`

2015….Τι αναμνήσεις….Πριν δύο χρόνια από τιs εκδόσεις ΚΙΧΛΗ στηνΑθήνα κυκλοφόρησε το ωραίο βιβλίο του Κάρολου Τσίζεκ: Η λιμνοθάλασσα της Γεωργικής Σχολής και άλλες αφηγήσεις.….Τότε παλιά στη Θεσσαλονίκη δεν υπήρχε λίμνη.

…..παλιά στο κέντρο της πόλης έβγαινε η Διαγώνιος από τον Ντίνο ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟ με καλλιτεχνικό υπεύθυνο τον Κάρολο και τυπογράφο τον Νίκο Νικολαΐδη. Το περιοδικό βγήκε για πρώτη φορά το 1958 με έξοδα του ποιητή που ήταν και πολύ φτωχός….τσοντάριζαν οι συνεργάτες….Κάθε τεύχος ήταν πανάκριβο το ίδιο και οι εκδόσεις. Όποιος δημοσίευε κάτι πλήρωνε ακριβά για την ύλη του και αγόραζε αντίτυπα….Αυτά μου τα είπε αμέσως ο Ντίνος όταν γνωριστήκαμε το Μάη του 1968 που πήγα στο γραφείο του σταλμένος από το βιβλιοπώλη Γιώργο Κάτο για να αγοράσω ένα ανάτυπο με λίγα φύλλα που του είχε βγάλει ο Κάρολος το 1961 πάνω σε μια εργασία του για τα ρεμπέτικα. Τα παλιά ξεχασμένα τραγούδια έγιναν η αιτία που γνωριστήκαμε. Τα ρεμπέτικα. Εκεί μετά από πολλά χρόνια από τις σελίδες της Διαγωνίου ξεκίνησαν πάλι να δημοσιεύονται μερικά από αυτά τα βασανισμένα τραγούδια. Ο κόσμος σιγά σιγά τα είχε ξεχάσει. Αλλά μπορούσε πάλι να τα βρει τυπωμένα σε χαρτί. Κι έτσι οι μορφωμένοι άρχισαν να τα αναφέρουν με ενθουσιασμό. Βγήκε και το βιβλίο του Ηλία Πετρόπουλου το 1968. Το ρεμπέτικο είχε πια επιστρέψει όλο θρίαμβο. Το ανέφεραν με χαρά οι μορφωμένοι.. Ιδού λοιπόν το πρώτο ποτάμι που διέσχισε την πόλη και μας έφερε πίσω ένα μεγάλο μουσικό θησαυρό που κινδύνευε να χαθεί … Γύρισαν επιτέλους τα πονεμένα τραγούδια… Βγήκε ένα ψιλό βιβλίο χάρις στη δουλειά και τα έξοδα του Ντίνου. Θυμηθήκαμε τα παλιά λόγια και τις μουσικές. Το τραγούδι που αγαπάμε τώρα μέσα από τη λίμνη ξεκίνησε και το ποτάμι που το κουβάλησε συνέχεια πια δοξάζεται παντού και επισήμως.

`

…….Ο ποιητής λάτρευε πολύ τα καλά πεζά και τα διηγήματα….Είχε ανάγκη από σπουδαίους πεζογράφους για το περιοδικό του. Του φύγαν όμως οι δύο πιο καλοί και πήγαν στον τρανό καθηγητή Γ.Π, Σαββίδη. Εγκατέλειψαν το περιοδικό πρώτα ο Γιώργος Ιωάννου και μετά ο Τόλης Καζαντζής ταλέντα μαγκιόρα και ανεπανάληπτα.

……λοιπόν οι καλοί πεζογράφοι που ξεπόρτισαν ήταν κι αυτοί ένα ποτάμι που ανέβασε το κλίμα της πόλης στην Αθήνα. Άλλαξαν ριζικά τις εκδόσεις ΕΡΜΗΣ που τις είχε ο καθηγητής. Γίναν πιο λαϊκές. Βγήκαν βιβλία με δημοτικά τραγούδια….παραμύθια….Καραγκιόζης…οι υπέροχες 1001 νύχτες με τη Χαλιμά.

`

……..Άλλο δυνατό ποτάμι είναι και ο ίδιος ο Κάρολος μαζί με τον τυπογράφο Νικολαΐδη…..το βιβλίο που φτιάξαν για τον Καχτίτση έγινε περιζήτητο. Και το θαύμασαν αμέσως σπουδαίοι Αθηναίοι εκδότες…γράφτηκε μάλιστα και μυθιστόρημα για την περιπέτεια της έκδοσης.

