Εξήντα τέσσερα χρόνια μετά, οι «Λιποτάχτες» του Γιάννη Θεοδωράκη επανακυκλοφορούν από τις εκδόσεις Μετρονόμος. Ο πρόλογος στη νέα έκδοση είναι του Σπύρου Αραβανή και το artwork του εξωφύλλου είναι του Πέτρου Παράσχη.
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Το κυπαρίσσι
απ’ εδώ στη δύση
χωρίζει στα δυο την πεδιάδα
ύστερα έρχονται τα νερά των ποταμιών
οι φράχτες των σπιτιών
τα σημάδια των πουλιών και των ονείρων
στο πλάι
δυο καρδιές χτυπάνε δυνατά
απ’ εδώ ο νοτιάς
απ’ εκεί ο βοριάς
και τέλος τ’ άγαλμά μου
να σφαδάζει κάπου κάτω
ή πάνω απ’ τη γη
η χαράδρα γεμάτη νερά κι αντανακλάσεις
κάτω απ’ την πέτρα ένα χαλίκι.
Η νύχτα καθήλωσε τη ματιά μας.
****
Z.
Όμορφη πόλις
φωνές μουσικές
απέραντοι δρόμοι
κλεμμένες ματιές
ο ήλιος χρυσίζει
χέρια σπαρμένα
βουνά και γιαπιά
πελάγη απλωμένα
θα γίνεις δικιά μου
πριν έρθ’ η νύχτα
τα χλομά φώτα
σαν ρίξουν δίχτυα
ταβέρνες και σπίτια
στην αγκαλιά μου
κορίτσια ροδάκινα
στα δάχτυλά μου.
Η νύχτα έφτασε
τα παράθυρα κλείσαν.
Η νύχτα έπεσε
οι δρόμοι χαθήκαν.
****
******
Ο´
Ο Βασιλεύς
το υπουργικό συμβούλιο
οι ιερείς
παλαιοί και νέοι πολεμιστές ρομαντικοί
γύρω μας οι μαδημένοι πελαργοί
υπάλληλοι και στρατηγοί σαν κλωστές
κυρίες λεπτές
μάτια στη δύση χαμένα
δάχτυλα εκπαιδευμένα,
όλοι αυτοί κι εμείς κι άλλοι πολλοί
ώρες όρθιοι στην τελετή
μαζί μας στην πέτρα χαραγμένος
κι ο άγνωστος στρατιώτης
φρεσκοπλυμένος.
***
VI
Νιόπαντροι μοιράζαμε στα δυο τη νύχτα
ύστερα ήρθε το παιδί
τη μοιράζαμε στα τέσσερα
ύστερα ήρθ’ ο πόλεμος
κι έσβησε τη νύχτα.
**********************************************************************************************
Αρχές της δεκαετίας του 1950, την εποχή που γράφονταν τα ποιήματα της συλλογής «Λιποτάχτες», ο Γιάννης Θεοδωράκης (1932 – 1996) ήταν τελειόφοιτος Γυμνασίου στον Γαλατά των Χανίων· εκεί, όπου ο αδελφός του, Μίκης, φτάνει στις 23 Αυγούστου του 1949 με το ατμόπλοιο «Ελένη», σοβαρά τραυματισμένος από τα βασανιστήρια της Μακρονήσου. Ο Εμφύλιος στην Κρήτη είχε λήξει ένα χρόνο νωρίτερα από τις τελευταίες μάχες στον Γράμμο και το Βίτσι, και η καταδίωξη των εναπομεινάντων Κρητικών ανταρτών συνεχιζόταν μέσα σε ένα καθεστώς φόβου και τρομοκρατίας του τοπικού πληθυσμού από την πλευρά των κυβερνητικών δυνάμεων, της Χωροφυλακής, της Εθνοφυλακής και των παρακρατικών συμμοριών. Τέσσερα από αυτά τα ποιήματά του –με τίτλους: «Θα γίνεις δικιά μου» (στο «Όμορφη Πόλις»), «Δακρυσμένα μάτια», «Σκέπασε ατμός τον έρωτά μας» και «Χάθηκα»– μελοποιήθηκαν από τον Μίκη την περίοδο 1952-1954 και ηχογραφήθηκαν το 1960 στο παλιό στούντιο της «Columbia», με τον ίδιο τον Μίκη Θεοδωράκη στο τραγούδι, τον Μανώλη Χιώτη στο μπουζούκι, τον Δημήτρη Φάμπα στην κιθάρα και τον Σπύρο Λιβιεράτο «Καζάνα» στα κρουστά. Τίτλος του πρώτου ολοκληρωμένου κύκλου τραγουδιών: «Λιποτάχτες».
Έναν χρόνο πριν από τη δισκογράφησή του σε 45άρι, με πρωτοβουλία του Μίκη, κυκλοφόρησε από τις «Εκδόσεις Δίφρος» του Γιάννη Γουδέλη –με τον οποίο ο Μίκης συνυπηρέτησε για ένα διάστημα στο Κέντρο Διερχομένων, στην Αθήνα– η ομώνυμη ποιητική συλλογή του αδελφού του.
************************************************************************
ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ
