Έι, εσείς

Έι, εσείς, για δείτε εδώ: βρέχει στις στέγες της Λιουμπλιάνας
και οι νοικοκυραίοι κλείνουν τις γκρίζες κουρτίνες τους και
κρύβουν τον ήλιο.
Καίγεται η Εντινόστ* στην Τεργέστη.
Και ο Χριστός πηγαίνει στην Κοινωνία των Εθνών.
Όχι ο καλός και όμορφός Χριστός•∙
όχι αυτός με το ακάνθινο στεφάνι της αγάπης.
Εμφανίστηκε ένας Ψευδοχριστός στη Γενεύη.
Πώς είπατε; Βρέχει και στη Γενεύη;
Ο Χριστός περπάτησε δίπλα στους σκοτεινούς επαναστάτες.
Νάτος στον γκρίζο δρόμο, στην άκρη!
Διώχνει Γραμματείς και Φαρισαίους.
Πυροβολεί και σκοτώνει.
Πυροβολεί και σκοτώνει.
Ω, εσύ, συνεσταλμένο πρόβατο του λευκού έθνους!
Τολμάς νʼ αντικρίσεις τον εαυτό σου στο τζάμι;

Εκπορνευόμενη κουλτούρα

Χούφταλα χορτασμένα, πώς ξεπουλήσατε μια ολόκληρη ζωή,
πώς υπήρξατε κάτι διαφορετικό απʼ ό,τι είχατε ονειρευτεί;
Εγώ απελπίζομαι τρεις φορές τη μέρα:
βλαστημώ και καταριέμαι τους πάντες•
ακόμη κι εμένα.
Ο Ναπολέων εκστρατεύει κατά της Ρωσίας.
Δες πώς μαραίνονται
τα κόκκινα τριαντάφυλλα του φθινοπώρου.
Τι; Δεν πας όπου φυσάει ο άνεμος;
Μα είσαι ηλίθιος;
Αυτό είναι το αληθινό πρόσωπο του ανθρώπου:
καθαρό σαν ήλιο φθινοπώρου
που καθρεφτίζεται σε μάτια βουρκωμένα.
(Τα δάκρυα είναι σαν τα νομίσματα!)
Εκείνος –μαύρος βασιλιάς στην σκακιέρα–
αναζητάει τον σωσία του.
Πρωί πρωί ξεκινάει για το Παρίσι.

ΚΟΝΣ: 4

Δικάζει η Βοστώνη τον Αϊνστάιν.
Απαγορεύεται ο Αϊνστάιν.
Είναι η θεωρία της Σχετικότητας επικίνδυνη;
Στο Βερολίνο συλλαμβάνουν Κινέζους φοιτητές.
Είναι οι Κινέζοι φοιτητές επικίνδυνοι;
Οι Κοινωνικές κι Ανθρωπιστικές Επιστήμες αλλάζουν
το σύστημα διακυβέρνησης.
Ήδη τις χρησιμοποιούν τα καθεστώτα.
Γαλλία. Ισπανία. Μαρόκο.
Ένας υποδεκανέας σπέρνει τον τρόμο.
Ένας χωροφύλακας σπέρνει τον τρόμο.
Οι πλούσιοι χαίρονται τη ζωή κατά το γράμμα του Νόμου.
Οι φτωχοί κατά τις παραγράφους.
§ Χ: 14 μέρες στην «στενή».
§ Υ: στην κρεμάλα.
§ Ζ: εξορία. 21 χρόνια έζησα στη φυλακή.
10 φορές μου πέρασαν κρεμάλα. Όμως εξορίστηκα για πάντα.
Συγγνώμη, αγαπητέ μου, κλαίτε;
Εγώ αδυνατώ να κλάψω το μέρισμα μου στη δυστυχία.
Είμαι σκληρός: αιχμή ατσάλι, που πρέπει να λογχίσει τις καρδιές σας.

Καταστροφή

Ψέματα, ψέματα η Ευρώπη, ψέματα!
Μόνο η καταστροφή μπορεί να την εξοντώσει!
Μόνο η καταστροφή.
Κοινοβούλια, Καθεδρικοί:
ψέματα, ψέματα η Ευρώπη, ψέματα!
Κι η αλληλεγγύη των λαών: ψέματα,
ψέματα η Ευρώπη, ψέματα. Καταστρέψτε! Καταστρέψτε
τα μουσεία με τους Φαραώ, καταστρέψτε
τους θρόνους των Καλλιτεχνών.
Ψέματα, ψέματα, ψέματα.
Ω, ο Καθεδρικός της Αγίας Σοφίας.*
Οι νεκροί θα σώσουν
την Ευρώπη. Ω κάτωχροι
εσείς νεκροί, φρουροί της Ευρώπης.
Ω ψέματα, ψέματα, ψέματα. Καταστρέψτε, καταστρέψτε, καταστρέψτε!
Εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν,
κι ακόμη: ψέματα, ψέματα η Ευρώπη, ψέματα.
Καταστρέψτε, καταστρέψτε, καταστρέψτε!

