Νικόλαος Κοτσαμπουγιούκης: «Όσο μειώνεις τα θέλω σου τόσο πιο μπροστά εμφανίζεται ο πραγματικός σου εαυτός»  [Συνέντευξη στη Γεωργία Χάρδα] 

Ο Νικόλαος Κιχεμ Κοτσαμπουγιούκης ζει και εργάζεται ως πληροφορικός στην Αθήνα. Γράφει ποίηση, σενάρια και παραμύθια. Η πρώτη του ποιητική του συλλογή με τίτλο «Εν Συντομία» κυκλοφορεί από τις ΑΩ εκδόσεις (2021) και έλαβε το Βραβείο Jean Moreas πρωτοεμφανιζόμενου ποιητή. Ασχολείται με την εικαστική φωτογραφία και έχει πραγματοποιήσει την πρώτη του ατομική εικαστική έκθεση, κατόπιν επιλογής και πρόσκλησης, στην πόλη του San Francisco στην California με τίτλο «The Obscurity of Abstraction». Έχει συμμετάσχει σε ομαδικές φωτογραφικές εκθέσεις και εικαστικές του δουλειές έχουν επιλεχθεί σε φωτογραφικές γκαλερί.

Μιλάει στο «Ποιείν» για τα ουσιώδη ολιγόστιχα ποιήματα της πρώτης βραβευμένης συλλογής του. Κάθε συλλογή τιτλοφορείται με τον πραγματικό χρόνο ανάγνωσης ο οποίος διαφοροποιείται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Έτσι καταργείται κάθε χρονική δέσμευση. Πρόκειται για μια «μελέτη χρόνου και σιωπής» με αναφορές στον έρωτα, το δόσιμο, τον θάνατο, τις εσωτερικές παύσεις…

«Η σιωπή είναι ο συλλέκτης των πάντων , έρχεται και αν σιωπήσεις τελικά παίρνεις την απάντηση. Ο θόρυβος είναι αυτός που μας τρελαίνει γιατί ο άνθρωπος δεν είναι πλασμένος για θόρυβο. Είναι σαν να σκοτώνεις το σκάρτο από πάνω σου και τελικά αθωώνεσαι» 

-Πώς νιώσατε όταν μάθατε για τη σημαντική αυτή βράβευση ως ο καλύτερος  πρωτοεμφανιζόμενος ποιητής;

Μικρός…Με κυρίευσε μια ταπεινότητα διότι δεν θεωρώ τον εαυτό μου ποιητή. Είναι πολύ βαριά λέξη, δεν λέγεται αυτή η λέξη όταν έχεις μεγαλώσει με τεράστιες μορφές ποίησης. Όταν πρωτοδιάβασα ποίηση διάβασα τον Έντγκαρ Άλλαν Πόε, άρα τι να συσχετίσουμε. Ένιωσα άλλο ένα «εν συντομία» κομμάτι μέσα σε όλο αυτό τον ποιητικό ωκεανό. Ένιωσα μια ανατριχίλα. Το πρώτο πράγμα που είπα ήταν «Χριστέ μου». Αντιλήφθηκα πόσο σημαντική είναι αυτή η βράβευση όταν μίλησα με τον εκδότη μου, τον Πέτρο Μιχάλη, και του είπα ότι είμαστε στη δωδεκάδα. Μου είπε «Αυτό είναι τεράστιο». Κατάλαβα το μέγεθος όταν έγινε η εκδήλωση. Και στην παρουσίαση του βιβλίου είπα ότι έχω τρακ γιατί έχω συνηθίσει να είμαι πίσω από την κάμερα και όλο αυτό δεν το διαχειρίζεσαι εύκολα. Σαν άνθρωπος είμαι πολύ εσωστρεφής. Όλα αυτό φαντάζει τεράστιο, έχει να κάνει με το  πως αισθάνεσαι εσύ μέσα σε αυτό το τεράστιο οικοδόμημα. Θεωρώ ότι η ποιητική λογική είναι από τα μεγαλύτερα ανθρώπινα οικοδομήματα, η ανάπτυξη του λόγου της ποίησης. Προέρχεται από ένα υπέροχο ρήμα το «ποιῶ» και αυτό το κάνει μόνο ο δημιουργός που είναι μια θεϊκή υπόσταση κατά κάποιο τρόπο, οπότε είναι τεράστιο και όταν με λένε ποιητή δεν θέλω να το ακούω, είναι λίγο απαγορευτικό.

