ΤΡΑΓΟΥΔΙ: πατήστε εδώ
“Ο Οδυσσέας στο ποτάμι (1980-81)”
για δυο φωνες (Σαβίνα Γιαννάτου, Βασίλης Λέκκας),πιανο, βιολι, βιολοντσελλο, φλαουτο, κλαρινεττο και synthesizers
Ο ΗΛΙΟΣ
Ο ηλιος ειναι σημερα
ενα σφιχτο πουλι
που περιεχει
τη γεννηση μου
Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης
γιώργο μίχο…
έπεσες διάνα!
Μήπως να μιλήσουμε για το ποίημα καλύτερα; Έχει πολύ ψωμί να θρέψει τα περιστέρια της πλατείας. Έχω κάνει πολλές διαφορετικές απόπειρες να το προσεγγίσω κι όλο μου γλιστράει από τα χέρια. Πολύ δυνατό. Όποια βοήθεια επιθυμητή.
Αν μετράει η γνώμη μου, το γλυπτό είναι μια χαρά.
Η παρατήρηση σας χρήσιμη αλλά η λέξη ”περιέχει” δε σας προβληματίζει; Δε λέει τι βλέπει στην μορφή του ήλιου αλλά μέσα στον ήλιο ακόμα και αν οι εναλλαγές της μορφής του είναι το οδηγό σημείο. Η συστολή και διαστολή του μεγέθους του ήλιου -το σφίξιμο του πουλιού- καταγράφεται ως διαδικασία γέννησης.
Μιλάει από τη θέση ενός νεκρού εν ζωή που βλέπει ή ελπίζει την ανάσταση του στο παιχνίδισμα των μορφών που δεν είχε παρατηρήσει μέχρι σήμερα;
H λέξη ”σφιχτό πουλί” ανοίγει άλλα ζητήματα. Πέρα από το συνειρμό με τον πελαργό [:-)] έχουμε μια ύπαρξη που πέταξε ως τον ουρανό και έγινε φως. Μια φασματική διαφάνεια που φώτισε τον κόσμο.
Ή το φως του ήλιου είναι αναγκαίο για τη ζωή γιατί εγκλωβίζει την αρχή της;
Σκεφτείτε και πώς σφίγγονται τα μάτια όταν καρφώσουν τον ήλιο. Και πώς κλείνουν κατόπιν και το διαχεόμενο σκοτάδι που ορμάει προς τα πάνω όταν ξανανοίξουν.
Ίσως αυτό σημαίνει ότι το πραγματικό πρόσωπο που είναι μέσα στην εξωτερική λάμψη και τη φήμη; Το πραγματικό πρόσωπο δεν μπορεί να πετάξει, επειδή όλα τα λάμψη πιέζει σφιχτά εναντίον του.
H ακρίβεια των λέξεων οδηγεί το όχημα εμπειρία μου να δει:
“τον ήλιο (ο κόσμος που λάμπει) ο οποίος εμπεριέχει τη γέννησή του (ο κόσμος δε δημιουργήθηκε, αλλά προέκυψε (…) σύμφωνα με τη σύγχρονη φυσική) και θέλει να πετάξει, αλλά κάτι σήμερα (δηλαδή την εποχή της μη φαντασίας) τον περιορίζει (το σφιχτό σημαίνει και κάτι που πιέζει και εμποδίζει την ελεύθερη κίνηση).
Ένας Μεγάλος είναι Μεγάλος γιατί με ελάχιστες λέξεις τα λέει όλα!
“…και αν οι εναλλαγές της μορφής του είναι το οδηγό σημείο…” Μάτα Χάρη
συντακτική αταξία, γοητευτική, μου θυμίσατε τον Ξένο
τελοσπάντων
μια μικρή συνεισφορά:
εδώ ο Τάκης Σινόπουλος εξαντλεί αριστετεχνικά την έννοια κάθε σχήματος λόγου
(αν υπήρχε και η λέξη “αβγό” θα ήταν απλά τα πράγματα, θα λύναμε αμέσως τον κόμπο του ποιήματος)
κανένα πουλί δεν είναι τόσο σφιχτό όσο πριν σπάσει το αβγό του
Νομίζω ότι αν προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε 4 στίχους ενός ποιήματος έτσι, χωρίς άλλες αναφορές, θα καταλήξουμε σε αυθαίρετα μάλλον συμπεράσματα.
Θα πρέπει κατ’ αρχήν -νομίζω- να ξέρει κανείς αρκετά καλά το έργο του ποιητή, έτσι ώστε να είναι σε θέση να γνωρίζει πως χρησιμοποιεί τον ήλιο, τα πουλιά, τις κτητικές ατωνυμίες ή το πρώτο ενικό γενικά.
