Με είχε αφήσει το βαρύ σοσιαλιστικό τραμ του Μ8 στην τριγωνική Rosa-Luxemburg-Platz μέσα στα άγρια χαράματα. Πέρασα το υποφωτισμένο θέατρο Φολκσμπίνε και πήρα την Almstadtstraße με τα χέρια στις τσέπες και τους γιακάδες του πουκαμίσου και των διαθέσεων εξερεύνησης σηκωμένους μέχρι το σβέρκο. Έκανε ψύχρα αν και το ημερολόγιο έδειχνε 2 Αυγούστου.

Θα μπορούσα να πάρω την Rosa-Luxemburgstraße και να βρεθώ κατευθείαν στην Αλεξάντερπλατς, αλλά είχα τους φιλολογικούς μου ανομολόγητους λόγους. Τα είχα μάθει όλα αυτά τα στενά του Mite, από την προηγούμενη φορά που είχαμε οικογενειακώς επισκεφθεί το Βερολίνο. Ήταν ένας υπέροχος, παγωμένος Νοέμβριος όταν είχα δει την πόλη πρώτη φορά. Τότε έβγαλα το συμπέρασμα ότι έτσι πρέπει να είναι ο μήνας που θα επισκεφθεί κανείς το Βερολίνο παγωμένος, με χιόνια στις άκρες των ρείθρων και πάγους στις εσοχές των προσδοκιών. Ήταν μια παγωμένη εβδομάδα αλλά όπου και να πήγαινα, είτε στο Σπαντάου, είτε στο Ουράνιεμπουργκ και το Ζαξενχάουζ, το πρώτο στρατόπεδο συγκέντρωσης των ΝΑΖΙ, πάντα άφηνα λίγο χρόνο να περπατήσω στο κέντρο της πόλης. Την Εβραϊκή συνοικία, την Unter den Linden, το Νησί των Μουσείων δεν υπήρχε απόγευμα ή πρωινό τα χαράματα, καλή ώρα, να μην τα περπατήσω.

Οι καλύτερες ώρες να δεις την πόλη είναι πριν ξυπνήσει και όταν κοιμηθεί. Κάποιες φορές εκεί στο ενδιάμεσο γίνεται «το έλα να δεις και το φύγε πριν τα χάσεις». Μια Κυριακή στο Μόναχο, είχα ξυπνήσει πολύ πρωί ακόμα και για τα δικά μου δεδομένα κατά τις τέσσερις, με σκοπό να δω την πόλη εκεί στο μεταίχμιο που δεν είχε ξυπνήσει ακόμα αλλά δεν είχε και αποκοιμηθεί τελείως. Είχα φτάσει στην Μαριενπλατς, ακόμα δεν είχαν βγει οι σκουπιδιάρηδες και η πλατεία ήταν γεμάτη μπουκάλια, χαρτιά και σκουπιδομάνι. Πέρασα εγκάρσια την πλατεία και έστριψα αριστερά την Sparkassenstraße. Τα φώτα νέον αναβόσβηναν στο μπαρ της γωνίας. Είχα κάποιους δισταγμούς να μπω, αλλά «γι αυτό δεν ξύπνησα μέσα στα άγρια μεσάνυχτα», είπα μέσα μου, κι άνοιξα την πόρτα. Μπροστά μου ξεχύθηκε ένας άλλος κόσμος, ήμουν βέβαια κι εγώ ξενέρωτος εκτός τόπου και χρόνου, αλλά και η κατάσταση στο μπαρ ήταν αποπνικτική, καπνοί, μυρωδιές, ιδρωτίλα, μπυρίλα, κάποιοι γερμένοι πάνω στα τραπέζια και τους πάγκους, γέλια, φωνές ακόμα και τραγούδια ακούγονταν από το βάθος. Μόνη με σώας τας φρένας, φρέσκια, ξεκούραστη και χαμογελαστή μια κοπέλα ξανθιά πίσω από το μπαρ να τρέχει να εξυπηρετήσει όλο αυτό το ασκέρι κι αυτό να το κάνει με τη χάρη δέκα μοντέλων, τη φινέτσα κάμποσων σταρ και τη γλυκύτητα ενός τάγματος αγγέλων. Η θλίψη με μια σταγόνα αισιοδοξίας. Όλο τούτο το σκηνικό έμοιαζε με κάτι παρακμιακά που «ζωγράφιζε» ο Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ στις ταινίες του για να μιλήσει είτε για τη Γερμανία του μεσοπόλεμου, είτε για τις «παρεκτροπές» των μικροαστών και των λούμπεν είτε για τους εφιάλτες «των ανθρώπων της ημέρας». Έκλεισα την πόρτα πίσω μου και βγήκα άρον, άρον. Μάλλον δεν βγήκα μόνος μου, απλώς με ξέρασε όλη αυτή η αφόρητη κατάσταση. Αυτό το ξανάκανα σε αρκετές πόλεις αλλά ποτέ πια δεν ξαφνιαζόμουν, ήξερα πάνω κάτω τι να περιμένω, άνοιγα έβλεπα, έκανα καμιά αργόσυρτη βόλτα μέχρι το βάθος του μαγαζιού και τα έγκατα της απελπισίας κι έφευγα. Πάντα θυμάμαι πόσο ευγενικοί και ήμεροι με περίμεναν οι αγουροξυπνημένοι δρόμοι μετά την έξοδό μου από αυτήν τη θεσπέσια κόλαση του μαρασμού και της εγκατάλειψης.