-Μιλήστε μας για τον τίτλο της ποιητικής σας συλλογής «εν συντομία» . Πώς ξεπήδησε;

Είμαι λάτρης των χαϊκού και γενικά της Ιαπωνικής φιλοσοφίας. Οι αγαπημένοι μου σκηνοθέτες είναι οι Ιάπωνες. Είμαι παιδί του Κουροσάβα ,του Όζου, μεγάλωσα με έργα του Μιζογκούτσι, με έργα του Κομπαγιάσι. Θεωρώ ότι έχουμε πάρα πολλά κοινά στη βάση της ρίζας μας σαν λαός. Θαύμασα όταν πρωτοδιάβασα χαϊκού από τον Σεφέρη, ήταν ο πρώτος Έλληνας που είχε γράψει νομίζω τα πρώτα 16 χαϊκού. Κάποτε είχα γράψει ότι για να χωρέσουμε όλοι η ποίηση ευλογεί τη συμπύκνωση. Αναρωτιόμουν γιατί το είχα γράψει και διαπίστωσα ότι μου αρέσει η συμπύκνωση στην ποίηση. Μου αρέσει το γρήγορο που να περιέχει ένα ουσιώδες νόημα και γι’ αυτό κατέληξα στο «Εν συντομία». Θεωρώ ότι οι λέξεις κοστίζουν πολύ ,από τον τρόπο που θα πεις ένα σ’ αγαπώ, από τον τρόπο που θα πεις δεν θέλω να σε ακούω, σε μισώ, σε λατρεύω, θέλω να σε αγκαλιάσω. Όλες οι λέξεις κοστίζουν. Πρέπει κάτι να έχει νόημα και πρέπει να είσαι εσύ, να έχεις την ειλικρίνεια. Δεν μου άρεσε ποτέ να είμαι πομπώδης και αυτό που λέω θέλω να το έχω βιώσει. Αν δεν είναι κάτι βιωματικό κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας. Ας είσαι τίμιος με το υλικό σου και με την τέχνη σου!

-Τα ποιήματα σας είναι σαν φωτογραφικές λήψεις. Οι λέξεις τους δίνουν σάρκα και οστά και αποκτούν ένδυμα αιχμαλωτίζοντας τον αναγνώστη. Πόσο σας έχει επηρεάσει η ενασχόληση σας με τη φωτογραφία;

Όταν γράφω ή βλέπω κάτι στο όνειρο μου προσπαθώ να αποτυπώσω ότι έχω γράψει στη φωτογραφία, λειτουργώ αντίστροφα. Οπότε οι φωτογραφίες μου είναι ουσιαστικά ποιήματα ή πράγματα που έχω γράψει που προσπαθώ να τα ερμηνεύσω φωτογραφικά. Δεν έρχεται πρώτα η φωτογραφία από το γράψιμο, λειτουργεί αντίστροφα σε εμένα. Στην ουσία φτιάχνω την εικόνα με τις λέξεις , βέβαια αυτό κάπως στην πορεία μπλέχτηκε, το ένα έφερνε το άλλο και επήλθε μια ισορροπία αλλά το αρχικό μου ξεκίνημα ήταν από τη γραφή να οδηγούμε στην εικόνα.

-Τι αποπνέει η χρήση πρωτοπρόσωπης φωνής;

Ειλικρίνεια. Πρώτα εγώ περνάω μέσα από τις λέξεις, τις έχω βιώσει. Δεν μπορώ να γράψω κάτι που δεν έχω βιώσει, είναι αδύνατον. Δεν είναι φαντασιακό. Πρέπει να περάσει μέσα από φιλτραρίσματα, μέσα από μια συγκεκριμένη διύλιση, μέσα από τον εαυτό μου, για να αποδοθεί… Είναι ουσιαστικά δικά μου πράγματα, αισθήματα , συναισθήματα, αντιλήψεις και αυτό που έλεγαν οι γονείς μου το μέτωπο να είναι καθαρό.

