Όσοι γνωρίζουν από ακαδημαϊκά, ελληνικά περιβάλλοντα, ξέρουν η ότι ώρα εκλογής ενός νέου μέλους διοικητικού και ερευνητικού προσωπικού στο πανεπιστήμιο, δεν είναι μία ώρα κατά την οποία οι σοφοί σκύβουν πάνω από βιογραφικά σημειώματα, δημοσιεύσεις, δείκτες, προϋπηρεσίες και διακρίσεις και συναποφασίζουν για το ποιος είναι ο αξιότερος προς πρόληψη˙ όχι, όχι, όχι. Η ώρα της εκλογής είναι μια ώρα που συχνά (δε θα πω πάντα, όχι) οι σοφοί ζυμώνονται για να βρουν τρόπο να αποκλείσουν τον άριστο (τον οποίο είναι πολύ εύκολο να βρουν, αφού ο αριθμός των επιστημονικών δημοσιεύσεων και οι δείκτες της απήχησής τους υπερεπαρκούν για τον εντοπισμό του), προκειμένου να προωθήσουν τον «δικό τους»: αυτόν που τα πήγε καλύτερα στα τηλέφωνα, αυτόν που θα τους εξυπηρετήσει καλύτερα καταλαμβάνοντας το πόστο, αυτόν που υποστηρίχθηκε από πολιτικά πρόσωπα, αυτόν που ψηφίζοντάς τον θα βγάλουν μια υποχρέωση κ.ο.κ. Οι δικαιολογίες αποκλεισμού του άριστου δεν υποδύονται καν τις σοβαρές: ο άριστος, ο οποίος ενίοτε δεν προσέρχεται έρποντας και γλείφοντας, συχνά (δε θα πω πάντα, όχι) πετιέται στον κάλαθο των αχρήστων επειδή η έρευνά του ανήκει σε άλλο γνωστικό αντικείμενο από αυτό της θέσεως ή επειδή έχει διδάξει 3500 ώρες και όχι 3501. Και σε αυτό το υπέροχο φόντο, το αγγελικά πλασμένο, συνεχίζει το Πανεπιστήμιο την ύπαρξή του.

Στην ποίηση, όπως εξηγούσα σε ένα φίλο, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, τα πράγματα κινούνται εις έτι ευκλεέστερον πεδίον, αφού δεν υπάρχουν καν αντικειμενικοί δείκτες που πρέπει κάποιος, με κάποια δικαιολογία οπισθίων, να καννιβαλίσει προκειμένου να εξάρει τους δικούς του. Το κάθε ποίημα μπορεί να είναι διαμάντι ή σκουπίδι κατά το δοκούν στα χέρια κάποιου με προσβάσεις─ και βέβαια, αν αυτός συμπληρώσει τη λίστα με τις εκδουλεύσεις του, δε θα τον κατηγορήσει κανείς αν την αφήσει ημιτελή. Ανόητος είναι να προτείνει κάτι που προτείνοντάς το δε θα του προσφέρει τίποτα;
Εμείς εδώ, στο Ποιείν, διάγουμε βίον διδάσκοντας έναντι πενιχρής αμοιβής, πληρώνουμε από την τσέπη μας γυρεύοντας ποιήματα και αφοδεύουμε καταπρόσωπο της ξεφτίλας των γνωριμιών και των εκδουλεύσεων. Οι χιλιάδες που μας πλησιάζουν για να μας δείξουν ένα γραφτό, μας τρέφουν: εάν εκλείψουν, θα εκλείψουμε κι εμείς.

4+1 βιβλία ποίησης που επεσήμανε η στήλη στο έτος που πέρασε είναι τα ακόλουθα:

1. Κωνσταντίνος Βορβής, Ο ήρωας του Φθινοπώρου, εκδόσεις Οδός Πανός
Σπάνιο να βρει κανείς ποιητικό βιβλίο που παρουσιάζει συνοχή, που δεν είναι, δηλαδή, παράθεση ποιημάτων αλλά ποιήματα που αναμοστομώνονται, παρουσιάζοντας ενιαίο προσανατολισμό, θεματολογικά και υφολογικά. Ο κ. Βορβής σκηνοθετεί υπέροχα μια περιπλάνηση στην πόλη και τον εαυτό, παραδίδοντας σαν άλλος Θεόδωρος Αγγελόπουλος μεστά πλάνα μιας εσωτερικής αφήγησης. Η ζωή ως μεγάλο αίνιγμα, το δέος της τυχαιότητας, η αστική ασφυξία, η μελαγχολία της μάταιης επανάληψης, τα τραίνα της πόλης ως εκκωφαντικά ερεθίσματα δημιουργούν τοπίο υποβλητικό και εγγυώνται ποιοτική ανάγνωση, αφενός ρέουσα, αφετέρου πολυεπίπεδη.