Ο κόσμος μας είναι ο κόσμος δύο θεών. Είναι ο κόσμος της δημιουργίας και ο κόσμος της διάλυσης. Κανένας άλλος λαός δεν μπορεί να το αποδείξει με μεγαλύτερη πειστικότητα αυτό το θεώρημα από τον Γερμανικό.

Νυχτερινό

Την πέτρα ρώτησα να πει τι ξέρει και αντέχει
κι εκείνη μου `πε: τη σιωπή για μυστικό της έχει
τ’ αστέρι ρώτησα μετά, τι έχει μάθει ως τώρα…
Τα χίλια χρόνια, μ’ απαντά, περνάνε σε μιαν ώρα

Και πάνω ο ήλιος μια πηγή, μια κόκκινη κηλίδα,
λάβα το φως αιμορραγεί να κάψει ό,τι είδα.

Το χώμα ρώτησα ξανά, παλιά αν ήταν σώμα
και μου `πε: τα ψηλά βουνά κι αυτά θα γίνουν χώμα.
Κι ύστερα εσένανε ρωτώ το νόημα του κόσμου
και λες: το χέρι σου κρατώ κι εσύ είσαι δικός μου

Και πάνω ο ήλιος μια πηγή, μια χρυσαφένια βρύση,
νερό το φως του να πνιγεί όποιος θέλει να ζήσει.

Με καινούργια ταυτότητα

Ο άνθρωπος, το μόνο πλάσμα που δεν βολεύεται με την εικόνα που έχουν οι άλλοι γι αυτόν, ούτε καν με την εικόνα που έχει το ίδιο για τον εαυτό του, πολλές φορές το Είναι λειτουργεί σαν μια φυλακή την οποία πρέπει πάση θυσία να διαρρήξει.

Η ταινία «Emilia Perez», σε σκηνοθεσία του Ζακ Οντιάρ (“Ο Προφήτης”, “Ο Άνθρωπος Χωρίς Πατρίδα”) είναι ένα τολμηρό κινηματογραφικό εγχείρημα που εξερευνά θέματα μεταμόρφωσης, ταυτότητας και λύτρωσης σε ένα έντονα μελοδραματικό, αλμοδοβαρικό ύφος. Αυτή η ταινία ξεχωρίζει για το μοναδικό μείγμα σκοτεινού χιούμορ, ζωντανών μουσικών ρυθμών και μιας ιστορίας που συνυφαίνεται με την πολυπλοκότητα του φύλου και της οικογένειας με φόντο τον αδυσώπητο κόσμο του μεξικανικού εμπορίου ναρκωτικών.

Η ιστορία ξεκινά με τη Ζόε Σολντάνα να υποδύεται την Ρίτα Μόρα Κάστρο, μια υποτιμημένη δικηγόρο γνωστή για την ψυχραιμία της και τον ακλόνητο ηθικό της κώδικα. Όταν προσλαμβάνεται από το διαβόητο αφεντικό ενός μεξικανικού καρτέλ, τον Eμίλιο (τον οποίο υποδύεται η τρανσέξουαλ ηθοποιός Κάρλα Σοφία Γκασκόν), ακούει από αυτόν ένα ασυνήθιστο και σκοτεινό αίτημα: Ο Εμίλιο θέλει να εξαφανιστεί, αλλά όχι με τον τρόπο που θα περίμενε κανείς από έναν άρχοντα του εγκλήματος. Ζητά από την δικηγόρο να τον βοηθήσει να μεταμορφωθεί σε Eμίλια, να βρει τον τρόπο να ενορχηστρώσει τις νομικές και υλικοτεχνικές πτυχές της μετάβασης φύλου και της πλήρους εξαφάνισης. Η Εμίλια θέλει μια νέα ζωή, αφήνοντας πίσω της τη βίαιη κληρονομιά της αυτοκρατορίας του καρτέλ της για να κάνει μια νέα αρχή.