-Μου κίνησε το ενδιαφέρον το γεγονός ότι πριν από κάθε ποίημα υπάρχει μια τελεία και ένας αριθμός. Τι συμβολίζουν;

Είναι μια μελέτη χρόνου και σιωπής, ουσιαστικά αυτή η τελεία και ο αριθμός είναι δευτερόλεπτα. Ανοίγω το βιβλίο και ξεκινάω απλά να διαβάζω την ενότητα. Παίρνω βαθιά αναπνοή και πατάω το χρονόμετρο. Μέτρησα φυσιολογικά πόση ώρα θα μου πάρει να το διαβάσω. Για μένα ο ρυθμός της ανάγνωσης μου ήταν αυτά τα δευτερόλεπτα ανάγνωσης. Αν εσύ ανοίξεις το βιβλίο και το διαβάσεις δεν θα πέσεις στον ίδιο αριθμό. 

– Να φανταστείτε ότι στην αρχική μου ανάγνωση χρειάστηκα για την πρώτη ενότητα 39 δευτερόλεπτα ,όμως τη δεύτερη φορά ολοκληρώθηκε σε 46 δευτερόλεπτα. 

Αν ο πραγματικός χρόνος διαφοροποιείται τόσο στην ανάγνωση ,που αν δεν το μετρήσεις δεν το αντιλαμβάνεσαι, πόσο μάλλον ο εσωτερικός ρυθμός. Ο Ζιλ Ντελέζ αναφέρθηκε στον εσωτερικό χρόνο όταν μιλούσε για το μοντάζ και τη δημιουργία ενός φιλμ. Έλεγε ότι υπάρχει ο εσωτερικός χρόνος του φιλμ, υπάρχει όμως και ένας άλλος εξωτερικός χρόνος που αρχίζει πριν ξεκινήσει το φιλμ , περνάει μέσα του και συνεχίζει στο άπειρο. Αν μιλάμε για τον χρόνο ανάγνωσης ότι διαφοροποιείται πόσο μάλλον ο εσωτερικός μας χρόνος. Μπορεί κάποιος αναγνώστης να διαβάσει αυτή την ενότητα και να μείνει σ’ ένα από αυτά τα γραφόμενα ή σε μια λέξη, εκεί ο χρόνος μπορεί να σταματήσει γι΄αυτόν ή μπορεί ο χρόνος να επιταχύνει. Άρα ο χρόνος σε καθετί στη ζωής μας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την έννοια του πραγματικού ,εξαρτάται από την έννοια του δικού μας πραγματικού. Του εσωτερικού πραγματικού, της καρδιάς μας , της ψυχής μας, της ψυχικής μας κατάστασης εκείνη την ώρα, είναι πολυπαραγοντικός.  Όταν το σκέφτομαι τρομοκρατούμαι με το πόσο λίγο αντιλαμβανόμαστε την έννοια του χρόνου.

Στην πρώτη ενότητα της  συλλογής .55 γράφετε:

[..]«Προσμονή του μεγάλου θορύβου η μοναξιά.

Ανάμεσα σε δύο παύσεις εξεγείρομαι»

-Αν η μοναξιά σπάσει τα δεσμά της προκαλεί μεγάλο κρότο; 

Είναι σαν κινηματογραφικά καρέ, βλέπεις μια ταινία και βλέπεις μια σκηνή, είναι το «κατ» και σε πάει σε άλλο πλάνο. Ανάμεσα στα δυο καρέ υπάρχει ένα κενό, υπάρχουν δυο παύσεις- πριν και μετά-υπάρχει κάτι ενδιάμεσο, αυτό μπορεί να είναι η ταινία. Είναι μεγάλη υπόθεση το κενό μεταξύ δυο εικόνων. Είναι το ίδιο πράγμα και η απόσταση μεταξύ λέξεων, ή πού θα ανασάνεις για να πας στην επόμενη λέξη ή μπορεί να υπάρχει μια κοσμογονία ή ένας τεράστιος Άδης και ένα χάος απροσπέλαστο. Εγώ έχω πιάσει τον εαυτό μου να γράφω μια λέξη και να είμαι μισή ώρα ακίνητος και να μη μπορώ να διαχειριστώ την επόμενη γιατί νιώθω ένα δέος ή μια αγωνία ή μια στενοχώρια ή απλά αυτή η λέξη μου έχει δημιουργήσει ένα σύμπαν. Αυτή η εξέγερση ανάμεσα σε δυο παύσεις είναι όλη αυτή η κοσμογονία ή όλη αυτή η καταστροφή. Είναι όλο αυτό που συμβαίνει. Υπάρχει ένα σύμπαν εκεί…

Συνεχίζω με στίχους από την ίδια ενότητα

[..]«Μη θορυβείσαι.

Ό,τι απομένει είναι η σιωπή.

