«Η φρεγάδα Έλλη αβύθιστος»: σχόλια πάνω στο συνθετικό ποίημα

του Μιχάλη Παπαδόπουλου Χώρα μου είσαι (Σμίλη 2023)

Ο έρωτας είναι κυρίως μια αμφίσημη και ταυτόχρονα αποκαλυπτική εμπειρία, αφού συντίθεται από την ένωση δύο αντίρροπων δυνάμεων. Του ερωτικού υποκειμένου που δονείται αποκαλυπτικά τυφλωμένο από την ομορφιά και τον παντοδύναμο έρωτα, και του ερωτικού αντικειμένου. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που το σημαίνον από πολλές απόψεις συνθετικό ποίημα του Μιχάλη Παπαδόπουλου Χώρα μου είσαι (Σμίλη 2023) πηγάζει από το καθοριστικό για τον ποιητή γεγονός του ανεκπλήρωτου ή εκπληρωμένου και βιωμένου έρωτα, στοιχείο που λειτουργεί ως καθοριστικός τόπος ή καλύτερα «Χώρα» της γλώσσας και της ύπαρξης του ποιητή.

Κεντρικός θεματικός πυρήνας, επομένως, αυτού του καλαίσθητου εκδοτικά βιβλίου είναι ο επιτυχημένος συγκερασμός ενός δυναμικού ερωτικού οίστρου-ερωτικής εμπειρίας με μια φιλοσοφική ενατένιση του κόσμου και της ανθρώπινης ύπαρξης, σε συνδυασμό με το φλέγον ζήτημα του χρόνου. Μέσα σε αυτόν τον μεταιχμιακό χώρο, η μνήμη γίνεται ο μόνος δρόμος που οδηγεί στην αυτογνωσία,  καθιστώντας την ποιητική αφήγηση ένα αποκαλυπτικό ενδοσκόπιο. Και με αυτό τον τρόπο αποτυπώνεται η διαδρομή που ακολουθεί το ποιητικό υποκείμενο που βιώνει τον έρωτα, καθώς ενώ συμμετέχει από τη μια στην αμείλικτη και αδιάκοπη ροή του φυσικού χρόνου, από την άλλη καλείται να κατανοήσει και να εκφράσει τον δικό του εσωτερικό και προσωπικό χρόνο, ο οποίος λειτουργεί πολύ διαφορετικά από τον φυσικό. Έχοντας, λοιπόν, ως βασικό άξονα την αρχέγονη και καταλυτική δύναμη του έρωτα, ο Παπαδόπουλος στο ανά χείρας συνθετικό ποίημα ανατέμνει τα προσωπικά του βιώματα, εσωτερικεύοντας και φορτίζοντάς τα με τρόπο ευρηματικό φωτίζοντας την ψυχική του ενδοχώρα.

Έχω σημειώσει εμφατικά πολλές φορές τον όρο συνθετικό ποίημα, γιατί παρά το γεγονός ότι το κάθε μέρος του βιβλίου έχει τίτλο (Άσπρο του έρωτα-Λόγος πρώτος, Άλικο βαθύ-Λόγος δεύτερος, Σαν κυανό-Λόγος τρίτος, Έξοδος) και αποτελείται από ξεχωριστά ποιήματα, εντούτοις δύσκολα θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι η συλλογή αποτελεί απλή συναγωγή ξεχωριστών ποιημάτων. Κι αυτό γιατί η απουσία τίτλου, η στενή αλληλουχία των ποιημάτων, η οργανική κλιμάκωση και ενορχήστρωση των θεμάτων, καθώς και το ενιαίο βιωματικό υπόστρωμα, αποτελούν στοιχεία που αποκαλύπτουν, βεβαίως, τη συνθετική σκέψη, τη δραστική κοινωνική παρουσία, αλλά και τη λυρική και φιλοσοφική προσωπικότητα του ποιητή, αλλά ταυτόχρονα καταδεικνύουν ότι η συλλογή πρέπει να αναγνωσθεί ως ποιητική σύνθεση.^[1]