Ο Jack Hirschman απαγγέλει ένα ποίημά του
ΑΚΡΩΤΗΡΙΑ
Ένα χάθηκε για να μείνει μόνο
Με τη φωνή του μεγάλου ωκεανού
Ένα άλλο στάθηκε όρθιο κι έκαστε
Την ίδια στιγμή
Το άλλο κετέβηκε απʼ του ψηλούς βράχους
Και μπήκε στον αφρό του χειμάρρου
Ως τον αστράγαλο.
Ένα άλλο χάθηκε για να μείνει μόνο
Με τη φωνή του μεγάλου ωκεανού
Και κρύφτηκε σʼ ένα σύδεντρο
Κάποιο άλλο έκοψε τα τελευταία πιο
Γυμνά λουλούδια της γής
Ένα άλλο έγινε ερωδιός
Το άλλο έγινε ένα κομμάτι ξύλο
Που πλέει στο νερό
Εκείνο στην αρχή του ποιήματος
Έγινε το κύμα
Κι αργότερα ήρθε πάνω στη γη
Ο ερωδιός έγινε μια φάλαινα
Που μας έκανε όλους να ξεράσουμε τα χέρια μας
Οι στάσεις της γιόγκα έγιναν τα μάτια
Της γύρης απʼ το λουλούδι που έκοψα
Για σένα που ήταν το κέντρο
Της φωνής του μεγάλου ωκεανού
Που μπήκε στις ζωές μας ξανά
Με την οικειότητα του οτιδήποτε στον κόσμο
Με το συνεχές τίναγμά του πάνω στους βράχους
Το δράμα του και την ακινησία
Των λιμανιών και τις διαβρώσεις
Των γκρεμών και των απίστευτών
Νεκραναστάσεων και το καθαρό πιτσίλισμα
Του αφρού των οργασμών της αιώνιας φωνής
Με την αρχή του ηλεκτρικού αιθέρα
Τώρα γενναιόδωρα ανάμεσά μας πετούν
Οι μέλισσες
Υγρή πάνω στα πρόσωπά μας η βασανιστική
Ελευθερία των όψεων
Και οι ονειρεμένες γλώσσες των ταξιδιών
Παντοδύναμες σαν πετάμε πάνω απʼ τη γη
Που ήταν ο ίδιος ο ωκεανός
Σαν ανθρώπινα φορτηγά πλοία
Των οριζόντων των γραμμάτων της σιωπής
Μακρύ μακρύ μακρύτερο
Μαλακό νήμα σʼ αυτόν τον κόσμο των ψαράδων
Βαθύ βαθύ βαθύτερο
Άκουσμα της ζωής μαζί ολόκληρη και
Ριγμένη στη θάλασσα για αβαρία
Σαν άπιαστα λευκά φορτία στις άκρες
Των κυμάτων
Τα λαρύγγια τα τραγουδιστά μας λαρύγγια
Ήσυχα μέσα του με τη φοβερή αίσθηση
Στο εσωτερικό στόμα της σιωπής
Και του σάλου
Οι θάνατοί μας ήσυχοι στο σημείο
Επαφής αυτής της μεγάλης ζωής
Που απλώνεται μπροστά μας
Σαν μια μοίρα που εκφράζουν
Τα ουράνια τόξα.
Η ΜΕΤΕΜΨΥΧΩΣΗ
Ήθελα να ξέρεις,
Εσύ το ευγενικό
Φως της αγάπης σου με στήριξε
Εκείνες τις χειμωνιάτικες νύχτες μπουμπουκιάζοντας
Μέσα στην ανοιξιάτικη νίκη μια θύμησης
Που είναι το μέλλον
μάταιο, βέβαια, όπως κάθε σκοπός ή κάθε δόγμα
μέσα στο άνεμο και τη βροχή, κάτω απʼ τον ήλιο
της ιπτάμενης ακινοβολίας του
ή ματαιότητα, όπως πάντα
πέρα απʼ τη σιωπή της καλοσύνης μας,
που είναι το παν,
είναι μάταια και αμφισβητούμενα
κάτω απʼ το φεγγάρι
που πάντα μουρμουρίζει,-
ο τόσος χρόνος που ήμουν μαζί σου στο βορρά
με βοήθησε, ακόμα και στου γκρεμού το χείλος
μου έσωσε να καταλάβω
όσο μεταμψυχωνόσουν κάθε φορά
και πιο λατρεμένα λές και το χέρι μου ανήκε πάντα
σʼ εκείνα τα μέρη πάνω και μέσα σου
που τυγχάνει να βρίσκει τον εαυτό του,
σαν να μην υπήρξαν όλα όσα υπήρχαν,
που κι έτσι πιο φίνο ήταν
για εκείνο το ξεχείλισμα
τα άφρισμα
τη διάχυση
του εαυτού παντού
μαζί όπου βρισκόμαστε,
πιο άναρχα και από το χάος στʼ αλήθεια
πιότερα με γουργουρίσματα παρά με μουγκρητό
τώρα βρέχει, ξημερώματα, στο Σαν Φραγκίσκο.