ΟΙ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΙ

Το ταξίδι με τον Ηλεκτρικό διήρκησε ακριβώς μία ώρα. Βρισκόταν πιο μακριά από τα προάστια και το κέντρο της πόλης, μακριά από τα φώτα και τους ήχους, μακριά από τους ανθρώπους. Το φως του πρωινού ήταν ακόμη αδύναμο και τα επιβατηγά έλαμπαν από τους προβολείς της απέναντι προβλήτας. Το εμπορικό λιμάνι έμενε όμως σιωπηλό. Πλοία κουρασμένα, παροπλισμένα περίμεναν τη μοίρα τους πριν διαλυθούν για φτηνό παλιοσίδερο. Τα έβλεπε, με τα σημάδια των σκουριασμένων δακρύων στις άγκυρες, δεμένα σφικτά από αλυσίδες και καραβόσκοινα, φυλακισμένα, να κλαίνε με έναν υπόκωφο λυγμό. Κινήθηκε προς τους κάβους χωρίς να το σκεφτεί. Έλυσε προσεκτικά το χοντρό σκοινί και το γερασμένο φορτηγό άρχισε να παρασέρνεται προς το πέλαγος, αργά.
Ήταν ελεύθερος.

 

 

*********

2. Γιάννης Γιαννακαρώνης, Λαβύρινθοι, εκδόσεις Οσελότος

Ο κ. Γιαννακαρώνης εκφράζεται σα μουσικός της punk˙ η φροντίδα, δηλαδή, επί των εκφραστικών του μέσων δεν είναι η μέγιστη. Οι εικόνες του, ωστόσο, είναι ζωντανές και ενδιαφέρουσες, η σκέψη του παρουσιάζεται αιφνίδια και ποιοτική, ομοιάζοντας με αυθόρμητη, κατεπείγουσα καταγραφή. Παρά την πολυπλοκότητα των θεμάτων με τα οποία καταπιάνεται, το κλίμα του βιβλίου εμφανίζει έναν πυρήνα αφέλειας, αισιοδοξίας και σιγουριάς, αποπνέοντας μια φιλική ιδιοφωνία.

ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ

Ο θίασος με τους γελαστους παλιάτσους
ταξιδεύει από χωριό σε χωριό,
από πόλη σε πόλη,
μεταδίδοντας τον ιό του ονείρου.

Ο θίασος με τους γελαστούς παλιάτσους
συνεχίζει την πορεία του.
Ο ιός του ονείρου εξαπλώνεται.

Όλοι ονειρεύονται.
Όλα είναι ένα όνειρο.
Ένα θεϊκό όνειρο…

 

************

3. Ειρήνη Πυλαρινού, Τελάρο, εκδόσεις Έναστρον

Η ηδονή της γραφής είναι τόσο μεγάλη ώστε ο γραφιάς ενίοτε εκθέτει δημιουργίες του που θα έπρεπε να παραμείνουν στο συρτάρι. Η κ. Πυλαρινού δε φαίνεται να πάσχει από τη διαδεδομένη νόσο˙ εκφράζεται όταν έχει κάτι να πει, ο λόγος της αποπνέει ειλικρίνεια και πραγματική αναφορά στην εσωτερική διεργασία και το γεγονός. Η πρώτη της εκδοτική απόπειρα είναι ώριμη και πολλά υποσχόμενη για το μέλλον, στο βαθμό που θα διατηρήσει τις αρετές της αυστηρής επιλογής και της αναγκαίας έκφρασης.

ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

Έπρεπε να μικρύνει
μέσα μου η εικόνα
για να μπορώ να δω
τα πρόσωπα στο
φυσικό τους μέγεθος.

