ΚΡΑΥΓΗ ΩΣ ΤΗ ΡΩΜΗ
(ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΥΡΓΟ ΤΟΥ ΚΡΑΪΣΛΕΡ ΜΠΙΛΝΤΙΝΓΚ)
Μῆλα ἐλαφρὰ πληγωμένα
ἀπὸ λεπτὰ σπαθάκια ἀσημένια,
σύννεφα σκισμένα ἀπὸ ʼνα κοραλλένιο χέρι
ποὺ ἔχει στὴ ράχη ἕνα μύγδαλο ἀπὸ φωτιά,
ψάρια ἀπὸ ἀρσενικὸ σὰν καρχαρίες,
καρχαρίες σὰν σταγόνες θρήνου γιὰ νὰ τυφλώσουν ἕνα πλῆθος,
ρόδα ποὺ πληγώνουν
καὶ βελόνες μπηγμένες στοὺς σωλῆνες τοῦ αἵματος,
κόσμοι ἐχθρικοὶ κι ἔρωτες μὲ κάμπιες σκεπασμένοι,
θὰ πέσουν πάνω σου. Θὰ πέσουν πάνω στὸ μεγάλο θόλο
ποὺ ἀλείφει μὲ λάδι τὶς γλῶσσες τῶν στρατιωτικῶν,
ὅπου ἕνας ἄντρας κατουράει σʼ ἕνα ἀστραποβόλο περιστέρι
καὶ φτύνει κάρβουνο κοπανισμένο
τριγυρισμένος ἀπὸ χιλιάδες καμπανάκια.
Γιατὶ πιὰ δὲν ὑπάρχει ποιὸς νὰ μοιράσει τὸν ἄρτο καὶ τὸν οἶνο,
οὔτε ποιὸς νὰ καλλιεργήσει χόρτα μὲς στὸ στόμα τοῦ νεκροῦ,
οὔτε ποιὸς νʼ ἀνοίξει τὰ λινὰ τῆς ἀνάπαυσης,
οὔτε ποιὸς νὰ κλάψει γιὰ τὶς πληγὲς τῶν ἐλεφάντων.
Δὲν ὑπάρχουν παρὰ μόνο ἕνα ἑκατομμύριο σιδηρουργοὶ
σφυρηλατώντας ἁλυσίδες γιὰ τὰ παιδιὰ ποὺ θὰ ʼρθουνε.
Δὲν ὑπάρχουν παρὰ μόνο ἕνα ἑκατομμύριο ξυλουργοὶ
ποὺ φτιάχνουν φέρετρα δίχως σταυρό.
Δὲν ὑπάρχει παρὰ μόνο ἕνα πλῆθος ἀπὸ ὀλοφυρμοὺς
ποὺ ἀνοίγουνε τὰ ροῦχα περιμένοντας τὸ βλῆμα.
Ὁ ἄνδρας ποὺ περιφρονεῖ τὸ περιστέρι ἔπρεπε νὰ μιλήσει,
ἔπρεπε νὰ κραυγάσει γυμνὸς μὲς στὶς κολόνες
καὶ νὰ κάνει μιὰ ἔνεση γιὰ νὰ κολλήσει λέπρα
καὶ νὰ κλάψει ἕνα θρῆνο τόσο τρομερό
ποὺ νὰ διέλυε τὰ δαχτυλίδια του
καὶ τὰ τηλέφωνά του ἀπὸ διαμάντι.
Μὰ ὁ λευκοντυμένος ἄντρας
ἀγνοεῖ τὸ μυστήριο τοῦ σταχυοῦ,
ἀγνοεῖ τὸ στεναγμό τῆς ἑτοιμόγεννης,
ἀγνοεῖ πὼς ὁ Χριστὸς μπορεῖ νερὸ νὰ δώσει ἀκόμα,
ἀγνοεῖ πὼς τὸ νόμισμα καίει τὸ φιλὶ τοῦ θαύματος
καὶ δίνει τὸ αἷμα τοῦ ἀμνοῦ στὸ ἠλίθιο ράμφος τοῦ φασιανοῦ.
Οἱ δάσκαλοι δείχνουνε στὰ παιδιὰ
ἕνα φῶς θαυμαστὸ ποὺ ἔρχεται ἀπὸ τὸ βουνό·
ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ φθάνει εἶναι μιὰ συμβολὴ ἀπὸ ὑπονόμους
ὅπου κραυγάζουν σκοτεινὲς οἱ νύμφες τῆς χολέρας.
