Ο Βιτόριο Γκάσμαν διαβάζει το ποίημα του Τσέζαρε Παβέζε “verra la morte e avra i tuoi occhi” (θάρθει ο Θάνατος και θάχει τα μάτια σου)

Cesare Pavese

Verra la morte e avra i tuoi occhi-
questa morte che ci accompagna
dal mattino alla sera, insonne,
sorda, come un vecchio rimorso
ο un viziο assurdo. Ι tuoi occhi
saranno una vana parola,
un grido taciuto, un silenzio.
Cosi li vedi ogni mattina
quando su te sola ti pieghi
nello specchio. Ο cara speranza,
quel giorno sapremo anche noi
che sei la vita e sei il nulla.

Per tutti la morte ha uno sguardo.
Verra la morte e avra i tuoi occhi.
Sara come smettere un vizio,
come vedere nello specchio
riemergere un viso morto,
come ascoltare un labbro chiuso.
Scenderemo nel gorgo muti.

(22 marzo 1950)

Μιχαήλ[Λίλης] Ι. Δεσύλλας

Θ Α Ρ Θ Ε Ι Ο Θ Α Ν Α Τ Ο Σ…

ΘΑΡΘΕΙ ο θάνατος και θάχει τα δικά σου μάτια –
τούτος ο θάνατος που μας συνοδεύει
από το πρωί ως το βράδυ, ακοίμητος,
κουφός, σα μια παλιά τύψη
ή σαν κάποιο ανόητο ελάττωμα. Τα μάτια σου
θα είναι ένας μάταιος λόγος,
μια αποσιωπημένη κραυγή, μια σιωπή.
Έτσι τα βλέπεις κάθε πρωί
όταν πάνω από τον εαυτό σου μόνη σκύβεις
στον καθρέφτη. Ω αγαπημένη ελπίδα,
κείνη την ημέρα θα ξέρουμε και μεις
πως είσαι η ζωή και είσαι το τίποτα.

Για όλους ο θάνατος έχει ένα βλέμμα.
Θάρθει ο θάνατος και θάχει τα δικά σου μάτια.
Θάναι σα να εγκαταλείπουμε ένα ελάττωμα,
σα να βλέπουμε στον καθρέφτη
να αναδύεται ένα νεκρό πρόσωπο,
σα νʼ ακούμε ένα κλεισμένο στόμα.
Θα κατεβούμε στην άβυσσο άφωνοι.

στο έργο του που κυκλοφόρησε μεταθανάτια με τίτλο: Ποίηση, [Αθήνα] 1973.

Αλέξης Τραϊανός

Ο θάνατος θά ‘ρθει και θά ‘χει τα μάτια σου-
ο θάνατος που ‘ναι μαζί μας
απ’ το πρωί ως το βράδι, άγρυπνος,
άφωνος σαν παλιά τύψη
ή κάποιο ανόητο πάθος. Τα μάτια σου
θα ‘ναι μια μάταιη λέξη,
μια πνιγμένη κραυγή, μια σιωπή.
Σαν κι αυτή που κάθε πρωί
βλέπεις, όταν σκύβεις μόνη σου
πάνω απ’ τον καθρέφτη. Ω αγαπημένη ελπίδα,
εκείνη τη μέρα που κι οι δυο θα μάθουμε
πως είσαι ζωή και τίποτα.

Ο θάνατος έχει ένα βλέμμα για όλους.
Ο θάνατος θά ‘ρθεί, και θά ‘χει τα μάτια σου.
Θα ‘ναι σα να παρατάς ένα πάθος,
σα να βλέπεις ένα πεθαμένο πρόσωπο
ν’ αναδύεται απ’ τον καθρέφτη,
σα ν’ ακούς χείλια κλειστά να μιλούν.
Θα κατέβουμε στην άβυσσο βουβοί.

Cesare Pavese (μτφ. Αλεξ. Τραϊανός),”Ο θάνατος θά ‘ρθει”, Το Δέντρο 26 (Μάρτιος 1985)

ΣΚΗΝΗ Ε’
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ

ΜΑΚΒΕΘ

Έχω ξεχάσει
ολότελα την αίσθηση του φόβου,
Επέρασε ο καιρός που όταν γροικούσα
σκουσμό τη νύχτα μ΄έπιανε το ρίγος,
και παραμύθι αν άκουα θλιβερό
εσηκώνονταν του κορμιού μου οι τρίχες
ορθές, σα ναχαν μέσα τους ζωή.
Μ’ έχει χορτάσει η φρίκη! Ο στοχασμός μου
ο φονικός συνειθισμένος είναι
στο φοβερό, και πια δεν μπορεί
να μ’ αλάλιαζε.