Τα νέα, τα νέα του κόσμου, της νίκης στο Βιετνάμ,
Με ταράζουν φέρνοντάς μου παλιά γεγονότα, αγώνες
Φωτιές και μανιασμένες μέρες που άφησα πίσω μου
Μακριά απʼ το παρόν μου εδώ
Που κάθομαι και γράφω με τα πάντα
Σχεδόν αδιάφορα
Εκτός από σένα
Που κοιμάσαι δίπλα, τη βροχή,
Του μολυβιού τον ήχο στο χαρτί,
Και τον Έρνεστ , στο πάνω πάτωμα, τον άκουω
Να κλείνει το παράθυρο,-
Και το μυαλό μου γέμισε απόψε με ζωές προηγούμενες:
Ήρθαν με τα καλά νέα – τους βλέπω, γυναίκα, γιο
Και κόρη στο νότο, ή σον φτερωμένο βορρά
Τους συντρόφους που με μάζεψαν για λίγο
Στην πορεία μου, ποιητές και ζωγράφους , ψυχές
Μανιασμένες, ερωμένες, συζύγους, φίλους σε βορρά
Και νότο, φίλους στʼ ανατολικά, ακριβά αμάξια
Γαλήνιες κραυγές μες στην αναθυμίαση τούτης της στιγμής
Αδελφές κι αδελφούς, συντρόφους
Μοιάζει τα χέρια μου να ζητούν
Γιατί δεν ασχολούμαι με τον άλλον, εκείνον
Που τόσον καιρό πίστευα πως ήταν
Ο εχθρός μου;
Για κοπιάζω για το τίποτα
Πηγαίνοντας πίσω στο πουθενά,
Γιατί γράφω τόσο προδηλά σʼ εσένα,
Ποια είναι η ποίησή μου,
Η μετεμψύχωση της γέννησής μου
Σε ειρήνη με την φύση;
Αφού κι αυτό ακόμα συμβαίνει, αφού η καλύτερη σκέψη
Δεν είναι η καλύτερη,
Είναι η νύχτα μιας άλλης μέρας,
Είναι ένα λευκό φρύδι και μια μαύρη κουκκίδα
Είναι αυτό που πρέπει να συνεχίσει
Πάνω στο χαρτί
Με κάποιον τρόπο
Αυτό που βλέπεις ακόμα και για μένα
Στιγμή μονάχα, τόσο έντονα και εντονότερα
Ετούτο πρέπει να βγαίνει απʼ την ανάσα σου
Πιότερο από
Κάθε άλλο
Κάλεσμα
Να είναι ανεκτίμητος
Λωτός
Που μέσα του
Κοιμίζω εγείρω
Ντροπαλός
Στη σάρκα σου
Την αίσθηση
Των πάντων.
LOTTA CONTINUA
Με κάποιον άνθρωπο που
Ήταν
Το άλλο μου παπούτσι
Περπατήσαμε, η δημοσιά
Έτρεξε σαν μια μαντόνα
Διαλυμένη
Στο τέρμα του ορίζοντα και
Σʼ ερωτεύθηκε
Απουσία μου
Μέχρι να φανερώσεις
Τους εαυτούς σου
Το ονείρο μου δεν παύει
Εκεί ψηλά που
Το σύννεφο είναι
Οι ιστοί κάποιου φωτοστέφανου
Που θρυμμάτιζε μια γροθιά
Του τραγουδιού
Που κατέβηκε
Από το βουνό
Κι έβαλε το γυμνό του
Πρόσωπο στο νερό
Και υψώθηκε φορώντας
Το δικό σου.
