(στη φωτογραφία η Ελένη Κοκκίδου μοναδική κι ανεπανάληπτη «Γυναίκα της Πάτρας» σε κείμενο του ποιητή Γιώργου Χρονά)
Ξεκινώ από τα πλέον πειραματικά και πρωτότυπα για να καταλήξω ΣΤΗΝ παράσταση της χρονιάς που πέρασε (και πολλών άλλων ετών που θα έρθουν).
1. Η Ομάδα Επτά παρουσιάζει τη Θεατρική παράσταση Από την Αρχή…
βασισμένη στα μονόπρακτα του Φ. Ξ. Κρετζ «Άνω Αυστρία» και «Εργασία στο σπίτι» στο Ίδρυμα Μ. Κακογιάννης, αίθουσα Black Box.
Βασισμένη στα μονόπρακτα του Φ. Ξ. Κρετζ «Εργασία στο σπίτι» και «Άνω Αυστρία» η παράσταση κινητοποιεί με σύγχρονο αποδομημένο μεταμοντέρνο τρόπο έξι ηθοποιούς, που κινούμενοι σαν ακαθοδήγητες μαριονέττες αρθρώνουν τον δικό τους άναρθρο λόγο επιχειρώντας να αντιδράσουν στην καθημερινή βία και στα αδιέξοδα του σύγχρονου “πολιτισμού” μας.Υπάρχει φως στο βάθος του τούνελ; Ερώτηση που επιδέχεται πολλών απαντήσεων. « ….όλα αυτά δεν έχουν κανένα νόημα…..Από την αρχή….» (Φ. Ξ. Κρετζ). Η επανάληψη ως σισύφεια εμμονή ή ως θλιβερή κυκλοτερής κίνηση της αρκούδας στο κλουβί της. Τέσσερις άνδρες και τέσσερις γυναίκες σπαράσσουν και χτυπιούνται. Παραβολή για την ασφυξία που προκαλεί ο εγκλωβισμός του ανθρώπου σε νόρμες και πρότυπα που του ενσταλάζουν αργά αλλά ρυθμικά στο κεφαλάκι του οι σύγχρονες αναπτυγμένες κοινωνίες. Από το Δελτίο Τύπου διαβάζουμε: “Η ομάδα Επτά δημιουργήθηκε το 2003. Χρησιμοποιεί μεθόδους από το θέατρο της επινόησης. Δράσεις που στηρίζονται σε οργανωμένους αυτοσχεδιασμούς, με έμφαση στην οπτικοποίηση της συναισθηματικής μνήμης, την σκηνική αξιοποίηση του ελεύθερου συνειρμού και του θεατρικού κειμένου του Κρετζ, την ανάκληση δράσεων της καθημερινότητας, την ανάγκη της συμμετοχής των ερμηνευτών σε ένα πολυδιάστατο και αποσπασματικό παρόν, που δημιουργεί έναν καμβά ποικίλων συναισθημάτων, ενεργειών και μηνυμάτων στην σκηνή”.
Info:
Ίδρυμα Μ. Κακογιάννης, αίθουσα Black Box από την Παρασκευή 22 έως και την Κυριακή 24 Οκτωβρίου 2010, στις 21:00 και στη συνέχεια κάθε Δευτέρα και Τρίτη από 6 έως 28 Δεκεμβρίου 2010, στις 21:00. Προλαβαίνετε!
Παίζουν οι ηθοποιοί: Τζωρτζίνα Κακουδάκη, Ελεάνα Αποστολάκη, Γιώργος Ανδράκης, Κατερίνα Λάττα, Νικολέττα Μαστρογιαννακοπούλου, Ανδρέας Γιαννόπουλος. Την πρωτότυπη μουσική της παράστασης σύνθεσε ο Λευτέρης Αγγελάκης, τα σκηνικά, τα κουστούμια και οι φωτισμοί είναι της Ομάδας Επτά και σύμβουλος δραματουργίας είναι η Τζωρτζίνα Κακουδάκη.
