[author] Της Νίνας Αλέξη[/author]
1973. Χρονιά σημαδιακή. Γεγονότα Πολυτεχνείου, Εισβολή του Αττίλα στην Κύπρο, Κατατρεγμός, Πένθος, Χούντα, Μεταπολίτευση. Είναι εκείνο το φθινόπωρο που ο Ποταμίτης βάζει το μεγάλο στοίχημα με τον εαυτό του και σαν σύγχρονος Ίκαρος ανοίγει τα φτερά του κι ιδρύει το Θέατρο Έρευνας, το οποίο στεγάζεται στην οδό Ιλισίων στου Ζωγράφου. Εγχείρημα καθόλου εύκολο, αφού ο Ποταμίτης στόχο έχει την ποιότητα, το ανέβασμα τολμηρών και πρωτοποριακών –για την εποχή– έργων με απώτερο σκοπό τον προβληματισμό. Στον πρώην κινηματογράφο «Ρέα» ανάβει μία σπίθα πολιτισμού που όλο και δυναμώνει και μέλλει να σβήσει μόνο μετά από 29 χρόνια, λίγο πριν από τον θάνατό του.
Τολμηρός, πρωτοπόρος, ασυμβίβαστος, ευρηματικός, ποιητής, ιδεοποιός! Αναζητώντας μια «τέχνη ανταγωνιστική της ζωής κι όχι απομιμητική», μένει πιστός στο όραμά του, χωρίς σχεδόν κανένα συμβιβασμό, ακολουθώντας μια δύσκολη και μοναχική πορεία. Μακριά από τα φώτα των ΜΜΕ, το κατεστημένο, μακριά από τις κλίκες του χώρου, με την συντροφιά λίγων κι εκλεκτών φίλων. Το Θέατρο Έρευνας γίνεται φυτώριο μεγάλων ηθοποιών και στέκι κορυφαίων διανοουμένων και ανθρώπων της Τέχνης (Α. Μινωτής, Γ. Τσαρούχης, Ε. Ιονέσκο, Ρ. Νουρέγιεφ, Μ. Χατζιδάκης, Μ. Βολανάκης, Α. Σολομός, Ιώβ Καρντόζο κ.α.). Υπήρξε ακαταπόνητος εργάτης του θεάτρου, που μόχθησε να κρατήσει ένα υψηλό επίπεδο θεατρικής δημιουργίας με μοναδικά του όπλα το ήθος, τη γνώση, το ταλέντο και την απαράμιλλη αγάπη του για το καλό θέατρο και τα ελληνικά γράμματα. Στην «Κεντρική» και «Παιδική» σκηνή ανεβάστηκαν σημαντικά έργα ξένου κι ελληνικού ρεπερτορίου, τα οποία σημάδεψαν κι έγραψαν ιστορία στα θεατρικά δρώμενα, όπως ο «Άνθρωπος Ελέφαντας», το «Πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ,» ο «Έλληνας Βάτραχος» κ.α.
Στο λέυκωμα για τα εικοσάχρονα του Θεάτρου Έρευνας, ο ίδιος γράφει, μεταξύ άλλων: «Ονειρεύτηκα τον ρόλο ενός Μύστη, όχι την τάξη ενός επαγγελματία ή τον ρομαντισμό ενός ερασιτέχνη. Πρότυπά μου εκείνοι οι Θιβετιανοί μοναχοί, που μια ζωή σκαλίζουν το ίδιο λουλούδι σʼ ένα ξύλο. Με την επανάληψη φτάνεις στη μεταφυσική, όπως λέει ο Σαρτρ. Πόση ταπείνωση θέλουν βέβαια όλα αυτά, όση αρετή και τόλμη η ελευθερία. Το σύμπαν του Θεού θα σωθεί από το σύμπαν του Καλλιτέχνη. Κι αυτή θαʼναι η ταπεινή ανταπόδοση του Ανθρώπου στον Δημιουργό του».