`

……..Από τη Λίμνη πέρασαν και τραγουδιστές. Και συνθέτες….στην αρχή ήταν ο τζαζίστας. Ο πολύ σημαντικός πεζογράφος Σάκης Παπαδημητρίου που άφησε εποχή με το παίξιμο, τα γραφτά του και τους αυτοσχεδιασμούς του και έγινε παντού γνωστός. Πέρασε και ο θρυλικός Θεσσαλονικιός Σταύρος Κουγιουμτζής που μελοποίησε μερικούς από τους ποιητές του περιοδικού με τεράστια επιτυχία….άλλο ποτάμι η μουσική…Πέρασε και ο κορυφαίος βάρδος Μάνος Χατζιδάκις που εμφάνισε τον ίδιο το Χριστιανόπουλο και τον έκανε γνωστό πολύ στην Αθήνα.

`

……Ποτάμι της Διαγωνίου ήταν και οι ξεχασμένοι ποιητές του μεσοπολέμου που τους γύρευε πολλά χρόνια σε χαμένα σπάνια προπολεμικά περιοδικά ο ποιητής Τάσος Κόρφης. Κατάφερε και ανακάλυψε σε βιβλιοθήκες της Αθήνας όλα τα ποιήματα του Μήτσου Παπανικολάου και τις μεταφράσεις του. Ο Τάσος είχε χρήματα. Κατάφερε και τύπωσε με έξοδά του βιβλία για το Στρατή Δούκα, το Ρώμο Φιλύρα… για τον Καββαδία…τον Λαπαθιώτη …..αργότερα ξεκίνησε με ορμή και ο Σαββίδης που εμφάνισε στον ΕΡΜΗ τον Καρυωτάκη ολόκληρο…είχε προηγηθεί και ο Καβάφης.

…………..

……Κι πολύ δοξασμένο ποτάμι ήταν και οι μεταφράσεις. Ο διευθυντής της Διαγωνίου τις γύρευε με πάθος από τους συνεργάτες του….ο ΓΚΑΜΠΡΙΕΛ ΓΚΑΡΣΙΑ ΜΑΡΚΕΣ μεταφράστηκε για πρώτη φορά από την ποιήτρια Κλαίτη Σωτηριάδου με το διήγημά του  ” H κηδεία της μεγάλης Μάμας” . Όταν το είδε ο νομπελίστας ενθουσιάστηκε και είπε να δημοσιευτεί μόνο στη Διαγώνιο γιατί του άρεσε η εμφάνισή της…το ταπεινό αγωνιστικό περιοδικό έφερε στη γλώσσα μας τον Γκαμπριέλ. Που τόσο τώρα όλοι αγαπάμε στην Ελλάδα.

`

………ποιητές καινούργιοι, ζωγράφοι, καθηγητές, εκδότες, τυπογράφοι. Ποιητές παλιοί ξεχασμένοι του μεσοπολέμου. Άλλοι στην Αθήνα σε βιβλιοθήκες σε παλιά περιοδικά… άλλοι τζαζίστες…άλλοι λίγο ρεμπέτες . Μουσικοί του τραγουδιού του έντεχνου μα και οι ίδιοι ποιητές…..ζωγράφοι , γραφίστες, όχι μυθιστορήματα. Έτσι ήταν τα πουλιά της λίμνης… ο Πεντζίκης σπάνια περνούσε από το γραφείο, έφερνε τους πίνακές του στον Ντίνο που το είχε φτιάξει γκαλερί ζωγραφικής….ζωγράφοι…. ζωγράφοι….. Ο Τσίζεκ…. Ο Παπανάκος… Ο Ζογγλοπίτης…. Ο Σικελιώτης…Ο Σαββίδης… ο Σπεράντζας….

….διαρκώς ποιήματα, ζωγραφιές, μεταφράσεις όμως το 1983 η ΔΙΑΓΏΝΙΟΣ που έβγαινε με τόσο κόπο και θυσίες από το 1958 έκλεισε. Μα συνέχισε σε μεγάλο βαθμό το κλίμα της πάντα με τη συνεργασία και τη βοήθεια του Ντίνου Χριστιανόπουλου ο τόσο προικισμένος συνεργάτης του στα πεζογραφικά ο Περικλής Σφυρίδης….Έβγαλε το περιοδικό του Παραφυάδα με παλιούς συνεργάτες ποιητές, πεζογράφους, ζωγράφους και συνέχισε το παλιό περιοδικό του Γιώργου Κάτου το Τραμ…

`

…η Θεσσαλονίκη είναι η πόλη των καρντάσηδων και των περιοδικών. Είναι η πόλη της παρέας. Ένα να κλείσει άλλο καινούργιο θα ξεφυτρώσει.. Όσοι της δώσαν την αγάπη τους βγήκαν κερδισμένοι…..Πάντα θα μας έρχονται μηνύματα από τη Θεσσαλονίκη…..

……

από Σπύρος Αραβανής
5 Comments