Γκέλη Ντηλιά, μία ειλικρινής ποιητική φωνή, απελευθερωμένη από στερεότυπα, ταμπού και υποκριτικούς καθωσπρεπισμούς.
Μία σκληρή και πολλές φορές ωμή γραφή από μία γυναικεία παρουσία που παρότι ζει και εργάζεται στην επαρχία δεν κουβαλά το κόμπλεξ του επαρχιωτισμού, απεχθάνεται την σεμνοτυφία, αλλά και δεν φοβάται να μιλήσει ελεύθερα.
Η δουλειά της και συγκεκριμένα η ποιητική της συλλογή «Σε πρώτο πρόσωπο» που εκδόθηκε από τις καλαίσθητες εκδόσεις ΑΩ του Πέτρου Μιχάλη, μας φέρνει στο νου τους στίχους ενός εκ των επιφανέστερων Αμερικανών ποιητών του Walt Whitman, ο οποίος έγραφε : «Γυναίκες μην ντρέπεστε. Εσείς είστε οι πύλες του σώματος και εσείς είστε οι πύλες της ψυχής».
Με το έργο της αυτό μιλά για τον έρωτα, με τον δικό της ξεχωριστό τρόπο. Χωρίς ντροπές, χωρίς ενοχές, ξεπερνώντας την αμαρτία και τις τύψεις αφήνει τον εαυτό της ελεύθερο και πέρα από συμπλεγματικές συμπεριφορές και απόψεις, αντιμετωπίζει το σώμα ως βιολογική λειτουργία, ως ένα σημαντικό στοιχείο της ανθρώπινης φύσης.
Κι έτσι μιλά με ειλικρίνεια για την σωματική ένωση, την ηδονή, το πάθος, την λαγνεία, την απόλαυση, την σαρκική επιθυμία με έναν ριζοσπαστικό τρόπο, χωρίς ομοιοκαταληξία, συχνά με μια ωμότητα, αλλά και με μια χαρακτηριστική τρυφερότητα.
Διαβάζοντας την ποίηση της Γκέλης Ντηλιά ανακαλύπτεις κοινές διαδρομές μέσα από στίχους ποιητών της Beat Generation, μια ποίηση αυθόρμητη, χωρίς φτιασίδια, τολμηρή, ειλικρινή, που αδιαφορεί για το κατεστημένο, ασυμβίβαστη.
Υμνώντας το σώμα, την επιθυμία, την σεξουαλικότητα τα ποιήματά της φτερουγίζουν ελεύθερα μέσα στις ατραπούς της Σύγχρονης Νεοελληνικής Ποίησης « ανεξάρτητα από κάθε συμβατική ή τυποποιημένη αισθητική, ηθική ή λογική κατασκευή», όπως έγραφε σ’ ένα κείμενό του ο Ανδρέας Εμπειρίκος το μακρινό 1939.
Ξεφυλλίζοντας λοιπόν τη συλλογή της Ντηλιά στέκομαι στο ποίημα Όταν επιτέλους βρεθούμε, όπου γράφει με τόλμη «…να σχίζεις τα εσώρουχά μου…και να σε καταπίνω σαν ελιξίριο διαχρονίας» , στίχοι που συνομιλούν με το ποίημα Στιγμή πορφύρας του Ανδρέα Εμπειρίκου «Καμία στιγμή δεν διευρύνεται / χωρίς τον πόθο».
Αλλού διαβάζουμε «Να μπαίνω μέσα σου / αέρας σε τρομπέτα που βγαίνει ιδρωμένος» Μέσα σου, τολμηροί στίχοι που φέρνουν στο νου το ποίημα Ενοχή του Ντίνου Χριστιανόπουλου» Ένα καράβι / να σβήνει αργά / αργά στην φυσαρμόνικα / σαν μία νεανική αγνότητα».
Στο ποίημα της «Ντεκολτέ» διαβάζουμε «Το στήθος μου άγγιξέ το όπως γουστάρεις / ζούληξέ το…», στίχοι που μας θυμίζουν το ποίημα Ερωτικό του Γιάννη Υφαντή, «Μα ο νους μου εμένα πάλι πήγε στα βυζιά…».
Η Ντηλιά γράφει ελεύθερα, χωρίς ταμπού «Ο κώλος του δύο στητοί αμμόλοφοι …» Έτσι όπως ξεμάκραινε, θυμίζοντάς μας τον πάπα της Beat Generation, Allen Ginsberg και συγκεκριμένα το ποίημά του «To an old poet in Peru», « Σε φιλώ στο χοντρό κωλομάγουλό σου».
