1. Γράφετε μόνο ξύπνιος:

– Ξάγρυπνος και νυσταγμένος.

2. Αν είστε εξαρτημένος από την ποίηση, γιατί δεν παίρνετε μεθαδόνη;

- Εξαρτημένος είσαι όταν θέλεις πάσει θυσία να απαλλαγείς από κάτι αλλά δεν μπορείς. Η αλήθεια είναι ότι δεν θέλω να απαλλαγώ. Όχι ακόμα.

3. Αισθάνεστε ποιητής μόνο όταν γράφετε;

– Δεν θα έλεγα ότι αισθάνομαι ποιητής, παρά μόνο όταν απειλούμαι από γραφικούς και ποιητές.

4. Γράφετε και αποτυχημένα ποιήματα ή τα δημοσιεύετε μόνο;

– Η αποτυχία είναι το προσωπικό μου άνω φράγμα.

5. Το ποίημα φέρνει στο μυαλό σας α) τα πόδια μιας γυναίκας; β) ένα
ηλιοβασίλεμα;  γ) ένα θεσπέσιο γεύμα;

– Μάλλον το αντίστροφο συμβαίνει: ένα ποίημα για την κάθε περίπτωση.

6. Οι λέξεις είναι απαραίτητες σε ένα ποίημα; Και αν ναι, έχετε λίστα με
ποιητικές λέξεις που πρέπει να αποφύγετε;

– Απαγορεύεται το απαγορεύεται, αλλά κανείς δεν το τηρεί: καθένας έχει τα προσωπικά του ταμπού.

7. Την ποιητική σας ταυτότητα την πήρατε από μόνος σας ή σας την έδωσε
η συντεχνία;
– Προσπαθεί η συντεχνία, αλλά καταφέρνω και αμύνομαι (ακόμα). Εξάλλου πάντα έκανα κακές δημόσιες σχέσεις για τα μέτρα των ποιητών.

(Από την απονομή βραβείων όλοι επί σκηνής της Μικρής Αίθουσας Συναυλιών της Όπερας του Καϊρου)

 
Τα σοβαρά προβλήματα των δύο χωρών δεν στάθηκαν εμπόδιο να πραγματοποιηθεί και φέτος όπως κάθε δύο χρόνια ο σημαντικός θεσμός των Καβαφείων. Ένας θεσμός ο οποίος ξεκίνησε το 1983 και που έχει σαν στόχο την ανάδειξη και την μελέτη του έργου του σπουδαίου Αλεξανδρινού ποιητή αλλά και την σύσφιξη των σχέσεων Ελλάδας και Αιγύπτου. Εν μέσω σοβαρών οικονομικών προβλημάτων της Ελλάδας και μόνιμης πολιτικής έντασης της Αιγύπτου, τα 12α Καβάφεια έλαβαν χώρα μεταξύ 12 και 14 Δεκεμβρίου 2011 στο Κάιρο για την απονομή των Διεθνών Βραβείων «Καβάφη», και στην Αλεξάνδρεια για το καθιερωμένο λογοτεχνικό συμπόσιο και τις υπόλοιπες εκδηλώσεις.

