ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΙΑΝΟΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Γιάννης Ζουγανέλης

Με δυο απλές γραμμές –Οι τόποι είναι ήχοι

Την Κυριακή στις 18 Δεκεμβρίου στις οκτώ το βράδυ στο βιβλιοπωλείο Ιανός
θα γίνει αφιέρωμα στο συγγραφέα Γιάννη Ζουγανέλη
για τα βιβλία του: Με δυο απλές γραμμές
και Οι τόποι είναι ήχοι

Συμμετέχει το κουαρτέτο πνευστών:
Μιχάλης Ναυπλιώτης φλάουτο
Ροδούλα Χαντζή φλάουτο
Ζωή Πλάκα κλαρινέτο
Στέφ. Μπαλτατζής ευφώνιον
καθώς και ο Λευτέρης Ζουγανέλης τούμπα

Τα τραύματα δεν επουλώνονται ποτέ. Μόνο μια μέθοδος υπάρχει για να τα ξορκίζεις: να τους μιλάς με το όνομά τους. Τη μέθοδο αυτή επιλέγει ο Γιάννης Ζουγανέλης και μάλιστα στην πιο ακραία μορφή της, για να ξορκίσει τα δικά του τραύματα.
Ξαπλωμένος σʼ ένα ψυχαναλυτικό ντιβάνι μιλάει συνεχώς για τα παθήματά του. Και λέει πράγματα όντως φοβερά, που δεν τολμούμε να τα ψιθυρίσουμε ούτε στον εαυτό μας. Από αυτή την εξομολόγηση θα προκύψει ένα συγκλονιστικό βιβλίο, αυτοβιογραφία και μαρτυρία και ταυτόχρονα ένα μοναδικό για την ωμή ειλικρίνειά του αφήγημα εποχής. Ο ήρωας του βιβλίου ένα φτωχό παιδί από τον Κοκκινόβραχο του Πειραιά διασχίζει κυριολεκτικά μισό αιώνα για να φτάσει στις πιο ψηλές κορυφές της μουσικής και ταυτόχρονα σʼ ένα βιβλίο-σταθμό για τη λογοτεχνία μας.

Την Παρασκευή 30 Ιουλίου 2004, ταξίδευα με το ΚΤΕΛ Αθηνών Πατρών, καταμεσήμερο κι είχαμε μόλις περάσει από την άρτι παραδοθείσα σήραγγα της Κακιάς Σκάλας, όταν ο οδηγός του λεωφορείου στο ψάξιμό του έπιασε το τρίτο ίσως πρόγραμμα. Λεω τρίτο, γιατί όσοι έχουν πείρα από ταξίδια με τα ΚΤΕΛ με καταλαβαίνουν απόλυτα. Λεω τρίτο, γιατί εκείνη τη στιγμή, γύρω στις 3 το μεσημέρι, ακούσαμε κάποιον ποιητή να συνεντευξιάζεται με περισσή άνεση στη φωνή και ευδιάκριτο θάρρος στις απόψεις του. Ατυχώς, στο πεντάλεπτο που έμεινε συντονισμένος ο οδηγός δεν αναφέρθηκε από τον δημοσιογράφο το όνομά του. Θα ήθελα αν με διαβάζει να βγει μπροστά και να μου φανερωθεί. Θέλω να τον συγχαρώ, γιατί είπε κάτι πολύ απλό, τόσο απλό όσο είναι και η αλήθεια: πως δεν κάνει παρέα με άλλους ποιητές. Τους γνωρίζει μεν προσωπικά, πολύ περισσότερο γνωρίζει δε το έργο τους, αλλά ως εκεί: δεν τους προτιμάει για τις καθημερινές του συναναστροφές.
Ψάχνοντας ωστόσο ο οδηγός, απτόητος ως εκ του DNA των υπεραστικών λεωφορείων, κατάφερε επιτέλους να συντονιστεί στη μουσική της προτίμησης του, κι εγώ έμεινα να αναρωτιέμαι γιατί οι ποιητές να μην κάνουν παρέα με ποιητές; Είχα θέσει και παλαιότερα το ερώτημα στον εαυτό μου, και βαθύτατα συμφωνούσα μαζί του, αλλά γιατί;

Είναι καθηγητής στο Χάρβαρντ, περίπου εξήντα ετών, διδάσκει αμερικανική λογοτεχνία και διάσημος. Φωτογραφίες του δημοσιεύονται ως και τον ημερήσιο τύπο, δίνει μακροσκελείς και γοητευτικές συνεντεύξεις, όπου καταφέρνει να επαναλαμβάνει τα ίδια αποφθέγματα μιας ολόκληρης ζωής, να τα ανακυκλώνει και να τα σερβίρει πάντα δροσερά κι «εύπεπτα», χωρίς κανείς να αντιλαμβάνεται την επαναλαμβανόμενη λαθροχειρία του, σε κείμενα και αποφθέγματα της σοφίας που είναι υποχρεωμένος να διδάσκει στους μαθητές του. Διεκδικεί ακόμη κάποιο βραβείο, αφού έχει ήδη εξοικονομήσει τις διάφορες ακαδημαϊκές διακρίσεις, αλλά ως γνωστόν τα βραβεία, όπως και οι εξετάσεις, δεν τελειώνουν ποτέ.
Τον συναντάμε κάποιο βράδυ, αφού έχουμε ήδη ακούσει πολλά για το μεγαλείο του, γύρω από το γιορτινό τραπέζι με τη γαλοπούλα, που του παραθέτει ευγενικά ο επαρχιώτης ομότεχνός του, σε κάποια πόλη των Ηνωμένων Πολιτειών, αρκετά χιλιόμετρα μακριά από το Χάρβαρντ, την ημέρα των Ευχαριστιών. Δεν μας εκπλήσσει πια, κι ας ξετυλίγει το ποιητικό του ρεπερτόριο με τη γνωστή άνεση, και την ετοιμόλογη κοινωνική του ευστροφία. Ο άνθρωπος, ο ποιητής μας, υπερασπίζεται τον μύθο του, κι η υποστήριξη του προσωπικού μύθου, όταν είσαι υποχρεωμένος να τον επαναλαμβάνεις, είναι πιθανόν να οδηγήσει σε κάποια κατάχρηση του ποιητικού κλισέ, και ως μανιέρα πλέον εύκολα οδηγεί τα συναισθήματά μας στα πλαίσια της θυμηδίας. Δεν μας στενοχωρεί ούτε η αναίτια επιθετικότητά του προς τον ομότεχνο οικοδεσπότη του: το μεγαλείο ως γνωστόν χρειάζεται το αντίθετό του, για να αναγνωρισθεί ως τοιούτον. Αν δεν τσαλαπατήσει και μερικές «μεγάλες προσδοκίες» τι μεγαλείο θα ʽταν;