*
Φλέγεται ήδη το καρπούζι. Το βράδυ
πέφτει πιο πυκνό τώρα πια. Κι εσύ επιστρέφεις
λιγάκι μελαγχολικός στον έρωτά μου.

*
Νωχελικά ατονούσε η εποχή
πέρα απʼ τους καθρέφτες σου, κουρέα μου.
Τα μάτια σου όμως μετέδιδαν στο πρόσωπο μου
έναν ξανθό ήρεμο ήλιο της δύσης.
Η ατέρμονη βουβή τρυφερότητα απʼ τα δάκτυλα σου
μέσα σε κείνο τον πνιγερό Απρίλιο.

*

Μονότονη είναι η ζωή μου όταν στα πράσινα
πατζούρια καίει ένας ήρεμος ήλιος.
Γίνεται βλέμμα καλόβουλο, ήρεμη ανώνυμη
αγάπη, ποίημα τεσσάρων στίχων.

Σήμερα συμπληρώνονται 29 χρόνια από το θάνατο του Τάσου Λειβαδίτη. Από τις εκδόσεις Μετρονόμος επανακυκλοφορεί η συλλογή διηγημάτων του η οποία είχε πρωτοκυκλοφορήσει το 1966.

`

*

Μιά μέρα σάν τίς ἄλλες (απόσπασμα)

Τό νά ξυπνᾶς ντυμένος στό κρεβάτι, σʼ ἕνα δωμάτιο πού τό βλέπεις γιά πρώτη φορά, εἶναι βέβαια ἕνας κακός οἰωνός γιά τή μέρα πού ἀρχίζει. Μά νά μή θυμᾶσαι καθόλου τό πῶς βρέθηκες μέσα σέ τοῦτο τό ἄγνωστο σπίτι, καταντάει λίγο σάν ἐφιάλτης. «Μήπως μέ βρῆκαν μεθυσμένο χτές τό βράδυ καί μέ περιμάζεψαν;» σκέφτηκα. Μοῦ συνέβαινε καμμιά φορά. Τό στόμα μου ὅμως ἤτανε περίφημα, χωρίς ἐκείνη τήν ξινή, τραχιά γεύση τοῦ χωνεμένου κρασιοῦ. Καί τό κεφάλι μου ἀνάλαφρο.
Κοίταξα γύρω τό δωμάτιο μήπως μπορέσω νά θυμηθῶ. Ἦταν εὐρύχωρο, σχεδόν βαρετά εὐρύχωρο, μέ ψηλό ταβάνι. Τέτοια δωμάτια πρέπει νά ʼχουν κάτι παλιά γερασμένα ἀρχοντικά πού βλέπεις καμμιά φορά σέ μακρινά σημεῖα τῆς πόλης. Μοναδική ἐπίπλωση τό κρεβάτι πού ʼμουνα πλαγιασμένος, κι αὐτό παλαιικό, φαρδύ, μέ μαῦρα σιδερένια κάγκελα, καί σέ μιά ἐσοχή τοῦ τοίχου ἕνας θαμπός νιπτήρας σάν κείνους στά φτηνά ξενοδοχεῖα τῶν συνοικιῶν. Τό πιό περίεργο ἀπʼ ὅλα ἦταν ἕνα παράθυρο κοντά στήν ὀροφή. Μά ἕνα παράθυρο πού δέν ἦταν δικό μου, θέλω νά πῶ, δέν ἦταν τῆς κάμαρας πού βρισκόμουνα. Τό παράθυρο ἀνῆκε στό διπλανό σπίτι κʼ οἱ γρίλιες του ἀνοῖγαν πρός τά μένα. «Τόσο ἔφτασε, λοιπόν, στό ἀδιαχώρητο ἡ ἀνοικοδόμηση τῆς πόλης», συλλογίστηκα, «πού τά παράθυρα τοῦ ἑνός σπιτιοῦ κοιτάζουν μέσα στό ἄλλο;» Πίσω ἀπʼ τά τζάμια ἕνας ἄνθρωπος ἀπροσδιόριστος, ἔκανε πώς τηλεφωνεῖ, ἐνῶ μέ τήν ἄκρη τοῦ ματιοῦ κάρφωνε κάθε κίνησή μου.