Στο ίδιο ποίημα γράφει η Ντηλιά, «Απ’ τις μασχάλες του έσταζε ζεστό μανταρίνι…», τρυφεροί στίχοι που μας φέρνουν στο νου τα Τραγούδια της Αμαρτίας του Μάνου Χατζιδάκι και πιο συγκεκριμένα τους στίχους του Ντίνου Χριστιανόπουλου «Μ’ αρέσει η μυρουδιά του κορμιού σου / πιο όμορφο άρωμα απ’ τον ιδρώτα σου δεν έχει / θέλω…να ρουφώ την μοσχοβολιά της μασχάλης σου».
«Απόρροια συνουσίας οι κραυγές μας…», γράφει η Ντηλιά στο ποίημα Επανεκκίνηση στον Έρωτα, «Η συνουσία είναι πάλη…Ώ ιερόν αιδοίον» σημειώνει ο αιρετικός λογοτέχνης και ποιητής Ηλίας Πετρόπουλος σε ένα δικό του ποίημα.
Στο ποίημά της Βυθογραφία, όπου γράφει «Τα μάτια σου…μια βυθογραφία…Για βλέφαρα έχουν φύκια που σταλάζουν αλμύρα», μας φέρνει στο νου κάτι από την γαλάζια έκταση του Νίκου Καββαδία και πιο συγκεκριμένα Το καραντί, όπου διαβάζουμε «Φύκια μπλεγμένα στα μαλλιά, στο στόμα φύκια…».
Αλλά και Τα Ρω του Έρωτα του Οδυσσέα Ελύτη, «Διαβάζω μέσα στο νερό / το άλφα, το βήτα και το Ρω», συνδιαλέγονται με Το Έψιλον του Έρωτα, της Ντηλιά όπου γράφει, «Ρώτησα για το έψιλον του έρωτα και μου απάντησαν…».
«Η γυναίκα μου με αιδοίο φύκια και καραμέλες του παλιού καιρού. Η γυναίκα μου με αιδοίο καθρέφτη», γράφει στο ποίημά του Ελεύθερη ένωση, ο σουρεαλιστής Αντρέ Μπρετόν. « Ίδια με σχήμα βάρκας τα αιδοία σας. Επιβιβάζομαι και αρμενίζω», απαντά χωρίς ενδοιασμούς η Ντηλιά στο ποίημά της με τίτλο Πλεούμενο ο Έρως.
«Μέχρι το μέσα μου / να γίνει λάβα…», συνεχίζει η ποιήτρια, στο ποίημα Μάγμα, «Ύστερα τη σαπουνίζω εγώ…/ πρώτα το μουνί / στέκομαι πίσω της / ο πούτσος μου στα κωλομάγουλά της…», γράφει ωμά στο ποίημα του με τίτλο Ντουζ ο Charles Bukowski.
«Νεαρέ γιέ του Μπακάλη / για σένα λιώνει το σαπούνι / στα χέρια μου…», γράφει σε κάποιους στίχους του ο Γιώργος Χρονάς, ένα τραγούδι ερωτικό που μελοποίησε τόσο όμορφα ο Μάνος Χατζιδάκις στα Τραγούδια της Αμαρτίας .
«Και κορυφώνοντας / να μου βγαίνει φωνή σοπράνο / κι οι οκτάβες να σπάνε τζάμια…», από την ένταση του έρωτα…απαντά η Ντηλιά.
«Διαλογίζεσαι πόσο με θες ξανά…Οργασμοί αλλεπάλληλοι», γράφει στην Πολική νύχτα η Ντηλιά…. «Σαν γάτα σε θέλω ανάσκελη…», απαντά η ποιήτρια από την Νικαράγουα Gioconda Belli στο ποίημά της Η γάτα.
«Θα μπορούσα ώρες ολόκληρες να ρουφώ την αναπνοή σου…», γράφει ο Πειραιώτης ποιητής Ανδρέας Αγγελάκης στο ποίημά του Θα μπορούσα…, «Να σου κόβεται η ανάσα / κι η δική μου / να σου φουλάρει τα πνευμόνια…», διαβάζουμε στην Ντηλιά, μια τόσο αισθησιακή, φτιαγμένη με λέξεις, ονειρική εικόνα.
