`
Ζήτω το Vortex!
`
Ζήτω η μεγάλη τέχνη του vortex που ξεφύτρωσε ξαφνικά στο κέντρο αυτής της πόλης[1]!
Εκπροσωπούμε την Πραγματικότητα του Παρόντος — όχι το συναισθηματικό Μέλλον, ή το πομπώδες Παρελθόν.
Θέλουμε να αφήσουμε τη Φύση και τους Ανθρώπους ήσυχους.
Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε στους ανθρώπους να φορούν Φουτουριστικά Μπαλώματα, ή να καταφέρουμε τους άντρες να βάλουν ροζ και γαλάζια παντελόνια.
Δεν είμαστε ούτε οι γυναίκες ούτε οι ράφτες τους.
Ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορεί να βοηθήσει η Ανθρωπότητα τους καλλιτέχνες είναι να παραμείνει ανεξάρτητη και να λειτουργεί ασυναίσθητα.
ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ ΤΗΝ ΑΣΥΝΑΙΣΘΗΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ — την κουταμάρα, τη ζωικότητα και τα όνειρά της.
Δεν πιστεύουμε σε καμία δυνατότητα ηθικής τελειοποίησης εκτός από τη δική μας.
Η μόνη ουσιαστική ομορφιά βρίσκεται στον Ερμηνευτή και στον Παρατηρητή, όχι στο αντικείμενο ή στο περιεχόμενο.
Δεν θέλουμε να αλλάξουμε την εικόνα του κόσμου, γιατί δεν είμαστε Νατουραλιστές, Ιμπρεσιονιστές ή Φουτουριστές (η πιο πρόσφατη μορφή του Ιμπρεσιονισμού), γιατί η τέχνη μας δεν εξαρτάται από την εικόνα του κόσμου.
ΘΕΛΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΝΑ ΖΗΣΟΥΜΕ, και για να αισθανθούμε την ακατέργαστη ενέργειά του να κυλάει μέσα μας.
Μπορεί να λένε πως στην Αγγλία οι μεγάλοι καλλιτέχνες είναι πάντοτε επαναστάτες, όπως ακριβώς στη Γαλλία κάθε πραγματικά μεγάλος καλλιτέχνης έχει μια δυνατή παραδοσιακή φλέβα.
Το Blast επιδιώκει να αποτελέσει την οδό για όλες εκείνες τις ζωντανές και βίαιες ιδέες που δεν θα μπορούσαν να φτάσουν στο Κοινό με κανέναν άλλον τρόπο.
Το Blast θα είναι ουσιαστικά λαϊκό. Δεν θα απευθύνεται συγκεκριμένα σε καμία κοινωνική τάξη, αλλά στα θεμελιώδη και λαϊκά ένστικτα κάθε κοινωνικής τάξης και τύπου ανθρώπου, ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ. Τη στιγμή που κάποιος αισθάνεται ή συνειδητοποιεί τον εαυτό του ως καλλιτέχνη, παύει να ανήκει σε οποιοδήποτε κοινωνικό ή χρονικό περιβάλλον. Το Blast δημιουργήθηκε γιʼ αυτόν τον άχρονο, θεμελιώδη Καλλιτέχνη που ενυπάρχει στον καθένα.
Ο Μέσος Άνθρωπος και ο Ευγενής αγνοούνται εξίσου.
Λαϊκή τέχνη δεν σημαίνει τέχνη των φτωχών, όπως συνήθως θεωρείται. Σημαίνει τέχνη των ατόμων.
Η εκπαίδευση (καλλιτεχνική και γενική εκπαίδευση) έχει την τάση να καταστρέφει το δημιουργικό ένστικτο. Γιʼ αυτό, είναι σε καιρούς ανυπαρξίας της εκπαίδευσης, που η τέχνη κυρίως ήκμασε.
Ωστόσο δεν έχει να κάνει με «τον Λαό».
Πρόκειται για σύμπτωση και μόνο ότι αυτή η εποχή είναι η πιο ευνοϊκή για να εμφανιστεί το άτομο.
Να αναγκάσουμε τους πλούσιους της κοινωνίας να απεκδυθούν το δέρμα της εκπαίδευσής τους, να καταστρέψουμε την ευγένεια, την τυποποίηση, και το ακαδημαϊκό, δηλαδή το πολιτισμένο, όραμα· αυτό είναι το έργο που αναθέσαμε στους εαυτούς μας.
Δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε στην Αγγλία μια λαϊκή τέχνη, ούτε να αναβιώσουμε κάποια λησμονημένη παραδοσιακή τέχνη, ή να καλλιεργήσουμε ρομαντικά τέτοιες παθητικές συνθήκες, αλλά να δημιουργήσουμε άτομα, όπου και αν βρίσκονται.
Αν είναι δυνατόν, θα προσηλυτίσουμε τον Βασιλιά.