2. Ο Δήμος Αβδελιώδης αναδημιουργεί ΤΟ ΜΟΝΟΝ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ ΤΑΞΕΙΔΙΟΝ του Γεώργιου Βιζυηνού
Είδα την παράσταση στο θέατρο Arti κι εξεπλάγην από την αρτιότητα και το υψηλό αισθητικό της επίπεδο. Για τους ταμένους ανθρώπους του θεάτρου κάποια κείμενα δεν εξαντλούνται. Έρχονται κι επανέρχονται στην αρένα σε επαφή παλαιστού μαζί τους και πάλι όταν ο γύρος τελειώσει κι ο διαιτητής της ελληνορωμαϊκής πάλης σφυρίξει ξαναρίχνονται με ερωτική μανία στο κλειστό πεζογράφημα επιχειρώντας να το ξεκλειδώσουν. Ο Βιζυηνός ήταν ένας παραγνωρισμένος και περιθωριοποιημένος πεζογράφος του 19ου αιώνα. Έμελλε να περάσουν πολλές δεκαετίες για να λάβει τη θέση που του αρμόζει στα Ελληνικά Γράμματα. Σκηνοθέτες και ηθοποιοί ανακάλυψαν στα κείμενά του ένα ευρύ πεδίο αναδημιουργικών δυνατοτήτων. Τα αποτελέσματα ποικίλουν ανάλογα με τη συνεργασιμότητα και τη συμβατότητα των συντελεστών της παράστασης. Όταν το 1992 ο Αβδελιώδης σκηνοθέτησε την εκπληκτική και βραβευμένη ηθοποιό Άννα Κοκκίνου στο θεατροποιημένο διήγημα του Βιζυηνού «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον» το αποτέλεσμα ήταν μοναδικό. Όχι όμως – όπως φαίνεται – κι ανεπανάληπτο, αφού ο καλός κι επίμονος θεατράνθρωπος ξαναγυρίζει 18 χρόνια μετά στον τόπο της εμπνεύσεώς του και δοκιμάζει στη σκηνή του θεάτρου Arti να ξαναπεί την ίδια ιστορία με τον ίδιο τρόπο που δοκιμάστηκε στο αριστουργηματικό «Μαράν Αθά» με την Γιασεμί Κηλαηδόνη. Ρυθμική αφήγηση, στυλιζαρισμένη θεατρικότητα, μπρεχτική αποστασιοποίηση, σοφά υπολογισμένη απόσταση από το σύστημα υποκριτικής του Στανισλάβσκι (και του Actors Studio του Λη Στράσμπεργκ), εμπλοκή του θεατή στην υπερτονισμένη συμβατικότητα της θεατρικής πράξης, και ζωντανή μουσική που δίνει μια περισσότερο τελετουργική διάσταση στα τεκταινόμενα. Παρακολούθησα την παράσταση με την Μαρίνα Αργυριάδου (δεν πρόλαβα να δω και τον Γιώργο Νικόπουλο στον ίδιο ρόλο) και εκστασιάστηκα. Όσο κι αν μου θύμιζε στην εκφορά του λόγου την άξια ηθοποιό Αμαλία Μουτούση (κάποιες στιγμές φάνταζε σαν κλώνος της), όσο κι αν το νεαρό της ηλικίας και το ατσαλάκωτο της «μάσκας» του προσώπου της παρέπεμπε σε άλλου είδους θεατρικούς κώδικες (θέατρο Νο), όσο κι αν η νεανική της ζέση δεν έδινε στον λόγο τα κενά και τις παύσεις που χρειάζεται το μυαλό του θεατή για να αφομοιώσει τον καταιγισμό των λέξεων και των παραγλωσσικών κωδίκων, το αποτέλεσμα ήταν υποδειγματικής αρτιότητας κι εμμανούς επαγγελματισμού.
Η Όλγα Σμιρνόβα στο βιολοντσέλο και ο Αλέξανδρος Αβδελιώδης συμβάλλουν ισότιμα στο απολύτως απογειωτικό θέαμα.
