`

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ: Ο συνθέτης Νεκτάριος Καραντζής μελοποιεί και η Σαβίνα Γιαννάτου ερμηνεύει, αποσπάσματα από την «Οδύσσεια» του Ομήρου.

`

Θυµήθηκε ολοκάθαρα εκείνη την ηµέρα
που διάβηκε στερνή φορά την όµορφη καµάρα
να πάει στα καράβια του, έτοιµα να σαλπάρουν
για την Αυλίδα τη µικρή και τη µεγάλη Τροία.
Με τον λαό τριγύρω του, την Πηνελόπη πλάι
και τον Τηλέµαχο µωρό να κλαίει και να χτυπιέται
σαν να ʼταν Κάλχας κι έβλεπε το τι τους περιµένει:
αυτόν και τη φαµίλια του, τους Έλληνες, τους Τρώες,
τον Αγαµέµνονα σφαχτό, τον Έκτορα γδαρµένο,
την Κλυταιµνήστρα φόνισσα και θύµα του παιδιού της,
τον Αστυάνακτα αλοιφή —αχ, γκρεµοτσακισµένο—,
τη Χρυσηίδα κόκκινη, στο αίµα της πνιγµένη,
τον Αχιλλέα άψυχο, άσπρο σαν κιµωλία
και τʼ άλογά του αθάνατα να κλαιν τʼ αφεντικό τους,
δροµέα, και πολεµιστή, και µέγα αλογατάρη,
που ʼχε κορµί αθάνατο απʼ την κορφή ως τα νύχια
και µοναχά στο πόδι του τʼ αδύνατο σηµείο,
ολίγη σάρκα και θνητή σαν φέτα πορτοκάλι.
Αχίλλειος η φτέρνα του και πέρασµα θανάτου
κι εκεί βρήκε να καρφωθεί το βέλος του φονιά του.

Μόνο η Ελένη έµεινε Ωραία και µοιραία
του Μενελάου φυσικά και του ωραίου Πάρη.
Της Σπάρτης η βασίλισσα και όλεθρος της Τροίας
ή αδειανό πουκάµισο, στην Αίγυπτο χαµένη
ανάµεσα σε φοινικιές, και µύγες, και χουρµάδες
σαν έπαθλο για βασιλείς που γίναν κερατάδες.

********************************************************

`
Μια πολυεπίπεδη διασκευή της «Οδύσσειας» του Μιχάλη Γκανά σε εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα, για μικρούς και μεγάλους, νέους αναγνώστες. Ο Μιχάλης Γκανάς ξαναγράφει την Οδύσσεια με δικά του λόγια, βάζοντας μέσα στο κείμενο στοιχεία από τη  γλωσσική μας παράδοση. Στίχοι από δημοτικά τραγούδια και από την ποίηση και τους στίχους των:   Διονυσίου Σολωμού , Κ.Π. Καβάφη, Γιώργου Σεφέρη, Γιάννη Ρίτσου, Νίκου Γκάτσου, Μάνου Ελευθερίου, Διονύση  Σαββόπουλου, Μανώλη Ρασούλη και Λευτέρη Παπαδόπουλου, παρεμβάλλονται μέσα στην αφήγηση με ένα φυσικό τρόπο. 

`

Δώδεκα τραγούδια, δώδεκα αποσπάσματα από τον «ΔΩΔΕΚΑΛΟΓΟ ΤΟΥ ΓΥΦΤΟΥ», μελοποιημένα από τον Λουκά Θάνο και ερμηνευμένα από τον Γιάννη Χαρούλη, περιλαμβάνονται στη νέα αυτή δισκογραφική έκδοση. Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου είναι ένα μνημειώδες, λυρικό έργο, αποτέλεσμα της ανησυχίας του δημιουργού για τις εξελίξεις στην πατρίδα του, τις οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές, εθνικές και πολιτιστικές της εκφάνσεις, στην πιο κρίσιμη περίοδο της πρόσφατης νεότερης ιστορίας. Γράφτηκε στην περίοδο 1899-1906 και εκδόθηκε σε βιβλίο το 1907.