Ένα άλλο απαραίτητο σημείο αναφοράς είναι ο χρόνος στον οποίο γράφτηκαν οι στίχοι αυτοί. Ειδικά όταν χρησιμοποιέιται η λέξη “σήμερα” έτσι ώστε – κατα την άποψή μου- να επηρεάζει καταλυτικά την όποια προσέγγιση. Ήταν νέος ο Σινόπουλος ή στα τελευταία χρόνια της ζωής του; Ήταν πριν τον πόλεμο; Κατα τη διάρκειά του; Στον εμφύλιο; Αργότερα;
Αν, όσοι το έκαναν ήδη, έχουν τέτοιες αναφορές καλώς έπραξαν.
Εγώ το συγκεκριμμένο ποιήμα δεν το ξέρω. Δεν ξέρω πότε γραφτηκε. Ούτε μπορώ να ισχυριστώ ότι γνωρίζω καλά το Σινόπουλο. Έχω διαβάσει όμως
τον ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟ
Τι μας περίσσεψε απ΄ το σκηνικό; Το κάθισμα και τ΄ άλλο κάθισμα, η απότομη στροφή του αέρα.
Ή,
ας πούμε, ο μακαρίτης ήλιος με τα τζάμια του και τα πουλιά του.
το ΝΕΚΡΟΔΕΙΠΝΟ
…τα πολυβόλα θέριζαν, αντίλαλοι, χιλιάδες πέτρες σκάζοντας σ΄ εκατομμύρια πέτρες,
ήλιος ασάλευτος ψηλά, γεννώντας ήλιους…
ή το ΑΣΜΑ ΤΗΣ ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
Τότες η Ιωάννα αναδεύονταν στρέφοντας
το κορμί της απ΄ το μέγα στόμα του ύπνου πουλιά πετούσαν απ΄ τα χέρια της
ένα μακρύ ποτάμι από πουλιά πάνω στο ρεύμα κράζοντας γιομάτα με ήλιο δυνατές φτερούγες λάμπανε και φεύγανε
γιατί μου σφίγγεις έτσι τα όνειρά μου…
κε Νικάκη, υποθέτω θα υπάρχουν πολλές σωστές ερμηνείες, ανάλογα με την πλευρά που το κοιτάς, και η δική σας είναι σαφώς μια.
Η απουσία της λέξης “αυγό” μου φαίνεται ότι ταιριάζει με το “ο ήλιος είναι σήμερα” διότι, έτσι νομίζω, αυτό το “ο ήλιος είναι σήμερα” υπονοεί ξεκάθαρα ότι υπήρχε και χθες άρα η γέννηση έχει ήδη συμβεί…
(όταν το αντέγραψα στο χαρτί για να το δω με την ησυχία μου αντί για τη γέννησή “Μου”, εκ παραδρομής έγραψα τη γέννησή “Του”, συνεπώς τα σχόλια 9 και 12 δεν έχουν κανένα νόημα)
στο ΝΕΚΡΟΔΕΙΠΝΟ μάλλον η απάντηση…
Ο Φοίνικας αναγεννάται μέσα από τις στάχτες του. Το σύμβολο του Φοίνικα είναι στενά συνδεδεμένο με τον ήλιο που ανά 24 ώρες αναγεννάται.
Παρόλαυτα, είναι πρακτικά αδύνατον να ‘αποκωδικοποιήσεις’ 4 στίχους χωρίς το απαραίτητο περιβάλλον που θα σου παρέχει τις αναγκαίες πληροφορίες για τις ΄σημασίες’ των γραφομένων.
http://www.pi-schools.gr/download/publications/epitheorisi/teyxos11/f5.pdf
“…µια ερµηνευτική προσέγγιση του ποιήµατος του Τάκη Σινόπουλου «Ο Οδυσσέας στο
ποτάµι» µέσα από την περιγραφή της διακειµενικής σχέσης που το συνδέει µε την
οµηρική Οδύσσεια….”
ETYM. Μεσν. ταουά >
ταουγά > τα’ αβγά > αβγό.
Η γραφή “αυγό” δεν δικαιολογείται ετυμπλογικώς.
(Γεωγ. Μπαμπινιώτης με παραπομπή σε Γ. Χατζιδάκη
Και Μ. Τριανταφυλλίδη .