Στις συναντήσεις με τους φίλους του αναφερόταν συχνά στο Κυπριακό και στα κακώς κείμενα του τόπου μας, εκφράζοντας τον πόνο που ένοιωθε. Στο προφητικό και τόσο επίκαιρο βιβλίο του Εσωτερικός Μετανάστης (εκδ. Δελφίνι, 1995) γράφει μεταξύ άλλων: «Η βία των όπλων. Η βία των τάνκς. Η βία του μαὐρου. Ο φασισμός του Χίτλερ, του Αττίλα, του Εβρέν, του Γκαλτιέρι. Ο φασισμός του Ιωαννίδη. Τον είδαμε,… του αντισταθήκαμε, τον νικήσαμε. Μα ο φασισμός είναι πάνω απ όλα μια νοοτροπία… Ποιός θα μας γλιτώσει από τον φασισμό του καταναλωτισμού… των δημαγωγών, τον φασισμό της έμμεσης πλύσης εγκεφάλου, τον φασισμό του δήθεν; Ποιός θα μας γλιτώσει από τις χούντες του κοσμικού «προμόσιον»… «Απʼ αυτόν τον… δημοκρατικώτατο φασισμό ποιος θα μας γλιτώσει;»
Καταπληκτικός Άνθρωπος. Από εκείνους που όταν φεύγουν ο κόσμος γίνεται φτωχότερος…
Τον εκτιμούσα βαθύτατα. Και ένοιωθα άσχημα που ξεχάστηκε τόσο γρήγορα. Φέτος,ανέβασα τις “Ιστορίες του παππού Αριστοφάνη” και αφιέρωσα τη χρονιά στη μνήμη του. Κι εκείνος, λες και το πήρε είδηση και θέλησε να με ευχαριστήσει. ΠΟΤΕ άλλοτε η παιδική σκηνή δεν είχε τόσο μεγάλη προσέλευση.
Ας είναι ελαφρύ το χώμα που σκεπάζει το ταλαιπωρημένο κορμί του.
Το Θέατρο ‘Ερευνας άφησε εποχή και ήταν το ‘παιδί” του Δημήτρη Ποταμίτη. Άνοιξε νέους δρόμους για το Ελληνικό θέατρο και ήταν πόλος έλξης για ανθρώπους της τέχνης και των γραμμάτων. Το θέατρο του οφείλει πολλά.
Διαβάστε την Νίνα Αλεξίου και αυτά που έγραψε για τον Ποταμίτη.
Υπήρξε ένας άνθρωπος του θεάτρου και της λογοτεχνίας με ταλέντο και ήθος. Δεν τον ξεχνώ.
Toν είχα γνωρίσει. Εξαιρετικός άνθρωπος και θεατράνθρωπος. Επιτρέψτε μου να του αφιερώσω μια φράση απ’ το βιβλίο μου “ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΟΝΟΜΟ”. “Το κώνειο δεν ήταν απλώς δηλητήριο. Ήταν το αντίδοτο της λησμονιάς για να μην ξεχαστεί ο Σωκράτης”. Ο Δημήτρης, όπως κι ο αρχαίος φιλόσοφος, ήπιε συνειδητά το δικό του κώνειο και δεν ξεχάστηκε. Ας μην κρίνουμε απ’ τους πολλούς. Οι πολλοί είναι για να ξεχνούν, οι λίγοι για να θυμούνται.
Λατρεμένο πλάσμα! Νιώθω ευλογημένη που τον γνώρισα και ακόμα πιο πολύ που με τίμησε με την φιλία και την αγάπη του.
Κρατώ πάντα την μνήμη του αγιασμένο φυλαχτό… Μου λείπει…Μας λείπει…
Όταν ήμουν φοιτητής έμενα στη Σεβαστείας δίπλα στο θέατρο Έρευνας. Ο Ποταμίτης άνθρωπος φαουστικός με είχε προσλάβει ως πορτιέρη και για τις εξωτερικές δουλειές του(ΣΕΗ,κλπ).Στην άσκηση 5 δακτύλων του Πίτερ Σάφερ άλλαξε το σενάριο και πέταξε μια ατάκα ότι το βράδυ θα δειπνύσει με τον Στέλιο τον Ελληνα. Η αείμνηστη Λ.Παπαγιάνη,η πρωταγωνίστρια εξεπλάγη όταν άκουσε την ατάκα..Αυτός ήταν ο Δημήτρης ένας φαουστικός άνθρωπος του θεάτρου,ένας ποιητής-πειραματιστής,,μια ψυχούλα-είχε τρομερή αδυναμία στη μητέρα του-.Το Θέατρο Έρευνας ήταν ανοιχτό σε όλη τη διανόηση,σε μια συνάντηση θυμάμαι τον Κ.Χ. Μύρη,την αείμνηστη ποιήτρια Νανά Ησαΐα που έπαιζε μανιωδώς χαρτιά και κάπνιζε μανιωδώς, τον Θανάση Θ,Νιάρχο,αδελφικό φίλο του Δημήτρη,κ.α.Ο Ποταμίτης ήταν το ακριβές συνώνυμο της νεωτερικότητας και οι θεατρικές επιλογές του κάποτε του κόστισαν πολύ.Ποτέ δεν το έβαλε κάτω όμως κι έμεινε ως το τέλος συνεπής προς τις επιλογές και τους οραματισμούς του.Προηγήθηκε ως σκηνοθέτης και θεατράρχης της εποχής του..
δειπνησει..diñoruvsh..