`
***********************************************************
Νίκος Ζαχαριάδης, «Ο Αληθινός Παλαμάς» [απόσπασμα]

[…] Τελειώσαμε με την κριτική ανάλυση του «Δωδεκάλογου του Γύφτου». Είναι καιρός να διατυπωθούν τα τελικά μας συμπεράσματα. Ποιο το κοινωνικό πρόσταγμα (γιατί αυτό είναι το βασικό που μας ενδιαφέρει) που ο Παλαμάς από τις σελίδες του «Δωδεκάλογου» απευθύνει προς τον ελληνικό λαό γενικά, προς την ελληνική νεολαία και την ελληνική διανόηση ύστερα;

1— Ύστερα από την καταστροφή του 1897-98 τη στρατιωτική και οικονομική, που έδειξε όλη τη χρεοκοπία της αστοτσιφλικάδικης πολιτικής, ο Παλαμάς, που ένιωσε πολύ βαθιά το χτύπημα εκείνο, έκανε με τον τρόπο του μια επανεξέταση των μέχρι τότε παραδεγμένων αξιών και θέλησε να σαλπίσει ένα καινούργιο κήρυγμα. Θέλησε να δείξει ένα καινούργιο δρόμο στο εργαζόμενο έθνος, δρόμο που αρνιέται και καταδικάζει όλη την παλιά μούχλα και σαπίλα και κατάπτωση και που καλεί σ’ ένα νέο αναφτέριασμα, ένα καινούργιο ξεκίνημα θεμελιωμένο αποκλειστικά στις καινούργιες και ζωντανές εθνικές λαϊκές δυνάμεις. Σ’ αυτόν τον σκοπό αφιέρωσε ο ποιητής το «Δωδεκάλογο του Γύφτου». Και το «κοινωνικό πρόσταγμα», που δίνεται από τις γραμμές του, μπορεί να συνοψιστεί σε τούτα δω:

Το νεοελληνικό έθνος για να προοδεύσει και να διεκδικήσει την πρωτεύουσα θέση.μέσα στην εκπολιτιστική άμιλλα των λαών, πρέπει αποκλειστικά και μόνο να στηριχτεί και να υπολογίσει στις σημερινές ζωντανές και δημιουργικές λαϊκές δυνάμεις του, να βασιστεί με όλο του το βάρος στη σημερινή πραγματικότητα. Η εθνικο-κοινωνική του πολιτική δεν πρέπει να τρέφεται από ουτοπιστικές θεωρίες («Μεγάλη Ιδέα» κ.λπ.) και χιμαιρικά όνειρα, που καταστροφές μονάχα μπορούν να μαζέψουν και να εκτροχιάσουν το λαό και τη χώρα από τον πραγματικό προορισμό τους.

`

`

Έστι δε φύλον εν ανθρώποισι ματαιότατον,
όστις αισχύνων επιχώρια παπταίνει τα πόρσω,
μεταμώνια θηρεύων ακράντοις ελπίσιν.
ΠΙΝΔΑΡΟΣ

`

Α’

Ρόδο της μοίρας, γύρευες να βρεις να μας πληγώσεις
μα έσκυβες σαν το μυστικό που πάει να λυτρωθεί
κι ήταν ωραίο το πρόσταγμα που δέχτηκες να δώσεις
κι ήταν το χαμογέλιο σου σαν έτοιμο σπαθί.

Του κύκλου σου το ανέβασμα ζωντάνευε τη χτίση
από τ’ αγκάθι σου έφευγε το δρόμου ο στοχασμός
η ορμή μας γλυκοχάραζε γυμνή να σ’ αποχτήσει
ο κόσμος ήταν εύκολος. Ένας απλός παλμός.

Β’

Τα μυστικά της θάλασσας ξεχνιούνται στ’ ακρογιάλια
η σκοτεινάγρα του βυθού ξεχνιέται στον αφρό.
Λάμπουνε ξάφνου πορφυρά της μνήμης τα κοράλλια…
Ω μην ταράξεις… πρόσεξε ν’ ακούσεις τ’ αλαφρό

ξεκίνημά της… τ’ άγγιξες το δέντρο με τα μήλα
το χέρι απλώθη κι η κλωστή δείχνει και σε οδηγεί…
Ω σκοτεινό ανατρίχιασμα στη ρίζα και στα φύλλα
να ‘σουν εσύ που θα ‘φερνες την ξεχασμένη αυγή!