Ο κ. Μπαμπινιώτης είναι ρεζερβέ. Έχει ανοιχτό διάλογο ετών με τους ορθοπεδικούς-ορθοπαιδικούς. Είναι σε ιατρική παιδική χαρά και θα’ ναι για πολύ καιρό ακόμα. Αφήστε να τελειώσει και κάνετε την ανάλυση.
Να μπορεί να μας τιμήσει με την παρουσία του !!
κε Μίχο, αν το θέμα ερμηνεύεται στα πλαίσια της πλαστικότητας εύκαμπτων στρερεών, πάει να πει κάποιου κεφαλαίου της στερεομετρίας, το θέμα απλοποιείται.
Όση κούραση και αλμύρα και να ‘χεις φάει στο Ιόνιο, άμα σε βρει το ξημέρωμα στην Παλαιοκαστρίτσα και δεις φάντη μπαστούνη τη Ναυσικά…
και Μόνικα Μπελούτσι να μην είναι…
Το -υ- στο αυγό (όπως και στο αυτί) επαμφοτερίζει μεταξύ -ου- και -β-, ακριβώς όπως το -v- των Λατίνων, το ελληνικό δίγαμμα (F) και το σιμιτικό waw. Είναι ημίφωνο, σε αντίθεση με τα -β- και -φ-, που είναι καθαρά σύμφωνα και δεν αντικαθιστούν φωνήεντα ή διφθόγγους. Εικάζω ότι οι γραμματικοί εκείνης της εποχής, παρά τις συνήθεις διαφωνίες τους, δεν χρειάστηκε καν να ψηφίσουν ανάμεσα στο -υ- και στα -β- και -φ- (για το αυγόν και το αυτίον αντίστοιχα). Εν πάσει περιπτώσει, ακόμη κι αν τους χρεώσουμε ότι έκαναν πολιτική, αυτή ήταν συντηρητική (που θα πει: πολιτική που διασώζει την ιστορικότητα της γλώσσας και σέβεται τους κανόνες της, ιδιαίτερα σε μια εποχή που η γλώσσα αυτή αναγκάζεται να ξεχειλωθεί για να χωρέσει ξένους πληθυσμούς και γλωσσικές ιδιοτροπίες). Αναρωτιέμαι τι είδους πολιτική ασκούν οι σημερινοί γραμματικοί (πέρα από αυτήν που, ενδεχομένως, υπαγορεύει η προσωπική τους φιλοδοξία). Ίσως όμως να πρόκειται για τη δική τους πράξη πατροκτονίας, ανάλογη με αυτή που επικαλείται ο κος Μίχος (αν και σημαντικά λιγότερο ρηξικέλευθη, όπως κάθε πατροκτονία που αποβλέπει στη διαδοχή στο θρόνο).
Παναγιώτη, τον προβληματισμό σου προς το τέλος του σχολίου το συμμερίζομαι. Θα ήθελα απλά (και καθόλου απλώς) να θυμίσω ότι ο Κοραής υποστήριζε ότι η γλώσσα εξελίσσεται από τους ποιητές (ας πούμε αυτοί που επέβαλαν το μονοτονικό, όσο και αν σήμερα το συνηθίσαμε πια, δεν ήταν ποιητές αλλά καρεκλοκένταυροι – άντε βέβαια τώρα να καταλάβει ο νέος, σήμερα, γιατί «καθυστερούμε» και γιατί «κατεπείγον») και οι φιλόλογοι, κατόπιν, καταγράφουν τι άξιζε και (τι) έμεινε. Αν θυμάμαι με τον τρόπο αυτό ερμηνεύει και την ύπαρξη των εξαιρέσεων στους κανόνες της γραμματικής.
(πολύ διαφωτιστικό το link που μας πέρασες)
Ο ισχυρισμός του Κοραή, κύριε Πρίμπα, βασίζεται πλήρως στην εικόνα των ποιητών που έχει κατά νου ο Κοραής. Όμως άλλες οι εποχές του Κοραή, άλλο το σήμερα. Γι’ αυτό δεν έχει άδικο ο κύριος Μίχος, όταν ισχυρίζεται ότι οι δημοσιογράφοι, οι διαφημιστές και οι λοιποί “συμπλεγματικοί επαρχιώτες” είναι εκείνοι που σήμερα προτείνουν γλωσσικά παίγνια και, consequently, μπολιάζουν και εξελίσσουν τη γλώσσα.