ΚΑΛΛΙΓΡΑΦΙΑ ΣΑΝΓΚ
Είσαι εύθραυστη, επίσης
Σαν του Λι Τσινκ Τσάο
Οι στίχοι σου πέφτουν
Σʼ ένα καταρράκτη ζεστών
Ιδεογραμμάτων του κρασιού
Που πίσω τους είσαι
Γυμνή σʼ ένα σπήλαιο
Εκεί που αντηχεί η φωνή σου.
Άμα ξεφτίζεις
Είναι γιατί διαθέτεις
Τόσο πολλή και τόσο
Λίγη έκσταση.
Για σένα είναι αρκετός
Ο όνυχος ανάμεσα
Στο δέρμα και στο νύχι
Οι παύλες της βροχής
Ανάμεσα σε ιριδίζουσες
Ελπίδες: στο κέντρο
Της ράχης σου, στη γιόγκα
Στο κρασί, στο ύδωρ
Το αίμα και το υγρό
Του φύλου σου μαζί
Ρέουν σαν μια ήρεμη
Λίμνη που πάνω της
Το κύκλο μου πλέω.
Τζακ Χίρσμαν
Γεννήθηκε το 1933 στη Νέα Υόρκη. Υπήρξε καθηγητής του Jim Morisson στο Ucla, πριν να παραιτηθεί λόγω των αντιπολεμικών του πεποιθήσεων, εναντίον του πολέμου στο Βιετνάμ. Μετά την παραίτησή του ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο, και παρέμεινε για δύο χρόνια φιλοξενούμενος του Λέοναρντ Κοέν, στην Ύδρα. Γνωρίστηκε με την Νανά Ησαΐα, την Μαργαρίτα Καραπάνου, την Κατερίνα Γώγου και πολλούς άλλους νεοέλληνες ποιητές και ποιήτριες. Μέχρι σήμερα έχει εκδώσει παραπάνω από εκατό βιβλία ποίησης και μεταφραστικού έργου από εννέα γλώσσες. Το 2006 ανακηρύχθηκε σε poet laureate της πόλης του Σαν Φρανσίσκο.Ενεργό μέλος του Κομουνιστικού Κόμματος των ΗΠΑ. Τα τελευταία του βιβλία εκδόθηκαν στην Ιταλία και στην Γαλλία. Ζει στο Σαν Φραγκίσκο και ταξιδεύει συνεχώς στην Ευρώπη, όπου δραστηριοποιείται τα τελευταία χρόνια. Δήλωσε χαρακτηριστικά στο μεταφραστή του βιβλίου πως «οι πραγματικοί πρόδρομοι των Μπιτ ήταν οι Ρώσοι φουτουριστές και οι μάγκες του Ρεμπέτικου…»
Ποιήματα του Τζακ Χίρσμαν από το τόμο «Ανθολογία Μπιτ Ποίησης» της σειράς «ποιητές του κόσμου» σε εισαγωγή – μετάφραση του Γιάννη Λειβαδά εκδόσεις Ροές, Αθήνα 2003.
Προσωπικά πιστεύω πως είναι λάθος ένας ποιητής να υποστηρίζει (και μάλιστα με ένα ποίημα) ανοιχτά, έναν άνθρωπο ο οποίος κατεβαίνει στην πολιτική. Στο κάτω-κάτω ας τον ψηφίσει ο ίδιος αλλά ας μη χρησιμοποιεί το όνομά του, την ιστορία του και την τέχνη για να προπαγανδίσει ιδέες και υποψήφιους πολιτικούς. Γιατι, για μένα, όταν κατεβαίνει κάποιος στην πολιτική, αφήνει πίσω του την Ποίηση, την περίσκεψη, την απόσταση, τον αναστοχασμό και την φιλοσοφία και μπαίνει στο πεδίο της πράξης. Η πράξη δεν περιέχει τίποτα απο αυτά (τουλάχιστον σε πρώτο πλάνο). Η Τέχνη όμως τα περιέχει όλα και τα έχει ανάγκη όλα. Γι’ αυτό είναι λάθος για ένα καλλιτέχνη να είναι στρατευμένος ιδεολογικά και κομματικά (και μάλιστα με το κάπως γελοίο ποίημα του Jack Hirschman για την Krissy Keefer… -What a Woman!). Δυστυχώς ο κ. Hirschman δείχνει πόσο Αμερικάνος (με την κακή έννοια) είναι κατα βάθος.
(Και το κοινό να ζητωκραυγάζει απο κάτω για την αγαπημένη μας Krissy…)
Υπέροχος ποιητής και πολύ ωραία η απόδοση στα ελληνικά.