Οἱ δάσκαλοι σημειώνουν μʼ ἀφοσίωση
τοὺς τεράστιους λιβανισμένους θόλους,
ἀλλὰ κάτω ἀπὸ τʼ ἀγάλματα ἀγάπη δὲν ὑπάρχει,
δὲν ὑπάρχει ἀγάπη κάτω ἀπʼ τὰ μάτια τοῦ τελειωμένου κρύσταλλου.
Ἡ ἀγάπη βρίσκεται στὶς σκισμένες σάρκες ἀπʼ τὴ δίψα,
στὸ μικρούλικο καλύβι ποὺ παλεύει τὴν πλημμύρα.
Ἡ ἀγάπη βρίσκεται μέσα στοὺς λάκκους
ὅπου παλεύουν τὰ ἑρπετὰ τῆς πείνας,
στὴ θλιμμένη θάλασσα ποὺ νανουρίζει τὰ κουφάρια τῶν γλάρων
καὶ στὸ αἰχμηρὸ φιλὶ τὸ σκοτεινότατο κάτω ἀπʼ τὰ μαξιλάρια.
Μὰ ὁ γέρος μὲ τὰ διάφανα τὰ χέρια
θὰ πει: ἀγάπη, ἀγάπη, ἀγάπη,
μέ τὶς ἐπευφημίες ἀπὸ ἑκατομμύρια μελλοθάνατους.
Θὰ πεῖ: ἀγάπη, ἀγάπη, ἀγάπη,
μέσα στὸ χρυσοΰφαντο λαμὲ ποὺ τρέμει ἀπὸ τρυφερότητα·
θὰ πεῖ: εἰρήνη εἰρήνη, εἰρήνη,
μέσα ἀπὸ λάμψεις μαχαιριῶν καὶ σὲ πεπόνια ἀπὸ δυναμίτη.
Θὰ πεῖ: ἀγάπη, ἀγάπη, ἀγάπη,
μέχρι ποὺ νὰ γίνουνε τὰ χείλη του ἀσημένια.
Μέχρι τότε, μέχρι τότε, ἄχ!, μέχρι τότε,
οἱ νέγροι ποὺ μαζεύουνε τὰ πτυελοδοχεῖα,
τʼ ἀγόρια ποὺ τρέμουνε
κάτω ἀπὸ τὸν τρόμο τὸ χλομὸ τῶν διευθυντῶν,
οἱ γυναῖκες οἱ πνιγμένες μέσα στὰ ὀρυκτέλαια,
τὸ μέγα πλῆθος τοῦ σφυριοῦ, τοῦ βιολιοῦ ἤ τοῦ σύννεφου,
πρέπει νὰ κραυγάζει ἄν καὶ τοῦ τινάζουν τὰ μυαλὰ στὸν τοῖχο,
πρέπει νὰ κραυγάζει ἀπέναντι ἀπʼ τοὺς θόλους,
πρέπει νὰ κραυγάζει τρελὸ ἀπὸ φωτιά,
πρέπει νὰ κραυγάζει τρελὸ ἀπὸ χιόνι,
πρέπει νὰ κραυγάζει μὲ τὸ κεφάλι γεμάτο κόπρανα,
πρέπει νὰ κραυγάζει ὅπως ὅλες οἱ νύχτες μαζί,
πρέπει νὰ κραυγάζει μὲ φωνὴ τόσο σπαραχτικὴ
ποὺ οἱ πόλεις νὰ τρέμουνε σὰν τὰ κορίτσια
καὶ νὰ γκρεμίσουνε οἱ φυλακὲς τοῦ λαδιοῦ καὶ τῆς μουσικῆς.
Γιατὶ θέλουμε τὸ καθημερινὸ ψωμί μας,
ἀνθὸ τοῦ σκλήθρου καὶ διαρκὴ συγκομιδὴ ἀπὸ τρυφερότητα,
γιατὶ θέλουμε νὰ ἐκπληρωθεῖ ἡ θέληση τῆς γῆς
ποὺ δίνει τοὺς καρπούς της γιὰ ὅλους.
Είναι γνωστές και βραβευμένες (το 2005, από την “Ελληνική Εταιρεία Μεταφραστών”- αν δεν με απατά η μνήμη, όπως λένε) οι μεταφράσεις του Γαρθία Λόρκα απ’ τον Βασίλη Λαλιώτη.
