Δελτίο τύπου
Ελληνικός Μεταπολεμικός Υπερρεαλισμός
Εκδόσεις Περί τεχνών, Κανακάρη 65 26221
Πάτρα τηλ 2610-625257
Σελίδες 518,
Τιμή 35 €
ISBN 960-8260-95-7
Κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες από τις εκδόσεις «Περί τεχνών» της Πάτρας, ένας τόμος αφιερωμένος στον Ελληνικό μεταπολεμικό υπερρεαλισμό. Ο τόμος αυτός συγκεντρώνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα 40 κείμενα για τον υπερρεαλισμό, ελλήνων και ξένων καθηγητών πανεπιστημίων, μελετητών, κριτικών λογοτεχνίας και ποιητών. Το βιβλίο χωρίζεται σε τέσσερις ενότητες. Στην πρώτη ενότητα εξετάζονται τα θεωρητικά προβλήματα του ελληνικού υπερρεαλισμού, ενώ στη δεύτερη ενότητα εξετάζονται κάποια ειδικά ζητήματα του ελλην. υπερρεαλισμού. Στην τρίτη και στην τέταρτη ενότητα εξετάζονται ποιητές και πεζογράφοι του μεσοπόλεμου και του μεταπολέμου αντίστοιχα. (Ελύτης, Εμπειρίκος, Εγγονόπουλος, Γκάτσος, Σινόπουλος, Σαχτούρης, Κακναβάτος, Βαλαωρίτης, Γονατάς, Καχτίτσης, Τζούλης, Στεριάδης) .
Την εισαγωγή υπογράφει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ερατοσθένης Γ. Καψωμένος ενώ την επιμέλεια του τόμου έχει ο φιλόλογος Γιάννης Η. Παππάς. Στο εξώφυλλο του βιβλίου υπάρχει λεπτομέρεια από έργο του γλύπτη Κυριάκου Ρόκου.
Ο Ερατoσθένης Καψωμένος αναφέρει στην εισαγωγή του :
Τι αξία μπορεί να έχει, στην παρούσα ιστορική συγκυρία, ένας τόμος για τον υπερρεαλισμό; Το υπερρεαλιστικό κίνημα υπήρξε χωρίς αμφιβολία η πιο δυναμική έκφραση του μοντερνισμού. Άνοιξε το δρόμο για την ανανέωση της ποιητικής γραφής, τροφοδοτώντας ποικίλες εκδοχές νεωτερικής ποίησης, έγινε ο καταλύτης για μια ριζική αλλαγή στο πεδίο της λογοτεχνίας και των τεχνών, που απoρρόφησαν, αξιοποίησαν κι έτσι εξάντλησαν τη δυναμική του. Η εποχή του υπερρεαλισμού έχει παρέλθει· είμαστε στην εποχή του μεταμοντερνισμού. Η αναφορά στον υπερρεαλισμό σήμερα έχει μόνο ιστορική αξία.
Απέναντι σε μια τέτοια-φαινομενικά εύλογη- ένσταση, τι θα μπορούσε κανείς ν’ απαντήσει; Πρώτα απ’ όλα, ότι ο υπερρεαλισμός δεν είναι απλώς ένα ποιητικό κίνημα∙ δεν είναι μόνον αυτό. Είναι ένα κίνημα που φιλοδόξησε ν’ αλλάξει τον κόσμο. Με τις συγγένειες και τις διαφορές του, ανήκει ιστορικά στα κινήματα της επαναστατικής Αριστεράς, με την οποία εξάλλου συνδέθηκε στην ηρωική του φάση. Θα λέγαμε μάλιστα ότι προχώρησε πολύ πιο πέρα από τους κοινωνικούς στόχους των πολιτικών εκφράσεων της Αριστεράς. Θέλησε ν’ απαλλάξει τον άνθρωπο από τα δεσμά ενός καταπιεστικού Υπερεγώ, που εξέφραζε ένα στρεβλό και χρεοκοπημένο πολιτισμικό μοντέλο. Είχε την τόλμη να αποδεσμεύσει τον αυθεντικότερο πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης, το ασυνείδητο, με τις ανεξάντλητες ανατρεπτικές και δημιουργικές δυνάμεις. Έβαλε στόχο να ανατρέψει την ίδια την βάση του δυτικού πολιτισμού, το σύστημα αντίληψης, κατανόησης και σημασιοδότησης του κόσμου, τον καρτεσιανό ρασιοναλισμό και να ξαναβάλει στο παιχνίδι το άλογο στοιχείο.
Αγωνίστηκε να ανατρέψει όχι απλώς το κοινωνικό καθεστώς αλλά το κοσμοείδωλο της ανθρωπότητας, την κατεύθυνση του πολιτισμού. Επιχείρησε να ξαναφτιάξει τον κόσμο από την αρχή, στη βάση των πρωτογενών φυσικών αξιών.
Ένα κίνημα τέτοιας πνοής δεν μπαίνει στα καλούπια της ιστορικής επικαιρότητας, δεν πάει με την μόδα, δεν έχει ημερομηνία λήξης.
Στην περίοδο του Μεσοπολέμου αντιτάχθηκε σθεναρά στους κάθε είδους ολοκληρωτισμούς, υπερασπιζόμενος ασυμβίβαστα την ελευθερία του ανθρώπου, αλλά απορρίπτοντας από την άλλη το μοντέλο του δυτικού ατομικισμού.
Σήμερα, απέναντι στην απειλή που αντιπροσωπεύει η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και των δομών εξουσίας, απέναντι στον κίνδυνο ενός νέου παγκόσμιου ολοκληρωτισμού, το μήνυμα του υπερρεαλισμού ξαναγίνεται επίκαιρο παρά ποτέ μήνυμα αντίστασης ενάντια σε κάθε τι που απειλεί την ελευθερία μας, που φαλκιδεύει τη ζωή μας μήνυμα υπέρβασης της ρεαλιστικής εκδοχής της πραγματικότητας, που μας καθηλώνει σε μια ρηχή, αλλοτριωμένη καθημερινότητα. Μήνυμα ενεργητικής κατάχτησης της πραγματικής πραγματικότητας, της «υπερπραγματικότητας » που θα πει, μήνυμα αναπαρθένευσης της ζωής μας, για να δημιουργήσομε οι ίδιοι τις προϋποθέσεις για την προσωπική και συλλογική μας ευτυχία.
Κι αυτό που έχει ίσως τη μεγαλύτερη σημασία για μας είναι ότι το μήνυμα του υπερρεαλισμού έχει ως σημείο αναφοράς ένα μεσογειακό πολιτισμικό πρότυπο, που βασίζεται στην ισορροπία ατόμου-κοινωνίας, φύσης-πολιτισμού, ανθρώπου- Κόσμου, στην υπέρβαση της τυπικής λογικής, στην αρχή της συνύπαρξης των αντιθέτων, στην αναγνώριση ότι η αντίφαση είναι μέσα στην φύση των πραγμάτων: αρχές και αξίες που συναντούνται και σε πολλά σημεία ταυτίζονται με τη δική μας πολιτισμική εμπειρία, με το νεοελληνικό πολιτισμικό πρόσωπο…
