμα

αντί να το κοιτάξω καλύτερα

πήρα μια παντόφλα και το κυνήγησα

ευτυχώς πρόλαβε να κρυφτεί μέσα στα βιβλία

δεν το ξαναείδα (μετά διηγήθηκα αυτό το περιστατικό στον Λαλ που χαχάνιζε).

Σκέφτομαι ότι χρόνια μετά

μπορεί να εμφανιστεί μπροστά μου

υπερμεγέθες και καλοταϊσμένο

με εύγευστες σελίδες της βιβλιοθήκης μου

και να θελήσει να πάρει εκδίκηση.

Από τα σαγόνια του

θα κρέμονται γραμμές λαμπερών στίχων

τα πόδια του θα σέρνουν

αίσιους τίτλους

ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ ΜΟΥ

Στην τσακισμένη πολυθρόνα
Κάθεται
Πετσί αργασμένο
Αγρυπνισμένο
Αναπολεί
Μπορώ να υποθέσω τι

Το εξαχνωμένο όραμα
Τη δωρεά, τον μαύρο ανήφορο
Σημαίες, κοίτα πόσες
Κι άλλες τόσες

Ήτανε μια φορά κι έναν καιρό
Είχε κι αυτός πιστέψει τον Καιρό

Πατέρα, ε;
Κόκκινα σύνεφα
Και Μαγιακόφσκι και Ουλάνοβα
Περήφανος πολύ για τον Γκαγκάριν
Ενώ στα ξερονήσια ξαγρυπνούσανε
Λακεδαιμόνιοι και Θεσπιείς
Διπλά παραδομένοι στο θεριό
Κι απ’ τους εχθρούς κι απ’ τους συντρόφους τους

Δεν άντεξες.
Δραπέτευσες
Ήταν και του Πλουμπίδη η φθίση
Το ανεπίτρεπτο μεθύσι
Του κρεμασμένου με το όπλο παρά πόδα
Τέρατα. Ούτε Αντιγόνη ούτε Κρέοντας
Αρρωστημένη μηχανή, σφαγιοβόρος

Στην πολυθρόνα όρθιος
Των ενενήντα χρόνων σου σηκός
Η πόλη πάντοτε, το τίμημα
Της εξουσίας του κενού ο ενικός

Μια τρύπα στο νερό

Μια δίνη τα ανθρώπινα
Αχόρταγη

Κι εσένα θα σε καταπιεί
Κι εμένα θα με καταπιεί
Παρηγορήσου:
Όλους
Πού το χωριό το ορεινό
Που έπαιζες βόλους
Πού η πλατεία των πλατάνων
Η αδερφή σου στο μουλάρι σοβαρή
Η μάνα ζαλωμένη με τα ξύλα
Να μιξοκλαίει ο χιονιάς
Και να κοιτάζεις του πατέρα το ρολόι
Δεκέμβρη του Σαραντατέσσερα;

Σκυμμένος στο μπαστούνι σου

Τα μάτια σου κλειστά
Όμως το μέσα βλέμμα αλυχτά Αλί σου
Η εξορία, η φυλακή σου
Δεν έληξε η περιπολία ακόμα
Το σέρτικο φωτιά στο στόμα

Και το φυλάκιο ανοιχτό

Μέσα μια σόμπα και το ράδιο

Ζεσταίνονται και τραγουδούν
Οι φίλοι σου οι πεθαμένοι

Ζεσταίνονται και τραγουδούν
Ανυπεράσπιστοι κι απορημένοι

Ενώ η βροχή

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, δημοσιεύεται η πλήρης σειρά των Ιστοριών του κυρίου Κόινερ, τις οποίες ο Μπρεχτ έγραφε από το 1927 έως το τέλος της ζωής του.

Η έκδοση αυτή περιλαμβάνει Ιστορίες που ανακάλυψε ο Ελβετός ιδιοκτήτης του σπιτιού σε ένα μπαούλο στην αποθήκη με τα κατάλοιπα του Μπρεχτ το 2004. Τα κατάλοιπα αυτά ανήκουν στο Αρχείο Bertolt Brecht, γνωστό ως Χειρόγραφο της Ζυρίχης.

Ο συγγραφέας, μεταφραστής και εισηγητής του έργου του Μπρεχτ στο ελληνικό κοινό, Πέτρος Μάρκαρης έκανε τη μετάφραση αναθεωρώντας παράλληλα τη δουλειά του πάνω στις Ιστορίες της πρώτης έκδοσης του 1971, που είχαν πρωτοκυκλοφορήσει από τις εκδόσεις ΚΕΙΜΕΝΑ.