Στον κάμπο του αποχωρισμού να ξανανθίζουν κρίνα
μέρες ν’ ανοίγουνται ώριμες, οι αγκάλες τ’ ουρανού,
να φέγγουν στο αντηλάρισμα τα μάτια μόνο εκείνα
αγνή η ψυχή να γράφεται σαν το τραγούδια αυλού…

Η νύχτα να ‘ταν που έκλεισε τα μάτια; Μένει αθάλη,
σαν από δοξαριού νευρά μένει πνιχτό βουητό,
μια στάχτη κι ένας ίλιγγος στο μαύρο γυρογιάλι
κι ένα πυκνό φτερούγισμα στην εικασία κλειστό.

Ρόδο του ανέμου, γνώριζες μα ανέγνωρους μας πήρες
την ώρα που θεμέλιωνε γιοφύρια ο λογισμός
να πλέξουνε τα δάχτυλα και να διαβούν δυο μοίρες
και να χυθούν στο χαμηλό κι αναπαμένο φως.

`
ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ: «ΠΑΙΔΙΚΟ ΦΟΥΣΤΑΝΙ» (στίχοι: Οδυσσέας Ιωάννου, σύνθεση: Γιώργος Ανδρέου, τραγούδι: Ελένη Τσαλιγοπούλου

`

Ταΐζω ένα μωρό

Ταΐζω ένα μωρό. Ένα ζωικό κουβαράκι τεσσάρων μηνών, μονίμως γελαστό, ένα κουτάκι αγάπης, το δελφινάκι μου. Όταν το φιλάω δεν ξέρω πως κρατιέμαι και δεν του κόβω κομμάτια – ποτέ δεν θα μάθει ότι την αρτιμέλειά του την χρωστάει στη γενναία αυτοσυγκράτησή μου, στα αστείρευτα αποθέματά μου πειθαρχίας και αυτοέλεγχου…

Τα μεσημέρια του Σαββατοκύριακου ξαπλώνει στο κρεββάτι ανάμεσά μας. Ακούω τα πνευμόνια του, ανάσα την ανάσα γυμνάζεται στην ζωή και από γατί γίνεται άνθρωπος. Ένα μωρό είναι σαν το αναμμένο τζάκι, ποτέ δεν είναι ίδιο, ποτέ δεν θα πετύχεις το ίδιο σχήμα φωτιάς.

Ταΐζω ένα μωρό. Κι όλος ο κόσμος γίνεται στόμα. Βγάζει ήχους, σπέρματα λέξεων ωραίων, υγρούς ήχους, γεμίζει σιγά σιγά την θάλασσά του να ʽχει να δελφινοβολτάρει. Έχει και πατούσες. Αμέ! Ο Θεός να τις κάνει… Τα κλειδιά του σπιτιού είναι μεγαλύτερα… Παλεύει να κρατήσει το κεφάλι της όρθιο, κάθε μέρα και καλύτερα. Σκαρφαλώνει πάνω μου σαν σκίουρος που έχει πάρει L.S.D, γελάει συνέχεια. Τι γελάς ρε σαχλαμάρα;

Ταΐζω ένα μωρό. Ξέρω πως ποτέ δεν θα κάνω κάτι σημαντικότερο. Δεν μου ανήκει, δεν του ανήκω, η σχέση είναι καθαρή από την αρχή. Αλλά κάποιος πρέπει να κρατάει το μπιμπερό… Στα σπάνια κλάματά της μια χνουδωτή καμηλοπάρδαλη αποδεικνύεται πιο χρήσιμη από εμένα. Μόνο αυτή μπορεί να σταματήσει το κλάμα. Αρχίζω να έχω θέμα με την καμηλοπάρδαλη. Ή αυτή ή εγώ!

Μακάρι να αγαπήσει την θάλασσα και να θελήσει να της την μάθω. Μακάρι να αγαπήσει και να θελήσει να μου μάθει.
Βέβαια δεν έχω αυταπάτες. Τον βλέπω τον διάλογο να έρχεται
– Καλημέρα λουλούδι μου!
– Δεν μας χέζεις ρε πατέρα πρωί πρωί;

`

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ

`

`
Πρόκειται για την πρώτη δισκογραφική αποτύπωση -σε βινύλιο- ποιημάτων του Νίκου Καββαδία, σε μουσική υπόκρουση του Άκη Λυμούρη. Ο ηθοποιός Νότης Περγιάλης (1920-2009) απαγγέλλει πέντε ποιήματα, στη δισκογραφική εταιρεία «Στροφές».