Συνομιλία στο λυκόφως

Φράξαμε τα παράθυρα.
Λευκά οδοφράγματα.
Οι αυτόχθονες Αμερικάνοι
δεν ξέρουν καν τον νόμο της βαρύτητας.
Κι όμως: σκάει δυναμίτιδα και στη Νόβαγια Ζέμλια.*
Ε, κύριε, με το αστραχάν καπέλο!
Δεν υπάρχει μέσος όρος ανάμεσα σε Παλιό και Νέο.
Ο Κόσμος είναι ή παλιός ή νέος.
Λάμνει μία χρυσή βάρκα στον ορίζοντα.
Φυσικοί νόμοι = ηθική;;;
Ο κόσμος θα γίνει κατανοητός και χωρίς τη φυσική.
Άνθρωποι κρέμονται απʼ τους στύλους του τηλέγραφου.
Είσοδος: ένα δηνάριο.
Βρέχει.
Ο άνθρωπος μιλάει στον κόσμο:
σʼ ένα αχυρώνα έξω απʼ το παράθυρο.

1. Edinost: η πρώτη σλοβενική καθημερινή εφημερίδα που κυκλοφόρησε στην Τεργέστη, το 1876. Η έκδοσή της διακόπηκε βιαίως από το ιταλικό φασιστικό καθεστώς, το 1928. 2. Aγία Σοφία: μεγαλοπρεπής Kαθεδρικός Nαός στο Kιέβο. Aνοικοδομήθηκε τον 11ο αιώνα μ.X 3. Novaya Zemlia: ρωσική νήσος και το ομώνυμο αρχιπέλαγος στην Aρκτική.

ΕΠΙΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ο Σρέτσκο Κοσοβέλ –ο «Ρεμπώ» του σλαβόφωνου κόσμου– γεννήθηκε στην πόλη Σεζάνα της Σλοβενίας, το 1904. Σπουδάζει Ρωμανική και Σλαβική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Λιουμπλιάνας. Το 1922, ιδρύει το λογοτεχνικό περιοδικό Lepa Vida. Η συντακτική επιτροπή του εντύπου αποτελείται από Σλοβένους φοιτητές που αντιδρούν στην κατοχή της πατρίδας τους από τα ιταλικά στρατεύματα. Το 1923, εκδίδει την εφημερίδα Novi Kres και το 1925 το πρωτοποριακό περιοδικό Mladina, το οποίο ο Κοσοβέλ φιλοδοξεί να ανάγει σε πανεθνική, αριστερή έκδοση που θα φιλοξενεί όλους τους μοντερνιστές και αβανγκάρντ καλλιτέχνες της ευρύτερης γιουγκοσλαβικής επικράτειας. Πεθαίνει από μηνιγγίτιδα στις 26 Μαίου του 1926, μόλις σε ηλικία 22 ετών. Μια κορδέλα –στα χρώματα της σλοβενικής σημαίας– στολίζει το φέρετρό του. Οι Ιταλοί καραμπινιέρι που παρευρίσκονται στη νεκρώσιμη ακολουθία απειλούν να ξεθάψουν το φέρετρο για να την αφαιρέσουν, προκειμένου να αποτρέψουν ενδεχόμενες «εθνικιστικές αντιδράσεις». Οι προθέσεις τους αποτρέπονται από τους συνοδούς του σλοβένου ποιητή στην τελευταία του κατοικία. Ο Κοσοβέλ, εν ζωή, δημοσίευσε ποιήματά του μόνο σε λογοτεχνικά περιοδικά. Ο Άντον Ότσβιρκ θα επιμεληθεί την έκδοση των Απάντων του [1954-1977]. Η ποίηση του συνιστά έναν συγκερασμό ιμπρεσιονιστικών, εξπρεσιονιστικών και κονστρουκτιβιστικών προσανατολισμών. Τα συγκεκριμένα λογοτεχνικά ρεύματα αλληλοσυμπληρώνονται και συνδιαλέγονται γόνιμα με ντανταϊστικά, φουτουριστικά και σουρεαλιστικά στοιχεία. Σʼ αυτήν ακριβώς τη μείξη έγκειται ο ιδιαίτερος τόνος της αβανγκάρντ ποίησης του Σλοβένου δημιουργού. Στον πυρήνα του έργου του, ο Eυρωπαίος άνθρωπος, όσο κι αν αντιτίθεται στο επαπειλούμενο Kακό, όσο κι αν κρίνει ως τερατούργημα τον σύγχρονο πολιτισμό, δεν παύει να αναζητά εκείνη τη λασπωμένη γούβα, που είναι η Eυρώπη, δεν παύει να επιθυμεί τη συντριβή των καθεστηκύιων θεσμών και των φορέων της και να οραματίζεται τη γέννηση μιας Nέας Hπείρου, θεμελιωμένης σε ανθρωπιστικά ιδεώδη – γιατί η Eυρώπη είναι η αμετάκλητη μοίρα του.

από Σωτήρης Παστάκας
9 Comments