3. ομάδα MAG,
No, I am not scared, στο BIOS Basement
Ό,τι πιο πρωτότυπο, προκλητικό κι αγριευτικό είδα φέτος! Οι θεατές κατεβαίνουν ένας ένας σε κάποιο μισοφωτισμένο υγρό (αλλά όχι μουχλιασμένο) υπόγειο, όπου ένας άντρας βρίσκεται πεσμένος στο πάτωμα. Μια γυναίκα κλαίει. Η σκηνοθεσία ενός θανάτου με τους θεατές όρθιους στο πρώτο μέρος να βιώνουν και να αναβιώνουν τις δικές τους εμπειρίες θανάτου. Διαβάζουμε από το Δελτίο Τύπου: “Η 4η περφόρμανς της ομάδας MAG, εξερευνεί τα όρια ανάμεσα στο όνειρο και στην πραγματικότητα, ανάμεσα στην μαγεία και στον ρεαλισμό. Ποια είναι η αληθινή μας ζωή; Αυτή που ζούμε καθημερινά ή μήπως εκείνη που κρύβεται στα όνειρά μας; Και ποιες βαθύτερες επιθυμίες και φόβοι, γεμίζουν κάθε βράδυ τον ύπνο μας; Η ομάδα MAG έχει παρουσιάσει στο Bios τις περφόρμανς Less, Desire και Kόπωση. Τόσο ο τρόπος δουλειάς, όσο και η προσέγγιση που επιχειρείται στηρίζεται στην ομαδική δημιουργία. Η σύνθεση κάθε παράστασης δεν περιλαμβάνει αναγκαστικά μια συγκεκριμένη ιστορία και ερμηνείες ρόλων, αλλά προσπαθεί να αποδομήσει τη συνήθη σχέση θεατή-θεάματος με στόχο να κάνει το θεατή παρόντα στο “εδώ και τώρα” της θεατρικής πράξης”. Για θεατές με γερά νεύρα και χωρίς προβλήματα ορθοστασίας!
Info:
Ιδέα, δημιουργία, ερμηνεία: Κώστας Κουτσολέλος, Έλενα Πολυγένη
Σύμβουλος δραματουργίας: Γεωργία Μαυραγάνη
παραγωγή BIOS
Διάρκεια παραστάσεων: 1 Νοεμβρίου – 4 Ιανουαρίου. Προκάμετε!
Παραστάσεις: Δευτέρα – Τρίτη.
Ώρα έναρξης: 21.15
Διάρκεια: 60ʼ
Είσοδος: 15 ευρώ, 10 ευρώ (φοιτητικό)
Χορηγοί Επικοινωνίας: elculture.gr, Κόμβος Πολιτισμού
4. Δακρυγόνα του Αλέξη Σταμάτη
στη Βʼ σκηνή του Θεάτρου της Οδού Κεφαλληνίας
Κάπου μεταξύ του «Τελευταίου ταγκό στο Παρίσι» (της κινηματογραφικής ταινίας του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι με τον εκπληκτικό Μάρλον Μπράντο και την τολμηρή Μαρία Σνάιντερ) και του θεατρικού έργου «Ακρότητες» (που δόξασε τον συγγραφέα του Γουίλλιαμ Μαστροσιμόνε και πολλούς από τους ηθοποιούς που ερμήνευσαν τους προκλητικούς ρόλους) κινείται το θεατρικό έργο του αρχιτέκτονα και άξιου πεζογράφου Αλέξη Σταμάτη. Ένας ηθοποιός με το physique του Σών Κόννερυ στα ώριμά του και μια ελκυστική νεαρά υποδύονται δύο δυναμικές κι αδιέξοδες ανθρώπινες υπάρξεις που συγκρούονται μέχρι τελικού …οίκτου σε ένα διαμέρισμα των Εξαρχείων που μυρίζει μούχλα και κατάθλιψη. Οι μελοδραματικοί τόνοι και ο πεζολογικός περιγραφικός τόνος εναλλάσσονται με εκρηκτικές σκηνές αμοιβαίας βιαιότητας, ενώ ο ερωτισμός είναι κάτι παραπάνω από υπολανθάνων. Είναι πασιφανής. Τα όρια των ανθρωπίνων σχέσεων και τα ψυχολογικά όρια των φοβισμένων ανθρώπινων υπάρξεων που πρέπει να διαλέξουν έναν ρόλο ανάμεσα στου μαντρόσκυλου και του λύκου, επιχειρεί να ανιχνεύσει ο νεότευκτος θεατρικός συγγραφέας. Ο ρεαλισμός των διαλόγων αδικεί το έρεβος