`

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ

Πρόκειται για την αυτοκτονία του πνεύματος, όταν το μυαλό δολοφονεί το πνεύμα και την λειτουργία της δημιουργικής σκέψης. Όταν ο πνευματικός άνθρωπος διαπράττει πνευματική αυτοκτονία, εισέρχεται στην σιωπή. Η σιωπή σαν τελευταίο στάδιο της διανόησης που είναι, λίγοι την έχουν καταχτήσει. Νομίζω πως είναι η πιο δύσκολη αυτοκτονία που υπάρχει μιας και όλα λειτουργούν ανάποδα απʼ ότι στις «σωματικές» αυτοκτονίες. Ενώ στις κανονικές αυτοκτονίες τελειώνουν τα βάσανα με την ύστατη πράξη, στην πνευματική τότε αρχίζουν οι δυσκολίες. Καταρχήν, μονάχα ένα μυαλό που είναι γεννημένο να σκέπτεται, νιώθει την ανάγκη να αυτοκαταργηθεί και για να το καταφέρει αυτό θα πρέπει να αλλάξει την λειτουργία του εγκεφάλου του, κάτι που είναι σχεδόν αδύνατον. Το χειρότερο μαρτύριο είναι ότι μετά από μια πνευματική αυτοκτονία είναι στο χέρι σου να αλλάξεις γνώμη ανά πάσα ώρα και στιγμή. Έτσι, κάθε μέρα πρέπει να το ξαναπαίρνεις απόφαση και να μένεις σταθερός στην επιλογή σου.
Αν επιλέξεις τον πνευματικό θάνατο, την παντοτινή σιωπή δηλαδή, να ξέρεις πως σίγουρος τρόπος επιτυχίας δεν υπάρχει, απλώς, αν δεν τα καταφέρνεις με την δύναμη του μυαλού σου, μπορείς να προβείς και σε μερικές βοηθητικές πράξεις. Ξεφορτώσου όλα τα βιβλία σου και το όποιο έργο σου ακολουθώντας μια ζωή τελείως διαφορετική από την πρότερη. Αν με την νέα σου ζωή δεν μπορείς να φτάσεις στην σιωπή, τουλάχιστον ζήσε ριψοκίνδυνα, μιας και το φλερτάρισμα με τον θάνατο είναι μια μορφή παυσίπονου στον πνευματικό πόνο. Άλλαξε τις συναναστροφές σου, δοκίμασε με παλιανθρώπους αγράμματους που δεν έχουν ευαισθησίες και πνευματική ζωή. Προσπάθησε να τους μοιάσεις και αν είναι δυνατόν, γίνε και εσύ μέλος της κοινωνίας των ελεεινών· έτσι σύντομα θα καταφέρεις να βυθιστείς στην μικροπρέπεια και να ξεχάσεις για πάντα τον πρότερο βίο.
Τέλος, αν θες να σταματήσεις το μυαλό σου και με κανέναν τρόπο δεν μπορείς, προσπάθησε ξανά και ξανά, και εφόσον κανένα αποτέλεσμα δεν βγαίνει, τότε αποδέξου το ισόβιο μαρτύριο της σκέψης, ειδάλλως, κάνε δώρο στο μυαλό σου μια σφαίρα.
Στην πνευματική αυτοκτονία η μεγαλύτερη αποτυχία είναι να τρελαθείτε.

`

ΠΡΌΛΟΓΟΣ
Το γιασεμί διχοτομεί το πεύκο.
Ραγίζει το κορμί μέχρι τη ρίζα.
Ανάμεσα στα πόδια φτερουγίζουν τα πρώτα φωνήεντα.
Οι αξίες αλλάζουν θέση και αξία.
Και είναι τέτοια η αξία, που μπορεί να ξαναγεννήσει
τον άνθρωπο, τον υπερθετικό γήινο.
Βλέμμα αριστερά,
βλέμμα δεξιά,
σκύβω στιγμιαία.
Το παρελθόν φέρω καλικούτσα,
στο μάρσιπο το παρόν.
Βλέμμα μπροστά.
Ποιος κυβερνά τα λουλούδια της πατρίδας μου.
Είμαι συντεταγμένη, ένας Ήλιος είμαι.
Είσαι συντεταγμένη, ένας Ήλιος είσαι.
Με μια ρίζα ανά χείρας γεύομαι τα χώματα τούτης της γης
και από τη ρίζα αυτή που θα κρατάς
εσύ που δεν έχεις φυτρώσει ακόμη
θα πραγματοποιηθώ μετά το πέρας του χρόνου μου.

ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ

Βρέφος της Άρνισσας κόρη αντάρτη
Χαμένο νήπιο σε οικοτροφείο της Πράγας
Μαθήτρια στο χωριό του Μπελογιάννη
Έφηβη φυγάς στην Ιταλία
Παράνομη πρόσφυγας σε στρατόπεδο στη Ρώμη
Άπατρις δίχως ιθαγένεια στο Μάλμε
Πολίτης του κόσμου πλέον στη Στοκχόλμη
Ζωή εφτά φορές κομματιασμένη
θρυμματισμοί θαμπού καθρέφτη
Εφτά θρυμματισμένα προσωπεία
Με τόσα θρύψαλα
θαμπά γυαλιά καρφιά
πού φως κουράγιο πού
να δέσεις την κοτσίδα μʼ ηλιαχτίδες
Καθρέφτες καθρεφτίσματα
λάμψεις φωταγωγίες
χαμένη υπόθεση
άγνωστες λέξεις

***
KÄRLEKSLÅS13

Στον βραδινό περίπατο
διέσχιζε ανελλιπώς τη Västerbron14
Κάθε φορά στεκόταν μʼ έκσταση σχεδόν
μπρος στα κλείθρα του έρωτα
αραδιασμένα στο κιγκλίδωμα
Τελετουργικά τα μέτραγε ένα ένα
απότομα σταμάταγε το μέτρημα
έτρεμε σύγκορμη
ανατρίχιαζε
Πάνω απʼ το κιγκλίδωμα
κοιτούσε τα εβένινα νερά να την καλούνε με σαγήνη
–στον ύπνο πάλι κείνο το βρέφος
ζητούσε τη μανούλα του
τσίριζε την καλούσε με θυμό
μʼ απόγνωση κι ύστερα πέτρωνε–
Κλειδί δεν είχε αυτή να ρίξει στα νερά
χωρίς το άλλο χέρι πώς
Αυτή κλειδί και κλειδωνιά μαζί
και τʼ άλλο χέρι πάλι αυτή
Αυτή να ριχνόταν στα σκοτεινά νερά
Έρωτα ανεπίδοτο
αγάπη Πρώτη βρεφική
βίαιο ξεριζωμό
να κλείδωνε

13. Kärlekslås: κλείθρο του έρωτα.
14. Västerbron: Δυτική γέφυρα στο κέντρο της Στοκχόλμης.