Για το θέμα της πατροκτονίας, στο οποίο επανέρχεστε, κύριε Μίχο, ιδού η ταπεινή μου συμβολή: ο Οιδίποδας καταστράφηκε όταν έγινε πατέρας ο ίδιος και ξεθύμανε ο πόθος του για την Ιοκάστη (κι άρχισε, αν θέλετε, “να τη γράφει”, αντί να την ψάχνει). Δεν δυσκολεύομαι να τον φανταστώ, μέσα στην απόγνωσή του, να ζηλεύει τον Ορέστη.
Μητροκτονία, η επόμενη μεγάλη πρόκληση.
Παναγιώτη θα με ενδιέφερε να διαβάσω τις απόψεις σου για την μητροκτονία.
Για τα γλωσσικά παιχνίδια τα λέει καλά ο Ρόρτυ. Δίνω πάσα στον κ. Πατιό.
Aν υπαινίσσεστε μια συζήτηση για τα κilobytes που ανεμίζουν ορφανά κάθε μέρα στον ουρανό των ψηφίων, κάντε την αρχή και ακολουθώ.
Και τι γίνεται με τις πατέρες και τις κόρες τους;
Αγαπητέ κ. Μίχε
Δεν θα είχα την παραμικρή δυσκολία
να ταυτιστώ με τις απόψεις σου
εάν πράγματι μου έγραφες “αυγώ” η έστω” αβγκό”.
Απ’ τη στιγμή όμως που ακολουθείς ένα από τα
δύο γνωστά μονοπάτια η πατροκτονία δεν
συντελείται λόγω εφαρμοσμένων αναστολών .
Ερώτημα: τελικά ποίηση σημαίνει , παίρνω τη
γλώσσα και την κολομπαρέβω κατά πως γουστάρω.
Καλό είναι να γράφει κανείς ό,τι να ‘ναι. Αλλά ας κάνει και μια μικρή επισκόπηση πριν το διαολεμένο enter. Έτσι, για τα μάτια.
Θα μας προσφέρετε μερικές κειμενοκαψούρες; Nα βλέπουμε και γιατί μιλάμε.
Και για να ανοίξουμε το θέμα. Στην ελληνική λογοτεχνική παραγωγή που πουλιέται στα βιβλιοπωλεία τι βλέπετε; Σοβαρά κείμενα;
Προσωπικά πάντως, έχω προκατάληψη απέναντι σε κάθε Έλληνα συγγραφέα και ειδικά νέο. Απίστευτες ιστορίες, ανόητοι χαρακτήρες, φανερή έλλειψη πεζοδρομιακής τριβής την ώρα που λατρεύουν περιθωριακούς ήρωες και δε συμαζεύεται.
Αν δεν καταργηθεί η έκθεση στο σχολείο, δε θα βγάλουμε τίποτα σοβαρό :))
Καλημέρα! Δεν μου χρωστάτε κάτι. Εγώ ευχαριστώ για την παρέα.
[Ο Οργισμένος Βαλκάνιος έπεσε στα χέρια μου όταν ήμουν 16 χρονών. Διάβαζα Φίλιπ Ντικ τότε και μετά τις πρώτες σελίδες του Βαλκάνιου επέστρεψα στον Ντικ. Αλλά για να το λέτε θα το ξαναψάξω.]
Ωραίο μέρος και ενδιαφέρουσες συζητήσεις.
Συνεχίστε την καλή δουλειά.
Μείνε καλύτερα στον Φίλιπ Ντικ! Εμπιστέψου τη γνησιότητα των εφηβικών σου ενστίκτων!
Καλός ο μακαρίτης, η ‘νυχτερινή περιπολία’ από τις αρτιότερες ελληνικές ταινίες σε ότι αφορά τη φωτογραφία αλλά δεν απαλλάχθηκε ποτέ από το σύνδρομο του ‘επαναστάτη χωρίς αιτία’. Κι όσο κι αν αγαπάω τον Αγγελάκα, γιατί μεγάλωσα με τις ‘Τρύπες’, η τελευταία του ταινία με πρωταγωνιστές τον πρώην τραγουδιστή τους και τον γιο! του Νικολαίδη μόνο σαν κακοειπωμένο ανέκδοτο βλέπεται…
Έχω δει “A Scanner Darkly” ως μια ταινία, και ήταν πολύ κακό. Ίσως τα βιβλία είναι καλύτερα. Αλλά από την άλλη πλευρά, τι μπορείτε να περιμένετε από έναν άνθρωπο που κάνει χρήση ναρκωτικών και οι οποίοι στη συνέχεια πίστευαν ψευδαισθήσεις του ήταν θεοί προσπάθεια να επικοινωνούν με όλη την ανθρωπότητα…
Τελικά όλα συμβαίνουν σε απειροελάχιστο χρόνο