`

Το φαινόμενο Ελίζαμπεθ Μπίσοπ εισέρχεται στον ακαδημαϊκό κανόνα, κυρίως λόγω του συσχετισμού των γραπτών της με τη Βραζιλία. Οι Αμερικάνοι μελετητές εμπιστεύτηκαν την καινοφανή, μυστηριώδη και μη προφανή γραφή της, αποδεχόμενοι το κοινωνικό και ιστορικό περιεχόμενό της, όπως αυτό διατυπωνόνταν με τρόπο περίπλοκο ή και αντιφατικό, σʼ ό,τι φορά τη βραζιλιάνικη εμπειρία της. Ο κριτικός της εφημερίδας Guardian, William Boyd, συγκεκριμενοποιεί το ζήτημα διακρίνοντας τέσσερις περιόδους στη γραφή της Μπίσοπ: «Οι διαφορές ανάμεσα σʼ αυτές αποδίδονται κυρίως στη σχέση της με τη Lota. Εξερευνώντας τα έντεκα ποιήματα της συλλογής Brazil και τμήματα από τη συλλογή Questions of Travel, ανακαλύπτω ότι τα τουριστικά ποιήματα της Μπίσοπ ακροβατούν μεταξύ των προσδοκιών ενός τουρίστα στη Βραζιλία της μπανάνας και των δημοφιλών ταινιών της Carmen Miranda, και της πραγματικότητας που ανακαλύπτει, καθώς εξελίσσεται από εξερευνήτρια τουρίστρια σε εκπατρισμένη που προσπαθεί να ριζώσει. Στα ποιήματά της περιόδου της Σαμαμπάια γράφει από την οπτική που της παρέχεται από το περιορισμένο και υποβαθμισμένο κοινωνικό περιβάλλον, έξω από το RiodeJaneiro όπου είχε χτίσει η Lota στη φάρμα της. Η πολιτική αστάθεια στη Βραζιλία, την οποία η Μπίσοπ θεωρεί υπεύθυνη για τη διάλυση της σχέση της με τη Lota, την οδήγησε στην καταγραφή απλοϊκών απόψεων, τις οποίες η Lota περιφρόνησε».

Απαγορεύεται το κύπτειν εκτός του παραθύρου

στον G.M.

Ιδωμένα από το σιδηρόδρομο
τα προάστια είναι όλα ίδια

το παλιοκαιρινό των λαϊκών πολυκατοικιών
οι συνηθισμένες βεράντες μιας αρχιτεκτονικής δίχως φαντασία
με τα σύρματα της μπουγάδας, μια τέντα για τον ήλιο ή
μια παραβολή

τέσσερα αμάξια σταματημένα σʼ ένα κόκκινο φανάρι
μα απʼ την άλλη πλευρά κανείς δεν περνά

και μετά υπάρχει πάντα ένα περβόλι μικρό κι εξωπραγματικό
χαμένο καταμεσής στα κτίρια
όπου ένας συνταξιούχος πασχίζει να καλλιεργήσει κάτι
ενώ ο αέρας μυρίζει αόριστα βενζίνη

και το τρένο που φεύγει τρέχοντας μακριά
προτού να προλάβεις να ρωτήσεις
αν αυτό μόνο είναι η ζωή

***

Η Γη της Επαγγελίας

Ήθελα να γράψω γιʼ αυτούς
μα αναρωτιόμουνα πώς
γιατί δεν ξέρω από τι δραπετεύσανε
ή ίσως φοβάμαι να το φανταστώ

βαδίζουν σε μικρές ομάδες
όπου κανείς δεν μιλά

δεκάδες περιμένουν έξω από την Κάριτας
όταν είναι η ώρα του δείπνου
κάποιος τηλεφωνεί άλλοι χαζεύουν το δρόμο
μονάχα λιγοστοί χαμογελούν

κοιμούνται στις όχθες του Ιζόντσο
όμως τα ρούχα τους τα ʼχουν καθαρά και τακτοποιημένα