 
Την απονομή των βραβείων στην Μικρή Αίθουσα της Όπερας του Καϊρου εγκαινίασε το βράδυ της Δευτέρας 12 Δεκεμβρίου ο πρέσβης της Ελλάδας στην Αίγυπτο κ. Χριστόδουλος Λάζαρης ενώ ο αιγύπτιος υφυπουργός πολιτισμού και ποιητής κ. Χοσάμ Νασσάρ εξήρε την μακρόχρονη φιλία και τον αλληλοσεβασμό που συνδέει τους δύο λαούς. Τα βραβεία «Καβάφη» δίνονται πάντα σε δύο ποιητές και σε δύο πεζογράφους Αιγυπτίους και Έλληνες αντίστοιχα, και σ’ έναν μεταφραστή, σύμφωνα με την κρίση δύο επιτροπών, μιας αιγυπτιακής και μιας ελληνικής. Φέτος, η αιγυπτιακή επιτροπή της οποίας πρόεδρος ήταν ο κ. Νασσάρ απένειμε βραβείο ποίησης στον Αμίν Χαντάτ, πολυσχιδή προσωπικότητα με μεγάλη λογοτεχνική δραστηριότητα που συμπεριλαμβάνει ακόμα και στίχους τραγουδιών της επανάστασης του περσινού Γενάρη, ενώ το βραβείο πεζογραφίας απενεμήθη στην συγγραφέα και ακτιβίστρια Άχνταφ Σουέιφ, γνωστή παγκοσμίως για το βιβλίο της «Ο χάρτης της Αγάπης». Δύο επιλογές που εκπλήσσουν, αν σκεφτεί κανείς ότι ακόμα εκκρεμούν τα περισσότερα από τα αιτήματα των νέων που βγήκαν στους δρόμους πέρυσι και που εξακολουθούν να σκοτώνονται στην πλατεία Ταχρίρ. Τέλος, βραβείο μετάφρασης δόθηκε στον Μπεσίρ Ελ Σεμπάι ο οποίος μεταφράζει από τη ρωσική, τη γαλλική και την αγγλική λογοτεχνία, ενώ δικό του πόνημα ήταν και ένας μικρός τόμος με ποίηση Καβάφη που μας διανεμηθεί κατά τη διάρκεια της τελετής. Η ελληνική επιτροπή, της οποίας πρόεδρος ήταν ο κ. Δημήτρης Δασκαλόπουλος, απένειμε βραβείο ποίησης για το σύνολο της δουλειάς του στον Γιώργο Χρονά και το βραβείο πεζογραφίας στον Δημήτρη Στεφανάκη για το ιδιαίτερα επιτυχημένο του μυθιστόρημα «Μέρες Αλεξάνδρειας».  

Συνέντευξη στον Σπύρο Αραβανή

Ίδρυσε και διηύθυνε τις ομώνυμες εκδόσεις για 40 χρόνια. Μας γνώρισε εμβληματικά έργα -λογοτεχνικά, δοκιμιακά, ταξιδιωτικά κ.ά- και συνέδεσε το ονομά της με σπουδαίους λογοτέχνες όπως τη Μαργκαρίτ Γιουρσενάρ, τον Μπρους Τσάτουιν, τον Άρθουρ Κέσλερ κ.ά. Ο χρόνος -ήδη διανύει την όγδοη δεκαετία της- και η κρίση μπορεί να έκαναν αισθητή πια την παρουσία τους και στη ζωή και τις εκδόσεις της όμως δεν την νίκησαν. Έτσι, οι εκδόσεις Χατζηνικολή εδώ και λίγους μήνες συστεγάζονται με τις εκδόσεις Βασδέκη -στις οποίες ανήκουν πλέον τα δικαιώματα- , λίγα μόλις μέτρα πιο κάτω από τον ιστορικό τους χώρο, στη Ζωοδόχου Πηγής. Εκεί, στη νέα τους στέγη, συναντήθηκα, ένα μεσημέρι, με την Ιωάννα Χατζηνικολή και συζητήσαμε για το χθες και το αύριο των εκδόσεών της περιτριγυρισμένος από τα βιβλία της -χειρονομίες μια ολόκληρης ζωής- και από τη γοητεία του λόγου της.

ΣΠΥΡΟΣ ΑΡΑΒΑΝΗΣ: Να ξεκινήσουμε με το παρόν. Οι εκδόσεις Χατζηνικολή θα συνεχίζουν να εκδίδουν νέους τίτλους και να διατηρούν τον κατάλογό τους;

ΙΩΑΝΝΑ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗ: Ναι, οι εκδόσεις Χατζηνικολή συνεχίζουν την παρουσία τους μέσω των εκδόσεων Βασδέκη στις οποίες παραχωρούνται και όλοι οι τίτλοι των βιβλίων που εξέδωσα. Εγώ θα είμαι κοντά στον κύριο και την κυρία Βασδέκη, συνεχίζοντας να διαβάζω βιβλία και να μεταφράζω αυτά που μου αρέσουν. Δεν μπορούσα πια λόγω ηλικίας και υγείας να συνεχίσω μόνη μου. Αν ήταν άλλες εποχές θα αντιμετώπιζα και την κρίση, αν και περάσανε εποχές ακόμα πιο δύσκολες οικονομικά.