 

******************

4. Κώστας Αγοράκης, Άλγεβρα, εκδόσεις Ρώμη

Η συλλογή του κ. Ζαγοράκη, μολόντι περιλαμβάνουσα άνισες δημιουργίες, παρουσιάζει ενδιαφέρουσες απηχήσεις από τις φυσικές επιστήμες και τα μαθηματικά. Η ποίηση που ενσωματώνει γνώση και αντίληψη από ένα, κατά ορισμένους, αντίπαλο στρατόπεδό της, δημιουργεί μιαν έξοχη ευκαιρία ώσμωσης με πολλά περιθώρια εμβάθυνσης. Με αυτό το όπλο και ποιοτικότερη ζύμωση στις κατακλείδες του, ο κύριος Ζαγοράκης μπορεί να τονώσει σημαντικά τα χρώματα του ορίζοντα αναμονής.

ΙΣΩΣ ΑΥΤΟ

Ίσως αυτό ─
ν’ αφήσεις να περνά

από μέσα σου το φως
να μην αφήνεις σκιές

πάνω στους άλλους.

 

****************

5. Σπύρος Σφενδουράκης, Τύμφη, εκδόσεις Κίχλη

Ο Σφενδουράκης επανέρχεται με νέο πόνημα, σίγουρα επί νέου, μεστότερου μονοπατιού. Ο τόνος του έχει γίνει πιο προσωπικός, οι αναφορές του στις εσωτερικές ωσμώσεις πιο βατές και οι επικλήσεις του στις καθημερινές παραστάσεις πιο ουσιώδεις. Με το ρυθμό του και τις ρίμες του δεν μπορώ να συμφιλιωθώ, κι επειδή υπήρξα αναιδής φοιτητής του, έχω το θάρρος να του προτείνω ότι η ποίησή του βρίσκεται μες στις σκέψεις και τα συναισθήματά του, όχι στην τεχνική διαχείριση των έμμετρων και ομοιοκατάληκτων ποιημάτων του. Το ποιητικό του κοσμοείδωλο, μεστό ανθρωπισμού, φυσιολατρείας και χαοτικής (με τη μαθηματική έννοια) επεξεργασίας των προσλαμβανουσών του παρουσιάζει μια γοητευτική απόφυση ανυπόκριτης αφέλειας, η οποία λειτουργεί ως ανακουφιστικός μοχλός καθάρσεως.

Η ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΔΑΜ*

Ώριμο φρούτο το καλό, το δάγκωσε το φίδι
Κι έτρεξε το γλυκό ζουμί στα στήθη τα γυμνά
Μα το κακό σε ξίνισε και μύρισες ταξίδι
Και πώς με ρούχα ψεύτικα θα φέρεσαι σεμνά;

Κι όπως η Εύα τρύγησε απ’ τα μάτια σου τον πόθο
Θεός θεά αγκάλιασε σ’ ακόλαστη χαρά
Κι αμέσως το κατάλαβες ότι θα ζεις στον ζόφο
Καθώς η εξουσία του γνώση δεν συγχωρά

Μ’ απ’ το να ζήσεις τη βουβή θλίψη γιού δολοφόνου
Καλύτερα η πύρινη ρομφαία να σε βρει
Των Χερουβίμ που όρισε φρουρούς αιώνιου θρόνου
Από το δένδρο της ζωής κανείς να μην χαρεί

Η νίκη είναι βέβαιη μα θα περάσουν χρόνια
Θέλει αιώνες η αιώνια ζωή ν’ υποταχθεί
Να αντιτάξεις τον στρατό στα άβουλα τα πιόνια
Αυτόν που αγγέλους μάχεται χωρίς να φοβηθεί

Όπλα θα έχεις τους καρπούς που φύτρωσαν στη μήτρα
Χίλιες φορές απόσταξες τη γνώση του καλού
‘Ήρθε ο καιρός ν’ απαλλαγείς απ’ τη βαριά τη ρήτρα
Να είσαι πια εσύ θεός στη θέση του παλιού

Περιστρεφόμενες φωτιές δεν βρίσκεις πια στην πύλη
Έρημος πλέον η Εδέμ, πουλί δεν κελαηδά
Το φίδι άλλο πίστεψε το πνεύμα από την ύλη
Μονάχος τώρα απόλαυσε γνώσεις και γηρατειά

* «καὶ ἐξέβαλε τὸν Ἀδὰμ καὶ κατῴκισεν αὐτὸν ἀπέναντι τοῦ παραδείσου τῆς τρυφῆς καὶ ἔταξε τὰ Χερουβὶμ καὶ τὴν φλογίνην ῥομφαίαν τὴν στρεφομένην φυλάσσειν τὴν ὁδὸν τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς» (Γένεσις, 3,24)