Το ταξίδι του Εμίλιο προς τη μεταμόρφωσή του σε Εμίλια δεν είναι απλώς μια σωματική μεταμόρφωση- είναι μια αναγέννηση και μια ανάκτηση της ταυτότητάς του μετά από χρόνια ζωής μέσα στα αυστηρά υπερ-ανδροπρεπή, αδίστακτα όρια μιας εγκληματικής αυτοκρατορίας. Ο Γάλλος δημιουργός πραγματεύεται τη μετάβαση της Εμίλια με ευαισθησία, απεικονίζοντάς την ως μια ριζοσπαστική πράξη αυτοαπελευθέρωσης που ξεπερνά τη φυσική εμφάνιση και εμβαθύνει σε βαθύτερα ερωτήματα του ανήκειν και της λύτρωσης. Για τον Εμίλιο, το να αποβάλει το παρελθόν σημαίνει να διαγράψει όχι μόνο το πρόσωπο που ήταν, αλλά και τα ίχνη βίας και φόβου που άφησε πίσω του.

Τι είναι αυτό που σε φοβίζει 

Όλες σου οι γνώσεις
είναι οι φήμες κι οι διαδόσεις που ακούς
σε μαγεύουν οι ανέσεις,
των σοφών οι υποθέσεις
και των άστρων οι προβλέψεις.

Φεύγουνε οι αιώνες
σαν αρχαίοι παγετώνες, σαν εικόνες
λες πως όλα είναι μύθοι
κι όλο τρέχεις μες στα πλήθη
όμως δεν έχεις ξεφύγει.

Απ’ αυτό που τόσο σε φοβίζει,
απ’ αυτό που τόσο σε βασανίζει
πες μου τι `ν’ αυτό που σε φοβίζει
τι `ν’ αυτό που τόσο σε βασανίζει.

Χίλιες και μια νύχτες
σαν του ρολογιού τους δείχτες τριγυρνούσες
και σκεφτόσουν το φεγγάρι
τους κομήτες και τον Άρη
και ποιος θα `ρθει να σε πάρει.

Κόλπα κι απιστίες
κι απαραίτητες θυσίες στους γονείς σου
πάλι δε θα καταφέρεις
την αγάπη να υποφέρεις
και θα ζεις χωρίς να ξέρεις.

Τι `ν’ αυτό που τόσο σε φοβίζει,
τι `ν’ αυτό που τόσο σε βασανίζει,
πες μου τι `ν’ αυτό που σε φοβίζει,
τι `ν’ αυτό που τόσο σε βασανίζει.

Tο διαχρονικό αριστούργημα του Μιγκέλ ντε Θερβάντες «Δον Κιχώτης» παρουσιάζει o Ηλίας Καρελλάς κατά την καλλιτεχνική περίοδο 2024-2025. Το κλασικό έργο της παγκόσμιας λογοτεχνίας ανεβαίνει στη σκηνή του Θεάτρου ΚΑΠΠΑ για παιδιά και εφήβους, κάθε Κυριακή στις 11.30 το πρωί και καθημερινά για τα σχολεία, σε μια σύγχρονη διασκευή του Mike Kenny και μετάφραση της Χαράς Γιαννακοπούλου, με την αιγίδα και τη στήριξη του Ινστιτούτου Θερβάντες της Αθήνας (Instituto Cervantes Atenas).

Ο Ηλίας Καρελλάς υπογράφει τη σκηνοθεσία, τη σκηνογραφία και τους φωτισμούς μιας παράστασης, συνδυάζοντας επί σκηνής ηθοποιούς, ζωντανή μουσική και σύγχρονο θέατρο σκιών. Η χορογράφος Αντιγόνη Γύρα κινεί τους θρυλικούς ήρωες του έργου σε έναν κόσμο μεταξύ παρόντος και παρελθόντος, παραμυθιού και πραγματικότητας. Το εκρηκτικό δίδυμο String Demons γράφει ολοκαίνουργια μουσική, παίζοντας και τραγουδώντας ζωντανά στη σκηνή. Πρωταγωνιστούν οι:Φάνης Παυλόπουλος, Νικόλας Αλεξίου, Δήμητρα Σταύρου, Παύλος Παπαχρήστου, Χρυσούλα Σταμπολάκη.