των δραματικών προσώπων, η ποιητικότητα ελλείπει, η αφαιρετικότητα απουσιάζει παντελώς, με αποτέλεσμα να δυναμιτίζονται οι όποιες ανατροπές, καταστροφές και εκπλήξεις από τον ίδιο τον συγγραφέα. Με εξαίρεση την καταληκτική σκηνή, όλες οι άλλες θα μπορούσαν να ξαναδουλευτούν στα πρότυπα του Χάρολντ Πίντερ, που οι παύσεις, οι σιωπές, τα λογικά κενά ή ο τρόπος που πιάνει το ποτήρι ένα πρόσωπο είναι σημαντικότερα από αυτό που λέγεται. Το ρητό και το άρρητο, ο λόγος και η σιωπή, η έκρηξη και η παύση, διαφοροποιούν τον θεατρικό συγγραφέα από τον πεζογράφο. Ο βαθμός χειρισμού αυτών των παραγλωσσικών κωδίκων από τον σκηνοθέτη και η δεξιοτεχνία των ηθοποιών να ερμηνεύσουν το ανείπωτο αναδεικνύουν ή όχι και το έργο του συγγραφέα. Στην περίπτωσή μας, έχουμε μια ενδιαφέρουσα παράσταση, που κυλάει και βαδίζει ομαλά προς την κορύφωση των αποκαλύψεων, της λείπει όμως η εμπειρία των συντελεστών στην αξιοποίηση όλων των θεατρικών κωδίκων, με εξαίρεση τον πρωταγωνιστή Νίκο Αρβανίτη που μονοπωλεί το ενδιαφέρον του επαρκούς θεατή. Απολύτως ρεαλιστικά τα σκηνικά που φιλοτέχνησε ο Θοδωρής Χρυσικός. Ίσως μια μεγαλύτερη αφαιρετικότητα και σε αυτόν τον τομέα να ενίσχυε τη θεατρικότητα του όλου εγχειρήματος απομακρύνοντάς το από τηλεοπτικούς κώδικες.
Info:
Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας, Κεφαλληνίας 16, Κυψέλη, (τηλέφωνο: 210-8838727, 210-8838727), Αθήνα
B΄ ΣΚΗΝΗ
«ΔΑΚΡΥΓΟΝΑ»
του Αλέξη Σταμάτη
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ :
Κείμενο : Αλέξης Σταμάτης
Σκηνοθεσία : Άρης Τρουπάκης
Σκηνικά: Θοδωρής Χρυσικός
ΠΑΙΖΟΥΝ: Νίκος Αρβανίτης, Δανάη Παπουτσή
5. Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ
του Γιώργου Χρονά στο «Θέατρο Βασιλάκου»
Η επιτυχία αυτού του πρωτότυπου θεατρικού κειμένου είναι ότι μια (πρώην) πόρνη μιλάει για τη ζωή, το θεό και τον άνθρωπο (δηλαδή σχεδόν επί παντός του επιστητού) ως προσωκρατικός φιλόσοφος! Με ζωντανή λαλιά, απολύτως προσωπική ιδιόλεκτο, αναμειγνύει δημοτική και καθαρεύουσα, λέξεις και σπαράγματα από ντοπιολαλιές και ελληνικά γλωσσικά ιδιώματα, χωρίς όμως να γίνεται ποτέ γραφική, αφού το ζητούμενό της είναι ένα και μόνον ένα: να μιλήσει, να εξομολογηθεί, να επικοινωνήσει με τους άλλους, εκείνους που άλλοτε ικανοποιούσε κυρίως σωματικά, ενώ τώρα έχει την αδήριτη ανάγκη να μοιραστεί με τους πάντες τη γνώση που της επισώρευσε η ζωή. Δεν προσπαθεί να μιλήσει σαν «σπουδαγμένη», απέχει παρασάγγας από τις «σοφές γυναίκες» του Μολιέρου. Είναι αυθεντική, λέει αλήθειες χωρίς να ρισκάρει τίποτε, αφού δεν έχει τίποτα να χάσει. Η περίφημη πόρνη Πανωραία από την Πάτρα ήταν το μοντέλο και η πρώτη ύλη για τον ποιητή Γιώργο Χρονά που πήρε το αχαλίνωτο παραλήρημά της και συνέθεσε ένα αρμονικό (στην αναρχικότητά του) σύνολο λέξεων, ήχων, εκφράσεων, κι ενός υπόγειου πόνου που διαβρώνει