Ο αέναος των πάντων συλλέκτης.

Και μια γλυκιά μελωδία :«Σφάζω τα θέλω μου κι αθωώνομαι»

-Η σιωπή υπακούει στις προσταγές του χρόνου;

 Τι θα ακούσεις στο Σύμπαν; Μια τεράστια άπειρη σιωπή, δεν υπάρχει ήχος εκεί πάνω. Υπάρχει όμως μια αιωνιότητα, ασταμάτητη και συνεχόμενη και μη οριζόμενη από ένα πεπερασμένο πλάσμα όπως είναι ο άνθρωπος. Ο στίχος «Σφάζω τα θέλω μου κι αθωώνομαι» είναι το να μπορείς σ’ έναν χαοτικό κόσμο που όλοι θέλουν κάτι, να μπορείς να πεις «εγώ δεν θέλω κάτι είμαι ικανοποιημένος με αυτό που έχω» οπότε όσο μειώνεις τα θέλω σου τόσο πιο μπροστά εμφανίζεται ο πραγματικός σου εαυτός. Καταργείς κομμάτια του εγώ σου και όταν γίνει αυτό , το εγώ γίνεται εμείς και αρχίζει μια τεράστια κατανόηση αυτού. Αρχίζεις και ολοκληρώνεσαι σαν ανθρώπινο πλάσμα. Είναι κάτι τελείως προσωπικό, έτσι το αντιλαμβάνομαι. Και στη ζωή μου έχω δει μεταμορφώσεις όταν είπα δεν θέλω αυτό, θα σταματήσω να θέλω σαν αδηφάγο ανθρώπινο ον. Θα αφήσω τη ζωή να μου δείξει τι θέλω, να με οδηγήσει στο θέλω , θα σιωπήσω για να ακούσω και όταν σιωπούμε συνήθως ακούμε. Όταν ακούμε την πρώτη μας σκέψη είναι η σωστή. Συνήθως δεν σιωπούμε και καταλήγουμε να ακούμε την τέταρτη σκέψη μας , την έκτη. Η σιωπή είναι ο συλλέκτης των πάντων , έρχεται και αν σιωπήσεις τελικά παίρνεις την απάντηση. Ο θόρυβος είναι αυτός που μας τρελαίνει γιατί ο άνθρωπος δεν είναι πλασμένος για θόρυβο. Είναι σαν να σκοτώνεις το σκάρτο από πάνω σου και τελικά  αθωώνεσαι.

 
Ενότητα 1.01

[..] Μ’ αγαπάς , σ’ αγαπώ» ,μουρμουρίζουμε.

Ενδιάμεσά τους λαγοκοιμούνται τα άβολα εγώ μας.

[..]«Θα σου μιλήσω με τρόπο ξεχασμένο :«Μέσα  σου; Λείπω»

Και όλα τ’ άλλα αδίστακτα.

Όταν το τέλος θα ‘ρθει, δεν θα ‘χει σιωπή.

Μήτε θα τρίξει το Σύμπαν.

Είν’ ένας βόμβος που διαρκεί και στη στιγμή

σε κρατεί μ’ ένα αντίο[..]

[…]Είμαι χωρίς καρδιά. Έτσι μαθαίνω χώρια σου.

Μα αυτό είναι ψέμα. Γιατί μαθαίνω χώρια μου.

Αυτό είναι αλήθεια [..]

-Εντοπίζω τέσσερις λέξεις κλειδιά στους παραπάνω στίχους, το σ’ αγαπώ, τη σιωπή ,το αντίο και τον βόμβο. Να μας αναλύσετε περισσότερο αυτούς τους στίχους. Τελικά ο  χωρισμός μπορεί να ταρακουνήσει έναν άνθρωπο περισσότερο απ’ ότι ο έρωτας;