ΕΝΑΣ ΒΟΡΤΙΚΙΣΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ! ΓΙΑΤΙ ΟΧΙ;
ΠΙΣΤΕΥΕΤΕ ΠΩΣ Ο ΛΟΪΝΤ ΤΖΩΡΤΖ ΕΧΕΙ ΤΟ VORTEX ΜΕΣΑ ΤΟΥ;
ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΣΤΗΡΙΞΟΥΜΕ ΤΙΣ ΕΛΠΙΔΕΣ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗ ΛΑΙΔΗ ΜΟΝΤ[2];
Είμαστε ενάντιοι στον εκθειασμό «του Λαού», όπως και στον σνομπισμό. Δεν είναι απαραίτητο να είσαι ένας περιθωριακός μποέμ, να είσαι απεριποίητος ή φτωχός περισσότερο από ό,τι να είσαι πλούσιος ή εμφανίσιμος, για να είσαι καλλιτέχνης. Η τέχνη δεν έχει καμία σχέση με το παλτό που φοράς. Ένα ψηλό καπέλο ενδεχομένως μπορεί να κρατήσει τη Σιστίνα. Μια φτηνή τραγιάσκα θα μπορούσε να κρύψει την εικόνα του Χεφρήν.
Ο ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΙΣΜΟΣ (ο Μαρινεττισμός) μάς πλήττει. Δεν θέλουμε να επιδοθούμε σε ζητωκραυγές για αυτοκίνητα περισσότερο από ό,τι για μαχαίρια και πιρούνια, για ελέφαντες ή αγωγούς φωταερίου.
Οι ελέφαντες είναι ΟΓΚΩΔΕΙΣ. Τα αυτοκίνητα τρέχουν γρήγορα.
Ο Ουάιλντ μιλούσε με ενθουσιασμό, είκοσι χρόνια πριν, για την ομορφιά των μηχανών. Ο Γκίσινγκ, μες στον ρομαντικό του οίστρο για τις μοντέρνες πανσιόν, υπήρξε φουτουριστής, με αυτή την έννοια.
Ο φουτουριστής είναι ένα συμπαθητικό και συναισθηματικό κράμα του εστέτ του 1890 και του ρεαλιστή του 1870.
Οι «Φτωχοί» είναι απεχθή ζώα! Είναι απλώς γραφικοί και διασκεδαστικοί στον αισθηματία και στον ρομαντικό! Οι «Πλούσιοι» είναι βαρετοί, ανεξαιρέτως, en tant que riches[3]!
Θέλουμε να βρίσκουμε παντού εκείνους τους απλούς και σπουδαίους ανθρώπους.
Το Blast παρουσιάζει μία τέχνη Ατόμων.
`
*************************************************************
Το «Βορτιστικό Μανιφέστο» δημοσιεύθηκε στο πρώτο τεύχος του περιοδικού «Blast» (1914) και συγκαταλέγεται στα πιο σημαντικά κείμενα του αγγλο-αμερικανικού μοντερνισμού. Δίνει σάρκα και οστά —τόσο από ρητορικής όσο και από τυπογραφικής άποψης— στη βίαιη εικονοκλασία του βορτικισμού (vorticism), ενός αβανγκάρντ κινήματος στη λογοτεχνία και στις εικαστικές τέχνες, με επίκεντρο το Λονδίνο.
Τα τρία μέρη του «Μανιφέστου» —το οποίο υπογράφεται, μεταξύ άλλων, από τον ποιητή Έζρα Πάουντ, τον συγγραφέα και ζωγράφο Γουίνταμ Λιούις και τον γλύπτη Ανρί Γκωντιέ-Μπρζέσκα— εκφράζουν την αγωνία των μοντερνιστών του Λονδίνου να συναγωνιστούν τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά αβανγκάρντ κινήματα, συνδυάζοντας την ποίηση με την τέχνη της αφίσας.
Τυπογραφικά ανήσυχο, αχαλίνωτα ενεργητικό, φλογερά εκφραστικό, ριζοσπαστικά ατομικιστικό —αν και παράδοξα στραμμένο προς έναν συλλογικό σκοπό— το «Βορτιστικό Μανιφέστο» αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των στοιχείων που συνθέτουν την πρωτοποριακή ποίηση του 20ού αιώνα.
`
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
[1]: Το Λονδίνο.
[2]: Λαίδη Μοντ [Lady Mond, γεν. Marie-Louise Le Manacʼh, 1869-1949]: σύζυγος του εύπορου βιομήχανου Σερ Ρόμπερτ Μοντ [Sir Robert Ludwig Mond, 1867-1938] και εξέχον μέλος της κοσμικής κοινωνίας του Λονδίνου.
[3]: Στον βαθμό που είναι πλούσιοι (γαλλικά).
