Ανθολόγηση/Επιμέλεια έκδοσης: L. M. Fuentes Bustamante
Μετάφραση: Β. Εμμανουηλίδου, Α. Παυλίδου, Μ. Σιμχά
Πρόλογος: Κ. Παλαιολόγος
Στα στενά μονοπάτια της ενσυναίσθησης
Τρεις γυναίκες συγγραφείς από την Χιλή, η Γκαμπριέλα Αγκιλέρα Βαλδίβια (1960), η Σίλβια (Τσίβι) Γουαχάρδο (1948) και η Πία Μπάρος (1956) γράφουν διηγήματα μπονσάι (μικροδιηγήματα) γεμάτα αισθησιασμό, και βία, αφιερωμένα στις ανθρώπινες αδυναμίες.
Αναρωτιόμαστε αν υπάρχει γυναικεία γραφή ή όχι. Σε αυτή την ανθολογία διαπιστώνουμε ότι ναι υπάρχει, οδηγούμενοι από τη θεματική. Δεν είναι ότι γράφουν γυναίκες αλλά ότι γράφουν για τη γυναικεία σύσταση, τη διερώτηση περί των σχέσεων από δική τους σκοπιά, τα πάθη, τον πόνο τους, την οδύνη τους και την απόγνωσή τους εξαιτίας του άνδρα, συζύγου, πατέρα, εραστή. Τόσο μακριά μας γεωγραφικά, αλλά και τόσο κοντά βιωματικά.
Τα γεγονότα απεικονίζονται επιγραμματικά και ο πόνος, το αίμα, η βία διατρέχουν την πλοκή των λέξεων και κρατούν σφιχτά το νήμα των πράξεων. Θαρρείς ότι η κατάσταση χαράς και τυχόν ευτυχισμένων στιγμών απουσιάζει παντελώς. Καθώς η ζωή είναι παζλ μεικτών στιγμών και πραγμάτων υπάρχει ένα έλλειμμα πραγματικότητας, δικαιολογημένο γιατί ο στόχος της συγγραφής του κειμένου είναι να επικεντρωθεί στο έντονο, στο αδιέξοδο και την οδύνη.
Έξυπνα κείμενα, διακρίνουμε στη σύνθεσή τους ευφυείς επιλογές έκφρασης με περιορισμένο το συναίσθημα καθώς αφήνεται σε εμάς η ανίχνευσή του. Η αφηγηματική πλοκή απουσιάζει, γι’ αυτό και μειώνεται δραματικά η έκταση των κειμένων.
Γκαμπριέλα Αγκιλέρα Βαλδίβια
Επιλογές
Μονολόγησε ότι ίσως θα ήταν καλύτερα το διαζύγιο.
Το σκέφτηκε μόνο για ένα λεπτό, γιατί είχε ελάχιστο χρόνο για να ξεφορτωθεί το πτώμα.
*
Εξορία Ι
Ήταν μέσα στο αυτοκίνητο, στη μέση του δρόμου. Σε κανά δυο βαλίτσες κουβαλούσε μερικά από τα υπάρχοντά του. Παρατήρησε το σπίτι από το οποίο μόλις τον είχε διώξει η σύζυγός του. Μόνο τότε συνειδητοποίησε ότι ήταν εξόριστος και ότι δεν θα υπήρχε Μεγάλη Επιστροφή γι’ αυτόν.
*
Συγκρίσεις
«Είμαστε πολύ διαφορετικοί. Εσύ μοιάζεις με γάτα, είσαι ανεξάρτητη και μυστηριώδης, αλλά και κάπως διαβολική. Εγώ είμαι σαν σκύλος».
Αυτό είπε. Εκείνη κόλλησε στο «εγώ είμαι σαν σκύλος».
Της φάνηκε πολύ περίεργο που αυτός, ειδικά αυτός, εξομοίωνε τον ίδιο του τον εαυτό με το ζώο σύμβολο της πίστης.
********************
Σίλβια (Τσίβι) Γουαχάρδο
Παραμύθι με νεράιδους
Μια φορά κι έναν καιρό ήταν…
Τώρα δεν είναι.
**
Κεραίες στον ήλιο
Σήκωσα τις γλάστρες του κήπου για να τα βρω. Τα έβαλα στη σειρά, τους τραγούδησα «Σαλιγκάρι σαλιγκάρι, βγάλε τις κεραίες σου στον ήλιο με καμάρι» και οι κεραίες τους άρχισαν να μεγαλώνουν. Απόλυτη απόλαυση. Αισθησιακή ανακάλυψη. Το ίδιο που ένιωσα χρόνια αργότερα όταν σε αυτόν –σε αυτόν!– τραγούδησα το «Σαλιγκάρι σαλιγκάρι, βγάλε τις κεραίες σου στον ήλιο με καμάρι» ανοίγοντας αργά το φερμουάρ του παντελονιού του.
**
Ημέρα του Δασκάλου
Το κορίτσι μπήκε τρέχοντας στην τάξη με μια ζώνη στο χέρι. Φίλησε τη δασκάλα και άρχισε να τη χτυπάει με τη ζώνη στην πλάτη.
«Τι σου συμβαίνει, Μαρτίνα;» φώναξε, αποφεύγοντας τα χτυπήματα.
«Ο μπαμπάς μου λέει ότι έτσι δείχνεις τη στοργή σου. Πονάει, αλλά δεν πειράζει, γιατί μετά αυτός κλαίει, με αγκαλιάζει σφιχτά και μου ζητάει συγγνώμη και εγώ εσένα σ’ αγαπάω, κυρία, σ’ αγαπάω πολύ, συγγνώμη, συγγνώμη!»
Η δασκάλα την κάθισε στη φούστα της, της έβγαλε το πουλόβερ και το μπλουζάκι της. Η αγάπη εκείνου του πατέρα ήταν χαραγμένη στην πλατούλα της και δεν θα μπορέσει να επουλωθεί ποτέ.
***************
Πία Μπάρος
Ξεπλένοντας ξόρκια
Η γυναίκα στην μπανιέρα βγάζει σιγά σιγά κομματάκια από το δέρμα της που τα φυλάει σε μια κασετίνα για την κόρη που θα κάνει. Φολίδες γεμάτες ιστορίες που θα την προστατέψουν όταν θα ανοίξει το δέρμα της στο ξέσκισμα της εγκατάλειψης.
**
Ραμμένα στόματα
Οι γυναίκες παίρνουν τις κόρες τους και τις κόρες των κορών τους, και κόβουν η μία στην άλλη τα ράμματα από τις άκρες των χειλιών τους, για να μάθουν επιτέλους να γελούν.
**
Συγχώρεση
Να μετρά για να βάζει χάντρες από το ροζάριο στη μνήμη, να ράβει λέξεις και να γλυκαίνει τα περασμένα. Με αυτόν τον τρόπο, το χαστούκι γίνεται χάδι, το σπρώξιμο παιχνίδι, το φλιτζάνι με βραστό νερό πλύσιμο και ούτω καθεξής, μέχρι που, σαράντα χρόνια αργότερα, το μόνο που της απομένει είναι η αγάπη και η λέξη μπαμπάς, σαν ένας ψίθυρος που δεν μοιάζει σε τίποτα με κραυγή βοήθειας.
* Η Άννυ Κουτροκόη είναι ποιήτρια. Τελευταίο της βιβλίο: Όψιμον φως, Μελάνι, 2024
