Στην ύστερη εποχή της υπαρξιακής κόπωσης, όπου τα κείμενα διαβάζονται για να ξεχνιούνται, ένα μικρό βιβλίο από την Αθήνα έρχεται να θυμίσει πως η λογοτεχνία δεν είναι ασφαλής τόπος, αλλά παγίδα.
Στο Απομονωτήριο Λοιμυπόπτων Ζώων (εκδ. Κίχλη, 2024), ο Νικήτας Σινιόσογλου, φιλόσοφος της αστικής παρόρμησης και του εγκιβωτισμένου στοχασμού, γράφει τη δική του Animalia, μια αλληγορική νουβέλα για την πένθιμη μεταφυσική της ταυτότητας, της εξορίας και της σήψης.
Η υπόθεση απλή: ένα ζώο —ή μήπως ένας άνθρωπος;— χάνεται σε μια χώρα ομιχλώδη και διολισθαίνει στο εφιαλτικό «Απομονωτήριο», ένα ίδρυμα διαχείρισης, διαλογής, ή απλώς σιωπηλής εξουδετέρωσης των λεγόμενων «λοιμυπόπτων υπάρξεων». Εκεί, κάθε νύχτα, διαφορετικά ζώα (ένα κουνέλι, μια νυχτερίδα, ένα ψάρι,…) αφηγούνται την περιπέτειά τους. Η δομή είναι αυστηρά συμμετρική —οκτώ νύχτες, οκτώ φωνές— και η πρόζα πυκνή, δίκην φιλοσοφικού ημερολογίου, ή ίσως μεταμυθοπλαστικού εγκλεισμού.
Στον κόσμο του Σινιόσογλου, η γλώσσα είναι ύποπτη, σχεδόν τοξική· κάθε πρόταση φορτισμένη με το βάρος μιας παρελθούσας ανθρωπιάς. Το ύφος του δεν χαρίζεται: δεν διακοσμεί, δεν κολακεύει. Είναι ύφος που επιτίθεται στον αναγνώστη με τη θέρμη ενός ψυχρού εργαλείου. Η αφήγηση δεν φλερτάρει με την πλοκή· την υπονομεύει συστηματικά, εντάσσοντας την εξέλιξη σε ένα συνεχές εσωτερικής εξάντλησης.
Στο Ποιείν, είθισται να εντοπίζουμε τις υπόγειες συνομιλίες. Και πράγματι, εδώ αντηχούν τα δάνεια: η ευκλείδεια αυστηρότητα του Μισέλ Τουρνιέ, η ερημική ειρωνεία του Τόμας Μπέρνχαρντ, η μακάβρια κομψότητα του Μπρούνο Σουλτς· μα και η σιωπηλή αγωνία του Πασκάλ Κινιάρ, που μοιάζει πνευματικός συγγενής. Ο Σινιόσογλου δεν γράφει περί των ζώων· γράφει από τη φωνή τους, με μια ανελέητη ακρίβεια που μετατρέπει τον ζωολογικό κήπο σε καθαρτήριο συνείδησης.
Ο όρος παραβολή είναι ίσως υπερβολικά αθώος. Το Απομονωτήριο είναι περισσότερο ένας καθρέφτης του δυτικού ύστερου εαυτού, που προσποιείται το ανθρωπιστικό του προσωπείο ενώ νομιμοποιεί κάθε είδους εξορία —σωματική, ψυχική, ταξική. Η «καραντίνα» δεν είναι επιδημιολογικός όρος· είναι πολιτισμικός.
Ο Σινιόσογλου, όπως κάνει πάντα —είτε γράφει για τον Χάιντεγκερ, είτε περιηγείται στα υπαρξιακά ερείπια της σύγχρονης Αθήνας—, επιμένει στη σιωπή. Στο μη εντυπωσιακό. Στο χλωμό φως ενός κελιού που δεν ζητά λύτρωση, παρά μόνο ακρόαση.
Αν το Απομονωτήριο Λοιμυπόπτων Ζώων είναι παραμύθι, είναι παραμύθι για ενήλικες που δεν πιστεύουν πια στον χρόνο. Και αν είναι νουβέλα, είναι εκείνη που αρνείται να σε αφήσει να την τελειώσεις — γιατί, κάπως, τελειώνει εσένα.