ήθελα να γράψω γιʼ αυτούς
και για τον Ταϊμούρ
αλλά ψες
τον πήρε ο ποταμός

`

«Ο Χορός των άστρων» [Chor der Sterne]

Εμείς η περιπλανώμενη, λαμπερή, τραγουδιστή σκόνη-
Η αδελφή μας η Γη έγινε η Τυφλή
Ανάμεσα στους πυρσούς τʼ ουρανού-
Μια κραυγή έγινε
Ανάμεσα στους τραγουδιστάδες-
Αυτή, η πρώτη μες στους νοσταλγούς
Που ξεκίνησε μέσα στη σκόνη το έργο της: να φτιάξει αγγέλους –
Αυτή, που φέρει τη μακαριότητα μέσα στο μυστικό της
Σαν ύδατα χρυσοφόρα-
Χυμένη κείτεται μες στη νύχτα
Σαν το κρασί μες στα σοκάκια-
Πηδούν τα κίτρινα φώτα του Κακού
Θειάφι πάνω στο κορμί της

Γη, ω Γη
Άστρο όλων των άστρων
Βουτηγμένη στου νόστου το ίχνος
Που απʼ τον ίδιο το Θεό ξεκινά-
Δεν υπάρχει πάνω σου κανένας που να θυμάται τη νιότη σου;
Κανείς που νʼ αφεθεί, κολυμβητής
Στις θάλασσες του Θανάτου; Δεν έχει ωριμάσει κανενός η νοσταλγία
Τόσο που να σηκωθεί απʼ το χώμα σαν τον αγγελικό, τον ιπτάμενο
Σπόρο της πικραλίδας;

Γη, ω Γη, έχεις γίνει η Τυφλή
Μπρος στʼ αδελφικά μάτια των Πλειάδων
Ή είνʼ αυτή η εξεταστική ματιά του Ζυγού;

Φονικά χέρια έδωσαν στο Ισραήλ έναν καθρέφτη
Για να βλέπει εκεί το Θάνατό του καθώς πέθαινε

Γη, ω Γη
Άστρο όλων των άστρων

Μια μέρα ένας αστερισμός θα ονομάζεται Καθρέφτης.
Τότε, ω Τυφλή, θʼ αναβλέψεις!

`

O φρουρός

Το ηλιοβασίλεμα. To λιβάδι της φωτιάς.
Η χαμένη μέρα, το χαμένο φως.
Γιατί αγαπώ ό,τι ξεθωριάζει;

Eσύ που έφυγες, που συνέχιζες να φεύγεις,
ποιά σκοτεινά δωμάτια κατοικείς;
Φρουρέ του θανάτου μου,
διατήρησε την απουσία μου.
Είμαι ζωντανός

`

*

Ιδιωτικές στιγμές

Θέλεις να ρίξεις μια καλή ματιά στον εαυτό σου. Στέκεσαι μπροστά από έναν καθρέφτη,
βγάζεις το τζάκετ σου, ξεκουμπώνεις το πουκάμισό σου, ανοίγεις τη ζώνη σου,
κατεβάζεις το φερμουάρ του παντελονιού σου. Ο εσωτερικός ρουχισμός σου πέφτει κάτω. Βγάζεις τα παπούτσια
και τις κάλτσες σου, αφήνεις τα πόδια σου γυμνά. Αποσύρεις το εσώρουχό σου.
Αμήχανος, περιεργάζεσαι τον καθρέφτη. Ναʼ σαι λοιπόν! Εδώ είσαι!
Κι όμως, δεν είσαι εδώ

`

Nocturnal

Nonetheless Iʼll tell you
about those humid times,
about the rain that came with thunder,
about those lone deaths.

An autumn remorse
dripped a wakeful silence
from the night roof.
Many hours, many years ―
polar ages ―
a persistent guilty sound;
like a prison that refutes you.

One time, in a night clearing,
he saw the route of secret steps ―
it was those steps
that come
from the deepest dark.

Steps of black light
in the wastes of the world.

`