(Ξανάρχεται ο Σεύτον)
Τι ήταν οι φωνές;

ΣΕΥΤΟΝ

Απέθανε η βασίλισσα, κύριέ μου!

ΜΑΚΒΕΘ

Έπρεπε να πεθάνει πιο στερνά!
Θαχα καιρό ν’ ακούσω λόγια τέτοια!
Το αύριο, και το αύριο και το αυριο
με το μικρό το βήμα τους μας σέρνουν
από μέρα σε μέρα, ως στη στερνή
τη συλλαβή των χρόνων το βιβλίο,
κι όλα τα εχτές μας φώτισαν τρελλούς
στο δρόμο προς τη σκόνη του θανάτου-
Σβήσου, μικρό κερί! Η ζωή δεν είναι
παρά ήσκιος διαβατάρικος, φτωχός
θεατρίνος, που κορδώνεται κι αφρίζει
στη σκηνή για τη λίγη του την ώρα,
κ’ έπειτα κανείς δεν τον ακούει,
είναι το παραμύθι που ένας βλάκας
το λέει, γεμάτο λύσσα και φωνές,
δίχως κανένα νόημα.

Ευρυδίκη

Όταν έρθω
δεν θα τραγουδώ,
απλά θα βρίσκομαι.
Θα είμαι το φως
που θρέφει τα λουλούδια,
που ωθεί τον κόσμο να κάνει έρωτα.

Όλα είναι δυνατά. Όλα.

Φως ξεχύνεται από την κοιλιά μου.
Όλα έχουν εξαγνισθεί,
όλα είναι όπως αρμόζει.
Κάθε φύλλωμα θα ριγεί από αγάπη.

Λέαινα

Η λέαινα είναι η αγάπη μου για σένα, η καστανόξανθη λέαινα
με το γυαλιστερό της δέρμα, με τα χρυσαφένια της μάτια.
Περπατάει πάντα στο πλευρό μου•
όταν κάθομαι να ξαποστάσω ξαπλώνει δίπλα μου,
με το πρόσωπό της στα πόδια μου σαν βασιλικός φύλακας.
Παίζω μαζί της, ξαπλώνω ανάμεσα στα αγέρωχα πόδια της
και την αφήνω να με στριφογυρίζει σαν να ήμουν το μικρό της.
Αισθάνομαι το βάρος των δυνατών πελμάτων της,
την κοφτερή προσέγγιση των νυχιών της.
Γεύομαι το θάνατο στην ανάσα της.

Τώρα η καστανόξανθη λέαινα αργοπεθαίνει.
Όλο και περισσότερο εξασθενίζει ξοπίσω μου,
καθώς προσπαθεί να με ακολουθήσει όταν σηκώνομαι.
Βλέπω το ξεραμένο αίμα γύρω από τη μουσούδα της.
Ξαπλώνει στα πλευρά της, και υψώνει
την ωχρή καθώς σβήνει ματιά της προς εμένα.
Την ρωτάω: Πού πήγε η δύναμή σου;
Πού εξαφανίστηκε η φωνή σου;
και ξαπλώνω ανάμεσα στα εξασθενημένα πόδια της
κλείνοντας τα μάτια μου με τα δικά της.

1.
Γιατί τεράστια τόσο τʼ αεροπλάνα
βόλτες δε κάνουνε με τα παιδιά τους;

Ποιο είναι το κίτρινο πουλί
που τη φωλιά γεμίζει με λεμόνια;

Γιατί δεν τα μαθαίνουν να μαζεύουν
μέλι απʼ τον ήλιο τα ελικόπτερα;

Που άφησε η ολόγιομη σελήνη
το νύχτιο σάκο της με αλεύρι;

2.

Αν πέθανα χωρίς να καταλάβω
τώρα από ποιόν ρωτάω την ώρα;

Από πού βγάζει τόσα φύλλα
η κάθε της Γαλλίας άνοιξη;

Που ο τυφλός μπορεί να ζήσει
που οι μέλισσες τον κυνηγάνε;

Αν και το κίτρινο τελειώσει
με τι το ψωμί θα φτιάχνουμε;

Σαλτιμπάγκοι

Ξεμακραίνει το μπουλούκι
Απ΄του κάμπου τα περβόλια
Απ΄τα γκρίζα πανδοχεία
Τ’ αλειτούργητα χωριά

Τα παιδιά πάνε μπροστά
Ξοπίσω σαλτιμπάγκοι αλλοπαρμένοι
Γνέφουν στα οπωροφόρα από μακριά
Κι εκείνα γέρνουνε καρτερικά

Σέρνουν μαζί τους σύνεργα κάθε λογής
Ταμπούρλα τσέρκια χρυσαφένια
Η αρκούδα κι η μαιμού ζώα σοφά
Απ΄τους περαστικούς πεντάρες ζητιανεύουν