Σ.Α.: Η Γιουρσενάρ είχε πει: «έχω πολλές θρησκείες, πολλές κουλτούρες και πολλές πατρίδες». Σας αντιπροσωπεύει η φράση κάνοντας έναν απολογισμό της ζωής και του έργου σας;
Ι.Χ.: Ναι, με αντιπροσωπεύει. Πιστεύω, επίσης, στην ανεξαρτησία μέχρι τρέλας. Και πιστεύω στην εργασία γιατί είναι ο μόνος τρόπος εξαγοράς της ανεξαρτησίας. Ο άνθρωπος δηλαδή πρέπει να δουλεύει γιατί μόνο μέσω της δουλειάς αποκτά την ανεξαρτησία και την αξιοπρέπειά του. Αλλιώς είναι υποχείριο. Η δουλειά δεν είναι δουλεία. Είναι ελευθερία. Σκέψεις βέβαια που τη σημερινή εποχή, με την ανεργία που επικρατεί, φαντάζουν εξωπραγματικές.

Συνέντευξη στη Λαμπρινή Κουζέλη

Η φωνή του έφθανε από το µακρινό Μανχάταν ζωηρή. Ο αιρετικός, ο προκλητικός, ο µοναδικός Χάρολντ Μπλουµ είχε τα κέφια του. Φηµισµένος για τις αϋπνίες του, για την εκπληκτική ταχύτητα µε την οποία καταβροχθίζει τις σελίδες, την ανεξάντλητη ευρυµάθεια και την ασυνήθιστη µνήµη του στην οποία έχουν αποθηκευθεί ολόκληρα έργα του αρχαίου, του εβραϊκού και του χριστιανικού κόσµου, ο καθηγητής Λογοτεχνίας του Πανεπιστηµίου Γέιλ έχει µείνει στην Ιστορία για την Αγωνία της επίδρασης, ένα σύντοµο κείµενο που γράφτηκε µέσα σε τρεις ηµέρες το 1973 σε κατάσταση συγγραφικού παροξυσµού. Συνδυάζοντας τη θεωρία περί υψηλού του Λογγίνου µε το οιδιπόδειο σύµπλεγ- µα του Φρόιντ, παρουσίασε τον λογοτεχνικό στίβο ως πεδίο άγριων συγκρούσεων για επικράτηση ανάµεσα σε ταλαντούχους νέους συγγραφείς και στους ανυπέρβλητους προγόνους τους. Γνωστός στο ευρύ κοινό έγινε όµως µε τον «∆υτικό κανόνα», ένα ογκώδες βιβλίο µε τους συγγραφείς που αξίζει να διαβάσουµε και από όπου προκλητικά και συνειδητά απουσιάζει όλη η ελληνική γραµµατεία.

Στην «Ανατοµία της επίδρασης», ένα βιβλίο του το οποίο κυκλοφόρησε πριν από λίγους µήνες στην Αµερική και χαρακτηρίστηκε το κύκνειο άσµα της επίδρασης, συνοψίζει τη λογοτεχνική πορεία του, απαντά στους επικριτές του και αφήνει παρακαταθήκη στους αµερικανούς φοιτητές του το απόσταγµα της πολύτοµης συγγραφικής παραγωγής του για τις µείζονες λογοτεχνικές εµµονές του: τον Γουίλιαµ Σαίξπηρ και τον Γουόλτ Γουίτµαν. Μιλώντας αποκλειστικά στο «Βήµα» θυµήθηκε τους έλληνες φοιτητές του στο Γέιλ και µετάνιωσε που δεν κατάφερε ποτέ να πραγµατοποιήσει το ταξίδι ως την Ελλάδα. Τώρα είναι αργά, η υγεία του δεν του το επιτρέπει, χρειάζεται µπαστούνι για να περπατήσει και ζητεί να του µιλώ δυνατά γιατί το ακουστικό που φορά δεν τον βοηθάει στην τηλεφωνική επικοινωνία µας. Ο Σοφός του Γέιλ γέρασε. Στο σώµα όµως, όχι στο πνεύµα. Παραµένει λάβρος κατά των συγγραφέων του συρµού που µε τα έργα τους σαρώνουν τα ταµεία, κατά του παρηκµασµένου εκπαιδευτικού συστήµατος, κατά των αµερικανών πολιτικών και προβαίνει σε βαρείς χαρακτηρισµούς τονίζοντας: «Να παραθέσεις κατά λέξη τα λόγια µου».