Ποίηση: Κώστα Βάρναλη, Κώστα Καρυωτάκη, Γιάννη Ρίτσου, Πάμπλο Νερούδα, Ναζίμ Χικμέτ
Γιάννης Ρίτσος, «Οι ρίζες του κόσμου»
Λίγα καψαλιασμένα σκοίνα
στη μασκάλη του καλοκαιριού
λίγες ασφάκες
το θυμάρι.
Διψάσαμε πολύ.
Πολύ πεινάσαμε.
Πολύ πονέσαμε.
Δεν το πιστεύαμε ποτές,
νάναι τόσο σκληροί οι ανθρώποι.
Δεν το πιστεύαμε ποτέ
νάχει τόση αντοχή η καρδιά μας.
Αξούριστοι
μ’ ένα κομμάτι θάνατο στην τσέπη μας
πούναι ένα στάχυ να πει καλημέρα;
Διψάσαμε πολύ
δουλεύοντας ολημερίς την πέτρα.
Κάτου απ’ τη δίψα μας
είναι οι ρίζες του κόσμου.
Τα ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου που περιέχονται στο άλμπουν «Οι ρίζες του κόσμου» ανήκουν στον κύκλο Πέτρινος Χρόνος. Γράφτηκαν στη Μακρόνησο τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 1949 στο ΙV τάγμα πριν ακόμη ο ποιητής βιώσει όλο τον τρόμο του ΙΙ τάγματος. Τα χειρόγραφα αυτά είχαν τοποθετηθεί θαμμένα στη γη μέσα σε μπουκάλια σφραγισμένα. Ξεθάφτηκαν τον Ιούλιο του 1950.
Μελοποιήθηκαν στο διάστημα μεταξύ 1971-1973.
Κώστας Βάρναλης, «Πρόλογος»
Γράφε, Ιστορία, τα ψέματα σου αράδα
και βλόγα το Φονιά, βρίζε το Θύμα!
Κι Αρετή, των δρομάκων σουσουράδα,
τον κάθε σωματέμπορά σου τίμα.
Και συ, Νόμε, των άνομων ασπίδα,
σαν τή μαϊμού από κλώνο σ’ άλλον πήδα
κι απ’ την κορφή με την ουρά κρεμάσου,
να μη γλέπει ο Λαός τα πισινά σου.
Και σύ, τσούλα των δήμιων, Επιστήμη,
της Αλήθειας εσχάτη τεφροδόχα,
και συ, πρόστυχη Πένα και ψοφίμι,
του βούρκου λιβανίζετε την μπόχα!
Και συ, Πατριώτη Αγνέ, τη μάσκα φόρα
κι απ’ τ’αδέρφια σου, αραδαριά μπροστά σου
διάλεγε, Γιούδα πάντοτες και τώρα,
για τον ξένο Μολώχ τα θύματα σου.
Αθάνατη και θεία και πεμπτουσία
του βούρκου, χαίρε ώ! χαίρε Προδοσία! …
Φως το χέρι, το πόδι, προχωρεί
στον κάμπο κι ό,τι θέλει το μπορεί! …
Κατάγυμνη χορέβει (όλα της φόρα!)
στον τάφο σου, Πατρίδα! Φαλλοφόρα
τουρλώνεται κι ουρλιάζ’: «Είναι δικός μου
αφτός ο βούρκος του Ελευθέρου Κόσμου»
*********************************************************************************
“Μετά από 50 χρόνια δόθηκε και σε εμένα η ευκαιρία, μετά από επιλογή, να προχωρήσω στην έκδοση των 15 αυτών τραγουδιών, που αποτελούν πνευματικό καρπό σπουδαίων Ελλήνων και ξένων ποιητών.
Στη διάρκεια του χρόνου είχα τη δυνατότητα να φτιάξω ένα πλαίσιο που μου επιτρέπει, μετά από αξιολόγηση, να εκδίδω κύκλους τραγουδιών, που έχουν πραγματικά κάτι ιδιαίτερο να εκφράσουν. Με τα τραγούδια εκείνης της περιόδου 1970-1974 δημιούργησα μια τριλογία που έχει τον τίτλο “1970-1974 τραγούδια ενάντια στη δικτατορία”.
Το πρώτο μέρος σε ποίηση Μπέρτολτ Μπρεχτ και με τίτλο “Γενιές σημαδεμένες” έχει ήδη κυκλοφορήσει από το 2011. Το δεύτερο με τίτλο “Οι ρίζες του κόσμου” είναι αυτό που μόλις κυκλοφόρησε. Το τρίτο στη σειρά, του οποίου η ηχογράφηση θα αρχίσει σύντομα, είναι το έργο του Γιάννη Ρίτσου “Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο”.
Όλα τα τραγούδια της τριλογίας έχουν σαν βάση την ποίηση, γράφτηκαν στην Ιταλία μεταξύ 1970-1974 και έχουν καθαρά πολιτικό περιεχόμενο και συγκεκριμένο ιδεολογικό προσανατολισμό. Πιστεύω ότι η περίοδος που διανύουμε είναι η πλέον κατάλληλη για την έκδοση αυτών των τραγουδιών. Όταν χάνεται ή αλλοιώνεται η συλλογική μνήμη επικρατεί νομοτελειακά η αντίδραση και ο φασισμός. Μια ματιά στα τεκταινόμενα των χωρών στην Ευρώπη αλλά και στις άλλες ηπείρους μπορεί να μας πείσει γι’ αυτό.
Ελπίζω λοιπόν αυτά τα τραγούδια να συμβάλουν στην αφύπνιση και κινητοποίηση των προοδευτικών και δημοκρατικών μαζών ενάντια στην αντίδραση και τον φασισμό”.
Τάσος Γκρους