Η σημερινή , όμως, επιστροφή, και ιδιαιτέρως εκείνο το “reload”, μάλλον με μπέρδεψαν παρά μου ξαναθύμησαν ένα σπουδαίο έργο του μοντερνισμού, που έχει διαβαστεί και ξαναδιαβαστεί, μεταφρασθεί και ξαναμεταφρασθεί, πολλές φορές κατά το παρελθόν. Επειδή δεν έχω μαζί μου την έκδοση της “Σμίλης”, θα μου επιτρέπατε να ρωτήσω εάν σε κάτι έχει αλλάξει η παρούσα μετάφραση από εκείνη του 1993;
Εάν, πάλι, η απάντηση είναι “σε τίποτα”, φυσικά bienvenida πάντα sea η υπενθύμιση, όμως, λέω όμως, μήπως θα ήταν πολλαπλώς χρησιμότερον να κυττάξουμε προς την κατεύθυνση άλλων ισπανών ποιητών (και δεν εννοώ κατ’ ανάγκην του Θερνούδα, όπως εύκολα θα υπέθεταν οι βιαστικοί), οι οποίοι εξακολουθούν περήφανα να μας λανθάνουν στο σκοτάδι, αντί να γυρνούμε ξανά και ξανά στον Γαρθία Λόρκα, που είτε το θέλουμε είτε όχι, αποτελεί, πλέον, για την Ελλάδα ένα είδος “εθνικού ποιητή”;
ΕΓΚΡΙΝΩ ΤΟΝ ΛΟΡΚΑ ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΠΟΙΗΤΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΣΥΝΤΡΟΦΕ !
Κάποιο λάθος κάνετε, κυρία μου…
ΣΟΝΕΤΟ ΕΘΝΙΚΟ
Στο ανάθεμα, στο ανάθεμα να πάνε
όλοι όσοι Αριστεροί προδότες.
Τα τζάκια, τις πισίνες μας ζητάνε
και των λογίων μας όλων τους ιδρώτες.
Μα τι… κι αυτό το Έθνος το εξυβρίζουν!
Στον κρεμνό, κομμουνιστές Ισκαριώτες
-κι εσείς κι όσοι τον Λόρκα λιβανίζουν-
εχθροί, αντάρτες, δόλιοι συνωμότες.
Δώστε κι εσείς έναν Πολέμη, Ουράνη,
-κι όχι έναν Λόρκα κουνιστό δικό σας-
σεις πο ’χετε στο στόμα πάντα πλάνη
και στην καρδιά τον άθλιο αθεϊσμό σας.
Μα εσείς δεν έχετε άλλη επιθυμία,
Παρά του Έθνους όλου τη ζημία!
Το “Reload” από σήμερα αποκτά τον υπότιτλο “μεταφραστικό εργαστήρι” και θα συγκεντρώνει τις μεταφράσεις που ήταν σκορπισμένες σε διάφορες κατηγορίες του ποιείν.Λόγω αυτής της μεταστέγασης λοιπόν, σκεφθήκαμε να το εγκαινιάσουμε με την κλασική πλέον μετάφραση του Βασίλη Λαλιώτη…Το κείμενο είναι εκείνο του 1994.
Η κριτική βιβλίων (οι νέοι διαβάζουν νέους και…πρώην νέους) έχει μεταστεγαστεί στο “poiein corner” μαζί με τα κείμενα ποιητικής.
Περισσότερες αλλαγές μέσα σε λίγες μέρες…
Το σχόλιό μου δεν είναι επί της ουσίας. μιας και δεν έχω τη μετάφραση του Μίχου, για να τη συγκρίνω με προηγούμενες. Τι λέω τώρα… Έτσι κι αλλιώς δεν γνωρίζω Ισπανικά.
Πλην όμως, κάτι πρέπει να γίνει, επιτέλους, μ’ αυτά τα σπαστικά τετραγωνάκια που εμφανίζονται στο κείμενο, στη θέση γραμμάτων ή σημείων στίξεως.
Π.χ. η άνω τελεία είναι πολύ σημαντική για τον τρόπο που γράφω! Φιλολογική διαστροφή, πιθανόν, όπως εξέφρασε πριν από καιρό η φίλτατη και νηφάλια br (έστω κι αν το ψευδώνυμό της ενοχλεί τον, επίσης φίλτατο, Γιώργο Λυκοτραφίτη), αλλά τι να κάνω;
Επανέρχομαι, Γιώργη Μίχο, σε αυτό που -από κεκτημένη ταχύτητα- έγραψα σήμερα στη χθεσινή ανάρτηση. Τον αριθμό του τεύχους του περιοδικού “Γράμματα και Τέχνες” – ανθολογία Χουρδάκη κλπ. Ευχαριστώ.
