Κάθετος βράχος- όλη μέρα να πίνει το λιοπύρι,

Να το κρατάει στα σπλάχνα του κατάντικρυ στο πέλαγο,

Κι εσύ με την πλάτη ακουμπισμένη στο βράχο, με το στήθος

Ολάνοιχτο στη θάλασσα,-μισός φωτιά, μισός δροσιά,

Κομμένος εγκάρσια, διπλός, σ΄ έναν αγώνα μόνο

Να σμίξεις το νερό με την πέτρα.(1)

Η μοναδική στην ιδιαιτερότητά της συνάφεια ποίησης και ζωής και η ποιητική ιδιοπροσωπία του Γιάννη Ρίτσου συνεπαίρνει με την πολυπρισματικότητά της, αλλά και αινιγματικά προκαλεί με τον αμφι-λεγόμενο χαρακτήρα της, που διέπει ως δυναμική απροσδιοριστία το ποιητικό του σύμπαν.

Από τα έργα της νεότητας, όπως η Εαρινή συμφωνία, ως τα Δευτερόλεπτα του τέλους, ο αναγνώστης, και δη ο μελετητής της ποίησής του, μπορεί να παρακολουθήσει την εξέλιξη ενός πολυφωνικού έργου όπου ο ποιητής μισός φωτιά, μισός δροσιά, κομμένος εγκάρσια, διπλός, αγωνίζεται να σμίξει ανεξάρτητες, αλλά και αρμονικά σχετιζόμενες μεταξύ τους, μελωδικές γραμμές στο ενιαίο σώμα μιας αράγιστης ολοκληρίας, επιτυγχάνοντας μια υψηλής ποιότητας σύνθεση.

Λόγοι τόσο εξωτερικοί όσο και εσωτερικοί μας παρώθησαν, απ΄το corpus του πολύμορφου και πολυτροπικού έργου του Ρίτσου, να επιχειρήσουμε μια ενδεικτική αντιστικτική ανάγνωση των συγκεκριμένων αυτών συλλογών, με πλήρη επίγνωση ότι ένα τέτοιο εγχείρημα θα μπορούσε να αφορά και σε άλλα του κείμενα, μιας και η αντίστιξη, ως η τεχνική της σύνθεσης δύο ή περισσοτέρων μελωδικών γραμμών που ξεχωρίζουν μεταξύ τους μέσα στην ενοείδεια ενός πολυφωνικού έργου, είναι κύριο χαρακτηριστικό της ποίησής του που από φυσικού της ρέπει προς τη μουσική απροσδιοριστία.(2) Μια απροσδιοριστία όπου το αμφι-λεγόμενον, ως αυτό που αναφέρεται σε αμφότερα τα μέρη, ως αυτό που λέγεται κατ΄άμφω και ως αυτό που κατανοείται και ερμηνεύεται εκατέρωθεν, δεν περιγράφει απλώς τη ζωή, αλλά εκφράζει την ένταση του διαλόγου των στοιχείων που την πραγματώνουν(3).