Η ενότητα είναι ερωτική , έχει να κάνει με προσωπικές στιγμές με ανθρώπους που ερωτεύτηκα και αγάπησα. Οι εντάσεις του έρωτα και του χωρισμού είναι ίδιες αν πραγματικά έχεις δοθεί ολοκληρωτικά σ’ ένα άλλο πλάσμα γιατί το ολοκληρωτικό δόσιμο είναι τεράστιο κομμάτι. Η διαχείριση και οι εντάσεις είναι ίδιες . Αν έχεις μπει με όλο σου το είναι σ’ έναν έρωτα, όταν χωρίσεις θα φύγεις με όλο σου το είναι. Υπάρχει μια απώλεια. Έχουν ίδιες εντάσεις απλά έχουν διαφορετικά συναισθήματα. Για να είναι κάτι έρωτας πρέπει να υπερπηδά τη ζωική μορφή μας , ώστε το σώμα μας να γίνεται ένας ναός του έρωτα. Ακόμη και σε μικρότερη ηλικία βαθιά μέσα σου το έχεις αυτό το κουδουνάκι άσχετα αν οι ερωτικοί συνδυασμοί μας μπερδεύουν και μας καταπλακώνουν, αλλά η πηγή των πραγμάτων είναι εκεί… μέσα μας… βαθιά. Όλοι έχουμε ζήσει έναν χωρισμό, έχουμε ζήσει τους μεγάλους έρωτες μας και ουσιαστικά αυτό είναι και το μαθαίνω χώρια σου. Όταν κάποιος φεύγει μακριά σου έχει φύγει και ένα δικό σου κομμάτι  ,άρα μαθαίνεις να ζεις χωρίς αυτό  γιατί το έχεις χαρίσει. Αυτό είναι ο έρωτας , χαρίζω και ευλογημένοι είναι οι άνθρωποι που θα βρουν την τέλεια ισορροπία και να χαριστεί ο ένας στον άλλον όχι με την ίδια ποσότητα αλλά με την ίδια αρμονία.  Αν μαθηματικά το άριστα είναι το 100 το αρμονικό είναι αν ο ένας δίνει 30 ο άλλος να δίνει 70, θα ευοδώσει. Αν και οι δυο δίνουν 60 και 60  υπάρχει ένα 20 που περισσεύει, υπάρχει πρόβλημα γιατί αυτό το 20 θα αναζητήσει κάπου αλλού να δοθεί. Το τελικό αποτέλεσμα είναι το απόλυτο.  

-Ο αναγνώστης διαβάζοντας τα ποιήματα σας νιώθει ότι τον εκφράζουν οι στίχοι σας, του είναι οικείοι. Είναι αυτό μια ικανοποίηση για τον ποιητή; 

Κάθε καλλιτέχνης ή κάθε άνθρωπος που γράφει ή κάνει τέχνη θέλει αυτή την επαφή με τον άλλο άνθρωπο. Θα σας απαντήσω με δυο παραδείγματα. Κάποιες φορές ανεβάζω κάποια ποιήματα στη σελίδα μου www.kihem.com. Είναι δυο τα ξημερώματα , μου στέλνει ένας άντρας ένα μήνυμα, εκεί φαίνεται μόνο το όνομα Κιχεμ και μου γράφει :«Δεν ξέρω αν είσαι άντρας ή γυναίκα αλλά σήμερα διάβασα αυτό που έγραψες, σ’ ευχαριστώ γιατί μόλις κατάφερες να μου απαντήσεις σ’ έναν πόνο δυο χρόνων. Δεν χρειαζόμουν κάτι άλλο. Και το δεύτερο παράδειγμα ήταν με έναν γνωστό μου που τον είχα χάσει για μια περίοδο και βρεθήκαμε ξανά. Μου είπε: «Νίκο ήμουν για έξι μήνες στο κρεβάτι , διασωληνωμένος με κοβιντ , η συλλογή σου επιτέλεσε το έργο της , σ’ ευχαριστώ»!

-Στους στίχους σας συναντάμε συχνά τον θάνατο και το αίμα. Είναι δημιουργικοί συντελεστές στην ποίηση;

Αν δεν νιώσεις τον ανθρώπινο πόνο που είναι το αίμα, αν δεν φτάσεις βαθιά μέσα στην έννοια του θανάτου γιατί αυτό είναι μια βεβαιότητα, με μια σημείωση ότι δεν υπάρχει, είναι κάτι άλλο. Όλοι έχουμε κάποιες βεβαιότητες, το ίδιο λέω με άλλα λόγια και εγώ «Δεν υπάρχεις». Αν έχω μια βεβαιότητα είναι αυτή. Δεν τελειώνει η συνείδηση μου ούτε η δική σου ,ούτε κανενός. Είχα διαβάσει το βιβλίο της γερόντισσας  Γαβριηλίας, είχε πει «Για μένα ο θάνατος είναι ένας τοίχος που μια τριανταφυλλιά τον έχει σχίσει και έχει περάσει απέναντι για να φουντώσει».