Επί του σχολίου 8, ενδεικτικώς (και για να μη μείνει αναπάντητη η πρόσκληση):
Carles Riba, Salvador Espriu, Jose Angel Valente, Joan Brossa, Gabriel Ferrater, Pere Gimferrer, Blanca Andreu…
Σταματώ στους ανωτέρω, επειδή το 7, από κτήσεως κόσμου, είναι τυχερός αριθμός.
Εχω πάντα υπ’ όψιν μου τις προσπάθειες του (Παπα)Ματθαίου και του Τάσου Δενέγρη, ήδη από εκείνο το αφιέρωμα του “Χάρτη” στην ισπανική λογοτεχνία – ήταν το 13, άν δεν κάνω λάθος (έτερος τυχερός αριθμός, βλέπετε, τα πράγματα συγκλίνουν…).
Λυπούμαι για τους δύο τόνους των ονομάτων του Valente, που είμαι αναγκασμένος να θυσιάσω στο βωμό της τεχνολογίας. Από εκεί ψηλά (ή χαμηλά) που βρίσκεται, είμαι σίγουρος ότι θα με συγχωρήσει -αφού, άλλωστε, είναι για καλό σκοπό…
…κι επειδή νιώθω ήδη ζεσταμένος, κάνω ένα πρώτο βήμα με ένα μικρό “σπάραγμα” του Valente:
ΧΧΙΙΙΧ
Σ’ εσάς προσφέρω ένα άνθος
αν μου επιτρέπεται,
έναν γάτο κι ένα μικρόφωνο,
ένα κατσαβίδι σε αχρηστία τελείως,
ένα χαρούμενο παράθυρο.
Ανακινήστε τα.
Κάντε ένα ποίημα
ή ο,τιδήποτε άλλο.
Διαβάστε το στον γείτονα.
Πετάχτε το, ευτυχής, στον κάλαθο.
Και Καλημέρα,
μήν ξαναγυρίσετε ποτέ, χαιρετήστε
όσους ακόμα ενθυμούνται
ότι σταδιακά λειώνουμε από ανικανότητα.
(Από τη συλλογή “Τριάντα επτά σπαράγματα”, του 1971).
Η απιστία (infidelidad) του τελευταίου στίχου δεν σημαίνει απαραιτήτως κι έλλειψη πίστης.
Μήπως η απάντηση βρίσκεται στον δεύτερο στίχο;
Δημιουργική μετάφραση, από κάθε άποψη. Απόκτημά μας. Εύγε!
Την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να ξεκινήσουν οι εργασίες εκταφής των λειψάνων που εκτιμάται πως ανήκουν στον Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, αλλά τα οποία δεν έχουν ταυτοποιηθεί ότι ανήκουν στον κορυφαίο Ανδαλουσιανό ποιητή.
«Ο αντικειμενικός μας στόχος δεν είναι μόνο η έρευνα για τον ποιητή» δήλωσε στη Γρανάδα η περιφερειακή υπουργός Δικαιοσύνης Μπεγόνια Αλβαρεθ, τη στιγμή που υπέγραφε τη συμφωνία της συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων ομάδων που θα συνεργαστούν για το εγχείρημα.
Μαζί με τον Λόρκα ενταφιάστηκαν άλλα τρία άτομα: ένας δάσκαλος και δύο αναρχικοί της εποχής, οι οποίοι εκτελέστηκαν από το φασιστικό καθεστώς του Φράνκο τον Αύγουστο του 1936, ένα μήνα μετά την έναρξη του εμφυλίου στην Ισπανία.
«Πρέπει να καθορίσουμε τον αριθμό των νεκρών που ανακαλύψαμε. Σίγουρα, τα υπόλοιπα είναι αποφάσεις που πρέπει να πάρουν οι οικογένειες» συνέχισε η Αλβαρεθ η οποία θα επιβλέπει προσωπικά τις εργασίες εκταφής.
Η σορός του διευθυντή του σχολείου Ντιοσκόρο Γκαλίντο, δεν έχει ακόμα ταυτοποιηθεί, αντίθετα με των δύο αναρχικών Φρανθίσκο Γκαλάντι και Χοακίν Αρκόλα, που εκτελέστηκαν μαζί με τον Λόρκα.
Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ/Γαλλικό