«Κι έπινα μες στα χείλη σου / γλυκειάν άχνα σαν τα μύρα», γράφει ο Ναπολέων Λαπαθιώτης στο ποίημά του Οι μπερντέδες.
«Το αναπνευστικό μου πάλλεται / σαν λάμπα που τρεμοπαίζει πριν καεί /… ενώ εσύ απλώς γδύνεσαι…», διαβάζουμε στην Ντηλιά (781).
«Ψυχή μου ας γαμηθούμε, ας γαμηθούμε τώρα / μια και για να γαμιόμαστε έχουμε όλοι γεννηθεί. / Όπως το πέος μου αγαπάς, έτσι αγαπώ κι εγώ το μουνί / Γιατί χωρίς αυτά θα ήταν ο κόσμος για τον πούτσο», γράφει στα Ακόλαστα Σονέτα ο Πιέτρο Αρετίνο, ένας από τους πλέον σημαντικούς θεμελιωτές της Λογοτεχνικής Πορνογραφίας.
«Να γευτώ την φουσκοθαλασσιά σου…να την γλείψω αργά από τον αχινό σου», (604), γράφει με τόλμη η Ντηλιά.
Η Ντηλιά δοξάζει τον Άντρα, το αρσενικό «Μόνον ένας άντρακλας…» ή «Ένα βαρβάτο αρσενικό…»γράφει, φέρνοντάς μας έτσι στο νου την Σαπφώ που ανυψώνοντας τον Άντρα με τον ανάλαφρο στίχο της σημειώνει «Μου φαίνεται ίσος με Θεό πως είναι ο άντρας εκείνος…».
Άλλες φορές όμως με τους στίχους της βγάζει μια στεναχώρια, μια πίκρα, μια μελαγχολία, γράφοντας «Πλημμυρισμένος τώρα και καταρρακωμένος από την ανεξήγητη αδιαφορία σου…», θυμίζοντάς μας τον Μελέαγρο «Λυπήσου με απόλυτε κυρίαρχέ μου, λυπήσου με…», ( Παλατινή Ανθολογία).
Άλλοτε δε η ποιητική γραφή της θυμίζει υπερρεαλιστικές εικόνες…στίχους του Οδυσσέα Ελύτη, από το ποίημά του Ο κήπος που βλέπει, «Είναι από μέντα κι από λόγια…».
«Πράσινο της μέντας έρεε από την ματιά του» γράφει η Γ. Ντηλιά, χρωματισμένο από το ίδιο πράσινο που χρησιμοποιεί στους στίχους του ο Ο. Ελύτης…[ Μικρή πράσινη θάλασσα…Αίμα πράσινο και βολβοί…Μαρίνα πράσινό μου αστέρι ].
Η Γκέλη Ντηλιά δεν μιμείται, δεν αντιγράφει, είναι ο εαυτός της.
Γράφει ερωτικούς στίχους τριγυρνώντας απενοχοποιημένη μες στα δαιδαλώδη μονοπάτια της ποίησης.
Από την Παλατινή Ανθολογία, τον Πιέτρο Αρετίνο, έως την Beat Generation και τον Ανδρέα Εμπειρίκο και από εκεί στους σύγχρονους Έλληνες ποιητές που έχουν υμνήσει την Ερωτική ποίηση, τους: Ντίνο Χριστιανόπουλο, Ηλία Πετρόπουλο, Ανδρέα Αγγελάκη, Γιώργο Χρονά, Γιάννη Υφαντή, περιπλανήθηκε μέχρι να βρει τον δρόμο της, να ανακαλύψει την δική της φωνή, την δική της γλώσσα.
Κι έτσι γράφοντας με τον δικό της τολμηρό τρόπο, «σε συνθηματική γλώσσα γιατί η δική σας μόνο για γλείψιμο κάνει», όπως έγραφε η αγαπημένη της ποιήτρια Κατερίνα Γώγου, παρουσιάζει την θηλυκή παρουσία άλλοτε σύξυλη, αλκοολική, ανέραστη κι άλλοτε τυχερή, γυναικάρα, σοπράνο, τροφή για σκέψη…πάντοτε όμως ως μία ενδιαφέρουσα φυσιογνωμία.
Ας νιώσουμε λοιπόν χωρίς προκαταλήψεις την λαγνεία των στίχων της.
Ας αφεθούμε «στον κυματισμό των λέξεων όπως σπάνε και αποκολλώνται…», Γιάννης Βιτσαράς ,Οστεοφυλάκιο, 2025, για να γνωρίσουμε την ψυχή της.