Όπως έχει σημειώσει: «Οι Ιστορίες του κυρίου Κόινερ έχουν έναν κοινό άξονα: δείχνουν τη συμπεριφορά του ατόμου, του κυρίου Κόινερ εν προκειμένω, σε φαινόμενα της καθημερινής ζωής, και τις αντιδράσεις του απέναντι σε καθιερωμένες αντιλήψεις και καταστάσεις. […] Ο κύριος Κόινερ απαλλάσσει το άτομο από την αλλοτριωμένη ματιά του και το βοηθάει να δει το γεγονός, όχι σαν φυσικό, καθημερινό γεγονός, μα σαν κάτι αφύσικο, σαν αποτέλεσμα διαδικασιών που πηγάζουν από μια ταξική κοινωνία, προκαθορίζουν το γεγονός και το κατευθύνουν».«Ο Μπρέχτ αρχίζει να γράφει τις “Ιστορίες του κ. Κόυνερ” εκεί γύρω στο 1927, μια περίοδο σημαδιακή για την εξέλιξή του. […] Δεν είναι λοιπόν συμπτωματικό ότι ο Μπρεχτ αρχίζει να γράφει τις “Ιστορίες του κ. Κόινερ” αμέσως μετά την ανακάλυψη που κάνει για τη σύνδεση του μαρξισμού με τα καθημερινά γεγονότα. Γιατί οι ιστορίες αυτές έχουν έναν κοινό άξονα: δείχνουν τη συμπεριφορά του ατόμου, του κ. Κόινερ, απέναντι σε φαινόμενα της καθημερινής ζωής, και τις αντιδράσεις του απέναντι σε καθιερωμένες αντιλήψεις κα καταστάσεις. Καθώς μάλιστα ο κ. Κόινερ τοποθετείται, από τη μια ιστορία στην άλλη μέσα σε μια διαφορετική κατάσταση, όλες οι ιστορίες μαζί συνθέτουν έναν κόσμο “εν κινήσει”».

***************************
Το ερώτημα αν υπάρχει θεός

Κάποιος ρώτησε τον κ. Κ. αν υπάρχει θεός. Ο κ. Κ. του είπε: Σε συμβουλεύω να σκεφτείς αν η συμπεριφορά σου αλλάξει ανάλογα με την απάντηση που θα δώσεις στο ερώτημα. Αν δεν αλλάξει τότε η ερώτηση είναι περιττή. Αν αλλάξει τότε μπορώ τουλάχιστον να σε βοηθήσω λέγοντας πως εσύ απόφασισες κιόλας: χρειάζεσαι ένα θεό.

*

Το μοναδικό που έλγε ο κύριος Κόινερ για το ύφος ήταν: «Πρέπει να είναι αποφθεγματικό. Το απόφθεγμα είναι απρόσωπο. Ποια είναι τα καλύτερα παιδιά; Εκείνα που μας κάνουν να ξεχνάμε τον πατέρα τους».

Σκιές της Αθήνας

Οι σκέψεις σου, τα όνειρα, ο ήχος μιας σειρήνας
Ειν’ όλα αυτά που κρύφτηκαν στη λόχμη της Αθήνας
Κι αφήνονται τα θέλω σου σα στέγες ρημαγμένες
Πάνω σε μέρες πού ‘ρχονται και φεύγουν τρομαγμένες.

Σε πότισε το βλέμμα τους συνήθειες της πιάτσας
Στεγνώνεις με τα ρούχα σου στο σύρμα της ταράτσας
Και η στιγμή που πέρασε και πηρέ τ άγγιγμά του
Κυλάει μες τις φλέβες σου μια νύχτα του Σαββάτου

Σ’ ένα κουτάλι γέμισες με σκόνη τις αγάπες
Και απ’ τη φλόγα έλιωσες γεμάτη οφθαλμαπάτες
Και το κορίτσι που φύγε να έβρει την χαρά του
Κυλάει μες τις φλέβες σου τη νύχτα του Σαββάτου

************

Κίτρινα γιλέκα

Γιλέκα κίτρινα στη πόλη του φωτός
Στιγμή που η σφύρα ακουμπάει στο αμόνι
Στάζουν τα μέταλλά στα πόδια τους εμπρός,
Πυρακτωμένα ˙
Μα η τηλεόραση δε κλείνει στο σαλόνι

Μήνυμα στέλνουν σε μπουκάλια με στουπιά
Σβήνουν τη λάμψη στις βιτρίνες των εκπτώσεων
Κονκισταδόρες τους χαϊδεύουν τα μαλλιά,
Νύχια βαμμένα ˙
Περιοδικά αθλητικών και δεξιώσεων.

Στήνουν στους κάδους οδοφράγματα φωτιάς
Μοιάζουν σινιάλα από φάρο αρχαίου κόσμου
Στέκονται κει, μονολογούνε “libertas”,
Κιτρινισμένα ˙
Τίτλοι ειδήσεων προς κατανάλωση του κόσμου