τα πάντα εκ των έσω. Γιατί αυτό το πλάσμα που μιλάει πίσω από τη μάσκα της πόρνης είναι ένα τραυματισμένο ζωάκι που κλαψουρίζει στην άκρη του δρόμου και καμαρώνει για εκείνο που οι άλλοι θα έκρυβαν βαθιά στο υποσυνείδητο και στο ντουλάπι τους. Αυτή είναι και η πρωτοτυπία αυτού του δραματικού μονολόγου: η απουσία ενοχής, το διαρκές παιχνίδισμα με τα φαινόμενα, η απουσία κάθε σεμνοτυφίας (όχι όμως και απουσία ηθικής, αφού η εκδιδόμενη γυναίκα πιστεύει βαθύτατα στον καλό Θεό, ομολογεί την πίστη της, τον προσκυνάει και υμνεί το Όνομά Του). Αντιφάσεις και παλινωδίες, αυθορμητισμός και διονυσιακή μανία, υστερικές εκρήξεις και νευρικές καταπτώσεις συνθέτουν την ελληνικής κοπής Μπλανς Ντυμπουά του «Λεωφορείου ο Πόθος» που έχει τέρμα του την Πάτρα. Ναι, ο Χρονάς κατάφερε να γίνει με το έργο του αυτό ο Τεννεσσή Γουίλιαμς του ελληνικού θεάτρου (τηρουμένων των αναλογιών, πάντα). Έχω την περιέργεια να δω τι άλλο θα βγει από την πέννα του ακόμα. Τώρα που φαίνεται σα να ολοκλήρωσε τον ποιητικό του κύκλο άνοιξε μια άλλη αυλαία, αυτή τη φορά σε χρώμα κόκκινο βελούδο, αυτή του θεάτρου. Στο επίπεδο της παράστασης, η έμπειρη ηθοποιός-σκηνοθέτις και συγγραφέας Λένα Κιτσοπούλου πήρε το αχανές και ανυπότακτο κείμενο κι έστησε ένα θέαμα μεταξύ «Berlin Alexanderplatz» του Φασμπίντερ, της «Φόνισσας» του Παπαδιαμάντη και της «Γυναίκας της Ζάκυθος» του Σολωμού. Εικονοποίησε τον γλωσσικό καταρράκτη, έβαλε εμβόλιμα τραγούδια, έστησε ιντερμέδια κινηματογραφικής καθαρότητας πίσω από μια ημιδιαφανή κουρτίνα του μπορντέλου. Σημαντική βοήθεια στην υλοποίηση του οράματός της προσέφεραν ο Τ. Σουχορούκωφ στα σκηνικά και στα κοστούμια και ο Σ. Μπιρμπίλης στους φωτισμούς. Αλλά το μεγάλο ατού της παράστασης είναι η ηθοποιός που εκλήθη να υποδυθεί αυτόν τον δύσκολο κι εξαντλητικό ρόλο, και θριάμβευσε. Η Ελένη Κοκκίδου δίνει ένα ρεσιτάλ ηθοποιϊας και τα …ρέστα της, κάθε βράδυ. Την έχω δει να παίζει με κολλάρο (λόγω του αυχενικού – στο θέατρο «Από Μηχανής» πέρυσι) με κλεισμένη φωνή (στη Θεσσαλονίκη – φέτος), με πατερίτσες λόγω στραμπουληγμένου ποδιού (στην Πάτρα – φέτος) και κάθε φορά δημιουργεί την ίδια σκηνική μαγεία τόσο που φαντάζει το κείμενο νεόκοπο. Αυτή είναι η διαφορά του μεγάλου ηθοποιού από τον καμποτίνο: ο πρώτος επινοεί το κείμενο κάθε δευτερόλεπτο σαν να μην το έχει διαβάσει ποτέ, ο δεύτερος λέει απλώς τα λόγια του. Μια ερμηνεία για βραβείο – και όχι μόνον ελληνικό!
Info:
«Η Γυναίκα της Πάτρας»
Μονόλογος του Γιώργου Χρονά
Σκηνοθεσία: Λ. Κιτσοπούλου
Ερμηνεύει: Ελ. Κοκκίδου. Σκην.-κοστ.: Τ. Σουχορούκωφ. Φωτ.: Σ. Μπιρμπίλης.
Στο ΘΕΑΤΡΟ ΒΑΣΙΛΑΚΟΥ
Προφήτη Δανιήλ 3 και Πλαταιών, Μεταξουργείο
Τηλ.: 2103467735, 2103467735, 2103470707, 2103470707
Παραστάσεις: Απόγ: Κυρ. 6.15 μ.μ. Βραδ: Τετ., Πέμ., Σάβ. 9.15 μ.μ.
Εισ.: 20 ευρώ, φοιτ.-μαθ.: 17. ευρώ
Διάρκεια: 80′
